MN 80. KINH VEKHANASA
(Vekhanasasutta)
1. Tôi đã nghe như vầy — một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại rừng Jeta, tu viện của Anāthapiṇḍika.
2. Khi ấy, du sĩ Vekhanasa đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, vị ấy nói những lời chào hỏi thân hữu với Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu và thăm hỏi, vị ấy đứng sang một bên. Đứng sang một bên, du sĩ Vekhanasa thốt lên lời cảm hứng trước mặt Thế Tôn: “Đây là nguồn sáng (sắc / vaṇṇa) tối thượng, đây là nguồn sáng tối thượng”.
“Này Kaccāna, tại sao ông lại nói: ‘Đây là nguồn sáng tối thượng, đây là nguồn sáng tối thượng’? Này Kaccāna, nguồn sáng tối thượng đó là gì?”
“Thưa Tôn giả Gotama, vì không có nguồn sáng nào khác cao tột hơn hay thù thắng hơn nguồn sáng ấy, nên đó là nguồn sáng tối thượng.”
“Này Kaccāna, nhưng nguồn sáng mà không có nguồn sáng nào khác cao tột hơn hay thù thắng hơn đó là gì?”
“Thưa Tôn giả Gotama, vì không có nguồn sáng nào khác cao tột hơn hay thù thắng hơn nguồn sáng ấy, nên đó là nguồn sáng tối thượng.”
3. "Này Kaccāna, câu nói này của ông có thể kéo dài mãi: ‘Thưa Tôn giả Gotama, vì không có nguồn sáng nào khác cao tột hơn hay thù thắng hơn nguồn sáng ấy, nên đó là nguồn sáng tối thượng’, nhưng ông lại không chỉ ra được nguồn sáng đó.
Này Kaccāna, giống như một người đàn ông nói thế này: ‘Tôi mong muốn, tôi khát khao cô gái đẹp nhất trong xứ này’.
Người ta sẽ hỏi anh ta: ‘Này anh bạn, cô gái đẹp nhất xứ mà anh mong muốn và khát khao đó, anh có biết cô ấy thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá hay Thủ-đà-la không?’
Khi bị hỏi vậy, anh ta trả lời: ‘Không’.
Người ta lại hỏi: ‘Này anh bạn, cô gái đẹp nhất xứ mà anh mong muốn và khát khao đó, anh có biết cô ấy tên là gì, thuộc dòng họ nào… cao, thấp hay trung bình, da đen, da ngăm hay da sáng… ở làng nào, thị trấn nào hay thành phố nào không?’
Khi bị hỏi vậy, anh ta trả lời: ‘Không’.
Người ta lại hỏi: ‘Này anh bạn, anh đang mong muốn và khát khao một người mà anh không biết và không thấy sao?’
Khi bị hỏi vậy, anh ta trả lời: ‘Đúng vậy’.
Này Kaccāna, ông nghĩ sao, nếu sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông đó chẳng phải là vô căn cứ sao?"
“Thưa Tôn giả Gotama, chắc chắn nếu sự việc là như vậy, lời nói của người đàn ông đó là vô căn cứ.”
“Này Kaccāna, ông cũng giống hệt như vậy khi nói: ‘Thưa Tôn giả Gotama, vì không có nguồn sáng nào khác cao tột hơn hay thù thắng hơn nguồn sáng ấy, nên đó là nguồn sáng tối thượng’, nhưng ông lại không chỉ ra được nguồn sáng đó.”
4. “Thưa Tôn giả Gotama, giống như một viên ngọc lưu ly, tuyệt đẹp, chính gốc, có tám mặt, được mài giũa khéo léo, đặt trên tấm vải len màu nhạt, chiếu sáng, rực rỡ và lấp lánh, tự ngã cũng có nguồn sáng như thế, không có khiếm khuyết sau khi chết.”
5. “Này Kaccāna, ông nghĩ sao, viên ngọc lưu ly tuyệt đẹp, chính gốc, có tám mặt, được mài giũa khéo léo, đặt trên tấm vải len màu nhạt, chiếu sáng, rực rỡ và lấp lánh đó, và con đom đóm trong đêm tối mịt mù, giữa hai nguồn sáng này, nguồn sáng nào rực rỡ hơn và thù thắng hơn?”
“Thưa Tôn giả Gotama, con đom đóm trong đêm tối mịt mù này, giữa hai nguồn sáng này, nó rực rỡ hơn và thù thắng hơn.”
6. “Này Kaccāna, ông nghĩ sao, con đom đóm trong đêm tối mịt mù đó, và ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù, giữa hai nguồn sáng này, nguồn sáng nào rực rỡ hơn và thù thắng hơn?”
“Thưa Tôn giả Gotama, ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù này, giữa hai nguồn sáng này, nó rực rỡ hơn và thù thắng hơn.”
7. “Này Kaccāna, ông nghĩ sao, ngọn đèn dầu trong đêm tối mịt mù đó, và đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù, giữa hai nguồn sáng này, nguồn sáng nào rực rỡ hơn và thù thắng hơn?”
“Thưa Tôn giả Gotama, đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù này, giữa hai nguồn sáng này, nó rực rỡ hơn và thù thắng hơn.”
8. “Này Kaccāna, ông nghĩ sao, đống lửa lớn trong đêm tối mịt mù đó, và sao mai lúc rạng đông khi bầu trời quang đãng không mây, giữa hai nguồn sáng này, nguồn sáng nào rực rỡ hơn và thù thắng hơn?”
“Thưa Tôn giả Gotama, sao mai lúc rạng đông khi bầu trời quang đãng không mây này, giữa hai nguồn sáng này, nó rực rỡ hơn và thù thắng hơn.”
9. “Này Kaccāna, ông nghĩ sao, sao mai lúc rạng đông khi bầu trời quang đãng không mây đó, và mặt trăng vào lúc nửa đêm ngày rằm Uposatha khi bầu trời quang đãng không mây, giữa hai nguồn sáng này, nguồn sáng nào rực rỡ hơn và thù thắng hơn?”
“Thưa Tôn giả Gotama, mặt trăng vào lúc nửa đêm ngày rằm Uposatha khi bầu trời quang đãng không mây này, giữa hai nguồn sáng này, nó rực rỡ hơn và thù thắng hơn.”
10. “Này Kaccāna, ông nghĩ sao, mặt trăng vào lúc nửa đêm ngày rằm Uposatha khi bầu trời quang đãng không mây đó, và mặt trời vào buổi trưa mùa thu tháng cuối mùa mưa khi bầu trời quang đãng không mây, giữa hai nguồn sáng này, nguồn sáng nào rực rỡ hơn và thù thắng hơn?”
“Thưa Tôn giả Gotama, mặt trời vào buổi trưa mùa thu tháng cuối mùa mưa khi bầu trời quang đãng không mây này — giữa hai nguồn sáng này, nó rực rỡ hơn và thù thắng hơn.”
11. "Này Kaccāna, Ta biết rõ (tuệ tri / pajānāmi) có rất nhiều chư thiên mà ánh sáng của mặt trăng và mặt trời này không thể sánh bằng. Dù vậy, Ta không nói: ‘Không có nguồn sáng nào khác cao tột hơn hay thù thắng hơn nguồn sáng ấy’. Thế nhưng ông, này Kaccāna, lại nói về một nguồn sáng còn kém cỏi và tồi tệ hơn cả con đom đóm rằng: ‘Đó là nguồn sáng tối thượng’, và ông cũng không chỉ ra được nguồn sáng đó.