Skip to content

Pali (vi) [link]

HT Thích Minh Châu [link]

MN 76. KINH SANDAKA

(Sandakasutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Thế Tôn trú tại Kosambi, ở tu viện Ghosita.

2. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka đang trú tại hang Pilakkha cùng với một hội chúng du sĩ đông đảo, khoảng năm trăm du sĩ.

3. Rồi Tôn giả Ānanda, vào buổi chiều, sau khi xuất định, đã gọi các tỳ kheo: “Này các hiền giả, chúng ta hãy đi đến hang Devakata để ngắm cảnh hang động.”

“Thưa vâng, hiền giả”, các tỳ kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda cùng với nhiều tỳ kheo đi đến hang Devakata.

4. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka đang ngồi cùng với hội chúng du sĩ đông đảo, ồn ào, lớn tiếng, ầm ĩ, đang bàn luận nhiều loại câu chuyện vô ích, như là—chuyện về vua chúa, chuyện về kẻ trộm, chuyện về đại thần, chuyện về quân đội, chuyện về sự sợ hãi, chuyện về chiến tranh, chuyện về thức ăn, chuyện về thức uống, chuyện về quần áo, chuyện về giường nằm, chuyện về vòng hoa, chuyện về hương liệu, chuyện về họ hàng, chuyện về xe cộ, chuyện về làng mạc, chuyện về thị trấn, chuyện về thành phố, chuyện về quốc gia, chuyện về phụ nữ, chuyện về anh hùng, chuyện về đường phố, chuyện về chỗ lấy nước, chuyện về người đã khuất, chuyện về những điều tạp nham, chuyện về nguồn gốc thế giới, chuyện về nguồn gốc đại dương, chuyện về sự tồn tại và không tồn tại.

Du sĩ Sandaka trông thấy Tôn giả Ānanda đang đi đến từ đằng xa. Thấy vậy, ông liền yêu cầu hội chúng của mình im lặng: “Các tôn giả hãy im lặng, các tôn giả đừng làm ồn; vị này là đệ tử của sa-môn Gotama đang đi đến, sa-môn Ānanda. Trong số các đệ tử của sa-môn Gotama đang trú tại Kosambi, vị này là một trong số đó, sa-môn Ānanda. Các tôn giả ấy thích sự im lặng, được rèn luyện trong sự im lặng, ca ngợi sự im lặng; biết đâu khi thấy hội chúng im lặng, vị ấy sẽ nghĩ đến việc đi tới.” Rồi các du sĩ ấy im lặng.

5. Rồi Tôn giả Ānanda đi đến chỗ du sĩ Sandaka. Du sĩ Sandaka nói với Tôn giả Ānanda: “Xin mời Tôn giả Ānanda đến, chào mừng Tôn giả Ānanda. Đã lâu lắm rồi Tôn giả Ānanda mới có dịp đến đây. Xin Tôn giả Ānanda hãy ngồi, đây là chỗ ngồi đã được dọn sẵn.” Tôn giả Ānanda ngồi trên chỗ ngồi đã được dọn sẵn. Du sĩ Sandaka lấy một chỗ ngồi thấp hơn và ngồi xuống một bên. Khi du sĩ Sandaka đã ngồi một bên, Tôn giả Ānanda nói với ông: “Này Sandaka, các vị đang ngồi bàn luận câu chuyện gì ở đây, và câu chuyện gì của các vị đang bị bỏ dở?”

“Thưa Tôn giả Ānanda, hãy để lại câu chuyện mà chúng tôi đang ngồi bàn luận ở đây. Tôn giả Ānanda sẽ không khó để nghe lại câu chuyện này sau. Thật tốt đẹp thay nếu Tôn giả Ānanda có thể thuyết một bài pháp thoại (dhammiyā kathāya) về giáo lý của đạo sư mình.”

“Nếu vậy, này Sandaka, hãy lắng nghe, suy nghĩ (tác ý / manasikāra) kỹ lưỡng, tôi sẽ nói.”

“Thưa vâng, Tôn giả”, du sĩ Sandaka vâng đáp Tôn giả Ānanda. Tôn giả Ānanda nói như sau:

MN 76. KINH SANDAKA

(Sandaka Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Kosambi (Kiều-thưởng-di), tại tu viện Ghosita (Cù-sư-la).

Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka trú ở hang Pilakka với đại chúng du sĩ, khoảng độ năm trăm du sĩ. Rồi Tôn giả Ananda, vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, và nói với các Tỷ-kheo:

– Chư Hiền, chúng ta hãy đi đến Devakatasobbha để xem hang.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda. Rồi Tôn giả Ananda với một số đông Tỷ-kheo đi đến Devakatasobbha. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka ngồi với đại chúng du sĩ đang lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về đồ mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị trấn, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện trạng của đại dương, câu chuyện về hiện hữu và không hiện hữu. Du sĩ Sandaka thấy Tôn giả Ananda từ xa đi đến, thấy vậy liền khuyến cáo chúng của mình:

– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy lặng tiếng! Nay đệ tử của Sa-môn Gotama, Sa-môn Ananda đang đến. Khi nào các đệ tử của Sa-môn Gotama trú ở Kosambi, thời Sa-môn Ananda này là một vị trong những vị ấy. Các Tôn giả ấy ưa mến trầm lặng, tu tập trong trầm lặng, tán thán trầm lặng, nếu biết chúng này trầm lặng, có thể ghé tại đây.

Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Tôn giả Ananda đến chỗ du sĩ Sandaka. Du sĩ Sandaka thưa với Tôn giả Ananda:

– Hãy đến, Tôn giả Ananda! Thiện lai, Tôn giả Ananda! Ðã lâu Tôn giả Ananda mới tạo cơ hội này, nghĩa là đến đây. Tôn giả Ananda hãy ngồi, đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn.

Tôn giả Ananda ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du sĩ Sandaka lấy một ghế thấp khác rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Ananda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi một bên:

– Này Sandaka, nay các vị hội họp nhau ở đây, đang bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các vị bị gián đoạn?

– Tôn giả Ananda, hãy gác một bên vấn đề chúng tôi đang hội họp bàn luận. Lát nữa Tôn giả Ananda nghe lại cũng không khó khăn gì. Lành thay, nếu được Tôn giả Ananda thuyết cho pháp thoại vị Ðạo sư của mình.

– Vậy này Sandaka, hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng:

– Thưa vâng, Tôn giả.

Du sĩ Sandaka vâng đáp Tôn giả Ananda. Tôn giả Ananda nói như sau:

6. “Này Sandaka, có bốn lối sống không phải đời sống thánh thiện (phi phạm hạnh / abrahmacariyavāsā) và bốn đời sống thánh thiện không đáng tin cậy (bất an ổn / anassāsikāni) đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ (tuệ tri / pajānāti), Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác (sammāsambuddhena), nơi mà một người có trí (kẻ trí / viññū puriso) chắc chắn sẽ không sống đời sống thánh thiện, và nếu sống [ở đó], vị ấy sẽ không đạt được Quy luật (pháp / dhamma) đúng đắn, điều thiện (thiện pháp / kusala).”

“Thưa Tôn giả Ānanda, bốn lối sống không phải đời sống thánh thiện đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác là gì, nơi mà một người có trí chắc chắn sẽ không thể sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn, và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt được con đường đúng đắn thiện lành?”

7. "Ở đây, này Sandaka, có một vị đạo sư có quan điểm như vầy, có Nhìn nhận sai (tà kiến / micchādiṭṭhi) như vầy: ‘Không có [kết quả của] sự cho đi, không có [kết quả của] sự cúng tế, không có [kết quả của] sự tế lễ, không có quả báo hay kết quả của những hành động thiện và ác, không có thế giới này, không có thế giới khác, không có mẹ, không có cha, không có chúng sinh sinh ra tự nhiên (hóa sanh / opapātika), không có những sa-môn và bà-la-môn trên đời đã đi đúng đường, thực hành đúng đắn, những người đã tự mình hiểu toàn bộ (thắng tri / abhiññā) và trực tiếp chứng nghiệm (chứng ngộ / sacchikatvā) thế giới này và thế giới khác rồi tuyên bố lại. Con người này được cấu tạo từ bốn đặc tính lớn; khi chết đi, tính đất (địa đại / pathavīdhātu) trở về và hòa nhập với khối đất, tính nước trở về và hòa nhập với khối nước, tính lửa trở về và hòa nhập với khối lửa, tính gió trở về và hòa nhập với khối gió, các giác quan tan biến vào không gian. Bốn người khiêng cáng là năm mang thi thể đi, những bước chân được nhận ra cho đến bãi thiêu. Xương trở thành màu bồ câu. Các đồ cúng tế biến thành tro bụi; sự cho đi này là học thuyết của kẻ ngu. Lời nói của những ai tuyên bố thuyết có [sự tồn tại sau khi chết] là trống rỗng, dối trá, nhảm nhí. Kẻ ngu cũng như người có trí, sau khi thân vỡ, đều bị cắt đứt, bị tiêu diệt, không còn tồn tại sau khi chết.’

8. Ở đó, này Sandaka, người có trí thận trọng suy xét (như lý quán sát / paṭisaṅkhā yoniso) như sau: 'Vị đạo sư này có quan điểm như vầy, có Nhìn nhận sai như vầy—không có [kết quả của] sự cho đi,[…lặp lại…] sau khi thân vỡ, đều bị cắt đứt, bị tiêu diệt, không còn tồn tại sau khi chết.

Nếu lời của vị đạo sư này là sự thật, thì ở đây tôi không làm [gì] cũng thành đã làm, tôi không sống [đời sống thánh thiện] cũng thành đã sống [đời sống phạm hạnh]. Cả hai chúng tôi [tôi và vị đạo sự] ở đây đều hoàn toàn như nhau, đều đạt được quả vị sa-môn, và tôi không nói rằng ‘cả hai chúng ta sau khi thân vỡ sẽ bị cắt đứt, bị tiêu diệt, không còn tồn tại sau khi chết’. Sự lõa thể, cạo trọc đầu, nỗ lực ngồi xổm, nhổ tóc và râu của vị đạo sư này là thừa thãi, trong khi tôi sống trong nhà với con cái, thọ hưởng lụa là hương chiên đàn, đeo vòng hoa, hương liệu và phấn sáp, thọ nhận vàng bạc, [mà] tôi vẫn sẽ có cùng một số phận với vị đạo sư này trong đời sau. Vậy tôi có thể được biết rõ, thấy rõ được điều gì hơn để mà cần phải sống đời sống theo vị đạo sư này?’ Nhận ra rằng ‘Đây là một lối sống không phải đời sống thánh thiện’, vị ấy chán ghét đời sống thánh thiện ấy và bỏ đi.

9. Này Sandaka, đây là lối sống không phải đời sống thánh thiện thứ nhất đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”

– Này Sandaka, bốn pháp phi phạm hạnh trú này, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, Bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và bốn pháp bất an phạm hạnh cũng được tuyên bố. Ở đây, người có trí không thể tự mình sống Phạm hạnh và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

– Tôn giả Ananda, bốn pháp phi phạm hạnh trú do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống Phạm hạnh, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện; bốn pháp phi phạm hạnh trú ấy là gì?

– Ở đây, này Sandaka, có vị Ðạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: “Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời không có những vị Sa-môn, Bà- la-môn chánh hướng, chánh hạnh, sau khi đã tự mình giác ngộ với thắng trí tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này do bốn đại họp thành, khi mệnh chung, địa đại quy nhập địa giới, thủy đại quy nhập thủy giới, hỏa đại quy nhập hỏa giới, phong đại quy nhập phong giới, các căn nhập vào hư không. (Bốn) người, gánh quan tài với người nằm trong quan tài là năm gánh người chết mang đi, đến chỗ hỏa táng và thốt ra những lời kể lể, đặc tánh của người chết. Các xương thành màu xám như chim bồ câu, và những vật cúng dường trở thành tro bụi. Chỉ có người ngu mới tán dương bố thí, lời nói của họ trống không, giả dối, vô ích khi họ chấp thuyết “có sự hiện hữu (Atthikavada)”. Kẻ ngu cũng như người trí, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiêu thất, không còn tồn tại sau khi chết”.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này, thuyết lý như vầy, quan điểm như vầy: “Không có bố thí, không có lễ hy sinh… , không còn tồn tại sau khi chết”. Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: “Cả hai chúng ta, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ bị đoạn diệt, tiêu thất, sẽ không hiện hữu sau khi chết”. Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này; trong khi ta sống trong gia đình được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi, mang dùng vòng hoa, hương liệu phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy, ta biết gì, thấy gì mà ta sẽ sống Phạm hạnh dưới vị Ðạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ nhất, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la- hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

10. Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư có quan điểm như vầy, có Nhìn nhận sai như vầy: ‘Người tự làm hay sai bảo người khác làm, người cắt xén hay sai bảo người khác cắt xén, người nướng hay sai bảo người khác nướng, người gây sầu khổ hay sai bảo người khác gây sầu khổ, người gây mệt mỏi hay sai bảo người khác gây mệt mỏi, người gây run rẩy hay sai bảo người khác gây run rẩy, người giết hại sinh mệnh, người lấy của không cho, người phá nhà, người cướp bóc, người trộm cắp đơn độc, người phục kích trên đường, người đi lại với vợ người khác, người nói dối—người làm [những việc ấy] không tạo ra điều ác (pāpaṁ). Cho dù một người dùng một bánh xe có lưỡi sắc bén như dao cạo để biến tất cả sinh vật trên trái đất này thành một đống thịt, một khối thịt, thì từ nguyên nhân đó cũng không có điều ác, không có sự tích lũy điều ác. Cho dù một người đi dọc theo bờ nam sông Hằng, giết hại, sai bảo người khác giết hại, cắt xén, sai bảo người khác cắt xén, nướng, sai bảo người khác nướng, thì từ nguyên nhân đó cũng không có điều ác, không có sự tích lũy điều ác. Cho dù một người đi dọc theo bờ bắc sông Hằng, cho đi, sai bảo người khác cho đi, cúng tế, sai bảo người khác cúng tế, thì từ nguyên nhân đó cũng không có phước báu, không có sự tích lũy phước báu. Bằng sự cho đi, bằng sự tự chủ, bằng sự kiềm chế, bằng lời nói chân thật, không có phước báu, không có sự tích lũy phước báu.’

11. Ở đó, này Sandaka, người có trí sẽ thận trọng suy xét như sau: 'Vị đạo sư này có quan điểm như vầy, có Nhìn nhận sai như vầy—người tự làm hay sai bảo người khác làm […lặp lại…] không có sự tích lũy phước báu.

Nếu lời của vị đạo sư này là sự thật, thì ở đây tôi không làm [gì] cũng thành đã làm, tôi không sống [đời sống thánh thiện] cũng thành đã sống [đời sống phạm hạnh]. Cả hai chúng tôi [tôi và vị đạo sự] ở đây đều hoàn toàn như nhau, đều đạt được quả vị sa-môn, và tôi không nói rằng ‘cả hai chúng ta làm [việc gì] cũng không tạo ra điều ác’. Sự lõa thể, cạo trọc đầu, nỗ lực ngồi xổm, nhổ tóc và râu của vị đạo sư này là thừa thãi, trong khi tôi sống trong nhà với con cái, thọ hưởng lụa là hương chiên đàn, đeo vòng hoa, hương liệu và phấn sáp, thọ nhận vàng bạc, [mà] tôi vẫn sẽ có cùng một số phận với vị đạo sư này trong đời sau. Vậy tôi có thể được biết rõ, thấy rõ được điều gì hơn để mà cần phải sống đời sống theo vị đạo sư này?’ Nhận ra rằng ‘Đây là một lối sống không phải đời sống thánh thiện’, vị ấy chán ghét đời sống thánh thiện ấy và bỏ đi.

12. Này Sandaka, đây là lối sống không phải đời sống thánh thiện thứ hai đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Ðạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: “Tự làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền muộn, hay khiến người gây phiền muộn, gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp đoạt, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy không có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất này, làm thành một đống thịt, thành một chồng thịt, cũng không vì vậy mà có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng không vì vậy có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Bắc sông Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, tạo nên phước báo. Bố thí, tự điều phục, tự chế ngự, nói thật không có công đức, không tạo nên công đức”.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này, có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: “Tự làm, khiến người làm, … , không tạo nên công đức”. Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: “Hành động cả hai (chúng ta) không tạo ra tội ác”. Thật sự là quá độ… mà ta sẽ sống Phạm hạnh dưới vị Ðạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ hai, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đã tuyên bố và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

13. Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư có quan điểm như vầy, có Nhìn nhận sai như vầy: ‘Không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện (duyên / paccaya) cho sự nhiễm bẩn (phiền não / kilesa) của chúng sinh; không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện, chúng sinh bị nhiễm bẩn. Không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện cho sự thanh tịnh của chúng sinh; không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện, chúng sinh được thanh tịnh. Không có sức mạnh, không có nỗ lực, không có sức lực của con người, không có sự phấn đấu của con người; tất cả chúng sinh, tất cả sinh vật, tất cả các loài sinh ra, tất cả các sinh mạng đều không có quyền tự chủ, không có sức mạnh, không có nỗ lực, bị biến đổi bởi định mệnh, hoàn cảnh và bản chất, và trải qua hạnh phúc (lạc / sukha) và đau khổ (khổ / dukkha) trong sáu loại giai cấp.’

14. Ở đó, này Sandaka, người có trí thận trọng suy xét như sau: 'Vị đạo sư này có quan điểm như vầy, có Nhìn nhận sai như vầy—không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện cho sự nhiễm bẩn của chúng sinh, không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện, chúng sinh bị nhiễm bẩn. Không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện cho sự thanh tịnh của chúng sinh, không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện, chúng sinh được thanh tịnh. Không có sức mạnh, không có nỗ lực, không có sức lực của con người, không có sự phấn đấu của con người, tất cả chúng sinh, tất cả sinh vật, tất cả các loài sinh ra, tất cả các sinh mạng đều không có quyền tự chủ, không có sức mạnh, không có nỗ lực, bị biến đổi bởi định mệnh, hoàn cảnh và bản chất, và trải qua hạnh phúc và đau khổ trong sáu loại giai cấp.

Nếu lời của vị đạo sư này là sự thật, thì ở đây tôi không làm [gì] cũng thành đã làm, tôi không sống [đời sống thánh thiện] cũng thành đã sống [đời sống phạm hạnh]. Cả hai chúng tôi [tôi và vị đạo sự] ở đây đều hoàn toàn như nhau, đều đạt được quả vị sa-môn, và tôi không nói rằng ‘cả hai chúng ta không có gốc nguyên nhân, không có điều kiện cũng sẽ được thanh tịnh’. Sự lõa thể, cạo trọc đầu, nỗ lực ngồi xổm, nhổ tóc và râu của vị đạo sư này là thừa thãi, trong khi tôi sống trong nhà với con cái, thọ hưởng lụa là hương chiên đàn, đeo vòng hoa, hương liệu và phấn sáp, thọ nhận vàng bạc, [mà] tôi vẫn sẽ có cùng một số phận với vị đạo sư này trong đời sau. Vậy tôi có thể được biết rõ, thấy rõ được điều gì hơn để mà cần phải sống đời sống theo vị đạo sư này?’ Nhận ra rằng ‘Đây là một lối sống không phải đời sống thánh thiện’, vị ấy chán ghét đời sống thánh thiện ấy và bỏ đi.

15. Này Sandaka, đây là lối sống không phải đời sống thánh thiện thứ ba đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”

Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Ðạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vầy: “Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình sẽ bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh, không nhân không duyên, các loài hữu tình sẽ được thanh tịnh. Không có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực, không có cố gắng của người. Tất cả loài hữu tình, tất cả chúng sanh, tất cả sanh loại, tất cả sinh mạng đều không tự tại, không lực, không tinh tấn. Họ bị dắt dẫn chi phối bởi định mệnh, bởi sự trùng hợp, bởi tự tánh. Họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại”.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: “Không có nhân, không có duyên, … Họ hưởng thọ khổ lạc, y theo sáu sanh loại”. Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: “Cả hai chúng tôi, không có nhân, không có duyên sẽ được thanh tịnh”. Thật sự là quá độ… mà ta sẽ sống theo hạnh ấy dưới vị Ðạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ ba, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

16. Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư có quan điểm như vầy, có Nhìn nhận sai như vầy: ‘Bảy loại này không được tạo ra, không phải do ai tạo ra, không được sáng tạo, không phải do ai sáng tạo, cằn cỗi, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ, chúng không lay chuyển, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau, không thể gây ra hạnh phúc hay đau khổ hay cả hạnh phúc và đau khổ cho nhau. Bảy loại nào? Loại tính đất, loại tính nước, loại tính lửa, loại tính gió, hạnh phúc, đau khổ, và sinh mạng là thứ bảy—bảy loại này không được tạo ra, không phải do ai tạo ra, không được sáng tạo, không phải do ai sáng tạo, cằn cỗi, vững chắc như đỉnh núi, đứng vững như cột trụ. Chúng không lay chuyển, không biến đổi, không làm hại lẫn nhau. Không thể gây ra hạnh phúc hay đau khổ hay cả hạnh phúc và đau khổ cho nhau. Ở đó không có người giết hay người sai bảo giết, không có người nghe hay người sai bảo nghe, không có người nhận biết hay người sai bảo nhận biết. Ngay cả khi một người dùng một thanh gươm sắc bén chặt đầu, thì không ai tước đoạt sinh mạng của ai cả. Thanh gươm chỉ đi qua khoảng trống giữa bảy loại này. Có một triệu bốn trăm ngàn loại sinh ra chính yếu, và sáu ngàn, và sáu trăm, và năm trăm nghiệp, và năm nghiệp, và ba nghiệp, và nghiệp trọn vẹn, và nửa nghiệp, sáu mươi hai con đường, sáu mươi hai kiếp trung gian, sáu loại giai cấp, tám giai đoạn của con người, bốn ngàn chín trăm nghề nghiệp, bốn ngàn chín trăm du sĩ, bốn ngàn chín trăm nơi ở của loài rồng, hai ngàn giác quan, ba ngàn địa ngục, ba mươi sáu cõi bụi, bảy thai sinh có Nhận Thức (tưởng / saññā), bảy thai sinh không có Nhận Thức, bảy thai sinh không bị ràng buộc, bảy vị chư thiên, bảy loài người, bảy loài quỷ, bảy hồ nước, bảy nút thắt, bảy vực thẳm, bảy trăm vực thẳm, bảy giấc mơ, bảy trăm giấc mơ, tám mươi bốn ngàn đại kiếp, mà kẻ ngu cũng như người có trí sau khi chạy vòng quanh, luân hồi, sẽ chấm dứt (diệt / nirodha) đau khổ. Ở đó không có chuyện ‘Bằng giới luật này, hay bằng nghi thức này, hay bằng khổ hạnh này, hay bằng đời sống thánh thiện này, tôi sẽ làm cho nghiệp chưa chín muồi được chín muồi, hay tôi sẽ làm cạn kiệt nghiệp đã chín muồi bằng cách liên tục trải nghiệm nó’. Không có chuyện hạnh phúc và đau khổ được đong đếm bằng đấu, luân hồi có giới hạn, không có sự giảm bớt hay tăng thêm, không có sự vượt trội hay thấp kém. Giống như một cuộn chỉ được ném đi sẽ lăn cho đến khi tháo hết ra; cũng vậy, kẻ ngu cũng như người có trí sau khi chạy vòng quanh, luân hồi, sẽ chấm dứt đau khổ.’

17. Ở đó, này Sandaka, người có trí thận trọng suy xét như sau: 'Vị đạo sư này có quan điểm như vầy, có Nhìn nhận sai như vầy—bảy loại này không được tạo ra, không phải do ai tạo ra […lặp lại…]. Giống như một cuộn chỉ được ném đi sẽ lăn cho đến khi tháo hết ra; cũng vậy, kẻ ngu cũng như người có trí sau khi chạy vòng quanh, luân hồi, sẽ chấm dứt đau khổ.

Nếu lời của vị đạo sư này là sự thật, thì ở đây tôi không làm [gì] cũng thành đã làm, tôi không sống [đời sống thánh thiện] cũng thành đã sống [đời sống phạm hạnh]. Cả hai chúng tôi [tôi và vị đạo sự] ở đây đều hoàn toàn như nhau, đều đạt được quả vị sa-môn, và tôi không nói rằng ‘cả hai chúng ta sau khi chạy vòng quanh, luân hồi, sẽ chấm dứt đau khổ’. Sự lõa thể, cạo trọc đầu, nỗ lực ngồi xổm, nhổ tóc và râu của vị đạo sư này là thừa thãi, trong khi tôi sống trong nhà với con cái, thọ hưởng lụa là hương chiên đàn, đeo vòng hoa, hương liệu và phấn sáp, thọ nhận vàng bạc, [mà] tôi vẫn sẽ có cùng một số phận với vị đạo sư này trong đời sau. Vậy tôi có thể được biết rõ, thấy rõ được điều gì hơn để mà cần phải sống đời sống theo vị đạo sư này?’ Nhận ra rằng ‘Đây là một lối sống không phải đời sống thánh thiện’, vị ấy chán ghét đời sống thánh thiện ấy và bỏ đi.

18. Này Sandaka, đây là lối sống không phải đời sống thánh thiện thứ tư đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”

19. Này Sandaka, đây là bốn lối sống không phải đời sống thánh thiện đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”"

20. “Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Ānanda! Thật phi thường, thưa Tôn giả Ānanda! Cho đến mức độ nào mà Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác đã tuyên bố bốn lối sống không phải đời sống thánh thiện này là ‘lối sống không phải đời sống thánh thiện’. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.” Nhưng thưa Tôn giả Ānanda, bốn đời sống thánh thiện không đáng tin cậy đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác là gì, nơi mà một người có trí chắc chắn sẽ không thể sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn, và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt được con đường đúng đắn thiện lành?”

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Ðạo sư có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: "Có bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đảnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Thế nào là bảy? Ðịa thân, thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc, và thứ bảy là mạn. Bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Ở đây, không có người giết hại hoặc người bị giết hại, người nghe hoặc người nói, người biết hoặc người khiến cho biết, khi có một ai dùng lưỡi kiếm sắc bén chém đầu, thời không ai tước đoạt sanh mạng của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà thôi. Có tất cả là 14 trăm ngàn chủng loại thác sanh, lại có thêm 60 một trăm và 6 một trăm. Có 5 một trăm loại nghiệp và có 5 nghiệp (theo 5 căn), lại có 3 nghiệp (về thân, khẩu, ý), lại có toàn nghiệp (thân và khẩu), bán nghiệp (ý), có 62 đạo, 62 trung kiếp, 6 giai cấp, 8 nhân địa; 4900 sanh nghiệp, 4900 kẻ du hành, 4900 chỗ ở của loài Naga, 2000 căn, 3000 cảnh địa ngục, 36 trần giới, 7 tưởng thai, 7 vô tưởng thai, 7 tiết thai (sanh từ đốt, hay ly hệ thai) 7 loài Thiên, 7 loài Người, 7 loài Quỷ, 7 hồ nước, 7 pavutas (núi hay hồ nhỏ), 7000 pavutas, 700 papatas (vực thẳm), 7 mộng, 700 mộng có 8.400.000 đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển, luân hồi, sẽ trừ tận khổ đau. Không có lời nguyện: “Với giới này, với giới cấm này, với khổ hạnh này, hay với Phạm hạnh này, tôi sẽ làm cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc trừ diệt những nghiệp đã được thuần thục, bởi những nhẫn thọ liên tục không thể đo lường, khổ và lạc với những vật đo lường, trong luân hồi không có tăng giảm, không có cao thấp. Ví như cuộn chỉ được tung ra sẽ được kéo dài đến một mức độ nào đó. Cũng như vậy, kẻ ngu và người trí, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau”.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này có lý thuyết như vầy, có quan điểm như vầy: “Có bảy thân này… sẽ chấm dứt khổ đau”. Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và ta không có nói: “Cả hai chúng tôi, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ đau”. Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này, trong khi ta sống trong gia đình, được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi, mang dùng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy ta biết gì, ta thấy gì mà ta sẽ sống theo hạnh ấy với vị Ðạo sư này?” Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly theo hạnh ấy và bỏ đi.

Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A la hán , Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.

Này Sandaka, bốn phi phạm hạnh trú này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda! Bốn phi phạm hạnh trú này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bấc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố là phi phạm hạnh trú, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện. Tôn giả Ananda, thế nào là bốn pháp bất an phạm hạnh được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện?

21. "Ở đây, này Sandaka, có một vị đạo sư tự xưng là biết tất cả và thấy tất cả (toàn tri toàn kiến / sabbaññū sabbadassāvī), tuyên bố có sự thấy rõ bản chất (tri kiến / dassanā) và hiểu biết trọn vẹn không dư sót: ‘Dù tôi đang đi, đang đứng, đang ngủ hay đang thức, sự thấy rõ bản chất và hiểu biết luôn luôn hiện diện liên tục trong tôi.’ Vị ấy đi vào một ngôi nhà trống, không nhận được thức ăn khất thực, bị chó cắn, đụng phải một con voi dữ, đụng phải một con ngựa dữ, đụng phải một con bò dữ, vị ấy hỏi tên và họ của một người phụ nữ hay một người đàn ông, vị ấy hỏi tên và đường đi của một ngôi làng hay một thị trấn. Khi bị hỏi ‘Tại sao lại như vậy?’, vị ấy đáp: ‘Tôi phải đi vào một ngôi nhà trống, nên tôi đã đi vào; tôi phải không nhận được thức ăn khất thực, nên tôi đã không nhận được; tôi phải bị chó cắn, nên tôi đã bị cắn; tôi phải đụng phải một con voi dữ, nên tôi đã đụng phải; tôi phải đụng phải một con ngựa dữ, nên tôi đã đụng phải; tôi phải đụng phải một con bò dữ, nên tôi đã đụng phải; tôi phải hỏi tên và họ của một người phụ nữ hay một người đàn ông, nên tôi đã hỏi; tôi phải hỏi tên và đường đi của một ngôi làng hay một thị trấn, nên tôi đã hỏi.’

22. Ở đó, này Sandaka, người có trí thận trọng suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này tự xưng là biết tất cả và thấy tất cả, tuyên bố có sự thấy rõ bản chất và hiểu biết trọn vẹn không dư sót […lặp lại…] tôi phải hỏi tên và đường đi của một ngôi làng hay một thị trấn, nên tôi đã hỏi.’ Nhận ra rằng ‘Đời sống thánh thiện này không đáng tin cậy’, vị ấy chán ghét đời sống thánh thiện ấy và bỏ đi.

23. Này Sandaka, đây là đời sống thánh thiện không đáng tin cậy thứ nhất đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”

Xem thêm về tôn giáo Kỳ-na

Ở đây, này Sandaka, có bậc Ðạo sư nhứt thiết tri, nhứt thiết kiến, tự xem đã chứng được tri kiến hoàn toàn: “Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ và ta thức, tri, kiến được an trú ở trong ta, liên tục, không gián đoạn”. Vị ấy đi vào một nhà trống, không nhận được đồ ăn khất thực, và con chó cắn vị ấy, vị ấy gặp voi dữ, gặp người dữ, gặp bò dữ, và vị ấy hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn ông, và hỏi tên những con đường của làng, của trị trấn. Vị ấy được hỏi: “Sao như thế này?”, và trả lời: “Ta phải vào một nhà trống, do vậy ta đã vào; ta phải không nhận được đồ ăn khất thực, do vậy ta đã không nhận được đồ ăn khất thực. (Có người) phải bị chó cắn, do vậy ta đã bị chó cắn. (Có người) phải gặp voi dữ, do vậy ta đã gặp; phải gặp ngựa dữ, do vậy ta đã gặp, phải gặp bò dữ, do vậy ta đã gặp. Có người phải hỏi tên và họ một người đàn bà, một người đàn ông, do vậy ta đã hỏi. (Có người) phải hỏi tên những con đường của làng, của thị trấn, do vậy ta đã hỏi”.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: “Vị Tôn sư này là nhất thiết tri, nhứt thiết kiến… , do vậy ta đã hỏi”. Vị ấy sau khi biết: “Hạnh này là bất an”, nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ nhất, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

24. Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư dựa vào truyền thống nghe lại (tùy văn / anussaviko), coi truyền thống nghe lại là chân lý. Vị ấy thuyết giảng Quy luật dựa trên truyền thống nghe lại, dựa trên sự truyền miệng từ đời này sang đời khác, dựa trên sự sưu tập các văn bản. Nhưng đối với một vị đạo sư dựa vào truyền thống nghe lại, coi truyền thống nghe lại là chân lý, này Sandaka, có những điều được nghe đúng và có những điều được nghe sai, có những điều đúng như vậy và có những điều lại khác đi.

25. Ở đó, này Sandaka, người có trí thận trọng suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này dựa vào truyền thống nghe lại, coi truyền thống nghe lại là chân lý. Vị ấy thuyết giảng Quy luật dựa trên truyền thống nghe lại, dựa trên sự truyền miệng từ đời này sang đời khác, dựa trên sự sưu tập các văn bản. Nhưng đối với một vị đạo sư dựa vào truyền thống nghe lại, coi truyền thống nghe lại là chân lý, có những điều được nghe đúng và có những điều được nghe sai, có những điều đúng như vậy và có những điều lại khác đi.’ Nhận ra rằng ‘Đời sống thánh thiện này không đáng tin cậy’, vị ấy chán ghét đời sống thánh thiện ấy và bỏ đi.

26. Này Sandaka, đây là đời sống thánh thiện không đáng tin cậy thứ hai đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”

Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có vị Ðạo sư y cứ truyền thuyết, (xem) truyền thuyết là chân thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Này Sandaka, nếu vị Ðạo sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chân thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư: "Vị Tôn sư này y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Nếu vị Ðạo sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi biết: “Hạnh này là bất an”, nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ hai, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.

27. Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư là người suy luận và xét đoán (tầm tư, suy tư / takkī vīmaṁsī). Vị ấy thuyết giảng Quy luật được đúc kết từ sự suy luận, đi kèm với sự xét đoán, tự mình nghĩ ra. Nhưng đối với một vị đạo sư là người suy luận và xét đoán, này Sandaka, có những điều được suy luận đúng và có những điều được suy luận sai, có những điều đúng như vậy và có những điều lại khác đi.

28. Ở đó, này Sandaka, người có trí thận trọng suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này là người suy luận và xét đoán. Vị ấy thuyết giảng Quy luật được đúc kết từ sự suy luận, đi kèm với sự xét đoán, tự mình nghĩ ra. Nhưng đối với một vị đạo sư là người suy luận và xét đoán, có những điều được suy luận đúng và có những điều được suy luận sai, có những điều đúng như vậy và có những điều lại khác đi.’ Nhận ra rằng ‘Đời sống thánh thiện này không đáng tin cậy’, vị ấy chán ghét đời sống thánh thiện ấy và bỏ đi.

29. Này Sandaka, đây là đời sống thánh thiện không đáng tin cậy thứ ba đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Ðạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Này Sandaka, nếu vị Ðạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác.

Ở đây, này Sandaka, người có trí suy nghĩ: "Vị Tôn sư này là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng tác. Nếu vị Ðạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi biết: “Hạnh này là bất an” nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Này Sandaka đây là bất an phạm hạnh thứ ba, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.

30. Lại nữa, này Sandaka, ở đây có một vị đạo sư đần độn và ngu ngốc. Vì đần độn và ngu ngốc, khi bị hỏi một câu hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời nói lảng tránh, trườn uốn như con lươn (ngụy biện / amarāvikkhepaṁ): ‘Tôi không nghĩ là như vậy, tôi không nghĩ là thế kia, tôi không nghĩ là khác đi, tôi không nghĩ là không phải vậy, tôi không nghĩ là không không phải vậy.’

31. Ở đó, này Sandaka, người có trí thận trọng suy xét như sau: ‘Vị đạo sư này đần độn và ngu ngốc. Vì đần độn và ngu ngốc, khi bị hỏi một câu hỏi về vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời nói lảng tránh, trườn uốn như con lươn—tôi không nghĩ là như vậy, tôi không nghĩ là thế kia, tôi không nghĩ là khác đi, tôi không nghĩ là không phải vậy, tôi không nghĩ là không không phải vậy.’ Nhận ra rằng ‘Đời sống thánh thiện này không đáng tin cậy’, vị ấy chán ghét đời sống thánh thiện ấy và bỏ đi.

32. Này Sandaka, đây là đời sống thánh thiện không đáng tin cậy thứ tư đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”

33. Này Sandaka, đây là bốn đời sống thánh thiện không đáng tin cậy đã được tuyên bố bởi Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.”"

34. “Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Ānanda! Thật phi thường, thưa Tôn giả Ānanda! Cho đến mức độ nào mà Thế Tôn, Bậc biết rõ, Bậc Thấy, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác đã tuyên bố bốn đời sống thánh thiện không đáng tin cậy này là ‘đời sống thánh thiện không đáng tin cậy’. Trong những kiểu sống ấy, một người có trí không thể nào sống đời phạm hạnh một cách đúng đắn; và nếu sống như vậy thì cũng không thể đạt đến con đường đúng đắn thiện lành.” Nhưng thưa Tôn giả Ānanda, vị đạo sư ấy tuyên bố điều gì, giảng dạy điều gì, nơi mà một người có trí chắc chắn sẽ sống đời sống thánh thiện, và khi sống [ở đó], vị ấy sẽ đạt đến con đường đúng đắn thiện lành?”

Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị Ðạo sư là người đần độn, là người ngu si. Vì đần độn ngu si, khi được hỏi về vấn đề này, vấn đề khác, vị ấy dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: “Theo tôi không phải như vậy, theo tôi không phải như kia, theo tôi không khác như thế, theo tôi không phải như thế, theo tôi không không phải như thế”.

Ở đây, này Sandaka người có trí suy tư: “Vị Tôn sư này là người đần độn, là người ngu si… , theo tôi không phải như thế”. Vị ấy sau khi biết: “Hạnh này là bất an”, nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi.

Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Này Sandaka, bốn bất an phạm hạnh này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) lý, pháp và (chí) thiện.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda! Bốn pháp bất an phạm hạnh này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố là bất an phạm hạnh, và ở đây người trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện. Thưa Tôn giả Ananda, vị Ðạo sư ấy dạy những gì, tuyên bố những gì, mà ở đây, người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống, có thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện?

35-42. "Ở đây, này Sandaka, Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgata) xuất hiện ở đời, Bậc A-la-hán, Bậc Chánh Đẳng Giác, Bậc Minh Hạnh Túc, Bậc Thiện Thệ, Bậc Thế Gian Giải, Bậc Vô Thượng Trượng Phu Điều Ngự, Bậc Đạo Sư của chư thiên và loài người, Bậc Giác Ngộ, Thế Tôn […lặp lại…] Vị ấy, sau khi từ bỏ (đoạn trừ / pahānā) Năm điều làm mờ yếu tâm trí (ngũ triền cái / pañca nīvaraṇāni) này, những thứ làm ô nhiễm tâm và làm suy yếu trí tuệ, rời bỏ khỏi (ly / vivicca) bản năng (dục / kāma), rời bỏ khỏi những điều không thiện (bất thiện pháp / akusalehi dhammehi), đạt được và an trú trong Thiền-na (thiền / jhāna) thứ nhất, trạng thái có chủ động hướng sự chú ý và nỗ lực duy trì sự chú ý (hữu tầm hữu tứ / vitakka-vicāra), có hân hoan (hỷ / pīti) và hạnh phúc (lạc / sukha) sinh ra từ sự rời bỏ (viễn ly / viveka). Này Sandaka, dưới một vị đạo sư mà đệ tử đạt được sự thù thắng cao tột như vậy, ở đó một người có trí chắc chắn sẽ sống đời sống thánh thiện, và khi sống [ở đó], vị ấy sẽ đạt được con đường đúng đắn thiện lành.

– Ở đây, này Sandaka, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí, thế giới này là Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên bố điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ văn nghĩa, Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh.

Người gia trưởng hay con người gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nghe pháp ấy, sau khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tín ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tín ngưỡng ấy, người ấy suy nghĩ: “Ðời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Ðời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật không dễ gì cho một người sống ở gia đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình”. Một thời gian sau, người ấy bỏ tài sản nhỏ, hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ, hay bỏ bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Vị ấy xuất gia như vậy, hành trì các học giới và hạnh sống các Tỷ-kheo, từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết xấu hổ, sợ hãi, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống thanh tịnh, không có trộm cướp. Vị ấy từ bỏ đời sống không Phạm hạnh, sống theo Phạm hạnh, sống đời sống viễn ly, tránh xa dâm dục hạ liệt.

Vị ấy từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật, liên hệ đến sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lường gạt đời. Vị ấy từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người này để sanh chuyện chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thích thú trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Vị ấy từ bỏ nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác, nói những lời nói dịu hiền, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người; vị ấy nói những lời nói như vậy. Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm, nói đúng thời, nói chân thật, nói có ý nghĩa, nói pháp, nói luật, nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời, hợp lý có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

Vị ấy từ bỏ không làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm; từ bỏ các món ăn phi thời; từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình diễn; từ bỏ không dùng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa, trang sức, và các thời trang; từ bỏ không dùng giường cao và giường lớn; từ bỏ không nhận vàng và bạc; từ bỏ không nhận các hạt sống; từ bỏ không nhận thịt sống, từ bỏ không nhận đàn bà con gái; từ bỏ không nhận nô tỳ gái và trai; từ bỏ không nhận cừu và dê; từ bỏ không nhận gia cầm và heo; từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái; từ bỏ không nhận ruộng nương đất đai; từ bỏ không dùng người làm môi giới hoặc tự mình làm môi giới; từ bỏ không buôn bán; từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc và đo lường; từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo; từ bỏ không làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.

Vị ấy sống biết đủ, bằng lòng với tấm y để che thân với đồ ăn khất thực để nuôi sống, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình bát). Như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh, cũng vậy, Tỷ- kheo bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo. Vị ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, nội tâm hưởng lạc thọ không khuyết phạm.

Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưuc bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự chế ngự các nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng… mũi ngửi hương… lưỡi nếm vị… thân cảm xúc… ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng, những nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy thành tựu Thánh hộ trì các căn này nội tâm hưởng lạc thọ không uế nhiễm.

Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nuốt đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác.

Vị ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu Thánh hộ trì các căn này, thành tựu Thánh chánh niệm tỉnh giác này, lựa một trú xứ thanh vắng, như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây ngoài trời, đống rơm.

Sau khi ăn xong và đi khất thực trở về, vị ấy ngồi kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ dục tham ở đời, sống với tâm thoát ly dục tham, gột rửa tâm hết dục tham. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng sanh hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trầm thụy miên. Từ bỏ trạo cử, hối quá, vị ấy sống không trạo cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử, hối quá. Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

43. Lại nữa, này Sandaka, tỳ kheo, do sự lắng dịu (diệt / vūpasama) của chủ động hướng sự chú ý và nỗ lực duy trì sự chú ý […lặp lại…] đạt được và an trú trong Thiền-na thứ hai. Này Sandaka, dưới một vị đạo sư mà đệ tử đạt được sự thù thắng cao tột như vậy, ở đó một người có trí chắc chắn sẽ sống đời sống thánh thiện, và khi sống [ở đó], vị ấy sẽ đạt được con đường đúng đắn thiện lành. Lại nữa, này Sandaka, tỳ kheo, do cạn hết đắm nhiễm (ly tham / virāgā) đối với hân hoan, an trú trong tâm bình thản (xả / upekkhā) […lặp lại…] đạt được và an trú trong Thiền-na thứ ba. Này Sandaka, dưới một vị đạo sư mà đệ tử đạt được sự thù thắng cao tột như vậy, ở đó một người có trí chắc chắn sẽ sống đời sống thánh thiện, và khi sống [ở đó], vị ấy sẽ đạt được con đường đúng đắn thiện lành. Lại nữa, này Sandaka, tỳ kheo, do từ bỏ hạnh phúc […lặp lại…] đạt được và an trú trong Thiền-na thứ tư. Này Sandaka, dưới một vị đạo sư mà đệ tử đạt được sự thù thắng cao tột như vậy, ở đó một người có trí chắc chắn sẽ sống đời sống thánh thiện, và khi sống [ở đó], vị ấy sẽ đạt được con đường đúng đắn thiện lành.

47. Với tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thuần khiết, không tì vết, nhiễm bẩn đã biến mất, trở nên mềm mại, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến sự bất động, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ nhớ lại các đời sống quá khứ. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là—một đời, hai đời […lặp lại…] như vậy vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các chi tiết và bối cảnh. Này Sandaka, dưới một vị đạo sư mà đệ tử đạt được sự thù thắng cao tột như vậy, ở đó một người có trí chắc chắn sẽ sống đời sống thánh thiện, và khi sống [ở đó], vị ấy sẽ đạt được con đường đúng đắn thiện lành.

48. Với tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thuần khiết, không tì vết, nhiễm bẩn đã biến mất, trở nên mềm mại, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến sự bất động, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sự chết và sự Tái sinh (sinh / jāti) của chúng sinh. Với mắt thần (thiên nhãn / dibbena cakkhunā) thanh tịnh, vượt qua giới hạn của con người, vị ấy thấy chúng sinh chết đi và tái sinh, thấp kém và cao trọng, xinh đẹp và xấu xí, có số phận tốt đẹp và số phận tồi tệ […lặp lại…] vị ấy biết rõ chúng sinh đi theo nghiệp của mình. Này Sandaka, dưới một vị đạo sư mà đệ tử đạt được sự thù thắng cao tột như vậy, ở đó một người có trí chắc chắn sẽ sống đời sống thánh thiện, và khi sống [ở đó], vị ấy sẽ đạt được con đường đúng đắn thiện lành.

49. Với tâm được định tĩnh như vậy, trong sạch, thuần khiết, không tì vết, nhiễm bẩn đã biến mất, trở nên mềm mại, dễ sử dụng, vững chắc, đạt đến sự bất động, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sự cạn kiệt các nguồn ác (lậu hoặc / āsava). Vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là đau khổ’; vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự hình thành (tập / samudaya) của đau khổ’; vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự chấm dứt của đau khổ’; vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự chấm dứt đau khổ’; vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là các nguồn ác’; vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự hình thành của các nguồn ác’; vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự chấm dứt của các nguồn ác’; vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là con đường đưa đến sự chấm dứt các nguồn ác’.

50. Khi vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi nguồn ác của bản năng (dục lậu / kāmāsavā), tâm được giải thoát khỏi nguồn ác của mong muốn hiện hữu (hữu lậu / bhavāsavā), tâm được giải thoát khỏi nguồn ác của Không Hiểu Biết (vô minh lậu / avijjāsavā). Khi được giải thoát, có sự nhận biết rằng ‘đã được giải thoát’.

Vị ấy biết rõ: ‘Sự Tái sinh đã cạn kiệt (đoạn tận / khīṇā), đời sống thánh thiện đã được sống, những việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa.’ Này Sandaka, dưới một vị đạo sư mà đệ tử đạt được sự thù thắng cao tột như vậy, ở đó một người có trí chắc chắn sẽ sống đời sống thánh thiện, và khi sống [ở đó], vị ấy sẽ đạt được con đường đúng đắn thiện lành."

Sau khi trừ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt, vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Ðạo sư, thời ở đây người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.

Lại nữa, này Sandaka, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng đạt và an trú Nhị thiền… chứng đạt và an trú Tam thiền… chứng đạt và an trú Tứ thiền. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Ðạo sư… thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện".

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc bất động như vậy, vị ấy, hướng tâm đến túc mạng trí. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời… như vậy, vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Ðạo sư… thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh… đều do hạnh nghiệp của họ. Này Sandaka nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Ðạo sư… thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.

Với tâm định tĩnh thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy như thật biết: “Ðây là Khổ”… vị ấy như thật biết: “Ðây là con đường đưa đến lậu hoặc diệt”.

Vị ấy do biết vậy, do thấy vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Ðối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: “Ta đã giải thoát”. Vị ấy biết: “Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa”. Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Ðạo sư nào, thời ở đây người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.

51. “Nhưng thưa Tôn giả Ānanda, một tỳ kheo là bậc A-la-hán, người đã sạch nguồn ác (lậu tận / khīṇāsavo), đã sống xong đời sống thánh thiện, đã làm xong những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã phá hủy hoàn toàn sợi dây trói buộc của bản năng (hữu kiết sử / bhavasaṁyojano), đã được giải thoát nhờ sự hiểu biết đúng đắn, liệu vị ấy có thọ hưởng bản năng không?”

“Này Sandaka, một tỳ kheo là bậc A-la-hán, người đã sạch nguồn ác, đã sống xong đời sống thánh thiện, đã làm xong những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã phá hủy hoàn toàn sợi dây trói buộc của sự tồn tại, đã được giải thoát nhờ sự hiểu biết đúng đắn, vị ấy không thể vi phạm năm điều. Một tỳ kheo đã sạch nguồn ác không thể cố ý tước đoạt sinh mạng của một sinh vật, một tỳ kheo đã sạch nguồn ác không thể lấy của không cho với ý định trộm cắp, một tỳ kheo đã sạch nguồn ác không thể thực hành hành vi giao cấu, một tỳ kheo đã sạch nguồn ác không thể cố ý nói dối, một tỳ kheo đã sạch nguồn ác không thể cất giữ đồ đạc để thọ hưởng bản năng như trước đây khi còn là người sống tại gia. Này Sandaka, một tỳ kheo là bậc A-la-hán, người đã sạch nguồn ác, đã sống xong đời sống thánh thiện, đã làm xong những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã phá hủy hoàn toàn sợi dây trói buộc của sự tồn tại, đã được giải thoát nhờ sự hiểu biết đúng đắn, vị ấy không thể vi phạm năm điều này.”

52. “Nhưng thưa Tôn giả Ānanda, một tỳ kheo là bậc A-la-hán, người đã sạch nguồn ác, đã sống xong đời sống thánh thiện, đã làm xong những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã phá hủy hoàn toàn sợi dây trói buộc của sự tồn tại, đã được giải thoát nhờ sự hiểu biết đúng đắn, liệu đối với vị ấy, dù đang đi, đang đứng, đang ngủ hay đang thức, sự thấy rõ bản chất và hiểu biết luôn luôn hiện diện liên tục rằng: ‘Các nguồn ác của ta đã cạn kiệt’?”

“Nếu vậy, này Sandaka, tôi sẽ đưa ra một ví dụ cho ông; nhờ ví dụ mà một số người có trí ở đây hiểu được ý nghĩa của điều được nói. Này Sandaka, giả sử một người bị chặt đứt tay chân; liệu đối với người ấy, dù đang đi, đang đứng, đang ngủ hay đang thức, người ấy luôn luôn biết liên tục rằng: ‘Tay chân của ta đã bị chặt đứt’, hay là khi suy xét lại người ấy mới biết: ‘Tay chân của ta đã bị chặt đứt’?”

“Thưa Tôn giả Ānanda, người ấy không luôn luôn biết liên tục rằng: ‘Tay chân của ta đã bị chặt đứt’. Nhưng khi suy xét lại, người ấy mới biết: ‘Tay chân của ta đã bị chặt đứt’.”

“Cũng vậy, này Sandaka, một tỳ kheo là bậc A-la-hán, người đã sạch nguồn ác, đã sống xong đời sống thánh thiện, đã làm xong những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã phá hủy hoàn toàn sợi dây trói buộc của sự tồn tại, đã được giải thoát nhờ sự hiểu biết đúng đắn, đối với vị ấy, dù đang đi, đang đứng, đang ngủ hay đang thức, sự thấy rõ bản chất và hiểu biết không luôn luôn hiện diện liên tục rằng: ‘Các nguồn ác của ta đã cạn kiệt’; nhưng khi suy xét lại, vị ấy mới biết: ‘Các nguồn ác của ta đã cạn kiệt’.”

53. “Thưa Tôn giả Ānanda, có bao nhiêu người đạt được sự giải thoát (xuất ly giả / niyyātāro) trong Giáo pháp (pháp / dhamma) và giới luật này?”

“Này Sandaka, không chỉ có một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa là những người đạt được sự giải thoát trong Giáo pháp và giới luật này.”

“Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Ānanda! Thật phi thường, thưa Tôn giả Ānanda! Sẽ không có sự đề cao Giáo pháp của mình, không có sự chê bai Giáo pháp của người khác, sự giảng dạy Giáo pháp được trình bày trong phạm vi của nó, và có rất nhiều người đạt được sự giải thoát xuất hiện. Còn những người thuộc phái Ājīvaka này, họ tự đề cao mình như những đứa con cầu tự, và chê bai người khác, nhưng họ chỉ chỉ ra được ba người đạt được sự giải thoát, cụ thể là—Nanda Vaccha, Kisa Saṅkicca, và Makkhali Gosāla.”

54. Rồi du sĩ Sandaka gọi hội chúng của mình: “Các tôn giả hãy đi, hãy sống đời sống thánh thiện dưới sự hướng dẫn của sa-môn Gotama. Bây giờ không dễ gì để chúng ta từ bỏ lợi lộc, sự tôn kính và danh tiếng.” Như vậy, du sĩ Sandaka đã khuyên bảo hội chúng của mình hướng đến đời sống thánh thiện dưới sự hướng dẫn của Thế Tôn.

Kinh Sandaka kết thúc, bài thứ sáu.

– Nhưng, thưa Tôn giả Ananda, một Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị Tỷ-kheo ấy có thể thọ dụng các dục vọng không?

– Này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không thể vi phạm năm điều: Vị Tỷ-kheo, các lậu đã tận không có thể cố ý sát hại mạng sống chúng sanh; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể lấy của không cho, được gọi là ăn trộm; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hành dâm dục; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý nói láo; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hưởng thọ các dục đối với các vật được tàng trữ như trước khi còn tại gia. Này Sandaka, một vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có thể vi phạm năm điều này.

– Thưa Tôn giả Ananda, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, có phải tri kiến vị ấy được an trú một cách liên tục, không gián đoạn: “Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận”?

– Này Sandaka, tôi sẽ cho Ông một ví dụ, nhờ ví dụ ở đây, một số người có trí sẽ biết ý nghĩa câu nói. Ví như, này Sandaka, một người tay chân bị chặt; khi người ấy đi, đứng, ngủ và thức, tay chân bị chặt một cách liên tục, không gián đoạn, và khi người ấy suy tư về vấn đề này, người ấy biết: “Tay chân của ta bị chặt”. Cũng vậy, này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và thức, các lậu hoặc được đoạn tận một cách liên tục, không gián đoạn, và khi vị ấy suy tư về vấn đề này, vị ấy biết: “Các lậu hoặc ta đã được đoạn tận”.

– Nhưng thưa Tôn giả Ananda, có bao nhiêu vị lãnh đạo tối thắng trong pháp và luật này?

– Này Sandaka, không phải chỉ có một trăm, hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm, mà còn nhiều vị lãnh đạo tối thắng hơn nữa trong Pháp và Luật này.

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Ananda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda! Không có sự tự tán pháp của mình, không có sự hủy báng pháp của người khác, nhưng cả hai sự thuyết pháp với các hành trì (ayatane) và rất nhiều vị lãnh đạo tối thắng như vậy đã được thấy (ở đây). Còn các tà mạn ngoại đạo này là những đứa con của người mẹ không con, họ tự tán khen mình chê người, và họ chỉ có ba vị lãnh đạo tối thắng, tức là Nanda Vaccha, Kisa Sankicca và Makkhali Gosala.

Rồi du sĩ Sandaka nói với đồ chúng của mình:

– Chư Tôn giả, hãy đi và sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama, tuy rằng nay không có dễ gì cho chúng ta từ bỏ quyền lợi, tôn kính và danh tiếng.

Như vậy du sĩ Sandaka đã đưa đồ chúng của mình sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama.

-ooOoo-