MN 78. KINH SAMAṆAMUṆḌIKA

(Samaṇamuṇḍikasutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại Jeta rừng của Anāthapiṇḍika.

Lúc bấy giờ, du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta đang trú tại khu vườn của Mallikā, trong ngôi nhà một cột có cây hồng táo, nơi dành để thảo luận các học thuyết, cùng với một hội chúng du sĩ ngoại đạo đông đảo khoảng năm trăm vị.

2. Khi ấy, thợ mộc Pañcakaṅga rời khỏi Sāvatthi vào giữa ngày để đến yết kiến Thế Tôn. Rồi thợ mộc Pañcakaṅga suy nghĩ: “Bây giờ chưa phải lúc để đến yết kiến Thế Tôn; Thế Tôn đang tịnh cư. Cũng chưa phải lúc để đến thăm các tỳ-kheo đáng kính; các tỳ-kheo đáng kính đang tịnh cư. Hay là ta hãy đi đến khu vườn của Mallikā, trong ngôi nhà một cột có cây hồng táo, nơi dành để thảo luận các học thuyết, để gặp du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta”. Thế rồi thợ mộc Pañcakaṅga đi đến khu vườn của Mallikā, trong ngôi nhà một cột có cây hồng táo, nơi dành để thảo luận các học thuyết, để gặp du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta.

3. Lúc bấy giờ, du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta đang ngồi cùng với hội chúng du sĩ ngoại đạo đông đảo, họ đang ồn ào, la lối lớn tiếng và bàn luận đủ loại câu chuyện phù phiếm (câu chuyện súc sanh / tiracchānakathaṁ), cụ thể là—chuyện vua chúa, chuyện kẻ cướp, chuyện đại thần, chuyện quân đội, chuyện hiểm nguy, chuyện chiến tranh, chuyện đồ ăn, chuyện thức uống, chuyện quần áo, chuyện giường nằm, chuyện vòng hoa, chuyện hương liệu, chuyện họ hàng, chuyện xe cộ, chuyện làng mạc, chuyện thị trấn, chuyện thành phố, chuyện quốc gia, chuyện phụ nữ, chuyện anh hùng, chuyện đường phố, chuyện bến nước, chuyện người chết, chuyện tạp lục, chuyện nguồn gốc thế giới, chuyện nguồn gốc đại dương, chuyện có tồn tại và không tồn tại.

Du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta trông thấy thợ mộc Pañcakaṅga đang đi đến từ đằng xa. Thấy vậy, vị ấy liền yêu cầu hội chúng của mình im lặng: “Các tôn giả hãy giữ yên lặng, các tôn giả đừng làm ồn; đây là đệ tử của sa-môn Gotama đang đi đến, thợ mộc Pañcakaṅga. Trong số các đệ tử áo trắng tại gia của sa-môn Gotama đang cư trú ở Sāvatthi, thợ mộc Pañcakaṅga là một trong số đó. Các vị tôn giả ấy thích sự yên lặng, được rèn luyện trong sự yên lặng và tán thán sự yên lặng; biết đâu khi thấy hội chúng yên lặng, vị ấy sẽ nghĩ đến việc bước vào”. Khi ấy, các du sĩ ngoại đạo liền im lặng.

4. Sau đó, thợ mộc Pañcakaṅga đi đến chỗ du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta; sau khi đến, vị ấy trao đổi những lời chào hỏi thân hữu với du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi và thăm hỏi thân mật, vị ấy ngồi xuống một bên. Khi thợ mộc Pañcakaṅga đã ngồi một bên, du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta nói với vị ấy:

5. “Này gia chủ, tôi tuyên bố một người thành tựu bốn Điều (pháp / dhamma) này là một sa-môn đã hoàn thiện điều thiện (thiện / kusala), đạt đến điều thiện tối thượng, đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại. Bốn Điều nào? Ở đây, này gia chủ, người ấy không làm hành động xấu ác bằng thân, không nói lời xấu ác, không suy nghĩ ý định xấu ác, không nuôi sống bằng nghề nghiệp xấu ác—này gia chủ, tôi tuyên bố một người thành tựu bốn Điều này là một sa-môn đã hoàn thiện điều thiện, đạt đến điều thiện tối thượng, đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại.”

6. Khi ấy, thợ mộc Pañcakaṅga không vui mừng đón nhận cũng không phản đối lời nói của du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta. Không vui mừng đón nhận, không phản đối, vị ấy đứng dậy khỏi chỗ ngồi và rời đi, nghĩ rằng: “Ta sẽ tìm hiểu ý nghĩa của lời nói này từ chính Thế Tôn”.

MN 78. KINH SAMANAMANDIKÀ

(Samanamandikàputta Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ Viên), tại tinh xá Anathapindika (Cấp Cô Ðộc).

Lúc bấy giờ du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika, trú ở tinh xá của Mallika tại Ekasalaka, có hàng cây tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh luận cùng với đại chúng du sĩ khoảng ba trăm vị.

Rồi thợ mộc Pancakanga vào buổi sáng sớm, đi ra khỏi Savatthi để yết kiến Thế Tôn. Thợ mộc Pancakanga suy nghĩ: “Nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn đang an tịnh Thiền tọa; cũng không phải thời để yết kiến các vị Tỷ-kheo đang tu dưỡng tâm ý, các vị Tỷ-kheo đang an tịnh Thiền tọa. Ta hãy đi đến tinh xá của Mallika, tại Ekasalaka, có hàng cây tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh luận, đi đến du sĩ Uggahamana con của Samanamandika”. Rồi thợ mộc Pancakanga đi đến tinh xá của Mallika, tại Ekasalaka, có hàng cây tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh luận.

Lúc bấy giờ du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika đang ngồi với đại chúng du sĩ, đang lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng, bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm như vương luận, tặc luận, đại thần luận, binh luận, bố uý luận, chiến đấu luận, thực luận, ẩm luận, y luận, sàng luận, hoa man luận, hương liệu luận, thân tộc luận, xa thừa luận, thôn luận, trấn luận, thị luận, quốc độ luận, phụ nữ luận, anh hùng luận, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, tạp thoại luận, thế giới luận, hải dương luận, hiện hữu vô biện hữu luận. Du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika thấy thợ mộc Pancakanga từ xa đi đến, thấy vậy liền khuyến cáo chúng của mình:

– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy lặng tiếng! Nay thợ mộc Pancakanga, đệ tử của Sa-môn Gotama đang đến. Khi nào các đệ tử gia chủ mặc áo trắng của Sa-môn Gotama trú ở Savatthi, thời thợ mộc Pancakanga là một trong những vị ấy. Các vị Tôn giả ấy ưa mến an tịnh, được tu tập về an tịnh, tán thán an tịnh, nếu biết chúng này an tịnh, có thể ghé tại đây.

Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Thợ mộc Pancakanga đi đến du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika; sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm với du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Du sĩ Uggahamana nói với thợ mộc Pancakanga đang ngồi một bên:

– Này Thợ mộc, ta chủ trương rằng một người thành tựu bốn pháp, người ấy sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng. Thế nào là bốn? Ở đây, này Thợ mộc, không làm ác nghiệp về thân, không nói lời ác, không tư duy ác tư duy, không sinh sống (bằng) nếp sống ác. Này Thợ mộc, ta chủ trương rằng một người nào thành tựu bốn pháp này, người ấy sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

Rồi thợ mộc Pancakanga không hoan hỷ, không kích bác lời nói của du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika; không hoan hỷ, không kích bác, từ chỗ ngồi đứng dậy ra đi, với ý nghĩ: “Từ Thế Tôn, ta sẽ biết ý nghĩa lời nói này”.

7. Sau đó, thợ mộc Pañcakaṅga đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thợ mộc Pañcakaṅga thuật lại toàn bộ cuộc trò chuyện giữa mình và du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta cho Thế Tôn nghe.

8. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn bảo thợ mộc Pañcakaṅga: "Này thợ mộc, nếu đúng như vậy, thì một đứa trẻ sơ sinh nằm ngửa cũng sẽ là một sa-môn đã hoàn thiện điều thiện, đạt đến điều thiện tối thượng, đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại, theo như lời của du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta. Này thợ mộc, đối với một đứa trẻ sơ sinh nằm ngửa, khái niệm về ‘thân’ còn không có, thì làm sao nó có thể làm hành động xấu ác bằng thân, ngoại trừ việc chỉ biết quẫy đạp. Này thợ mộc, đối với một đứa trẻ sơ sinh nằm ngửa, khái niệm về ‘lời nói’ còn không có, thì làm sao nó có thể nói lời xấu ác, ngoại trừ việc chỉ biết khóc. Này thợ mộc, đối với một đứa trẻ sơ sinh nằm ngửa, khái niệm về ‘ý định’ còn không có, thì làm sao nó có thể suy nghĩ ý định xấu ác, ngoại trừ việc chỉ biết khóc thét. Này thợ mộc, đối với một đứa trẻ sơ sinh nằm ngửa, khái niệm về ‘nghề nghiệp’ còn không có, thì làm sao nó có thể nuôi sống bằng nghề nghiệp xấu ác, ngoại trừ việc bú sữa mẹ. Này thợ mộc, nếu đúng như vậy, thì một đứa trẻ sơ sinh nằm ngửa cũng sẽ là một sa-môn đã hoàn thiện điều thiện, đạt đến điều thiện tối thượng, đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại, theo như lời của du sĩ ngoại đạo Uggāhamāna Samaṇamuṇḍikāputta.

Này thợ mộc, Ta tuyên bố một người thành tựu bốn Điều ấy không phải là sa-môn đã hoàn thiện điều thiện, không đạt đến điều thiện tối thượng, không đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại, mà người ấy chỉ đứng ngang hàng với một đứa trẻ sơ sinh nằm ngửa. Bốn Điều nào? Ở đây, này thợ mộc, người ấy không làm hành động xấu ác bằng thân, không nói lời xấu ác, không suy nghĩ ý định xấu ác, không nuôi sống bằng nghề nghiệp xấu ác—này thợ mộc, Ta tuyên bố một người thành tựu bốn Điều này không phải là sa-môn đã hoàn thiện điều thiện, không đạt đến điều thiện tối thượng, không đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại, mà người ấy chỉ đứng ngang hàng với một đứa trẻ sơ sinh nằm ngửa.

7. Rồi thợ mộc Pancakanga đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thợ mộc Pancakanga thưa lại với Thế Tôn tất cả câu chuyện giữa mình với du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với thợ mộc Pancakanga:

– Nếu sự tình là như vậy thời một đứa con nít còn bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn, thành đạt tối thượng, là bậc vô năng thắng đúng như lời du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika. Này Thợ mộc, đối với đứa con nít nhỏ bé, vô trí, nằm ngửa, không có nghĩ: “Ðây là thân”, từ đâu nó có thể làm ác nghiệp về thân, trừ ra chỉ biết quơ tay quơ chân? Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô trí, nằm ngửa, không có nghĩ: “Ðây là lời nói”, từ đâu nó có thể làm ác nghiệp về lời nói, trừ ra chỉ biết khóc? Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô trí, nằm ngửa, không có nghĩ: “Ðây là tư duy”, từ đâu nó có thể tư duy ác tư duy, trừ ra chỉ biết bập bẹ? Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô trí, nằm ngửa, không có nghĩ: “Ðây là nghề sinh sống”, từ đâu nó có thể sinh sống bằng nếp sống ác, trừ ra chỉ biết bú sữa mẹ? Nếu sự tình là vậy này Thợ mộc, thời một đứa con nít còn bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa, sẽ được thiện cụ thúc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng, đúng như lời du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika.

Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu bốn pháp, người ấy sẽ không được thiện cụ túc, thiện tối thắng, không là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng, và như vậy để xác chứng đứa con nít bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa này. Thế nào là bốn? Ở đây, này Thợ mộc, không làm ác nghiệp về thân, không nói lời ác ngữ, không tư duy ác tư duy, không sinh sống (bằng) nếp sống ác. Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu bốn pháp này, người ấy sẽ không được thiện cụ túc, thiện tối thắng, không là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

9. Này thợ mộc, Ta tuyên bố một người thành tựu mười Điều sau là một sa-môn đã hoàn thiện điều thiện, đạt đến điều thiện tối thượng, đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại.

Này thợ mộc, Ta nói điều này cần được biết: Đâu là những hành vi không thiện (bất thiện giới / akusalā sīlā). Những hành vi không thiện khởi lên từ (tập khởi / samuṭṭhānā) đâu. Những hành vi không thiện chấm dứt hoàn toàn (diệt tận không dư tàn / aparisesā nirujjhanti) ở đâu; này thợ mộc. Thực hành như nào là đúng hướng để chấm dứt (diệt / nirodha) những hành vi không thiện.

Này thợ mộc, Ta nói điều này cần được biết: Đâu là những hành vi thiện (thiện giới / kusalā sīlā). Những hành vi thiện khởi lên từ đâu. Những hành vi thiện chấm dứt hoàn toàn ở đâu; này thợ mộc. Thực hành như nào là đúng hướng để chấm dứt những hành vi thiện.

Này thợ mộc, Ta nói điều này cần được biết: Đâu là những ý nghĩ không thiện (bất thiện tư duy / akusalā saṅkappā). những ý nghĩ không thiện khởi lên từ đâu. những ý nghĩ không thiện chấm dứt hoàn toàn ở đâu; này thợ mộc. Thực hành như nào là đúng hướng để chấm dứt những ý nghĩ không thiện.

Này thợ mộc, Ta nói điều này cần được biết: Đâu là những suy nghĩ thiện (thiện tư duy / kusalā saṅkappā). Những suy nghĩ thiện khởi lên từ đâu. Những suy nghĩ thiện chấm dứt hoàn toàn ở đâu; này thợ mộc. Thực hành như nào là đúng hướng để chấm dứt những suy nghĩ thiện.

9. Này thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu mười pháp, người ấy sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

Ta nói rằng, những pháp này, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện giới, Ta nói rằng, này Thợ mộc, những bất thiện giới cần phải được người ấy hiểu là từ đây sanh (Itosamutthana). Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện giới được diệt trừ không có dư tàn.

Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới. Ta nói rằng, này Thợ mộc, những pháp này cần phải được người ấy hiểu là những thiện giới. Ta nói rằng, này Thợ mộc, những thiện giới cần phải được người ấy hiểu là từ đây sanh.

Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được người ấy hiểu là những thiện giới được diệt trừ không có dư tàn. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện giới.

Ta nói rằng, này Thợ mộc, những (pháp) này cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện tư duy. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện tư duy từ nơi đây sanh. Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được người ấy hiểu các bất thiện tư duy được diệt trừ không có dư tàn. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy.

Ta nói rằng, này Thợ mộc, những pháp này cần phải được người ấy hiểu là những thiện tư duy. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là những thiện tư duy từ nơi đây sanh. Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được người ấy hiểu là các thiện tư duy được trừ diệt không có dư tàn. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy.

10. Này thợ mộc, thế nào là những hành vi không thiện? [Đó là] hành vi không thiện ở thân, không thiện ở lời nói, lối mưu sinh xấu ác—này thợ mộc, những điều này được gọi là những hành vi không thiện.

Này thợ mộc, những hành vi không thiện ấy khởi lên từ đâu? Cần nói rõ nguồn gốc của chúng. Thì trả lời rằng: ‘chúng khởi lên từ tâm’. Tâm nào? Tâm cũng có rất nhiều loại, nhiều dạng khác nhau. Tâm nào có đắm nhiễm (tham / rāga), có ám ảnh khó chịu (sân / dosa), có sự u mê (si / moha), thì những hành vi không thiện khởi lên từ đó.

Này thợ mộc, ở đâu những hành vi không thiện ấy chấm dứt hoàn toàn? Sự chấm dứt của chúng cũng đã được nói rõ. Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo từ bỏ (đoạn trừ / pahāya) hành vi xấu ác nơi thân và tu tập hành vi tốt lành nơi thân, từ bỏ hành vi xấu ác nơi lời nói và tu tập hành vi tốt lành nơi lời nói, từ bỏ hành vi xấu ác nơi ý và tu tập hành vi tốt lành nơi ý, từ bỏ nghề nghiệp bất chính và sống bằng nghề nghiệp chân chính—chính ngay ở đó, là sự chấm dứt hoàn toàn những hành vi không thiện.

Này thợ mộc, thực hành như thế nào là đi đúng hướng để chấm dứt những hành vi không thiện? Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo khởi lên mong muốn (dục / chanda), nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều không thiện (bất thiện pháp / akusalānaṁ dhammānaṁ) xấu ác chưa sinh thì không sinh khởi; khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều không thiện xấu ác đã sinh thì được từ bỏ; khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều thiện (thiện pháp / kusalānaṁ dhammānaṁ) chưa sinh thì được sinh khởi; khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều thiện đã sinh thì được duy trì, không mai một, được tăng trưởng, được phát triển rộng lớn, được tu tập và viên mãn. Này thợ mộc, thực hành như vậy là đi đúng hướng để chấm dứt những hành vi không thiện.

11. Này thợ mộc, thế nào là những hành vi thiện? Hành vi thiện ở thân, hành vi thiện ở lời nói, và sự trong sạch trong lối mưu sinh, này thợ mộc, Ta cũng gọi đó là hành vi. Này thợ mộc, những điều này được gọi là những hành vi thiện.

Này thợ mộc, những hành vi thiện ấy khởi lên từ đâu? Cần nói rõ nguồn gốc của chúng. Thì trả lời rằng: ‘chúng khởi lên từ tâm’. Tâm nào? Tâm cũng có rất nhiều loại, nhiều dạng khác nhau. Tâm nào không có đắm nhiễm, không có ám ảnh khó chịu, không có sự u mê, thì những hành vi thiện khởi lên từ đó.

Này thợ mộc, ở đâu những hành vi thiện ấy chấm dứt hoàn toàn? Sự chấm dứt của chúng cũng đã được nói rõ. Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo có hành vi tốt đẹp nhưng không tự đồng hóa mình với hành vi ấy, và vị ấy biết rõ (tuệ tri / pajānāti) đúng như thật về tâm giải thoát và tuệ giải thoát; chính tại nơi đây những hành vi thiện ấy chấm dứt hoàn toàn.

Này thợ mộc, thực hành như thế nào là đi đúng hướng để chấm dứt những hành vi thiện? Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều không thiện xấu ác chưa sinh thì không sinh khởi; khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều không thiện xấu ác đã sinh thì được từ bỏ […lặp lại…] khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều thiện chưa sinh thì được sinh khởi […lặp lại…] khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều thiện đã sinh thì được duy trì, không mai một, được tăng trưởng, được phát triển rộng lớn, được tu tập và viên mãn. Này thợ mộc, thực hành như vậy là đi đúng hướng để chấm dứt những hành vi thiện.

10. Và này Thợ mộc, thế nào là bất thiện giới? Thân nghiệp bất thiện, khẩu nghiệp bất thiện, nếp sống ác. Những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là bất thiện giới.

Và này Thợ mộc, những bất thiện giới này sanh khởi như thế nào? Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến, cần phải trả lời từ tâm sanh khởi. Thế nào là tâm? Tâm có nhiều loại, đa chủng, sai biệt. Tâm có tham, có sân, có si, từ đây những bất thiện giới sanh khởi.

Và này Thợ mộc, những bất thiện giới này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn? Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây, này Thợ mộc, một Tỷ-kheo, sau khi đoạn trừ thân ác hạnh, tu tập thân thiện hạnh; sau khi đoạn trừ khẩu ác hạnh, tu tập khẩu thiện hạnh; sau khi đoạn trừ ý ác hạnh, tu tập ý thiện hạnh; sau khi đoạn trừ nếp sống ác sinh sống với nếp sống chánh. Ở đây, những bất thiện giới ấy được trừ diệt không có tàn dư.

Thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới? Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm; khiến cho các ác, bất thiện pháp từ trước chưa sanh không được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới.

Và này Thợ mộc, thế nào là thiện giới? Thân nghiệp thiện, khẩu nghiệp thiện, nếp sống thanh tịnh mạng; những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là thiện giới.

Và này Thợ mộc, những thiện giới này sanh khởi như thế nào? Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến, cần phải trả lời là tự tâm sinh khởi. Thế nào là tâm? Tâm có nhiều loại, đa chủng, sai biệt. Tâm không tham, không sân, không si, từ đây những thiện giới sanh khởi.

Và này Thợ mộc, những thiện giới này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn? Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây, vị Tỷ-kheo có giới hạnh, và không chấp trước giới (silamayo), và vị này như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Ở đây, những thiện giới ấy được trừ diệt, không có dư tàn.

Thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến trừ diệt các thiện giới? Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm, khiến cho các ác, bất thiện pháp, chưa sanh không được sanh khởi; khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt; khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm, khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện giới.

12. Này thợ mộc, thế nào là những ý nghĩ không thiện? Suy nghĩ về bản năng (dục / kāma), suy nghĩ về ác ý (sân / byāpāda), suy nghĩ về làm hại (hại / vihiṁsā)—này thợ mộc, những điều này được gọi là những ý nghĩ không thiện.

Này thợ mộc, những ý nghĩ không thiện ấy khởi lên từ đâu? Cần nói rõ nguồn gốc của chúng. Thì trả lời rằng: ‘chúng khởi lên từ Suy nghĩ (tưởng / saññā)’. Suy nghĩ nào? Suy nghĩ cũng có rất nhiều loại, nhiều dạng khác nhau. Suy nghĩ về bản năng, Suy nghĩ về ác ý, Suy nghĩ về làm hại—những ý nghĩ không thiện khởi lên từ đó.

Này thợ mộc, ở đâu những ý nghĩ không thiện ấy chấm dứt hoàn toàn? Sự chấm dứt của chúng cũng đã được nói rõ. Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo rời bỏ khỏi (ly / vivicca) bản năng […lặp lại…] đạt đến và an trú trong Thiền-na (thiền / jhāna) thứ nhất; chính tại nơi đây những ý nghĩ không thiện ấy chấm dứt hoàn toàn.

Này thợ mộc, thực hành như thế nào là đi đúng hướng để chấm dứt những ý nghĩ không thiện? Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều không thiện xấu ác chưa sinh thì không sinh khởi; khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều không thiện xấu ác đã sinh thì được từ bỏ […lặp lại…] khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều thiện chưa sinh thì được sinh khởi […lặp lại…] khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều thiện đã sinh thì được duy trì, không mai một, được tăng trưởng, được phát triển rộng lớn, được tu tập và viên mãn. Này thợ mộc, thực hành như vậy là đi đúng hướng để chấm dứt những ý nghĩ không thiện.

13. Này thợ mộc, thế nào là những suy nghĩ thiện? Suy nghĩ về sự từ bỏ (ly dục / nekkhamma), suy nghĩ không có ác ý, suy nghĩ không làm hại—này thợ mộc, những điều này được gọi là những suy nghĩ thiện.

Này thợ mộc, những suy nghĩ thiện ấy khởi lên từ đâu? Cần nói rõ nguồn gốc của chúng. Thì trả lời rằng: ‘chúng khởi lên từ Suy nghĩ’. Suy nghĩ nào? Suy nghĩ cũng có rất nhiều loại, nhiều dạng khác nhau. Suy nghĩ về sự từ bỏ, Suy nghĩ không có ác ý, Suy nghĩ không làm hại—những suy nghĩ thiện khởi lên từ đó.

Này thợ mộc, ở đâu những suy nghĩ thiện ấy chấm dứt hoàn toàn? Sự chấm dứt của chúng cũng đã được nói rõ. Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo nhờ sự lắng dịu (diệt / vūpasama) của việc chủ động hướng sự chú ý và nỗ lực duy trì sự chú ý (tầm và tứ / vitakkavicāra) […lặp lại…] đạt đến và an trú trong Thiền-na thứ hai; chính tại nơi đây những suy nghĩ thiện ấy chấm dứt hoàn toàn.

Này thợ mộc, thực hành như thế nào là đi đúng hướng để chấm dứt những suy nghĩ thiện? Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều không thiện xấu ác chưa sinh thì không sinh khởi; khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều không thiện xấu ác đã sinh thì được từ bỏ […lặp lại…] khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều thiện chưa sinh thì được sinh khởi […lặp lại…] khởi lên mong muốn, nỗ lực, khích lệ tinh tấn, nâng tâm lên, quyết tâm để những điều thiện đã sinh thì được duy trì, không mai một, được tăng trưởng, được phát triển rộng lớn, được tu tập và viên mãn. Này thợ mộc, thực hành như vậy là đi đúng hướng để chấm dứt những suy nghĩ thiện.

14. Này thợ mộc, Ta tuyên bố một người thành tựu mười Điều như nào là một sa-môn đã hoàn thiện điều thiện, đạt đến điều thiện tối thượng, đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại?

1. Ở đây, này thợ mộc, tỳ-kheo thành tựu Nhìn nhận Thiện (chánh kiến / sammādiṭṭhi) của người đã hoàn tất tu học (vô học / asekha),
2. thành tựu Suy nghĩ Thiện (chánh tư duy / sammāsaṅkappa) của người đã hoàn tất tu học,
3. thành tựu Lời nói Thiện (chánh ngữ / sammāvācā) của người đã hoàn tất tu học,
4. thành tựu Hành động Thiện (chánh nghiệp / sammākammanta) của người đã hoàn tất tu học,
5. thành tựu Đời sống Thiện (chánh mạng / sammāājīva) của người đã hoàn tất tu học,
6. thành tựu Nỗ lực Thiện (chánh tinh tấn / sammāvāyāma) của người đã hoàn tất tu học,
7. thành tựu Chú ý quan sát Thiện (chánh niệm / sammāsati) của người đã hoàn tất tu học,
8. thành tựu Định Thiện (chánh định / sammāsamādhi) của người đã hoàn tất tu học,
9. thành tựu Hiểu biết Thiện (chánh trí / sammāñāṇa) của người đã hoàn tất tu học,
10. thành tựu Giải thoát Thiện (chánh giải thoát / sammāvimutti) của người đã hoàn tất tu học—này thợ mộc,

Ta tuyên bố một người thành tựu mười Điều này là một sa-môn đã hoàn thiện điều thiện, đạt đến điều thiện tối thượng, đạt đến đích cao nhất, không thể đánh bại."

Thế Tôn đã thuyết giảng như vậy. Thợ mộc Pañcakaṅga hoan hỷ, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.

Kết thúc Kinh Samaṇamuṇḍika, bài kinh thứ tám.

12. Và này Thợ mộc, thế nào là bất thiện tư duy? Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy. Pháp này, này Thợ mộc, được gọi là bất thiện tư duy.

Và này Thợ mộc, những bất thiện tư duy này sanh khởi như thế nào? Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến. Cần phải trả lời là từ tưởng sanh khởi. Thế nào là tưởng? Tưởng có nhiều loại, đa chủng, sai biệt: dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng, từ đấy những bất thiện tư duy sanh khởi.

Và này Thợ mộc, những bất thiện tư duy này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn? Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Ở đây, những bất thiện tư duy được trừ diệt, không có dư tàn.

Và sự thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy? Ở đây, vị Tỷ-kheo khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp chưa sanh không được sanh khởi… khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt; khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm; khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy.

Này Thợ mộc, thế nào là thiện tư duy? Ly dục tư duy, vô sân tư duy, bất hại tư duy; những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là thiện tư duy.

Và này Thợ mộc, những thiện tư duy này sanh khởi như thế nào? Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến. Cần phải trả lời là từ tưởng sanh khởi. Thế nào là tưởng? Tưởng có nhiều loại, đa chủng, sai biệt: ly dục tưởng, vô sân tưởng, bất hại tưởng, từ đấy sanh khởi là những thiện tư duy.

Và này Thợ mộc, những thiện tư duy này từ đâu được diệt, không có dư tàn? Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Ở đây, những thiện tư duy ấy được trừ diệt không có dư tàn.

Và sự thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy? Ở đây, Tỷ-kheo khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp chưa sanh không có sanh khởi… ; khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt… ; khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm, khiến cho các thiện pháp đã sanh, có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy.

Và này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu mười pháp này, người ấy được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng. Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo thành tựu vô học chánh tri kiến, thành tựu vô học chánh tư duy, thành tựu vô học chánh ngữ, thành tựu vô học chánh mạng, thành tựu vô học chánh tinh tấn, thành tựu vô học chánh niệm, thành tựu vô học chánh định, thành tựu vô học chánh trí, thành tựu vô học chánh giải thoát. Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu mười pháp này sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Thợ mộc Pancakanga hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-