MN 95. KINH CAṄKĪ

(Caṅkīsutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy — Một thời, Đức Phật đang đi du hành trong xứ Kosala cùng với một hội chúng tỳ kheo đông đảo, và đi đến một ngôi làng Bà-la-môn của xứ Kosala tên là Opāsāda. Tại đó, Đức Phật trú ở khu rừng Sāla dành cho chư thiên, nằm ở phía bắc Opāsāda.

2. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Caṅkī đang cai quản Opāsāda, một nơi đông đúc dân cư, nhiều cỏ cây, củi, nước và lúa gạo. Đây là thái ấp hoàng gia, một phần thưởng thiêng liêng do vua Pasenadi nước Kosala ban tặng.

3. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda nghe tin: “Này các vị, sa-môn Gotama, con trai dòng họ Sakya, xuất gia từ gia tộc Sakya, đang du hành trong xứ Kosala cùng với hội chúng tỳ kheo đông đảo, đã đến Opāsāda và đang trú tại rừng Sāla dành cho chư thiên ở phía bắc Opāsāda. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây đã vang lên về tôn giả Gotama: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Tự mình Giác ngộ Hoàn toàn, đầy đủ hiểu biết và đức hạnh, Bậc Thiện Thệ, Người Hiểu Rõ Thế Gian, Bậc Vô Thượng, Người Điều Phục những ai đáng được điều phục, Bậc Thầy của chư thiên và loài người, Bậc Giác Ngộ, Đức Thế Tôn’. Ngài đã tự mình hiểu toàn bộ (thắng tri / abhiññā), trực tiếp chứng nghiệm (chứng ngộ / sacchikatvā) và tuyên thuyết cho thế giới này cùng với chư thiên, Ma vương, Phạm thiên, cho quần chúng gồm sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người. Ngài giảng Giáo pháp (pháp / dhamma) tốt đẹp ở đoạn đầu, tốt đẹp ở đoạn giữa, tốt đẹp ở đoạn cuối, đầy đủ ý nghĩa và văn tự; Ngài hiển lộ đời sống thánh thiện hoàn toàn viên mãn và trong sạch. Thật tốt đẹp thay khi được gặp mặt một bậc A-la-hán như vậy.”

4. Sau đó, các Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda rời khỏi Opāsāda, tụ tập thành từng nhóm, từng đoàn, đi về hướng bắc hướng đến khu rừng Sāla dành cho chư thiên.

5. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Caṅkī đang nghỉ trưa trên tầng gác. Bà-la-môn Caṅkī nhìn thấy các Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda rời khỏi Opāsāda, tụ tập thành từng nhóm, từng đoàn đi về hướng bắc đến khu rừng Sāla. Thấy vậy, ông bảo người quản gia: “Này quản gia, có chuyện gì mà các Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda lại rời khỏi Opāsāda, tụ tập thành từng đoàn đi về hướng bắc đến khu rừng Sāla vậy?”

6. “Thưa ngài Caṅkī, có sa-môn Gotama, con trai dòng họ Sakya… […lặp lại…]… Họ đang đi đến để gặp mặt tôn giả Gotama.”

“Nếu vậy, này quản gia, hãy đi đến chỗ các Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda; khi đến nơi, hãy nói với họ thế này: ‘Thưa các vị, Bà-la-môn Caṅkī nói như sau: Xin các vị hãy chờ một chút, chính Bà-la-môn Caṅkī cũng sẽ đi đến gặp mặt sa-môn Gotama’.”

“Vâng, thưa ngài,” người quản gia vâng lời Bà-la-môn Caṅkī, đi đến chỗ các Bà-la-môn và gia chủ ở Opāsāda, và truyền đạt lại lời nhắn.

7. Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm Bà-la-môn từ nhiều quốc gia khác nhau đang lưu trú tại Opāsāda vì một vài công việc. Các Bà-la-môn ấy nghe tin: “Nghe nói Bà-la-môn Caṅkī sẽ đi đến gặp mặt sa-môn Gotama.” Thế là các Bà-la-môn ấy đi đến chỗ Bà-la-môn Caṅkī và hỏi: “Thưa ngài Caṅkī, có đúng là ngài sẽ đi đến gặp mặt sa-môn Gotama không?”

“Thưa các vị, đúng là tôi có ý định như vậy: ‘Tôi sẽ đi đến gặp mặt sa-môn Gotama’.”

8. "Ngài Caṅkī chớ nên đi đến gặp mặt sa-môn Gotama. Không đáng để ngài Caṅkī đi đến gặp mặt sa-môn Gotama; trái lại, chính sa-môn Gotama mới đáng phải đến gặp mặt ngài Caṅkī.

Bởi vì ngài Caṅkī có huyết thống tốt đẹp từ cả cha lẫn mẹ, dòng dõi trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay khinh bỉ về mặt xuất thân. Chính vì ngài Caṅkī có huyết thống tốt đẹp… bằng yếu tố này, không đáng để ngài Caṅkī đi đến gặp mặt sa-môn Gotama; trái lại, chính sa-môn Gotama mới đáng phải đến gặp mặt ngài Caṅkī.

Bởi vì ngài Caṅkī rất giàu có, nhiều tài sản, nhiều của cải… […lặp lại…]

Bởi vì ngài Caṅkī thông thạo ba bộ Veda, nắm vững từ vựng, nghi lễ, ngữ âm học, từ nguyên học, và lịch sử là bộ thứ năm; là người giỏi về ngôn ngữ, ngữ pháp, thấu hiểu triết học tự nhiên và các tướng của bậc đại nhân… […lặp lại…]

Bởi vì ngài Caṅkī đẹp trai, dễ nhìn, đáng mến, có nước da tuyệt mỹ, vóc dáng như Phạm thiên, vẻ ngoài như Phạm thiên, ngoại hình không hề thấp kém… […lặp lại…]

Bởi vì ngài Caṅkī có đạo đức, đạo đức trưởng thành, đầy đủ đạo đức trưởng thành… […lặp lại…]

Bởi vì ngài Caṅkī ăn nói khéo léo, phát âm rõ ràng, giọng nói lịch sự, rành mạch, không lỗi lầm, truyền đạt ý nghĩa dễ hiểu… […lặp lại…]

Bởi vì ngài Caṅkī là thầy của nhiều vị thầy, đang dạy chú thuật cho ba trăm thanh niên… […lặp lại…]

Bởi vì ngài Caṅkī được vua Pasenadi nước Kosala tôn kính, tôn trọng, kính nể, cúng dường, nể trọng… […lặp lại…] Bởi vì ngài Caṅkī được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn kính, tôn trọng, kính nể, cúng dường, nể trọng… […lặp lại…]

Bởi vì ngài Caṅkī đang cai quản Opāsāda, một nơi đông đúc dân cư, nhiều cỏ cây, củi, nước và lúa gạo, là thái ấp hoàng gia, một phần thưởng thiêng liêng do vua Pasenadi nước Kosala ban tặng.

Chính vì ngài Caṅkī đang cai quản Opāsāda… bằng yếu tố này, không đáng để ngài Caṅkī đi đến gặp mặt sa-môn Gotama; trái lại, chính sa-môn Gotama mới đáng phải đến gặp mặt ngài Caṅkī."

9. Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Caṅkī nói với các Bà-la-môn kia:

"Vậy thì, thưa các vị, hãy nghe tôi nói vì sao chính chúng ta mới đáng đi đến gặp mặt tôn giả Gotama; và không đáng để tôn giả Gotama đi đến gặp mặt chúng ta.

Thưa các vị, sa-môn Gotama có huyết thống tốt đẹp từ cả cha lẫn mẹ, dòng dõi trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay khinh bỉ về mặt xuất thân. Chính vì sa-môn Gotama có huyết thống tốt đẹp… bằng yếu tố này, không đáng để tôn giả Gotama đi đến gặp mặt chúng ta; trái lại, chính chúng ta mới đáng đi đến gặp mặt tôn giả Gotama.

Thưa các vị, sa-môn Gotama đã bỏ lại khối lượng lớn vàng bạc, cả tài sản chôn giấu lẫn tài sản trên mặt đất để xuất gia… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama khi còn là một thanh niên trẻ trung, tóc đen nhánh, đang ở độ tuổi thanh xuân tươi đẹp, đã từ bỏ gia đình, sống không nhà để xuất gia… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama mặc cho cha mẹ không đồng ý, khóc lóc nước mắt đầm đìa, đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không nhà để xuất gia… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama đẹp trai, dễ nhìn, đáng mến, có nước da tuyệt mỹ, vóc dáng như Phạm thiên, vẻ ngoài như Phạm thiên, ngoại hình không hề thấp kém… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama có đạo đức, đạo đức của bậc thánh, đạo đức thiện lành, đầy đủ đạo đức thiện lành… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama ăn nói khéo léo, phát âm rõ ràng, giọng nói lịch sự, rành mạch, không lỗi lầm, truyền đạt ý nghĩa dễ hiểu… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama là thầy của nhiều vị thầy… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama đã cạn hết đắm nhiễm (ly tham / khīṇakāmarāgo) đối với bản năng (dục / kāma), không còn sự phù phiếm… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama thuyết giảng về nghiệp, thuyết giảng về hành động, luôn đề cao sự vô hại đối với thế hệ Bà-la-môn… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama xuất thân từ một gia tộc cao quý, một gia tộc Sát-đế-lỵ thuần chủng… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama xuất thân từ một gia tộc giàu có, nhiều tài sản, nhiều của cải… […lặp lại…]

Thưa các vị, người ta từ các quốc gia khác, từ các vùng miền khác đến để thưa hỏi sa-môn Gotama… […lặp lại…]

Thưa các vị, hàng ngàn chư thiên đã quy y sa-môn Gotama cho đến trọn đời… […lặp lại…]

Thưa các vị, tiếng đồn tốt đẹp sau đây đã vang lên về sa-môn Gotama: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Tự mình Giác ngộ Hoàn toàn, đầy đủ hiểu biết và đức hạnh, Bậc Thiện Thệ, Người Hiểu Rõ Thế Gian, Bậc Vô Thượng, Người Điều Phục những ai đáng được điều phục, Bậc Thầy của chư thiên và loài người, Bậc Giác Ngộ, Đức Thế Tôn’… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama sở hữu ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân… […lặp lại…]

Thưa các vị, vua Seniya Bimbisāra nước Magadha cùng với vợ con đã quy y sa-môn Gotama cho đến trọn đời… […lặp lại…]

Thưa các vị, vua Pasenadi nước Kosala cùng với vợ con đã quy y sa-môn Gotama cho đến trọn đời… […lặp lại…]

Thưa các vị, Bà-la-môn Pokkharasāti cùng với vợ con đã quy y sa-môn Gotama cho đến trọn đời… […lặp lại…]

Thưa các vị, sa-môn Gotama đã đến Opāsāda, đang trú tại rừng Sāla dành cho chư thiên ở phía bắc Opāsāda. Bất kỳ sa-môn hay Bà-la-môn nào đi vào ranh giới làng của chúng ta, họ đều là khách của chúng ta. Khách thì cần được chúng ta tôn kính, tôn trọng, kính nể, cúng dường. Vì sa-môn Gotama đã đến Opāsāda… nên sa-môn Gotama là khách của chúng ta. Khách thì cần được tôn kính, tôn trọng, kính nể, cúng dường. Bằng yếu tố này, không đáng để tôn giả Gotama đi đến gặp mặt chúng ta; trái lại, chính chúng ta mới đáng đi đến gặp mặt tôn giả Gotama.

Thưa các vị, tôi chỉ có thể tán thán tôn giả Gotama đến chừng ấy, nhưng tôn giả Gotama không chỉ có chừng ấy phẩm chất; phẩm chất của tôn giả Gotama là vô lượng. Chỉ cần sở hữu một trong những yếu tố này, cũng không đáng để tôn giả Gotama đi đến gặp mặt chúng ta; trái lại, chính chúng ta mới đáng đi đến gặp mặt tôn giả Gotama. Vậy nên, thưa các vị, tất cả chúng ta hãy cùng đi đến gặp mặt sa-môn Gotama."

10. Sau đó, Bà-la-môn Caṅkī cùng với một hội chúng Bà-la-môn đông đảo đi đến chỗ Đức Phật; khi đến nơi, ông chào hỏi Đức Phật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, ông ngồi xuống một bên.

11. Lúc bấy giờ, Đức Phật đang ngồi trao đổi vài câu chuyện thân hữu với các Bà-la-môn lớn tuổi. Khi ấy, có một thanh niên tên là Kāpaṭika, trẻ tuổi, cạo đầu, khoảng mười sáu tuổi, thông thạo ba bộ Veda, nắm vững từ vựng, nghi lễ, ngữ âm học, từ nguyên học, và lịch sử là bộ thứ năm; là người giỏi về ngôn ngữ, ngữ pháp, thấu hiểu triết học tự nhiên và các tướng của bậc đại nhân, đang ngồi trong hội chúng ấy. Cậu ta liên tục ngắt lời các Bà-la-môn lớn tuổi đang trò chuyện với Đức Phật.

Đức Phật liền quở trách thanh niên Kāpaṭika: “Này Tôn giả Bhāradvāja, chớ có ngắt lời các Bà-la-môn lớn tuổi đang trò chuyện. Tôn giả Bhāradvāja hãy đợi cho đến khi câu chuyện kết thúc.”

Khi nghe vậy, Bà-la-môn Caṅkī thưa với Đức Phật: “Xin tôn giả Gotama chớ quở trách thanh niên Kāpaṭika. Thanh niên Kāpaṭika là con nhà gia giáo, thanh niên Kāpaṭika là người học rộng, thanh niên Kāpaṭika là người thông minh, thanh niên Kāpaṭika có tài ăn nói khéo léo, thanh niên Kāpaṭika đủ khả năng để đối đáp với tôn giả Gotama trong cuộc thảo luận này.”

MN 95. KINH CANKÌ

(Cankì Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành trong nước Kosala cùng với Ðại chúng Tỷ-kheo, và đi đến một làng Bà-la- môn của dân chúng Kosala, tên là Opasada.

Thế Tôn trú tại Opasada, tại rừng chư Thiên (Devavana), rừng cây sala (salavana), phía Bắc làng Opasada. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Canki trú ở Opasada, một chỗ dân cư đông đúc, cây cỏ, ao nước, lúa gạo phì nhiêu, một vương địa do vua Pasenadi, vua nước Kosala cấp, một ân tứ của vua, một tịnh ấp.

Các Bà-la-môn gia chủ ở Opasada được nghe: “Sa-môn Gotama là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Sakya (Thích-ca) đang du hành ở Videha, cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị”. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả Gotama: “Ðây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời và loài Người. Khi đã chứng ngộ, Ngài còn tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ, Ngài tuyên dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Tốt đẹp thay sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy!”.

Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Opasada, từng đoàn, từng đoàn lũ lượt đi ra khỏi Opasada và đi đến ngõ phía Bắc, rừng chư Thiên, rừng cây sala. Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Canki đi lên trên lầu để nghỉ trưa. Bà- la-môn Canki thấy các Bà-la-môn gia chủ ở Opasada từng đoàn, từng đoàn lũ lượt đi ra khỏi Opasada và đi đến ngõ phía Bắc rừng chư Thiên, rừng cây sala. Thấy vậy, Bà-la-môn Canki bèn gọi người gác cửa:

– Này người Gác cửa, vì sao các Bà-la-môn gia chủ ở Opasada từng đoàn, từng đoàn lũ lượt đi ra khỏi Opasada và đi đến ngõ phía Bắc, rừng chư Thiên, rừng cây sala như vậy?

– Thưa Tôn giả Canki, có Sa-môn Gotama, dòng họ Thích-ca, xuất gia từ gia tộc Thích-ca đang du hành trong nước Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Tôn giả Gotama: “Ðây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời và loài Người. Khi đã chứng ngộ, Ngài còn tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ, Ngài tuyên dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch”. Nay những người ấy đi đến yết kiến Tôn giả Gotama.

– Này người Gác cửa, hãy đi đến các Bà-la-môn gia chủ ở Opasada, khi đến nơi, hãy nói với những Bà- la-môn gia chủ: "Bà-la-môn Canki có nói: “Này các Hiền giả, hãy chờ đợi. Bà-la-môn Canki sẽ tự thân hành đến yết kiến Sa-môn Gotama”.

Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm Bà-la-môn, từ nhiều địa phương khác nhau, đến tại Opasada vì một vài công vụ. Những Bà-la-môn nghe: “Bà-la-môn Canki sẽ đi yết kiến Sa-môn Gotama”. Những Bà-la- môn ấy đến Bà-la-môn Canki, khi đến xong, liền thưa với Bà-la-môn Canki:

– Có phải Tôn giả Canki sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama?

– Này các Hiền giả, đó là ý định của ta. Ta sẽ đến yết kiến Sa-môn Gotama.

– Tôn giả Canki, chớ có đến yết kiến Sa-môn Gotama. Thật không xứng đáng cho tôn giả Canki đến yết kiến Sa-môn Gotama; trái lại, thật xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiến Tôn giả Canki. Lại nữa, Tôn giả Canki thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn đề huyết thống thọ sanh. Vì Tôn giả Canki thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một vết nhơ nào, không bị một chỉ trích nào về vấn đề huyết thống thọ sanh. Do điểm này, thật không xứng đáng cho Tôn giả Canki đến yết kiến Sa-môn Gotama; trái lại, thật xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiết Bà-la- môn Canki. Lại nữa, Tôn giả Canki là nhà giàu có, đại phú, sung túc. Lại nữa, Tôn giả Canki là nhà phúng tụng, nhà trì chú, thông hiểu ba tập Veda với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải và lịch sử truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và văn phạm, biện tài về Thuận thế luận và Ðại nhân tướng. Tôn giả Canki đẹp trai, khả ái, làm đẹp lòng người, với màu da thù thắng, khôi ngô tuấn tú, cử chỉ trang nhã, dáng điệu cao thượng. Tôn giả Canki có giới hạnh, trưởng thành trong giới hạnh, thành tựu sự trưởng thành trong giới hạnh. Tôn giả Canki thiện ngôn, dùng lời thiện ngôn, nói lời tao nhã, ý nghĩa minh bạch, giọng nói không bập bẹ phều phào, giải thích nghĩa lý minh xác. Tôn giả Canki là bậc Tôn sư của hàng Tôn sư nhiều người, dạy ba trăm thanh niên Bà-la-môn tụng đọc chú thuật. Tôn giả Candi được vua Pasenadi xứ Kosala kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Tôn giả Canki được Bà-la-môn Pokkarasati kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Tôn giả Canki sống ở Opasada, một địa phương dân chúng đông đúc, cỏ cây, ao nước phì nhiêu, lúa gạo sung túc, một vương lãnh địa, một tịnh thí địa, một ân tứ của vua Pasenadi nước Kosala. Do điểm này, thật không xứng đáng cho Tôn giả Canki đến yết kiến Sa-môn Gotama; trái lại, thật xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiết Tôn giả Canki.

Nghe nói vậy, Bà-la-môn Canki nói với những vị Bà-la-môn ấy:

– Các Hiền giả hãy nghe ta giải thích, vì sao thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Sa-môn Gotama; trái lại, thật không xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiến chúng ta. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama thiện sanh cả từ mẫu hệ và phụ hệ, huyết thống thanh tịnh cho đến bảy đời tổ phụ, không bị một vết nhơ nào, không bị một dèm pha nào về vấn đề huyết thống thọ sanh. Do điểm này thật không xứng đáng cho Sa-môn Gotama đến yết kiến chúng ta, trái lại, thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Sa-môn Gotama. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama xuất gia, từ bỏ rất nhiều vàng bạc, bỏ cả loại đang chôn dưới đất lẫn loại trên mặt đất. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama trong tuổi thanh niên, tóc còn đen nhánh, trong tuổi trẻ đẹp của thời niên thiếu, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này các Hiền giả, thật vậy Sa-môn Gotama, dầu song thân không đồng ý, khóc than, nước mắt thấm ướt cả mặt, vẫn cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama đẹp trai, khả ái, làm đẹp lòng mọi người với màu da thù thắng, khôi ngô tuấn tú, cử chỉ trang nhã, dáng điệu cao thượng. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa- môn Gotama có giới hạnh, gìn giữ giới hạnh của bậc Thánh, có thiện đức, đầy đủ thiện đức. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama thiện ngôn, dùng lời thiện ngôn, nói lời tao nhã, ý nghĩa minh bạch, giọng nói không bập bẹ, phều phào, giải thích nghĩa lý minh xác. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama là bậc Tôn sư các hàng Tôn sư của nhiều người. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama đã diệt trừ tham dục, đã diệt được mọi xao động của tâm. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama chủ trương về nghiệp, chủ trương về hành động, đặt trọng tâm vào chí thiện khi thuyết pháp với chúng Bà- la-môn. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama xuất gia từ chủng tộc cao quý, từ dòng họ Sát-đế-lỵ thanh tịnh. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama xuất gia từ chủng tộc khá giả, đại phú, tài sản sung mãn. Này các Hiền giả, thật vậy, dân chúng băng ngàn vượt biển (băng qua nhiều địa phương, băng qua nhiều quốc độ) đến hỏi đạo Sa-môn Gotama. Này các Hiền giả, thật vậy, có hàng ngàn Thiên nhân đến quy y Sa-môn Gotama. Này các Hiền giả, thật vậy, tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama: “Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn”. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama có đầy đủ ba mươi hai tướng tốt của bậc Ðại nhân. Này các Hiền giả, thật vậy, vua Seniya Bimbisara nước Magadha, cùng với vương tử, cung phi, thị tùng đều quy y Sa-môn Gotama.

Này các Hiền giả, thật vậy, vua Pasenadi nước Kosala, cùng với nương tử, cung phi, thị tùng đều quy y Sa-môn Gotama. Này các Hiền giả, thật vậy, Bà-la-môn Pokkharasati cùng với các con, vợ, thị giả đều quy y Sa-môn Gotama. Này các Hiền giả, thật vậy, Sa-môn Gotama đã đến Opasada, nay đang ở tại Opasada về phía Bắc Opasada, trong rừng chư Thiên, rừng cây sala. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đến ruộng làng chúng ta đều là khách của chúng ta. Ðối với khách, chúng ta phải kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Này các Hiền giả, nay Sa-môn Gotama đã đến Opasada, hiện ở tại Opasada, về phía Bắc Opasada, trong rừng chư Thiên, rừng cây sala. Như vậy Sa-môn Gotama là khách của chúng ta. Và đã là khách, chúng ta phải kính trọng, tôn sùng, chiêm ngưỡng, kính lễ, trọng vọng. Do điểm này, thật không xứng đáng cho Tôn giả Gotama đến yết kiến chúng ta, trái lại, thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Tôn giả Gotama. Này các Hiền giả, đó là những ưu điểm mà ta được biết về Tôn giả Gotama. Tôn giả Gotama không phải có chừng ấy ưu điểm mà thôi. Tôn giả Gotama có đến vô lượng ưu điểm.

Này các Hiền giả, chỉ với một ưu điểm thôi, thật không xứng đáng cho Tôn giả Gotama đến yết kiến chúng ta; thật xứng đáng cho chúng ta đến yết kiến Tôn giả Gotama. Vậy tất cả chúng ta hãy đi đến yết kiến Tôn giả Gotama."

Rồi Bà-la-môn Canki, cùng với đại chúng Bà-la-môn đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những người chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên.

Lúc bấy giờ Thế Tôn đang ngồi và nói lên với những Bà-la-môn trưởng thượng những lời thân hữu về vấn đề này, vấn đề khác. Khi ấy có thanh niên Bà-la-môn tên Kapathika, trẻ tuổi, đầu cạo trọc, mới có mười sáu tuổi, từ khi sanh, thông hiểu ba tập Veda với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguyên, chú giải và lịch sử truyền thống là thứ năm, thông hiểu ngữ pháp và văn phạm, biệt tài về Thuận thế luận và Ðại nhân tướng, thanh niên này đang ngồi giữa hội chúng ấy. Thanh niên này thỉnh thoảng cắt đứt cuộc đàm luận giữa Thế Tôn và các vị Bà-la-môn trưởng thượng. Rồi Thế Tôn khiển trách thanh niên Bà-la-môn Kapathika:

– Hiền giả Bharadvaja, chớ có cắt ngang cuộc đàm luận của các Bà-la-môn trưởng thượng. Hiền giả Bharadvaja hãy chờ cho đến khi câu chuyện chấm dứt.

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Canki bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, chớ có khiển trách thanh niên Bà-la-môn Kapathika. Thanh niên Bà-la-môn Kapathika là Thiện nam tử. Thanh niên Bà-la-môn Kapathipa là bậc đa văn. Thanh niên Bà-la-môn Kapathika phát ngôn thiện xảo. Và thanh niên Bà-la-môn Kapathia là bậc có trí. Và thanh niên Bà-la- môn Kapathika có thể đàm luận với Tôn giả Gotama trong vấn đề này.

12. Khi ấy, Đức Phật suy nghĩ: “Chắc chắn thanh niên Kāpaṭika này phải có kiến thức về lời dạy của Ba Veda. Vì thế các Bà-la-môn mới đề cao cậu ta như vậy.”

Thanh niên Kāpaṭika cũng suy nghĩ: “Khi nào sa-môn Gotama nhìn về phía ta, ta sẽ đặt câu hỏi cho sa-môn Gotama.” Biết được suy nghĩ trong tâm của thanh niên Kāpaṭika, Đức Phật liền hướng mắt nhìn về phía thanh niên Kāpaṭika.

Thanh niên Kāpaṭika nghĩ: “Sa-môn Gotama đang chú ý đến ta. Hay là ta đặt câu hỏi cho sa-môn Gotama?” Rồi thanh niên Kāpaṭika thưa với Đức Phật: “Thưa tôn giả Gotama, về những câu thần chú cổ xưa của các Bà-la-môn, được truyền miệng từ đời này sang đời khác, được tập hợp thành kinh điển, mà các Bà-la-môn đã đi đến kết luận chắc chắn rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, mọi thứ khác đều sai lầm’. Về điều này, tôn giả Gotama nói thế nào?”

13. “Này Bhāradvāja, có một Bà-la-môn nào trong số các Bà-la-môn nói rằng: ‘Tôi biết điều này, tôi thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, mọi thứ khác đều sai lầm’ không?”

“Thưa tôn giả Gotama, không có.”

“Này Bhāradvāja, có một vị thầy nào, hay thầy của vị thầy nào, cho đến bảy đời các vị thầy của các Bà-la-môn nói rằng: ‘Tôi biết điều này, tôi thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, mọi thứ khác đều sai lầm’ không?”

“Thưa tôn giả Gotama, không có.”

“Này Bhāradvāja, ngay cả những vị tiên tri cổ xưa của các Bà-la-môn, những người đã sáng tác các thần chú, truyền bá các thần chú, mà những câu thần chú cổ xưa ấy ngày nay các Bà-la-môn vẫn hát theo, tụng theo, lặp lại những gì đã được nói, dạy lại những gì đã được dạy — chẳng hạn như Aṭṭhako, Vāmako, Vāmadevo, Vessāmitto, Yamataggi, Aṅgīraso, Bhāradvājo, Vāseṭṭho, Kassapo, Bhagu — liệu họ có nói rằng: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, mọi thứ khác đều sai lầm’ không?”

“Thưa tôn giả Gotama, không có.”

"Như vậy, này Bhāradvāja, không có một Bà-la-môn nào… không có một vị thầy nào cho đến bảy đời… ngay cả những vị tiên tri cổ xưa… cũng không nói rằng: ‘Chúng tôi biết điều này, chúng tôi thấy điều này. Chỉ có điều này là sự thật, mọi thứ khác đều sai lầm’.

Này Bhāradvāja, giống như một chuỗi người mù (manh đới / andhaveṇi) bám vào nhau, người đi trước không thấy, người đi giữa không thấy, người đi sau cũng không thấy; cũng vậy, này Bhāradvāja, tôi cho rằng lời tuyên bố của các Bà-la-môn giống như một chuỗi người mù — người đi trước không thấy, người đi giữa không thấy, người đi sau cũng không thấy. Này Bhāradvāja, ông nghĩ sao, nếu sự việc là như vậy, thì chẳng phải niềm tin của các Bà-la-môn là vô căn cứ sao?"

12. Thế Tôn nghĩ như sau: “Thật sự thanh niên Bà-la-môn Kapathika này đã thông hiểu ba tập Veda, và các Bà-la-môn tôn trọng người này”.

Và thanh niên Bà-la-môn Kapathika nghĩ như sau: “Khi nào Sa-môn Gotama lấy mắt nhìn con mắt ta, ta sẽ hỏi Sa-môn Gotama”.

Rồi Thế Tôn với tâm tư của mình biết được tâm tư của thanh niên Bà-la-môn Kapathika liền lấy mắt nhìn thanh niên Bà-la-môn Kapathika. Thanh niên Bà-la-môn Kapathika suy nghĩ: “Sa-môn Gotama chăm chú nhìn ta, vậy ta hãy hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi”. Rồi thanh niên Bà-la-môn Kapathika bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, câu chú thuật (mantapadam) của các cổ Bà-la-môn y cứ tiếng đồn, truyền thống và Thánh tạng. Và ở đây, các vị Bà-la-môn chắc chắn đi đến kết luận: “Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm”. Ở đây, Tôn giả Gotama đã nói gì?

– Nhưng này Bharadvaja, có một Bà-la-môn nào giữa các vị Bà-la-môn đã nói như sau: “Tôi biết việc này, tôi thấy việc này. Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm”?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Nhưng này Bharadvaja, có một vị Tôn sư nào của các vị Bà-la-môn, cho đến vị Tôn sư của các vị Tôn sư trở lui cho đến bảy đời, các vị Ðại Tôn sư đã nói như sau: “Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm”?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Nhưng này Bharadvaja, thuở xưa những vị ẩn sĩ giữa các Bà-la-môn, những tác giả các chú thuật, những nhà tụng tán các chú thuật, đã hát, đã nói lên, đã sưu tầm những Thánh cú mà nay những Bà-la- môn hiện tại cũng hát lên, nói lên, đọc lên giống như các vị trước đã làm. Như là Atthaka, Vamaka, Vamadeva, Vessamitta, Yamatagggi, Angirasa, Bharadvaja, Vasettha, Kassapa, Bhagu, những vị ấy đã nói như sau: “Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm”?

– Thưa không, Tôn giả Gotama.

– Như vậy này Bharadvaja, không có một Bà-la-môn nào nói như vậy với một Bà-la-môn: “Tôi biết việc này, tôi thấy việc này. Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm”. Không có một vị Tôn sư nào của các vị Bà-la-môn, một vị Ðại Tôn sư, cho đến bảy đời, vị Ðại Tôn sư đã nói như sau: “Tôi biết việc này, tôi thấy việc này. Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm”. Thuở xưa những vị ẩn sĩ, giữa các Bà-la-môn, những tác giả các chú thuật, những nhà tụng tán các chú thuật, đã hát, đã nói lên, đã sưu tầm những Thánh cú và nay, những Bà-la-môn hiện tại cũng đã hát lên, nói lên giống như các vị trước đã làm. Như là Attaka, Vamaka, Vamadeva, Vessamitta, Yamataggi, Angirasa, Bharadvaja, Vasettha, Kassapa, Bhagu, những vị ấy không có nói như sau: “Chúng tôi biết việc này, chúng tôi thấy việc này. Chỉ có đây là sự thật, ngoài ta đều là sai lầm”. Ví như này, Bharadvaja, một chuỗi người mù ôm lưng nhau, người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy; cũng vậy, này Bharadvaja. Ta nghĩ rằng, lời nói của các Bà-la-môn cũng giống như chuỗi người mù: người trước không thấy, người giữa cũng không thấy, người cuối cùng cũng không thấy. Này Bharadvaja, Ông nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, có phải lòng tin của các vị Bà-la-môn trở thành không có căn cứ?

14. “Thưa tôn giả Gotama, các Bà-la-môn không chỉ tôn kính dựa trên niềm tin, mà các Bà-la-môn còn tôn kính dựa trên truyền thống nghe lại (tùy văn / anussava).”

"Này Bhāradvāja, trước tiên ông dựa vào niềm tin, bây giờ ông lại nói đến truyền thống nghe lại. Này Bhāradvāja, có năm điều (pháp / dhammā) có thể dẫn đến hai kết quả ngay trong hiện tại. Năm điều đó là gì? Niềm tin (tín / saddhā), sở thích (kỳ vọng / ruci), truyền thống nghe lại (anussavo), suy luận theo bề ngoài (ākāraparivitakko), và quan điểm được chấp nhận sau khi đã suy xét (kiến nhẫn / diṭṭhinijjhānakkhanti) — này Bhāradvāja, năm điều này có thể dẫn đến hai kết quả ngay trong hiện tại.

Này Bhāradvāja, dù một điều được tin tưởng vững chắc, nó vẫn có thể trống rỗng, vô giá trị và sai lầm; ngược lại, dù một điều không được tin tưởng vững chắc, nó vẫn có thể là sự thật, chân thực không sai. Này Bhāradvāja, dù một điều rất được yêu thích… […lặp lại…] dù được nghe truyền lại kỹ càng… […lặp lại…] dù được suy luận kỹ lưỡng… […lặp lại…] dù có quan điểm được chấp nhận sau khi đã suy xét kỹ càng, nó vẫn có thể trống rỗng, vô giá trị và sai lầm; ngược lại, dù không có quan điểm được chấp nhận sau khi đã suy xét kỹ càng, nó vẫn có thể là sự thật, chân thực không sai. Này Bhāradvāja, đối với một người trí đang bảo vệ sự thật (hộ trì chân lý / saccānurakkhaṇā), không nên đi đến kết luận chắc chắn rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, mọi thứ khác đều sai lầm’."

15. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, đến mức độ nào thì gọi là bảo vệ sự thật? Làm thế nào để bảo vệ sự thật? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về việc bảo vệ sự thật.”

“Này Bhāradvāja, nếu một người có niềm tin, người ấy nói: ‘Tôi có niềm tin như thế này’ — nói như vậy là [bước đầu] bảo vệ sự thật, nhưng người ấy chưa đi đến kết luận chắc chắn rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, mọi thứ khác đều sai lầm’. Này Bhāradvāja, nếu một người có sở thích… […lặp lại…] nếu một người có truyền thống nghe lại… […lặp lại…] nếu một người có suy luận theo bề ngoài… […lặp lại…] nếu một người có quan điểm được chấp nhận sau khi đã suy xét, người ấy nói: ‘Tôi có quan điểm được chấp nhận sau khi đã suy xét như thế này’ — nói như vậy là bảo vệ sự thật, nhưng người ấy chưa đi đến kết luận chắc chắn rằng: ‘Chỉ có điều này là sự thật, mọi thứ khác đều sai lầm’. Này Bhāradvāja, đến mức độ này là bảo vệ sự thật, đến mức độ này là người ấy bảo vệ sự thật, và Ta quy định việc bảo vệ sự thật đến mức độ này; nhưng đây chưa phải là khám phá sự thật (giác ngộ chân lý / saccānubodha).”

16. “Thưa tôn giả Gotama, cho đến như vậy là bảo vệ sự thật, cho đến như vậy là người ấy bảo vệ sự thật và chúng tôi hiểu việc bảo vệ sự thật đến mức độ đó. Nhưng thưa tôn giả Gotama, đến mức độ nào thì gọi là khám phá sự thật? Làm thế nào để khám phá sự thật? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về việc khám phá sự thật.”

17. "Ở đây, này Bhāradvāja, một tỳ kheo sống nương tựa vào một ngôi làng hay thị trấn. Một gia chủ hoặc con trai gia chủ đi đến và quan sát vị ấy qua ba điều: những điều gây ra ám ảnh dễ chịu (tham pháp / lobhanīyesu dhammesu), những điều gây ra ám ảnh khó chịu (sân pháp / dosanīyesu dhammesu), và những điều gây ra Sự u mê (si pháp / mohanīyesu dhammesu). Người ấy tự hỏi: ‘Liệu tôn giả này có những điều gây ra ám ảnh dễ chịu nào khiến cho tâm trí bị chi phối, đến mức không biết mà nói rằng “Tôi biết”, không thấy mà nói rằng “Tôi thấy”, hoặc xúi giục người khác làm những việc mang lại bất hạnh và đau khổ (khổ / dukkhā) lâu dài cho họ không?’ Khi quan sát vị ấy, người ấy nhận ra: ‘Tôn giả này không có những điều gây ra ám ảnh dễ chịu nào khiến cho tâm trí bị chi phối, đến mức không biết mà nói rằng “Tôi biết”, không thấy mà nói rằng “Tôi thấy”, hoặc xúi giục người khác làm những việc mang lại bất hạnh và đau khổ lâu dài cho họ. Hành động của tôn giả này, lời nói của tôn giả này là của một người không có ám ảnh dễ chịu. Giáo pháp mà tôn giả này thuyết giảng thật sâu sắc, khó thấy, khó thâm nhập, tĩnh lặng, cao quý, vượt ngoài tầm suy luận, tinh tế, chỉ người trí mới hiểu được; Giáo pháp ấy không thể được thuyết giảng bởi một người có ám ảnh dễ chịu’.

18. Khi quan sát và thấy vị ấy trong sạch, không có những điều gây ra ám ảnh dễ chịu, người ấy tiếp tục quan sát vị ấy về những điều gây ra ám ảnh khó chịu. Người ấy tự hỏi: ‘Liệu tôn giả này có những điều gây ra ám ảnh khó chịu nào khiến cho tâm trí bị chi phối… xúi giục người khác làm những việc mang lại bất hạnh và đau khổ lâu dài cho họ không?’ Khi quan sát vị ấy, người ấy nhận ra: ‘Tôn giả này không có những điều gây ra ám ảnh khó chịu nào… Hành động của tôn giả này, lời nói của tôn giả này là của một người không có ám ảnh khó chịu. Giáo pháp mà tôn giả này thuyết giảng thật sâu sắc… không thể được thuyết giảng bởi một người có ám ảnh khó chịu’.

19. Khi quan sát và thấy vị ấy trong sạch, không có những điều gây ra ám ảnh khó chịu, người ấy tiếp tục quan sát vị ấy về những điều gây ra Sự u mê. Người ấy tự hỏi: ‘Liệu tôn giả này có những điều gây ra Sự u mê nào khiến cho tâm trí bị chi phối… xúi giục người khác làm những việc mang lại bất hạnh và đau khổ lâu dài cho họ không?’ Khi quan sát vị ấy, người ấy nhận ra: ‘Tôn giả này không có những điều gây ra Sự u mê nào… Hành động của tôn giả này, lời nói của tôn giả này là của một người không có Sự u mê. Giáo pháp mà tôn giả này thuyết giảng thật sâu sắc… không thể được thuyết giảng bởi một người có Sự u mê’.

20. Khi quan sát và thấy vị ấy trong sạch, không có những điều gây ra Sự u mê, người ấy liền đặt niềm tin vào vị ấy. Khi niềm tin sinh khởi, người ấy đi đến (tiếp cận); khi đi đến, người ấy gần gũi (thân cận / payirupāsati); khi gần gũi, người ấy lắng tai nghe (sotāvadhāna); khi lắng tai nghe, người ấy nghe Giáo pháp; sau khi nghe, người ấy ghi nhớ Giáo pháp (dhammadhāraṇā); người ấy thẩm tra ý nghĩa (quán trạch ý nghĩa / atthūpaparikkhā) của những Giáo pháp đã ghi nhớ; khi thẩm tra ý nghĩa, người ấy chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét (pháp nhẫn / dhammanijjhānakkhanti); khi chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét, mong muốn (dục / chanda) sinh khởi; khi mong muốn sinh khởi, người ấy hăng hái (nhiệt tâm / ussahati); khi hăng hái, người ấy cân nhắc (quán sát / tuleti); sau khi cân nhắc, người ấy nỗ lực (tinh tấn / padahati). Nhờ có nỗ lực kiên định, người ấy trực tiếp chứng nghiệm sự thật tối hậu bằng thân, và thấu suốt nó bằng trí tuệ. Này Bhāradvāja, đến mức độ này là khám phá sự thật, đến mức độ này là người ấy khám phá sự thật, và Ta quy định việc khám phá sự thật đến mức độ này; nhưng đây chưa phải là đạt đến sự thật (chứng đạt chân lý / saccānuppatti)."

21. “Thưa tôn giả Gotama, cho đến như vậy là khám phá sự thật, cho đến như vậy là người ấy khám phá sự thật, và chúng tôi hiểu việc khám phá sự thật đến mức độ đó. Nhưng thưa tôn giả Gotama, đến mức độ nào thì gọi là đạt đến sự thật? Làm thế nào để đạt đến sự thật? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về việc đạt đến sự thật.”

“Này Bhāradvāja, chính nhờ sự thực hành lặp đi lặp lại, luyện tập (tu tập / bhāvanā), và làm cho phát triển những điều ấy mà có sự đạt đến sự thật. Này Bhāradvāja, đến mức độ này là đạt đến sự thật, đến mức độ này là người ấy đạt đến sự thật, và Ta quy định việc đạt đến sự thật đến mức độ này.”

22. “Thưa tôn giả Gotama, cho đến như vậy là đạt đến sự thật, cho đến như vậy là người ấy đạt đến sự thật, và chúng tôi hiểu việc đạt đến sự thật đến mức độ đó. Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho việc đạt đến sự thật? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho việc đạt đến sự thật.”

“Này Bhāradvāja, nỗ lực (padhāna) mang lại nhiều lợi ích cho việc đạt đến sự thật. Nếu không nỗ lực, người ấy sẽ không đạt đến sự thật. Chính vì có nỗ lực nên người ấy đạt đến sự thật. Do đó, nỗ lực mang lại nhiều lợi ích cho việc đạt đến sự thật.”

23. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho nỗ lực? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho nỗ lực.”

“Này Bhāradvāja, cân nhắc (tulanā) mang lại nhiều lợi ích cho nỗ lực. Nếu không cân nhắc, người ấy sẽ không nỗ lực. Chính vì có cân nhắc nên người ấy nỗ lực. Do đó, cân nhắc mang lại nhiều lợi ích cho nỗ lực.”

24. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho cân nhắc? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho cân nhắc.”

“Này Bhāradvāja, hăng hái (ussāho) mang lại nhiều lợi ích cho cân nhắc. Nếu không hăng hái, người ấy sẽ không cân nhắc. Chính vì có hăng hái nên người ấy cân nhắc. Do đó, hăng hái mang lại nhiều lợi ích cho cân nhắc.”

25. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho hăng hái? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho hăng hái.”

“Này Bhāradvāja, mong muốn (chando) mang lại nhiều lợi ích cho hăng hái. Nếu mong muốn không sinh khởi, người ấy sẽ không hăng hái. Chính vì mong muốn sinh khởi nên người ấy hăng hái. Do đó, mong muốn mang lại nhiều lợi ích cho hăng hái.”

26. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho mong muốn? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho mong muốn.”

“Này Bhāradvāja, sự chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét (dhammanijjhānakkhanti) mang lại nhiều lợi ích cho mong muốn. Nếu không chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét, mong muốn sẽ không sinh khởi. Chính vì chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét nên mong muốn sinh khởi. Do đó, sự chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét mang lại nhiều lợi ích cho mong muốn.”

27. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho sự chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho sự chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét.”

“Này Bhāradvāja, thẩm tra ý nghĩa (atthūpaparikkhā) mang lại nhiều lợi ích cho sự chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét. Nếu không thẩm tra ý nghĩa, người ấy sẽ không chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét. Chính vì thẩm tra ý nghĩa nên người ấy chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét. Do đó, thẩm tra ý nghĩa mang lại nhiều lợi ích cho sự chấp nhận Giáo pháp sau khi suy xét.”

28. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho thẩm tra ý nghĩa? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho thẩm tra ý nghĩa.”

“Này Bhāradvāja, ghi nhớ Giáo pháp (dhammadhāraṇā) mang lại nhiều lợi ích cho thẩm tra ý nghĩa. Nếu không ghi nhớ Giáo pháp, người ấy sẽ không thẩm tra ý nghĩa. Chính vì ghi nhớ Giáo pháp nên người ấy thẩm tra ý nghĩa. Do đó, ghi nhớ Giáo pháp mang lại nhiều lợi ích cho thẩm tra ý nghĩa.”

29. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho ghi nhớ Giáo pháp? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho ghi nhớ Giáo pháp.”

“Này Bhāradvāja, nghe Giáo pháp (dhammassavana) mang lại nhiều lợi ích cho ghi nhớ Giáo pháp. Nếu không nghe Giáo pháp, người ấy sẽ không ghi nhớ Giáo pháp. Chính vì nghe Giáo pháp nên người ấy ghi nhớ Giáo pháp. Do đó, nghe Giáo pháp mang lại nhiều lợi ích cho ghi nhớ Giáo pháp.”

30. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho nghe Giáo pháp? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho nghe Giáo pháp.”

“Này Bhāradvāja, lắng tai nghe (sotāvadhāna) mang lại nhiều lợi ích cho nghe Giáo pháp. Nếu không lắng tai nghe, người ấy sẽ không nghe Giáo pháp. Chính vì lắng tai nghe nên người ấy nghe Giáo pháp. Do đó, lắng tai nghe mang lại nhiều lợi ích cho nghe Giáo pháp.”

31. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho lắng tai nghe? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho lắng tai nghe.”

“Này Bhāradvāja, gần gũi (payirupāsanā) mang lại nhiều lợi ích cho lắng tai nghe. Nếu không gần gũi, người ấy sẽ không lắng tai nghe. Chính vì gần gũi nên người ấy lắng tai nghe. Do đó, gần gũi mang lại nhiều lợi ích cho lắng tai nghe.”

32. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho gần gũi? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho gần gũi.”

“Này Bhāradvāja, đi đến (upasaṅkamana) mang lại nhiều lợi ích cho gần gũi. Nếu không đi đến, người ấy sẽ không gần gũi. Chính vì đi đến nên người ấy gần gũi. Do đó, đi đến mang lại nhiều lợi ích cho gần gũi.”

33. “Nhưng thưa tôn giả Gotama, điều nào mang lại nhiều lợi ích cho việc đi đến? Chúng tôi xin hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho việc đi đến.”

“Này Bhāradvāja, niềm tin (saddhā) mang lại nhiều lợi ích cho việc đi đến. Nếu niềm tin không sinh khởi, người ấy sẽ không đi đến. Chính vì niềm tin sinh khởi nên người ấy đi đến. Do đó, niềm tin mang lại nhiều lợi ích cho việc đi đến.”

34. "Chúng tôi đã hỏi tôn giả Gotama về việc bảo vệ sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc bảo vệ sự thật; điều đó làm chúng tôi hài lòng, chấp nhận, và vì thế chúng tôi rất hoan hỷ. Chúng tôi đã hỏi tôn giả Gotama về việc khám phá sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc khám phá sự thật; điều đó làm chúng tôi hài lòng, chấp nhận, và vì thế chúng tôi rất hoan hỷ. Chúng tôi đã hỏi tôn giả Gotama về việc đạt đến sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về việc đạt đến sự thật; điều đó làm chúng tôi hài lòng, chấp nhận, và vì thế chúng tôi rất hoan hỷ. Chúng tôi đã hỏi tôn giả Gotama về điều mang lại nhiều lợi ích cho việc đạt đến sự thật, tôn giả Gotama đã giải thích về điều mang lại nhiều lợi ích cho việc đạt đến sự thật; điều đó làm chúng tôi hài lòng, chấp nhận, và vì thế chúng tôi rất hoan hỷ. Bất cứ điều gì chúng tôi hỏi tôn giả Gotama, tôn giả Gotama đều giải thích rõ ràng; điều đó làm chúng tôi hài lòng, chấp nhận, và vì thế chúng tôi rất hoan hỷ.

Thưa tôn giả Gotama, trước đây chúng tôi từng nghĩ: ‘Những sa-môn trọc đầu này là ai, những kẻ thấp kém, đen đúa, sinh ra từ gót chân của Phạm thiên này là ai mà có thể hiểu được Giáo pháp?’ Nhưng nay, tôn giả Gotama đã khơi dậy trong tôi tình cảm đối với các sa-môn, niềm tin tuyệt đối đối với các sa-môn, và sự tôn kính đối với các sa-môn.

35. Thật tuyệt vời, thưa tôn giả Gotama! … […lặp lại…]… Xin tôn giả Gotama hãy nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy y."

Kinh Caṅkī thứ năm kết thúc.

---

Ghi chú tài liệu:

• Đoạn mô tả danh tiếng của Đức Phật và cuộc tranh luận về địa vị xã hội giữa Caṅkī và các Bà-la-môn lặp lại cấu trúc quen thuộc trong Kinh Soṇadaṇḍa (DN 4) và Kinh Kūṭadanta (DN 5).
• Chuỗi 12 bước thực hành từ “niềm tin” đến “đạt đến sự thật” là một trong những mô tả chi tiết nhất trong Kinh tạng về lộ trình học pháp và tu tập của một người cư sĩ hoặc tu sĩ sơ cơ.

14. – Thưa Tôn giả Gotama, các Bà-la-môn không phải chỉ dựa trên lòng tin, các Bà-la-môn ở đây còn dựa trên điều nghe (tùy văn: anussava).

– Trước hết, này Bharadvaja, Ông đi đến lòng tin, nay Ông nói đến tùy văn. Này Bharadvaja, năm pháp này có hai quả báo ngay trong hiện tại. Thế nào là năm? Tín, tùy hỷ, tùy văn, cân nhắc suy tư các lý do và chấp nhận quan điểm. Này Bharadvaja, năm pháp này có hai quả báo ngay trong hiện tại. Tuy vậy, này Bharadvaja, có điều được khéo tin tưởng, có thể là trống không, trống rỗng, hư vọng. Trái lại, có điều không được khéo tin tưởng, có thể là thật, chân, không thay đổi. Lại nữa này Bharadvaja, có điều được khéo tùy hỷ… được khéo tùy văn… được khéo cân nhắc suy tư… được khéo chấp nhận có thể là trống không, trống rỗng, hư vọng. Trái lại, có điều không được khéo chấp nhận có thể là thật, chân, không thay đổi. Hộ trì chân lý, này Bharadvaja không đủ để một người có trí đi đến kết luận một chiều là: “Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm”

– Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào là hộ trì chân lý? Cho đến mức độ nào, chân lý được hộ trì? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama về hộ trì chân lý.

– Này Bharadvaja, nếu có người có lòng tin và nói: “Ðây là lòng tin của tôi”, người ấy hộ trì chân lý, nhưng người ấy không đi đến kết luận một chiều: “Chỉ đây là sự thật, ngoài ra đều là sai lầm”. Cho đến như vậy, này Bharadvaja, là sự hộ trì chân lý. Cho đến như vậy, chân lý được hộ trì. Và cho đến như vậy, chúng tôi chủ trương hộ trì chân lý. Nhưng ở đây, chưa phải là giác ngộ chân lý. Này Bharadvaja, nếu có người có lòng tùy hỷ, này Bharadvaja, nếu có người có lòng tùy văn; này Bharadvaja, nếu có người có sự cân nhắc suy tư các lý do; này Bharadvaja, nếu có người chấp nhận một quan điểm và nói: “Ðây là sự chấp nhận quan điểm của tôi”, người ấy hộ trì chân lý. Nhưng người ấy không đi đến kết luận một chiều: “Chỉ đây là sự thật, ngoài ra là sai lầm”. Cho đến như vậy, này Bharadvaja, là hộ trì chân lý. Cho đến như vậy, này Bharadvaja, chúng tôi chủ trương hộ trì và cho đến như vậy, này Bharadvaja, chúng tôi chủ trường hộ trì chân lý. Nhưng ở đây chưa phải sự giác ngộ chân lý.

– Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama là hộ trì chân lý. Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama, chân lý được hộ trì. Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama chúng con nhìn thấy thộ trì chân lý. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào là giác ngộ chân lý? Cho đến mức độ nào chân lý được giác ngộ? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama về giác ngộ chân lý?

– Ở đây, này Bharadvaja, Tỷ-kheo sống gần một làng hay một thị trấn. Một gia chủ hay con trai một gia chủ đi đến vị ấy và tìm hiểu vị ấy trong ba pháp, tức là tham pháp, sân pháp, si pháp. Người này nghĩ rằng: “Không hiểu vị Tôn giả ấy có tham ái hay không, do những tham ái này, tâm vị ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết vẫn nói: “Tôi biết”, dầu không thấy vẫn nói: “Tôi thấy,” hay xui khiến người khác có những hành động khiến người ấy không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu dài”. Trong khi xem xét vị ấy, người này biết như sau: “Vị Tôn giả ấy không có những tham pháp, do những tham pháp này tâm vị ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết vẫn nói: “Tôi biết”, dầu không thấy vẫn nói: “Tôi thấy”; hay xui khiến người khác có những hành động khiến người ấy không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu dài. Thân hành của vị ấy là như vậy, khẩu hành là như vậy, là hành động của một người không có lòng tham. Còn Tôn giả ấy thuyết pháp, pháp ấy thâm sâu, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, thù thắng, vượt ngoài luận lý suông, tế nhị, được người trí chấp nhận; pháp ấy không thể do một người có lòng tham khéo giảng”.

Sau khi xem xét vị ấy và thấy vị ấy trong sạch không có những tham pháp, người kia lại xem xét thêm vị ấy về các sân pháp: “Không hiểu vị Tôn giả ấy có sân pháp hay không, do những sân pháp này, tâm vị ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết vẫn nói: “Tôi biết”, dầu không thấy vẫn nói: “Tôi thấy”, hay xui khiến người khác có những hành động khiến người ấy không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu dài”. Trong khi xem xét vị ấy, người này biết như sau: “Tôn giả ấy không có những sân pháp, do những sân pháp này, tâm vị ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết vẫn nói: “Tôi biết”, dầu không thấy vẫn nói: “Tôi thấy”, hay xui khiến người khác có những hành động, khiến người ấy không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu dài. Thân hành của vị ấy là như vậy, khẩu hành là như vậy, là hành động của một người không có lòng sân. Còn Tôn giả ấy thuyết pháp, pháp ấy thâm sâu, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, thù thắng, vượt ngoài luận lý suông, tế nhị, được người trí chấp nhận, pháp ấy không thể do một người có lòng sân khéo giảng”.

Sau khi xem xét vị ấy và thấy vị ấy trong sạch, không có những sân pháp, người kia lại xem xét thêm vị ấy về các si pháp: “Không hiểu tôn giả ấy có si pháp hay không, do những si pháp này, tâm của vị ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết, vẫn nói: “Tôi biết”, dầu không thấy vẫn nói: “Tôi thấy”, hay xui khiến người khác có hành động khiến người ấy không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu dài”. Trong khi xem xét vị ấy, người này biết như sau: "Tôn giả ấy không có những si pháp, do những si pháp này, tâm vị ấy bị chi phối đến nỗi dầu không biết, vẫn nói: “Tôi biết”, dầu không thấy, vẫn nói: “Tôi thấy”, hay xui khiến người khác có những hành động khiến người ấy không được hạnh phúc, phải đau khổ lâu dài.

Thân hành của vị ấy là như vậy, khẩu hành là như vậy, là hành động của một người không có lòng si. Còn Tôn giả ấy thuyết pháp, pháp ấy thâm sâu, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, thù thắng, vượt ngoài luận lý suông, tế nhị, được người trí chấp nhận, pháp ấy không thể do một người có lòng si khéo giảng".

Sau khi xem xét vị ấy và thấy vị ấy trong sạch, không có những si pháp, người này sanh lòng tin đối với vị ấy, với lòng tin sanh, người này đến gần, khi đến gần liền thân cận giao thiệp, do thân cận giao thiệp, nên lóng tai, lóng tai, người ấy nghe pháp, sau khi nghe, liền thọ trì pháp, rồi tìm hiểu ý nghĩa các pháp được thọ trì; trong khi tìm hiểu ý nghĩa, các pháp được hoan hỷ chấp nhận; khi các pháp được hoan hỷ chấp nhận, ước muốn sanh, khi ước muốn sanh, liền cố gắng, sau khi cố gắng liền cân nhắc, sau khi cân nhắc, người ấy tinh cần. Trong khi tinh cần, người ấy tự thân chứng ngộ tối thượng chân lý, và khi thể nhập chân lý ấy với trí tuệ, người ấy thấy. Cho đến mức độ này, này Bharadvaja là sự giác ngộ chân lý, cho đến mức độ này, chân lý được giác ngộ, và cho đến mức độ này, chúng tôi chủ trương sự giác ngộ chân lý, nhưng như vậy chưa phải là chứng đạt chân lý.

– Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama, là giác ngộ chân lý, cho đến như vậy, chân lý được giác ngộ, và cho đến như vậy chúng con thấy giác ngộ chân lý. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, cho đến mức độ nào là chứng đạt được chân lý, cho đến mức độ nào chân lý được chứng đạt. Chúng con hỏi Tôn giả Gotama về sự chúng đạt chân lý.

– Này Bharadvaja, chính nhờ luyện tập, tu tập và hành tập nhiều lần, chân lý mới được chứng đạt. Cho đến như vậy, này Bharadvaja, là chứng đạt chân lý, cho đến như vậy, chân lý được chứng đạt, cho đến như vậy, chúng tôi chủ trương sự chứng đạt chân lý.

– Cho đến như vậy, thưa Tôn giả Gotama, là chứng đạt chân lý, cho đến như vậy chân lý được chứng đạt, và cho đến như vậy, chúng con thấy chứng đạt chân lý. Nhưng trong sự chứng đạt chân lý, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự chứng đạt chân lý, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự chứng đạt chân lý, này Bharadvaja tinh cần được hành trì nhiều. Nếu không tinh cần (theo đuổi) chân lý thì không thể chứng đạt chân lý. Nhưng nếu tinh cần thì chứng đạt được chân lý. Do vậy, trong sự chứng đạt chân lý, tinh cần được hành trì nhiều.

– Trong sự tinh cần, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự tinh cần, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự tinh cần, này Bharadvaja, sự cân nhắc được hành trì nhiều. Nếu không cân nhắc thì không thể tinh cần (theo đuổi) chân lý. Nếu có cân nhắc sẽ được tinh cần; do vậy, trong sự tinh cần, cân nhắc được hành trì nhiều.

– Trong sự cân nhắc, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự cân nhắc, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự cân nhắc, này Bharadvaja, cố gắng được hành trì nhiều. Nếu không cố gắng thì không thể cân nhắc. Nhưng nếu có cố gắng thì có cân nhắc; do vậy trong sự cân nhắc, thì cố gắng được hành trì nhiều.

– Trong sự cố gắng, Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự cố gắng, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự cố gắng này Bharadvaja, ước muốn được hành trình nhiều. Nếu ước muốn đối với chân lý ấy

không khởi lên thì không có cố gắng. Vì ước muốn có khởi lên nên có cố gắng, do vậy, trong sự cố gắng, ước muốn được hành trì nhiều.

– Trong ước muốn, thưa Tôn giả Gotama pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con muốn hỏi Tôn giả Gotama, trong ước muốn, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong ước muốn, này Bharadvaja, hoan hỷ chấp nhận pháp được hành trì nhiều. Nếu không hoan hỷ chấp nhận pháp thì ước muốn không khởi lên. Vì có hoan hỷ chấp nhận pháp nên ước muốn khởi lên; do vậy, trong ước muốn, hoan hỷ chấp nhận pháp được hành trì nhiều.

– Nhưng trong sự hoan hỷ chấp nhận pháp, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự hoan hỷ chấp nhận pháp, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự hoan hỷ chấp nhận pháp, này Bharadvaja, tìm hiểu ý nghĩa được hành trì nhiều. Nếu không tìm hiểu ý nghĩa thì không hoan hỷ chấp nhận pháp. Và vì có tìm hiểu ý nghĩa nên có sự chấp nhận pháp; do vậy, trong sự hoan hỷ chấp nhận pháp, tìm hiểu ý nghĩa được hành trì nhiều.

– Nhưng trong sự tìm hiểu ý nghĩa, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự tìm hiểu ý nghĩa, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự tìm hiểu ý nghĩa, này Bharadvaja, thọ trì pháp được hành trì nhiều. Nếu không có thọ trì pháp thì không tìm hiểu ý nghĩa. Và vì có thọ trì pháp, nên có tìm hiểu ý nghĩa; do vậy, trong sự tìm hiểu ý nghĩa, thọ trì pháp được hành trì nhiều.

– Trong sự thọ trì pháp, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Trong sự thọ trì pháp, chúng con hỏi Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự thọ trì pháp, này Bharadvaja, nghe pháp được hành trì nhiều. Nếu không nghe pháp thì không có thọ trì pháp. Và do có nghe pháp nên có thọ trì pháp; do vậy, trong sự thọ trì pháp, nghe pháp được hành trì nhiều.

– Trong sự nghe pháp, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự nghe pháp, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự nghe pháp, này Bharadvaja, lóng tai được hành trì nhiều. Nếu không có lóng tai thì không có nghe pháp. Và vì có lóng tai nên có nghe pháp; do vậy, trong sự nghe pháp, lóng tai được hành trì nhiều.

– Trong sự lóng tai, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự lóng tai, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự lóng tai, này Bharadvaja, thân cận giao thiệp được hành trì nhiều. Nếu không có thân cận giao thiệp thì không có lóng tai. Vì có thân cận giao thiệp nên có lóng tai; do vậy, trong sự lóng tai, thân cận giao thiệp được hành trì nhiều.

– Trong sự thân cận giao thiệp, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự thân cận giao thiệp, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự thân cận giao thiệp, này Bharadvaja, đi đến gần được hành trì nhiều. Nếu không đi đến gần thì không có thân cận giao thiệp. Và vì có đi đến gần nên có thân cận giao thiệp; do vậy, trong sự thân cận giao thiệp, đi đến gần được hành trì nhiều.

– Trong sự đi đến gần, thưa Tôn giả Gotama, pháp nào được hành trì nhiều? Chúng con hỏi Tôn giả Gotama, trong sự đi đến gần, pháp nào được hành trì nhiều.

– Trong sự đi đến gần, này Bharadvaja, lòng tin được hành trì nhiều. Nếu lòng tin không sanh thì không đi đến gần. Và vì lòng tin không sanh nên có đi đến gần; do vậy, trong sự đi đến gần, lòng tin được hành trì nhiều.

– Chúng con đã hỏi Tôn giả Gotama về hộ trì chân lý. Tôn giả Gotama đã trả lời về hộ trì chân lý. Chúng con tùy hỷ và chấp nhận, và do vậy, chúng con hoan hỷ. Chúng con đã hỏi Tôn giả Gotama về giác ngộ chân lý. Tôn giả Gotama đã trả lời về giác ngộ chân lý. Chúng con đã tùy hỷ và chấp nhận; do vậy, chúng con hoan hỷ. Chúng con đã hỏi Tôn giả Gotama về chứng đạt chân lý. Tôn giả Gotama đã trả lời về chứng đạt chân lý. Chúng con tùy hỷ và chấp nhận; do vậy, chúng con hoan hỷ. Trong sự chứng đạt chân lý, chúng con hỏi Tôn giả Gotama về pháp nào được hành trì nhiều. Trong sự chứng đạt chân lý, Tôn giả Gotama đã trả lời pháp nào được hành trì nhiều. Chúng con tùy hỷ và chấp nhận; do vậy, chúng con hoan hỷ. Chúng con đã hỏi Tôn giả Gotama về bất cứ điều gì, Tôn giả Gotama đã trả lời các điều ấy. Chúng con tùy hỷ và chấp nhận; do vậy, chúng con hoan hỷ. Thưa Tôn giả Gotama, xưa kia chúng con biết (sự phân biệt) như sau: “Và ai là những Sa-môn trọc đầu, tiện nô, hắc nô, sanh từ gót chân của Phạm thiên, và ai là những người hiểu biết Chánh Pháp”. Thật sự Tôn giả Gotama đã làm sống dậy nơi con lòng ái kính Sa-môn đối với các Sa-môn, lòng tin kính Sa-môn đối với các Sa-môn.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.

-ooOoo-