Kinh Nikaya
Tìm nhanh
⌘K

Appearance

Text:

Pali (vi) [link]

HT Thích Minh Châu [link]

MN 101. KINH DEVADAHA

(Devadahasutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy - một thời Thế Tôn ở giữa bộ tộc Sakya, tại một thị trấn của người Sakya tên là Devadaha. Tại đó, Thế Tôn gọi các tỳ kheo: “Này các tỳ kheo”.

2. “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”, các tỳ kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

"Này các tỳ kheo, có một số sa-môn và bà-la-môn có lập thuyết như vầy, có quan điểm như vầy: ‘Bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp (thọ / paṭisaṁvedeti) - dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu (thọ lạc, khổ, bất lạc bất khổ / sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā) - tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ (do nhân đã làm từ trước / pubbekatahetu). Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh (do khổ hạnh / tapasā) và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm (bất lậu / anavassavo) trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt (đoạn tận / khayo); do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ (khổ / dukkha) bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ (thọ / vedanā) bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết (được tiêu diệt / nijjiṇṇaṁ)’. Này các tỳ kheo, các tu sĩ Nigaṇṭha là những người có lập thuyết như vậy.

3. Này các tỳ kheo, Ta đi đến gặp các tu sĩ Nigaṇṭha có lập thuyết như vậy và nói như sau: ‘Này các hiền giả Nigaṇṭha, có thật là các hiền giả có lập thuyết như vầy, có quan điểm như vầy - bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp, dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu, tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết không?’ Này các tỳ kheo, khi được Ta hỏi như vậy, các tu sĩ Nigaṇṭha ấy thừa nhận là: ‘Đúng vậy’.

4. Ta nói với họ như vầy:

– Này các hiền giả Nigaṇṭha, thế các hiền giả có biết rằng: ‘Chúng tôi chắc chắn đã từng tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng tồn tại’ không?

– Thưa hiền giả, không.

– Này các hiền giả Nigaṇṭha, thế các hiền giả có biết rằng: ‘Chúng tôi chắc chắn đã từng làm hành động xấu ác trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng làm’ không?

– Thưa hiền giả, không.

– Này các hiền giả Nigaṇṭha, thế các hiền giả có biết rằng: ‘Chúng tôi đã từng làm hành động xấu ác như thế này hay như thế kia’ không?

– Thưa hiền giả, không.

– Này các hiền giả Nigaṇṭha, thế các hiền giả có biết rằng: ‘Chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết, hay chừng này đau khổ cần phải được làm cho tiêu mòn, hay khi chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết thì mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết’ không?

– Thưa hiền giả, không.

– Này các hiền giả Nigaṇṭha, thế các hiền giả có biết được sự từ bỏ (đoạn trừ / pahānaṁ) những điều không thiện và sự đạt được những điều thiện (thiện pháp / kusalānaṁ dhammānaṁ) ngay trong đời hiện tại không?

– Thưa hiền giả, không.

5. 'Như vậy, này các hiền giả Nigaṇṭha, các hiền giả không biết rằng: “Chúng tôi chắc chắn đã từng tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng tồn tại”, không biết rằng: “Chúng tôi chắc chắn đã từng làm hành động xấu ác trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng làm”, không biết rằng: “Chúng tôi đã từng làm hành động xấu ác như thế này hay như thế kia”, không biết rằng: “Chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết, hay chừng này đau khổ cần phải được làm cho tiêu mòn, hay khi chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết thì mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”, không biết được sự từ bỏ những điều không thiện và sự đạt được những điều thiện ngay trong đời hiện tại; khi sự việc là như vậy, thật không hợp lý khi các tôn giả Nigaṇṭha tuyên bố rằng: “Bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp - dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu - tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”.

(Vắn tắt: “Các vị không biết rõ: ‘trước đây mình đã từng tồn tại; đã từng tạo ác nghiệp; đã tạo những ác nghiệp nào; bao nhiêu khổ đã hết, còn lại bao nhiêu, khi nào thì hết toàn bộ; và ngay trong đời này, làm sao đoạn trừ điều bất thiện và thành tựu điều thiện’. Nên không hợp lý khi các vị tuyên bố rằng: ‘Mọi cảm giác lạc, khổ hay trung tính đều do nghiệp quá khứ. Nhờ khổ hạnh làm hết nghiệp cũ, không tạo nghiệp mới, nên không còn nghiệp về tương lai. Hết nghiệp thì hết khổ; hết khổ thì hết cảm thọ; cuối cùng toàn bộ khổ chấm dứt.’” )

6. Nhưng này các hiền giả Nigaṇṭha, nếu các hiền giả biết rằng: “Chúng tôi chắc chắn đã từng tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng tồn tại”, biết rằng: “Chúng tôi chắc chắn đã từng làm hành động xấu ác trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng làm”, biết rằng: “Chúng tôi đã từng làm hành động xấu ác như thế này hay như thế kia”, biết rằng: “Chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết, hay chừng này đau khổ cần phải được làm cho tiêu mòn, hay khi chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết thì mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”, biết được sự từ bỏ những điều không thiện và sự đạt được những điều thiện ngay trong đời hiện tại; khi sự việc là như vậy, thì mới hợp lý khi các tôn giả Nigaṇṭha tuyên bố rằng: “Bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp - dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu - tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”.

(Vắn tắt: “Chỉ khi các vị thực sự biết rõ: trước đây mình đã từng sống; đã từng tạo ác nghiệp; đã tạo những ác nghiệp nào; bao nhiêu khổ đã hết, bao nhiêu còn phải hết; và ngay trong đời này có thể bỏ điều ác, làm điều thiện; thì các ông mới có quyền nói rằng: ‘Mọi cảm giác lạc, khổ hay trung tính đều do nghiệp quá khứ. Nhờ khổ hạnh làm hết nghiệp cũ, không tạo nghiệp mới, nên không còn nghiệp về tương lai. Hết nghiệp thì hết khổ; hết khổ thì hết cảm thọ; cuối cùng toàn bộ khổ chấm dứt.’”)

7. Này các hiền giả Nigaṇṭha, ví dụ như một người bị bắn trúng bởi một mũi tên có tẩm độc dày đặc; chính do nguyên nhân bị mũi tên đâm trúng, người ấy trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Bạn bè thân hữu cùng bà con huyết thống của người ấy liền mời một thầy thuốc đến. Vị thầy thuốc ấy dùng dao mổ rạch miệng vết thương của người ấy; chính do nguyên nhân bị dao mổ rạch miệng vết thương, người ấy trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Vị thầy thuốc ấy dùng dụng cụ thăm dò để dò tìm mũi tên cho người ấy; chính do nguyên nhân dùng dụng cụ thăm dò để dò tìm mũi tên, người ấy trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Vị thầy thuốc ấy nhổ mũi tên ra cho người ấy; chính do nguyên nhân nhổ mũi tên ra, người ấy trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Vị thầy thuốc ấy đắp thuốc trị thương vào miệng vết thương của người ấy; chính do nguyên nhân đắp thuốc trị thương vào miệng vết thương, người ấy trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Một thời gian sau, khi vết thương đã lành và liền da, người ấy trở nên khỏe mạnh, hạnh phúc (lạc / sukhī), tự do, tự chủ và muốn đi đâu thì đi.

Người ấy nghĩ như vầy: “Trước đây tôi đã bị bắn trúng bởi một mũi tên có tẩm độc dày đặc. Chính do nguyên nhân bị mũi tên đâm trúng, tôi đã trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Bạn bè thân hữu cùng bà con huyết thống của tôi đã mời một thầy thuốc đến. Vị thầy thuốc ấy đã dùng dao mổ rạch miệng vết thương cho tôi; chính do nguyên nhân bị dao mổ rạch miệng vết thương, tôi đã trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Vị thầy thuốc ấy đã dùng dụng cụ thăm dò để dò tìm mũi tên cho tôi; chính do nguyên nhân dùng dụng cụ thăm dò để dò tìm mũi tên, tôi đã trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Vị thầy thuốc ấy đã nhổ mũi tên ra cho tôi; chính do nguyên nhân nhổ mũi tên ra, tôi đã trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Vị thầy thuốc ấy đã đắp thuốc trị thương vào miệng vết thương cho tôi; chính do nguyên nhân đắp thuốc trị thương vào miệng vết thương, tôi đã trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói. Giờ đây, khi vết thương đã lành và liền da, tôi trở nên khỏe mạnh, hạnh phúc, tự do, tự chủ và muốn đi đâu thì đi”.

8. Cũng giống như vậy, này các hiền giả Nigaṇṭha, nếu các hiền giả biết rằng: “Chúng tôi chắc chắn đã từng tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng tồn tại”, biết rằng: “Chúng tôi chắc chắn đã từng làm hành động xấu ác trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng làm”, biết rằng: “Chúng tôi đã từng làm hành động xấu ác như thế này hay như thế kia”, biết rằng: “Chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết, hay chừng này đau khổ cần phải được làm cho tiêu mòn, hay khi chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết thì mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”, biết được sự từ bỏ những điều không thiện và sự đạt được những điều thiện ngay trong đời hiện tại; khi sự việc là như vậy, thì mới hợp lý khi các tôn giả Nigaṇṭha tuyên bố rằng: “Bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp - dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu - tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”.

9. Nhưng này các hiền giả Nigaṇṭha, vì các hiền giả không biết rằng: “Chúng tôi chắc chắn đã từng tồn tại trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng tồn tại”, không biết rằng: “Chúng tôi chắc chắn đã từng làm hành động xấu ác trong quá khứ, chứ không phải là đã không từng làm”, không biết rằng: “Chúng tôi đã từng làm hành động xấu ác như thế này hay như thế kia”, không biết rằng: “Chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết, hay chừng này đau khổ cần phải được làm cho tiêu mòn, hay khi chừng này đau khổ đã bị tiêu mòn hết thì mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”, không biết được sự từ bỏ những điều không thiện và sự đạt được những điều thiện ngay trong đời hiện tại; cho nên thật không hợp lý khi các tôn giả Nigaṇṭha tuyên bố rằng: “Bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp - dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu - tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”'.

10. Này các tỳ kheo, khi được nói như vậy, các tu sĩ Nigaṇṭha ấy nói với Ta điều này: 'Thưa hiền giả, Nigaṇṭha Nāṭaputta là người biết tất cả, thấy tất cả (nhất thiết trí, nhất thiết kiến / sabbaññū sabbadassāvī), tự nhận có sự hiểu biết và thấy rõ bản chất (tri kiến / ñāṇadassanaṁ) trọn vẹn không thiếu sót: “Dù ta đang đi hay đang đứng, đang ngủ hay đang thức, sự hiểu biết và thấy rõ bản chất luôn luôn và liên tục hiện hữu”.

Vị ấy nói như vầy: “Này các hiền giả Nigaṇṭha, quả thật có hành động xấu ác mà các ông đã làm trong quá khứ; các ông hãy làm cho nó tiêu mòn bằng sự thực hành khổ hạnh khắc nghiệt cay đắng này. Còn trong hiện tại các ông được bảo vệ (thu thúc / saṁvutā) về thân, được bảo vệ về lời nói và được bảo vệ về suy nghĩ (ý / manasā), thì đó là sự không làm hành động xấu ác trong tương lai. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”. Và điều ấy làm chúng tôi hài lòng, được chúng tôi chấp thuận và vì điều ấy mà chúng tôi hoan hỷ’.

11. Này các tỳ kheo, khi được nói như vậy, Ta nói với các tu sĩ Nigaṇṭha ấy điều này: ‘Này các hiền giả Nigaṇṭha, có năm Điều (pháp / dhammā) này có thể cho ra hai loại kết quả [đúng hoặc sai] ngay trong đời hiện tại. Năm điều nào? Niềm tin, sở thích, truyền thống nghe nói lại, sự suy luận theo lý lẽ và sự chấp nhận một quan điểm sau khi suy ngẫm - này các hiền giả Nigaṇṭha, năm điều này cho ra hai loại kết quả ngay trong đời hiện tại. Trong việc mà bậc đạo sư [nói về những vấn đề trong] quá khứ, các tôn giả Nigaṇṭha có niềm tin như thế nào, có sở thích như thế nào, có truyền thống nghe nói lại như thế nào, có sự suy luận theo lý lẽ như thế nào, có sự chấp nhận một quan điểm sau khi suy ngẫm như thế nào? [khi suy sét vấn đề trong quá khú đó]’ Này các tỳ kheo, khi Ta nói như vậy, Ta không thấy bất kỳ lời phản biện hợp lý nào ở các tu sĩ Nigaṇṭha.

12. Này các tỳ kheo, lại nữa, Ta nói với các tu sĩ Nigaṇṭha ấy như vầy:

– Này các hiền giả Nigaṇṭha, các hiền giả nghĩ sao về điều này: Vào lúc nào các hiền giả có gắng sức (gia hạnh / upakkamo) dữ dội và nỗ lực (tinh cần / padhānaṁ) dữ dội, thì vào lúc ấy các hiền giả có trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra (do gia hạnh / opakkamikā) một cách dữ dội không; còn vào lúc nào các hiền giả không gắng sức và nỗ lực dữ dội, thì vào lúc ấy các hiền giả không trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội phải không?

– Thưa hiền giả Gotama, vào lúc nào chúng tôi có gắng sức và nỗ lực dữ dội, thì vào lúc ấy chúng tôi trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội; còn vào lúc nào chúng tôi không gắng sức và nỗ lực dữ dội, thì vào lúc ấy chúng tôi không trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội.

13. 'Như vậy, này các hiền giả Nigaṇṭha, vào lúc nào các hiền giả có gắng sức và nỗ lực dữ dội, thì vào lúc ấy các hiền giả trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội; còn vào lúc nào các hiền giả không gắng sức và nỗ lực dữ dội, thì vào lúc ấy các hiền giả không trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội. Khi sự việc là như vậy, thật không hợp lý khi các tôn giả Nigaṇṭha tuyên bố rằng: “Bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp - dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu - tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”.

14. Này các hiền giả Nigaṇṭha, nếu vào lúc nào các hiền giả có gắng sức và nỗ lực dữ dội, mà vào lúc ấy các hiền giả không trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội; còn vào lúc nào các hiền giả không gắng sức và nỗ lực dữ dội, mà vào lúc ấy các hiền giả lại trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội; khi sự việc là như vậy, thì mới hợp lý khi các tôn giả Nigaṇṭha tuyên bố rằng: “Bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp - dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu - tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”.

15. Nhưng này các hiền giả Nigaṇṭha, vì vào lúc nào các hiền giả có gắng sức và nỗ lực dữ dội, thì vào lúc ấy các hiền giả trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội; còn vào lúc nào các hiền giả không gắng sức và nỗ lực dữ dội, thì vào lúc ấy các hiền giả không trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra một cách dữ dội; do đó, trong khi tự mình đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói do gắng sức gây ra, chính vì không hiểu biết (vô minh / avijjā), thiếu hiểu biết và mê lầm nên các hiền giả mới tin tưởng sai lầm rằng: “Bất cứ điều gì mà một người trải nghiệm trực tiếp - dù là cảm thọ dễ chịu, khó chịu, hay không dễ chịu không khó chịu - tất cả những điều ấy đều do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ. Như vậy, do làm chấm dứt các hành động cũ bằng sự ép xác khổ hạnh và do không làm các hành động mới, nên sẽ không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai; do không có sự rỉ chảy thêm trong tương lai nên hành động bị cạn kiệt; do hành động bị cạn kiệt nên sự đau khổ bị cạn kiệt; do sự đau khổ bị cạn kiệt nên Cảm Thọ bị cạn kiệt; do Cảm Thọ bị cạn kiệt nên mọi đau khổ sẽ bị tiêu mòn hết”'. Này các tỳ kheo, ngay cả khi Ta nói như vậy, Ta cũng không thấy bất kỳ lời phản biện hợp lý nào ở các tu sĩ Nigaṇṭha.

MN 101. KINH DEVADAHA

(Devadaha Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở giữa các Sakka (Thích ca). Devadaha là một thị trấn các Sakka. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo”.

– “Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: “Phàm cảm giác gì con người này lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ; với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ, với sự không tạo tác các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai, nghiệp đoạn diệt; do nghiệp đoạn diệt, khổ được đoạn diệt; do khổ đoạn diệt, cảm thọ được đoạn diệt; do cảm thọ được đoạn diệt, tất cả khổ sẽ diệt tận”.

Nầy các Tỷ-kheo, lý thuyết các Nigantha (Ni kiền tử) là vậy. Nầy các Tỷ-kheo, Ta nói như vậy, Ta đi đến các Nigantha và nói như sau:

– "Chư Hiền Nigantha, có đúng sự thật chăng, các Ông có lý thuyết như sau, có tri kiến như sau: “Phàm cảm giác gì con người này lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ; với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ, với sự không tạo tác các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai, nghiệp được đoạn diệt, do nghiệp đoạn diệt khổ được đoạn diệt; do khổ đoạn diệt, cảm thọ được đoạn diệt; do cảm thọ được đoạn diệt, tất cả khổ sẽ được diệt tận?”

Này các Tỷ-kheo, nếu các Nigantha ấy, khi được Ta hỏi, tự nhận có nói như vậy, Ta liền nói như sau:

– "Chư Hiền Nigantha, các Ông có biết: “Trong quá khứ, chúng tôi có hiện hữu, chúng tôi không hiện hữu?”

– "Thưa Hiền giả, không như vậy.

– "Chư Hiền Nigantha, các Ông có biết: “Trong quá khứ, chúng tôi có tạo ác nghiệp, chúng tôi không tạo ác nghiệp?”

– "Thưa Hiền giả, không như vậy.

– "Chư Hiền Nigantha, các ông có biết: “Chúng tôi có tạo ác nghiệp như thế này hay như thế kia?”

– "Thưa Hiền giả, không như vậy.

– "Chư Hiền Nigantha, các ông có biết: “Khổ mức độ như thế này đã được diệt tận hay khổ mức độ như thế này cần phải được diệt tận, hay với sự diệt tận khổ mức độ như thế này, tất cả khổ sẽ được diệt tận?”

– "Thưa Hiền giả, không như vậy.

– "Chư Hiền Nigantha, các Ông có biết: "Sự đoạn tận các bất thiện pháp ngay trong hiện tại hay sự

thành tựu các thiện pháp?"

– "Thưa Hiền giả, không như vậy.

– "Chư Hiền Nigantha, như các Ông đã nói, các Ông không biết: “Trong quá khứ, chúng tôi có hiện hữu, chúng tôi không hiện hữu”; các Ông không biết: “Trong quá khứ, chúng tôi có tạo ác nghiệp, chúng tôi không tạo ác nghiệp”; các Ông không biết: “Chúng tôi có tạo ác nghiệp như thế này, hay như thế kia”; các Ông không biết: “Khổ mức độ như thế này đã được diệt tận, khổ mức độ như thế này cần phải được diệt tận, hay với sự diệt tận khổ mức độ như thế này, tất cả khổ sẽ được diệt tận”; các Ông không biết: “Sự đoạn tận các bất thiện pháp ngay trong hiện tại hay sự thành tựu các thiện pháp”; sự tình là như vậy, thời có hợp lý chăng, khi các Tôn giả Nigantha lại trả lời: “Phàm cảm giác gì con người này lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ, với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ, với sự không tạo các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai, nghiệp được đoạn diệt; do nghiệp được đoạn diệt, khổ được đoạn diệt; do khổ đoạn diệt, cảm thọ được đoạn diệt; do cảm thọ được đoạn diệt tất cả khổ thọ sẽ được diệt tận?”.

– "Chư Hiền Nigantha, nếu các Ông được biết: “Trong quá khứ, chúng tôi có hiện hữu, chúng tôi không hiện hữu”; các Ông được biết: “Trong quá khứ, chúng tôi có tạo ác nghiệp, chúng tôi không tạo ác nghiệp”; các Ông được biết: “Chúng tôi có tạo ác nghiệp như thế này, hay như thế kia”; các Ông được biết: “Khổ mức độ như thế này đã được diệt tận, hay khổ mức độ như thế này cần phải được diệt tận, hay với sự diệt tận khổ mức độ như thế này, tất cả khổ sẽ được diệt tận”; các Ông được biết: “Sự đoạn tận các bất thiện pháp ngay trong hiện tại hay sự thành tựu các thiện pháp”; sự tình là như vậy, thời thật là hợp lý khi các Tôn giả Nigantha trả lời: “Phàm cảm giác gì con người này lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ; với sự không tạo các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai nghiệp được đoạn diệt; do nghiệp đoạn diệt, khổ được đoạn diệt; do khổ đoạn diệt, cảm thọ được đoạn diệt, do cảm thọ được đoạn diệt, tất cả khổ sẽ được diệt tận”.

– "Chư Hiền Nigantha, ví như một người bị mũi tên bắn, mũi tên được tẩm thuốc độc rất dày. Người ấy do nhân cảm xúc mũi tên, thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Bạn bè, bà con huyết thống của người ấy mời một y sĩ giải phẫu đến. Vị y sĩ giải phẫu lấy dao cắt rộng miệng vết thương. Người ấy do nhân dao cắt miệng vết thương, thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Vị y sĩ giải phẫu ấy dò tìm mũi tên với vật dụng dò tìm. Người ấy do nhân bị dò tìm mũi tên với vật dụng dò tìm, thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Vị y sĩ giải phẫu rút mũi tên ra khỏi người ấy. Người ấy do nhân được rút mũi tên, thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Vị y sĩ giải phẫu ấy cho đốt miệng vết thương với than đỏ (hay đắp miệng vết thương với vải nóng như than đỏ). Người ấy do nhân miệng vết thương bị than đỏ đốt, thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Sau một thời gian, khi da đã bắt đầu lành trên miệng vết thương, người ấy không bệnh, an lạc, tự do, tự tại, và đi vào chỗ nào người ấy muốn. Người ấy suy nghĩ như sau: “Trước kia ta bị mũi tên bắn, mũi tên được tẩm thuốc độc rất dày. Do nhân cảm xúc mũi tên, ta thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Bạn bè bà con huyết thống của ta có mời một y sĩ giải phẩu đến. Vị y sĩ giải phẫu ấy lấy dao cắt rộng miệng vết thương. Ta do nhân dao cắt rộng miệng vết thương thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Vị y sĩ giải phẩu ấy dò tìm mũi tên với vật dụng dò tìm. Do nhân bị dò tìm mũi tên với vật dụng dò tìm ta thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Vị y sĩ giải phẫu ấy rút mũi tên ra khỏi ta. Do nhân được rút mũi tên, ta thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Vị y sĩ giải phẫu ấy cho đốt miệng vết thương với than đỏ (hay đắp miệng vết thương với vải nóng như than đỏ?). Do nhân miệng vết thương bị than đỏ đốt, ta thọ lãnh các cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ. Nay da đã bắt đầu lành trên miệng vết thương, ta không bệnh, an lạc, tự do, tự tại, và đi chỗ nào ta muốn”.

"Như vậy, này chư Hiền Nigantha, nếu các Ông được biết: “Trong quá khứ, chúng tôi hiện hữu, chúng tôi không hiện hữu”; các Ông được biết: "Trong quá khứ, chúng tôi có tạo ác nghiệp, chúng tôi không

tạo ác nghiệp", các Ông được biết: “Chúng tôi có tạo ác nghiệp, như thế này hay như thế kia”, các Ông được biết: “Khổ mức độ như thế này đã được diệt tận, hay khổ mức độ như thế này cần phải được diệt tận; hay với sự diệt tận khổ mức độ như thế này, tất cả khổ sẽ được diệt tận”; các Ông được biết: “Sự đoạn tận các bất thiện pháp ngay trong hiện tại hay sự thành tựu các thiện pháp”; sự tình là như vậy, thời thật là hợp lý khi các Tôn giả Nigantha trả lời: “Phàm cảm giác gì con người này lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ; với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ, với sự không tạo tác các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai, nghiệp được đoạn diệt; do nghiệp đoạn diệt, khổ được đoạn diệt; do khổ đoạn diệt, cảm thọ được đoạn diệt; do cảm thọ được đoạn diệt, tất cả khổ sẽ được diệt tận”.

"Chư Hiền Nigantha, và vì rằng các Ông không được biết: “Trong quá khứ, chúng tôi có hiện hữu, chúng tôi không hiện hữu”; các Ông không được biết: “Chúng tôi có tạo ác nghiệp, chúng tôi không tạo ác nghiệp”; các Ông không được biết: “Chúng tôi có tạo ác nghiệp như thế này, hay như thế kia”; các Ông không được biết: “Khổ mức độ như thế này đã được diệt tận, hay khổ mức độ như thế này cần phải được diệt tận, hay với sự diệt tận khổ mức độ như thế này, tất cả khổ sẽ được diệt tận”; các Ông không được biết: “Sự đoạn tận các bất thiện pháp ngay trong hiện tại hay sự thành tựu các thiện pháp”; thời thật là không hợp lý khi các Tôn giả Nigantha trả lời: “Phàm cảm giác gì con người lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ; với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ; với sự không tạo các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai, nghiệp được đoạn diệt; do nghiệp đoạn diệt, khổ được đoạn diệt; do khổ đoạn diệt, cảm thọ được đoạn diệt; do cảm thọ được đoạn diệt, tất cả khổ sẽ được diệt tận”.

Này các Tỷ-kheo, khi được nói vậy, các Nigantha ấy nói với Ta:

– “Thưa Hiền giả, Nigantha Nataputta là bậc toàn tri, toàn kiến, tự xưng là có tri kiến toàn diện như sau: “Dầu ta có đi, có đứng, có ngủ và có thức, tri kiến luôn luôn được tồn tại liên tục ở nơi ta”. Vị ấy nói như sau: “Này các Nigantha, nếu xưa kia các Ông có làm ác nghiệp, hãy làm cho nghiệp ấy tiêu mòn bằng khổ hạnh thống khổ này. Chính do hộ trì thân, hộ trì lời nói, hộ trì ý ở đây, ngay trong hiện tại nên không làm các nghiệp trong tương lai. Với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ, với sự không tạo các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai, nghiệp được đoạn diệt; do nghiệp đoạn diệt, khổ được đoạn diệt; do khổ đoạn diệt, cảm thọ được đoạn diệt; do cảm thọ được đoạn diệt, tất cả khổ sẽ được diệt tận”. Và vì chúng tôi chấp nhận và chúng tôi kham nhẫn điều ấy, nên chúng tôi được hoan hỷ”.

Khi được nói vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói với các vị Nigantha ấy:

– “Chư Hiền Nigantha, có năm pháp này, ngay trong hiện tại có hai quả báo. Thế nào là năm? Tín, hỷ, tùy văn, thẩm định lý do (akaraparivitakka), kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến. Này chư Hiền Nigantha, năm pháp này ngay trong hiện tại có hai quả báo. Ở đây, thế nào là lòng tin các Tôn giả Nigantha ấy đối với bậc Ðạo sư trong quá khứ? Thế nào là sự hoan hỷ, thế nào là sự tùy văn, thế nào là thẩm định lý do, thế nào là kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến các vị ấy?”

Này các Tỷ-kheo, nói như vậy, Ta không thấy một câu trả lời hợp pháp nào giữa các vị Nigantha. Và lại nữa này các Tỷ-kheo, Ta nói với các vị Nigantha ấy như sau:

– "Chư Hiền Nigantha, các Ông nghĩ thế nào? Khi các Ông tha thiết tinh tấn, tha thiết tinh cần, khi ấy có phải các Ông thọ lãnh những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ? Còn trong khi các Ông không tha thiết tinh tấn, không tha thiết tinh cần, khi ấy có phải các Ông không thọ lãnh những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ?

– "Thưa Hiền giả Gotama, khi chúng tôi tha thiết tinh tấn, tha thiết tinh cần, khi ấy chúng tôi thọ lãnh những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ. Còn trong khi chúng tôi không tha thiết tinh tấn, không tha thiết tinh cần, khi ấy chúng tôi không thọ lãnh những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ.

– "Như vậy, này chư Hiền Nigantha, khi các Ông tha thiết tinh tấn, tha thiết tinh cần, khi ấy các Ông thọ lãnh những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ. Còn trong khi các Ông không tha thiết tinh tấn, không tha thiết tinh cần, khi ấy các Ông không thọ lãnh những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ. Sự tình là như vậy, thời thật là hợp lý khi các Tôn giả Nigantha trả lời: “Phàm cảm giác gì con người này lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ; với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ, với sự không tạo các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai, nghiệp được đoạn diệt; do nghiệp được đoạn diệt, khổ được đoạn diệt; do khổ đoạn diệt, cảm thọ được đoạn diệt; do cảm thọ được đoạn diệt, tất cả khổ sẽ được diệt tận”.

"Này chư Hiền Nigantha, nếu trong khi các Ông tha thiết tinh tấn, tha thiết tinh cần, khi ấy các cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ được tồn tại. Còn trong khi các Ông không tha thiết tinh tấn, không tha thiết tinh cần, khi ấy các cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ cũng được tồn tại. Sự tình là như vậy, thời thật là hợp lý khi các Tôn giả Nigantha trả lời: “Phàm cảm giác gì con người này lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ, với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ… (như trên)… tất cả khổ được diệt tận”.

"Và vì rằng, chư Hiền Nigantha, trong khi các Ông tha thiết tinh tấn, tha thiết tinh cần, khi ấy các Ông lãnh thọ những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ thống khổ, còn trong khi các Ông không tha thiết tinh tấn, không tha thiết tinh cần, khi ấy các Ông không lãnh thọ những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ. Như vậy, thật chính các Ông trong khi lãnh thọ những cảm giác thống khổ, đột khởi, đau đớn, cực khổ, thống khổ, tự bị lừa dối bởi vô minh, vô trí, ngu muội, khi các Ông nói: “Phàm cảm giác gì con người này lãnh thọ, lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ, tất cả đều do nhân các nghiệp quá khứ; với sự đốt cháy, đoạn diệt các nghiệp quá khứ, với sự không tạo tác các nghiệp mới, sẽ không có diễn tiến đến tương lai. Do không có diễn tiến đến tương lai, nghiệp được đoạn diệt; do nghiệp được đoạn diệt, khổ được đoạn diệt; do khổ được đoạn diệt; cảm thọ được đoạn diệt; do cảm thọ được đoạn diệt, tất cả khổ sẽ được diệt tận”.

Này các Tỷ-kheo, nói như vậy, Ta không thấy một câu trả lời hợp lý nào giữa các vị Nigantha.

16. Này các tỳ kheo, lại nữa, Ta nói với các tu sĩ Nigaṇṭha ấy như vầy:

– Này các hiền giả Nigaṇṭha, các hiền giả nghĩ sao về điều này: Phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm ngay trong đời hiện tại mà trở thành được trải nghiệm trong đời sau?

– Thưa hiền giả, không.

– Thế phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm trong đời sau mà trở thành được trải nghiệm ngay trong đời hiện tại?

– Thưa hiền giả, không.

17. — Này các hiền giả Nigaṇṭha, các hiền giả nghĩ sao về điều này: Phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm bằng cảm giác dễ chịu mà trở thành được trải nghiệm bằng cảm giác khó chịu?

– Thưa hiền giả, không.

– Thế phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm bằng cảm giác khó chịu mà trở thành được trải nghiệm bằng cảm giác dễ chịu?

– Thưa hiền giả, không.

18. — Này các hiền giả Nigaṇṭha, các hiền giả nghĩ sao về điều này: Phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn đã chín muồi để trải nghiệm mà trở thành chưa chín muồi để trải nghiệm?

– Thưa hiền giả, không.

– Thế phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn chưa chín muồi để trải nghiệm mà trở thành đã chín muồi để trải nghiệm?

– Thưa hiền giả, không.

19. — Này các hiền giả Nigaṇṭha, các hiền giả nghĩ sao về điều này: Phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm nhiều mà trở thành được trải nghiệm ít?

– Thưa hiền giả, không.

– Thế phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm ít mà trở thành được trải nghiệm nhiều?

– Thưa hiền giả, không.

20. — Này các hiền giả Nigaṇṭha, các hiền giả nghĩ sao về điều này: Phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn chắc chắn phải được trải nghiệm mà trở thành không phải trải nghiệm?

– Thưa hiền giả, không.

– Thế phải chăng có thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn không phải trải nghiệm mà trở thành chắc chắn phải được trải nghiệm?

– Thưa hiền giả, không.

21. ‘Như vậy, này các hiền giả Nigaṇṭha, không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm ngay trong đời hiện tại mà trở thành được trải nghiệm trong đời sau; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm trong đời sau mà trở thành được trải nghiệm ngay trong đời hiện tại; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm bằng cảm giác dễ chịu mà trở thành được trải nghiệm bằng cảm giác khó chịu; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm bằng cảm giác khó chịu mà trở thành được trải nghiệm bằng cảm giác dễ chịu; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn đã chín muồi để trải nghiệm mà trở thành chưa chín muồi để trải nghiệm; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn chưa chín muồi để trải nghiệm mà trở thành đã chín muồi để trải nghiệm; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm nhiều mà trở thành được trải nghiệm ít; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn được trải nghiệm ít mà trở thành được trải nghiệm nhiều; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn chắc chắn phải được trải nghiệm mà trở thành không phải trải nghiệm; không thể nhờ gắng sức hay nhờ nỗ lực làm cho một hành động vốn không phải trải nghiệm mà trở thành chắc chắn phải được trải nghiệm; khi sự việc là như vậy, đối với các tôn giả Nigaṇṭha, gắng sức là không có kết quả, nỗ lực là không có kết quả’.

22. Này các tỳ kheo, các tu sĩ Nigaṇṭha có lập thuyết như vậy. Này các tỳ kheo, đối với các tu sĩ Nigaṇṭha có lập thuyết như vậy, có mười hệ luận hợp lý dẫn đến chỗ đáng bị quở trách.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ, thì chắc chắn các tu sĩ Nigaṇṭha đã từng là những kẻ làm các hành động sai quấy trong quá khứ, bởi vì giờ đây họ đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói như vậy. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự tạo dựng của đấng tối cao (do Tự Tại thiên tạo / issaranimmānahetu), thì chắc chắn các tu sĩ Nigaṇṭha đã bị tạo ra bởi một đấng tối cao độc ác, bởi vì giờ đây họ đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói như vậy. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự ngẫu nhiên trùng hợp (do định mệnh hòa hợp / saṅgatibhāvahetu), thì chắc chắn các tu sĩ Nigaṇṭha là những kẻ gặp phải vận rủi tồi tệ, bởi vì giờ đây họ đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói như vậy. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ dòng giống sinh ra (do chủng sinh / abhijātihetu), thì chắc chắn các tu sĩ Nigaṇṭha là những kẻ thuộc dòng giống tồi tệ, bởi vì giờ đây họ đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói như vậy. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ gắng sức ngay trong đời hiện tại (do hiện tại gia hạnh / diṭṭhadhammūpakkamahetu), thì chắc chắn các tu sĩ Nigaṇṭha là những kẻ có gắng sức ngay trong đời hiện tại tồi tệ như vậy, bởi vì giờ đây họ đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ đau khổ, dữ dội và buốt nhói như vậy.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ, các tu sĩ Nigaṇṭha đáng bị quở trách; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ, các tu sĩ Nigaṇṭha cũng đáng bị quở trách. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự tạo dựng của đấng tối cao, các tu sĩ Nigaṇṭha đáng bị quở trách; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự tạo dựng của đấng tối cao, các tu sĩ Nigaṇṭha cũng đáng bị quở trách. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự ngẫu nhiên trùng hợp, các tu sĩ Nigaṇṭha đáng bị quở trách; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự ngẫu nhiên trùng hợp, các tu sĩ Nigaṇṭha cũng đáng bị quở trách. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ dòng giống sinh ra, các tu sĩ Nigaṇṭha đáng bị quở trách; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ dòng giống sinh ra, các tu sĩ Nigaṇṭha cũng đáng bị quở trách. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ gắng sức ngay trong đời hiện tại, các tu sĩ Nigaṇṭha đáng bị quở trách; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ gắng sức ngay trong đời hiện tại, các tu sĩ Nigaṇṭha cũng đáng bị quở trách. Này các tỳ kheo, các tu sĩ Nigaṇṭha có lập thuyết như vậy. Này các tỳ kheo, đối với các tu sĩ Nigaṇṭha có lập thuyết như vậy, mười hệ luận hợp lý này dẫn đến chỗ đáng bị quở trách. Này các tỳ kheo, gắng sức không có kết quả và nỗ lực không có kết quả là như vậy.

16. Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, Ta nói với các vị Nigantha ấy như sau:

– "Chư Hiền Nigantha, các ông nghĩ thế nào? Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp được thọ quả hiện tại này, do tinh tấn, hay do tinh cần có thể khiến được thọ quả tương lai?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp được thọ quả tương lai này do tinh tấn hay do tinh cần có thể khiến được thọ quả hiện tại?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Chư Hiền Nigantha, các Ông nghĩ thế nào? Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp được lãnh lạc thọ này, do tinh tấn hay tinh cần có thể được lãnh khổ thọ?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp được lãnh khổ thọ này, do tinh tấn hay tinh cần có thể được lãnh lạc thọ?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Chư Hiền Nigantha, các Ông nghĩ thế nào? Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp mà quả lãnh thọ đã được thuần thục này do tinh tấn hay tinh cần, có thể trở thành không thuần thục?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp mà quả lãnh thọ chưa được thuần thục này, do tinh tấn hay tinh cần, có thể trở thành thuần thục?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Chư Hiền Nigantha, các Ông nghĩ thế nào? Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp đa sở thọ này do tinh tấn hay tinh cần trở thành thiểu sở thọ?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Có thể nói được chăng: “Mong rằng nghiệp thiểu sở thọ này do tinh tấn hay do tinh cần trở thành đã sở thọ?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Chư Hiền Nigantha, các Ông nghĩ thế nào? Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp có sở thọ này do tinh tấn hay tinh cần trở thành nghiệp không có sở thọ?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– "Có thể được chăng: “Mong rằng nghiệp không có sở thọ này, do tinh tấn hay tinh cần trở thành nghiệp có sở thọ?”

– "Thưa không vậy, Hiền giả.

– “Như vậy, này chư Hiền Nigantha, không thể được: “Mong rằng nghiệp được thọ quả hiện tại này, do tinh tấn hay tinh cần trở thành nghiệp được thọ quả tương lai”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp được thọ quả tương lai này, do tinh tấn hay do tinh cần, trở thành nghiệp được thọ quả hiện tại”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp được lãnh lạc thọ này, do tinh tấn hay tinh cần trở thành nghiệp được lãnh khổ thọ”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp được lãnh khổ thọ này, do tinh tấn hay tinh cần trở thành nghiệp được lãnh lạc thọ”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp mà quả lãnh thọ đã được thành thục này, do tinh tấn hay tinh cần có thể trở thành không thành thục”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp mà quả lãnh thọ không thành thục này, do tinh tấn hay tinh cần có trở thành thành thục”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp đa sở thọ này do tinh tấn hay tinh cần, trở thành thiểu sở thọ”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp thiểu sở thọ này, do tinh tấn hay tinh cần trở thành đa sở thọ”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp không có sở thọ này, do tinh tấn hay tinh cần trở thành có sở thọ”. Không thể được: “Mong rằng nghiệp có sở thọ này, do tinh tấn hay tinh cần trở thành không có sở thọ”. Sự tình là như vậy, thời sự tinh tấn của các Tôn giả Nigantha là không có kết quả, sự tinh cần của họ là không có kết quả”.

Này các Tỷ-kheo, các Nigantha nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, mười thuyết tùy thuyết (Tùy thuận thuyết Vadanuvada) hợp pháp do các Nigantha đã nói như vậy đưa đến sự chỉ trích:

(1) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân các việc làm quá khứ, lãnh thọ lạc khổ, thời này các Tỷ- kheo, các Nigantha thật sự đã làm những ác hạnh trong thời quá khứ, nên nay họ phải lãnh thọ những cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ như vậy.

(2) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân một vị Tạo hóa tạo ra lãnh thọ những cảm giác lạc khổ, thời này các Tỷ-kheo, các Nigantha thật sự được tạo ra bởi một vị Tạo hóa ác độc, vì rằng nay họ lãnh thọ những cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ.

(3) Như vậy, này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân kết hợp các điều kiện (sangatibhava), thọ lãnh lạc khổ, thời này các Tỷ-kheo, các Nigantha thật sự bị ác kết hợp, vì rằng nay họ lãnh thọ những cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ như vậy.

(4) Này các Tỷ-kheo, nếu các loài hữu tình do nhân sanh loại (ahbijati) lãnh thọ những cảm giác lạc khổ, thời này các Tỷ-kheo, các Nigantha thật sự bị ác sinh loại, vì rằng nay họ lãnh thọ những cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ như vậy.

(5) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân tinh tấn hiện tại, thọ lãnh lạc khổ, thời này các Tỷ-kheo, các Nigantha thật sự đã tạo ác tinh tấn hiện tại, vì rằng nay họ lãnh thọ những cảm giác đau đớn, cực khổ, thống khổ.

(6) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân việc làm quá khứ thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích. Nếu các hữu tình không do nhân việc làm quá khứ thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích.

(7) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân được một vị Tạo hóa tạo ra thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích. Nếu các hữu tình không do nhân được một vị Tạo hóa tạo ra thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích.

(8) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân kết hợp các điều kiện thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích. Nếu các hữu tình không do nhân kết hợp các điều kiện thọ lãnh lạc khổ các Nigantha đáng bị chỉ trích.

(9) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân sanh loại thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích. Nếu các hữu tình không do nhân sanh loại thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích.

(10) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân tinh cần hiện tại thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích. Nếu các hữu tình không do nhân tinh cần hiện tại thọ lãnh lạc khổ, các Nigantha đáng bị chỉ trích.

Này các Tỷ-kheo, các Nigantha nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, mười thuyết tùy thuyết hợp pháp các Nigantha đã nói như vậy đưa đến sự chỉ trích. Như vậy, này các Tỷ-kheo, sự tinh tấn của các Nigantha là không có kết quả, sự tinh cần của họ là không có kết quả.

23. Và này các tỳ kheo, thế nào là gắng sức có kết quả và nỗ lực có kết quả? Ở đây, này các tỳ kheo, vị tỳ kheo không lấy sự đau khổ để đè nặng lên bản thân vốn đang không bị đè nặng, cũng không từ bỏ niềm hạnh phúc đúng đắn, nhưng không mê đắm trong niềm hạnh phúc ấy. Vị ấy biết rõ (tuệ tri / pajānāti) như sau: ‘Đối với nguồn gốc đau khổ (khổ nhân / dukkhanidānassa) này của tôi, khi tôi nỗ lực thực hiện hành động (hành / saṅkhāraṁ), thì nhờ đó mà có sự cạn đắm nhiễm (ly tham / virāgo)[trong đau khổ đó]; còn đối với nguồn gốc đau khổ này của tôi, khi tôi lặng lẽ quan sát (xả / ajjhupekkhato) và luyện tập sự bình thản (xả (tâm xả)/ upekkhaṁ), thì có sự cạn đắm nhiễm [trong đau khổ đó]’. Do đó, đối với nguồn gốc đau khổ nào mà khi nỗ lực thực hiện hành động, nhờ đó thì có sự cạn đắm nhiễm, vị ấy liền nỗ lực thực hiện hành động ở đó. Còn đối với nguồn gốc đau khổ nào mà khi lặng lẽ quan sát và luyện tập sự bình thản thì có sự cạn đắm nhiễm, vị ấy liền luyện tập sự bình thản ở đó. Khi vị ấy nỗ lực thực hiện hành động đối với nguồn gốc đau khổ ấy, thì nhờ đó mà có sự cạn đắm nhiễm - bằng cách như vậy, sự đau khổ ấy của vị ấy bị tiêu mòn hết. Khi vị ấy lặng lẽ quan sát và luyện tập sự bình thản đối với nguồn gốc đau khổ ấy, thì có sự cạn đắm nhiễm - bằng cách như vậy, sự đau khổ ấy của vị ấy bị tiêu mòn hết.

(Ở đây có 2 cách: hoặc hành động hoặc lặng lẽ quan sát(xả) để làm hết nguyên nhân của khổ)

24. Này các tỳ kheo, giống như một người đàn ông say mê một người phụ nữ, tâm bị trói buộc, có mong muốn (dục / chando) mãnh liệt và khao khát mãnh liệt. Người ấy nhìn thấy người phụ nữ đó đang đứng cùng, trò chuyện, đùa cợt và cười vui với một người đàn ông khác.

– Này các tỳ kheo, các ông nghĩ sao về điều này: Khi người đàn ông ấy nhìn thấy người phụ nữ kia đang đứng cùng, trò chuyện, đùa cợt và cười vui với một người đàn ông khác, liệu sầu muộn, than khóc, đau khổ, ưu phiền (ưu / domanassa) và tuyệt vọng có khởi lên cho người ấy không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Vì nguyên nhân gì?

– Bạch Thế Tôn, vì người đàn ông kia say mê người phụ nữ ấy, tâm bị trói buộc, có mong muốn mãnh liệt và khao khát mãnh liệt. Do đó, khi nhìn thấy người phụ nữ ấy đang đứng cùng, trò chuyện, đùa cợt và cười vui với một người đàn ông khác, sầu muộn, than khóc, đau khổ, ưu phiền và tuyệt vọng sẽ khởi lên.

25. — Rồi này các tỳ kheo, người đàn ông ấy nghĩ như vầy: ‘Tôi say mê người phụ nữ kia, tâm bị trói buộc, có mong muốn mãnh liệt và khao khát mãnh liệt. Do đó, khi tôi nhìn thấy người phụ nữ kia đang đứng cùng, trò chuyện, đùa cợt và cười vui với một người đàn ông khác, sầu muộn, than khóc, đau khổ, ưu phiền và tuyệt vọng liền khởi lên cho tôi. Hay là tôi hãy từ bỏ sự tham đắm (dục tham / chandarāgo) mà tôi có đối với người phụ nữ kia’. Người ấy liền từ bỏ sự tham đắm đối với người phụ nữ kia. Một thời gian sau, người ấy lại nhìn thấy người phụ nữ đó đang đứng cùng, trò chuyện, đùa cợt và cười vui với một người đàn ông khác.

Này các tỳ kheo, các ông nghĩ sao về điều này: Khi người đàn ông ấy nhìn thấy người phụ nữ kia đang đứng cùng, trò chuyện, đùa cợt và cười vui với một người đàn ông khác, liệu sầu muộn, than khóc, đau khổ, ưu phiền và tuyệt vọng có còn khởi lên cho người ấy nữa không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Vì nguyên nhân gì?

– Bạch Thế Tôn, vì người đàn ông kia đã cạn đắm nhiễm đối với người phụ nữ ấy. Do đó, khi nhìn thấy người phụ nữ ấy đang đứng cùng, trò chuyện, đùa cợt và cười vui với một người đàn ông khác, sầu muộn, than khóc, đau khổ, ưu phiền và tuyệt vọng không còn khởi lên nữa.

26. "Cũng giống như vậy, này các tỳ kheo, vị tỳ kheo không lấy sự đau khổ để đè nặng lên bản thân vốn đang không bị đè nặng, cũng không từ bỏ niềm hạnh phúc đúng đắn, nhưng không mê đắm trong niềm hạnh phúc ấy. Vị ấy biết rõ như sau: ‘Đối với nguồn gốc đau khổ này của tôi, khi tôi nỗ lực thực hiện hành động, thì nhờ đó mà có sự cạn đắm nhiễm; còn đối với nguồn gốc đau khổ này của tôi, khi tôi lặng lẽ quan sát và luyện tập sự bình thản, thì có sự cạn đắm nhiễm’. Do đó, đối với nguồn gốc đau khổ nào mà khi nỗ lực thực hiện hành động, nhờ đó thì có sự cạn đắm nhiễm, vị ấy liền nỗ lực thực hiện hành động ở đó; còn đối với nguồn gốc đau khổ nào mà khi lặng lẽ quan sát và luyện tập sự bình thản thì có sự cạn đắm nhiễm, vị ấy liền luyện tập sự bình thản ở đó. Khi vị ấy nỗ lực thực hiện hành động đối với nguồn gốc đau khổ ấy, thì nhờ đó mà có sự cạn đắm nhiễm - bằng cách như vậy, sự đau khổ ấy của vị ấy bị tiêu mòn hết. Khi vị ấy lặng lẽ quan sát và luyện tập sự bình thản đối với nguồn gốc đau khổ ấy, thì có sự cạn đắm nhiễm - bằng cách như vậy, sự đau khổ ấy của vị ấy bị tiêu mòn hết. Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả.

27. Lại nữa, này các tỳ kheo, vị tỳ kheo suy xét như vầy: ‘Khi tôi sống theo sự thoải mái dễ chịu, những điều không thiện tăng thêm và những điều thiện suy giảm; nhưng khi tôi thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc, những điều không thiện suy giảm và những điều thiện tăng thêm. Hay là tôi hãy thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc’. Vị ấy liền thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc. Khi vị ấy thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc, những điều không thiện suy giảm và những điều thiện tăng thêm. Một thời gian sau, vị ấy không còn thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc nữa. Vì nguyên nhân gì? Này các tỳ kheo, vì mục đích mà vị tỳ kheo ấy thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc đã được hoàn thành trọn vẹn. Do đó, một thời gian sau vị ấy không còn thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc nữa.

(Câu hỏi: Nên làm gì (tu hành như nào) ? và khi nào thì hoàn thành ? “Với Gotama, (1): tăng thiện và hết không thiện; (2): nếu đã đạt (1) thì thôi; (3): nếu cần kỷ luật, hy sinh tạm thời để đạt (1) thì cũng nên làm”)

(Nguyên lý cốt lõi ở đây: không cố định ‘khổ hạnh’ hay ‘phải buông thả’; tùy pháp nào dẫn đến ly tham, tiêu khổ thì dùng, và buông phương tiện khi xong.)

28. Này các tỳ kheo, giống như người thợ làm tên hơ nóng và nung thân mũi tên trên hai ngọn lửa, làm cho nó thẳng và dễ sử dụng. Này các tỳ kheo, một khi thân mũi tên của người thợ làm tên đã được hơ nóng và nung trên hai ngọn lửa, đã được làm cho thẳng và dễ sử dụng rồi, thì một thời gian sau người thợ làm tên ấy không còn hơ nóng và nung thân mũi tên ấy trên hai ngọn lửa để làm cho nó thẳng và dễ sử dụng nữa. Vì nguyên nhân gì? Này các tỳ kheo, vì mục đích mà người thợ làm tên ấy hơ nóng và nung thân mũi tên trên hai ngọn lửa để làm cho nó thẳng và dễ sử dụng đã được hoàn thành trọn vẹn. Do đó, một thời gian sau người thợ làm tên không còn hơ nóng và nung thân mũi tên trên hai ngọn lửa để làm cho nó thẳng và dễ sử dụng nữa.

29. Cũng giống như vậy, này các tỳ kheo, vị tỳ kheo suy xét như vầy: ‘Khi tôi sống tùy theo sự thoải mái dễ chịu, những điều không thiện tăng thêm và những điều thiện suy giảm; nhưng khi tôi thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc, những điều không thiện suy giảm và những điều thiện tăng thêm. Hay là tôi hãy thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc’. Vị ấy liền thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc. Khi vị ấy thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc, những điều không thiện suy giảm và những điều thiện tăng thêm. Một thời gian sau, vị ấy không còn thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc nữa. Vì nguyên nhân gì? Này các tỳ kheo, vì mục đích mà vị tỳ kheo ấy thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc đã được hoàn thành trọn vẹn. Do đó, một thời gian sau vị ấy không còn thúc ép bản thân trong sự vất vả khó nhọc nữa. Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả.

23. – Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự tinh tấn có kết quả? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo không để {#23} cho tự ngã chưa bị nhiếp phục, bị đau khổ nhiếp phục và không từ bỏ lạc thọ hợp pháp, và không để lạc thọ ấy chi phối. Vị ấy biết như sau: “Trong khi ta tinh cần chống lại nguyên nhân đau khổ này, do chống lại nguyên nhân đau khổ, ta không có tham dục. Nhưng trong khi ta xả đối với nguyên nhân đau khổ này, trong khi tu tập xả, ta không có tham dục”. Khi (vị Tỷ-kheo) tinh cần chống lại nguyên nhân đau khổ, do tinh cần chống lại nguyên nhân đau khổ, vị ấy không có tham dục. Do vậy, ở đây, vị ấy tinh cần chống lại (nguyên nhân đau khổ). Nhưng trong khi vị ấy xả đối với nguyên nhân đau khổ, trong khi tu tập xả, vị ấy không có tham dục. Do vậy, ở đây, vị ấy tu tập xả. Trong khi vị ấy tinh cần chống lại nguyên nhân đau khổ ấy, do tinh cần chống lại nguyên nhân, vị ấy không có tham dục. Như vậy sự đau khổ ấy đối với vị ấy được diệt tận. Trong khi vị ấy xả đối với nguyên nhân đau khổ ấy, trong khi tu tập xả, vị ấy không có tham dục. Như vậy sự đau khổ ấy đối với vị ấy được diệt tân.

Này các Tỷ-kheo, ví như một người luyến ái một nữ nhân, tâm tư say đắm, nhiệt tình ái mộ, nhiệt tình luyến mộ. Người ấy thấy nữ nhân này đứng với một người đàn ông khác, nói chuyện, đùa giỡn và cười cợt. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy, khi thấy nữ nhân này đứng với một người đàn ông khác, nói chuyện, đùa giỡn và cười cợt, có sanh sầu, bi, khổ, ưu, não không?

– Thưa có vậy, bạch Thế Tôn. Vì sao vậy? Vì rằng người ấy luyến ái nữ nhân kia, tâm tư say đắm, nhiệt tình ái mộ, nhiệt tình luyến mộ. Do vậy, người ấy khi thấy nữ nhân kia đứng với một người đàn ông khác, nói chuyện, đùa giỡn và cười cợt, nên sanh sầu, bi, khổ, ưu, não.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, người ấy có thể suy nghĩ như sau: “Ta luyến ái nữ nhân này, tâm tư say đắm, nhiệt tình ái mộ, nhiệt tình luyến mộ. Khi ta thấy nữ nhân này đứng với một người đàn ông khác, nói chuyện đùa giỡn và cười cợt, ta sanh sầu, bi, khổ, ưu, não. Vậy ta hãy bỏ lòng tham luyến đối với nữ nhân này”. Rồi người ấy bỏ lòng tham luyến đối với nữ nhân kia. Sau một thời gian, người ấy thấy nữ nhân kia đứng với một người đàn ông khác, nói chuyện, đùa giỡn và cười cợt. Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy khi thấy nữ nhân kia đứng với một người đàn ông khác, nói chuyện, đùa giỡn và cười cợt, có sanh sầu, bi, khổ, ưu não, không?

– Bạch Thế Tôn không. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn vì rằng, người này đối với nữ nhân kia không còn tham luyến. Do vậy, khi thấy nữ nhân kia đứng với một người đàn ông khác, nói chuyện, đùa giỡn và cười cợt, người ấy không sanh sầu bi, khổ, ưu, não.

– Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, (một người) không để cho tự ngã chưa bị nhiếp phục, bị đau khổ nhiếp phục và không từ bỏ lạc thọ hợp pháp, và không để lạc thọ ấy chi phối. Vị ấy biết như sau: “Trong khi ta tinh cần chống lại nguyên nhân đau khổ này, do chống lại nguyên nhân đau khổ, ta không có tham dục. Nhưng trong khi ta xả đối với nguyên nhân đau khổ này, trong khi tu tập xả, ta không có tham dục”. Khi (vị ấy) tinh cần chống lại nguyên nhân đau khổ, do tinh cần chống lại nguyên nhân đau khổ, vị ấy không có tham dục. Do vậy, ở đây, vị ấy tinh cần chống lại (nguyên nhân đau khổ). Nhưng trong khi vị ấy xả đối với nguyên nhân đau khổ, trong khi tu tập xả, vị ấy không có tham dục. Do vậy, ở đây, vị ấy tu tập xả. Trong khi vị ấy tinh cần chống lại nguyên nhân đau khổ ấy, do tinh cần chống lại nguyên nhân, vị ấy không có tham dục. Như vậy, sự đau khổ đối với vị ấy được diệt tận. Trong khi vị ấy xả đối với nguyên nhân đau khổ ấy, trong khi tu tập xả, vị ấy không có tham dục. Như vậy, sự đau khổ đối với vị ấy được diệt tận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự tinh tấn có kết quả, sự tinh cần có kết quả.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo lại suy nghĩ như sau: “Khi ta trú vào lạc, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp giảm thiểu. Nhưng khi ta tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã, các bất thiện pháp giảm thiểu, các thiện pháp tăng trưởng. Vậy ta hãy tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã”. Vị ấy tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã. Do tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã, các bất thiện pháp giảm thiểu, các thiện pháp tăng trưởng. Vị ấy sau một thời gian, không tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã. Vì sao vậy? Vì mục đích vị Tỷ-kheo ấy tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã đã thành tựu. Do vậy, sau một thời gian vị ấy không tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người làm tên, hơ nóng và đốt nóng thân tên giữa hai ngọn lửa, khiến thân

tên được thẳng và dễ uốn nắn. Nhưng này các Tỷ-kheo, khi thân tên của người làm tên, đã được hơ nóng và đốt nóng giữa hai ngọn lửa trở thành thẳng và dễ uốn nắn, người ấy sau một thời gian không còn hơ nóng và đốt nóng thân tên giữa hai ngọn lửa, khiến thân tên được thẳng và dễ uốn nắn. Vì sao vậy? Vì mục đích người làm tên ấy hơ nóng và đốt nóng thân tên giữa hai ngọn lửa, khiến thân tên được thẳng và dễ uốn nắn đã được thành tựu. Do vậy, sau một thời gian, người ấy không còn hơ nóng, đốt nóng thân tên giữa hai ngọn lửa để trở thành thẳng và dễ uốn nắn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: “Khi ta trú vào lạc, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp giảm thiểu. Nhưng khi ta tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã”, các bất thiện pháp giảm thiểu, các thiện pháp tăng trưởng. Vậy ta hãy tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã". Vị ấy tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã. Do tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã, các bất thiện pháp giảm thiểu, các thiện pháp tăng trưởng. Vị ấy sau một thời gian, không tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã. Vì sao vậy? Vì mục đích vị Tỷ-kheo ấy tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã đã thành tựu. Do vậy, sau một thời gian, vị ấy không tinh cần dùng đau khổ chống với tự ngã. Như vậy, này các Tỷ-kheo là sự tinh cần có kết quả.

30. Lại nữa, này các tỳ kheo, ở đây Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgato) xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, bậc giác ngộ trọn vẹn, đầy đủ sự hiểu biết và đức hạnh, bậc Thiện Thệ, người hiểu rõ thế gian, bậc vô thượng điều phục những người cần được điều phục, bậc thầy của chư thiên và loài người, bậc Phật, Thế Tôn. Vị ấy sau khi tự mình hiểu toàn bộ (thắng tri / abhiññā) và trực tiếp chứng nghiệm (chứng ngộ / sacchikatvā) thế gian này với chư thiên, Ác ma và Phạm thiên, cùng quần sinh gồm các sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người, liền tuyên thuyết [điều ấy]. Vị ấy thuyết giảng Giáo pháp (pháp / dhammaṁ) tốt đẹp ở chặng đầu, tốt đẹp ở chặng giữa, tốt đẹp ở chặng cuối, có ý nghĩa và văn từ chuẩn xác, truyền dạy đời sống phạm hạnh hoàn toàn viên mãn và trong sạch.

31. Một người gia chủ, con của người gia chủ, hoặc một người sinh ra trong một gia đình nào khác nghe Giáo pháp ấy. Sau khi nghe Giáo pháp ấy, người ấy đạt được niềm tin nơi Người Đến Như Vậy. Khi có được niềm tin ấy, người ấy suy xét như vầy: ‘Đời sống gia đình chật chội, là con đường đầy bụi bặm; đời sống xuất gia thì khoáng đạt như bầu trời. Thật không dễ gì cho một người sống ở gia đình có thể thực hành đời sống phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, sáng bóng như vỏ ốc được mài giũa. Hay là sau khi cạo bỏ râu tóc và đắp y màu vàng nâu, ta hãy từ bỏ gia đình để xuất gia sống không gia đình’. Một thời gian sau, sau khi từ bỏ (đoạn trừ / pahāya) tài sản nhỏ hoặc sau khi từ bỏ tài sản lớn, sau khi từ bỏ quyến thuộc nhỏ hoặc sau khi từ bỏ quyến thuộc lớn, người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y màu vàng nâu, rồi từ bỏ gia đình để xuất gia sống không gia đình.

32. Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy cùng thực hành các quy tắc rèn luyện và nếp sống của các tỳ kheo: sau khi từ bỏ việc giết hại sinh mạng, vị ấy tránh xa việc giết hại sinh mạng, đã buông gậy gộc, đã buông vũ khí, biết hổ thẹn, có lòng trắc ẩn, sống thương xót vì lợi ích của tất cả chúng sinh và muôn loài. Sau khi từ bỏ việc lấy của không cho, vị ấy tránh xa việc lấy của không cho, chỉ nhận những gì được cho, chỉ mong đợi những gì được cho, sống với bản thân không trộm cắp và trong sạch. Sau khi từ bỏ hành vi không phạm hạnh, vị ấy sống phạm hạnh, sống tách biệt, tránh xa việc giao cấu vốn là thói thường của thế tục. Sau khi từ bỏ lời nói dối, vị ấy tránh xa lời nói dối, là người nói sự thật, gắn kết với sự thật, chắc chắn, đáng tin (duyên / paccayiko), không lừa dối đời. Sau khi từ bỏ lời nói đâm thọc, vị ấy tránh xa lời nói đâm thọc; nghe điều gì ở đây không đi kể lại ở chỗ kia để gây chia rẽ những người này, hoặc nghe điều gì ở chỗ kia không đi kể lại với những người này để gây chia rẽ những người kia - như vậy, vị ấy là người hàn gắn những kẻ ly tán, khuyến khích những người đang hòa hợp, yêu thích sự hòa hợp, vui trong sự hòa hợp, hân hoan trong sự hòa hợp, là người nói những lời tạo dựng sự hòa hợp. Sau khi từ bỏ lời nói thô ác, vị ấy tránh xa lời nói thô ác; lời nói nào ôn hòa, êm tai, thân thiện, đi vào lòng người, lịch sự, được nhiều người yêu thích và làm đẹp lòng nhiều người, vị ấy là người nói những lời như vậy. Sau khi từ bỏ lời nói phù phiếm vô ích, vị ấy tránh xa lời nói phù phiếm vô ích, là người nói đúng lúc, nói điều xác thực, nói điều có lợi ích, nói về Giáo pháp, nói về Luật, là người nói những lời đáng được ghi nhớ, hợp thời, có căn cứ, có chừng mực và gắn liền với lợi ích. Vị ấy tránh xa việc làm hư hại các hạt giống và cây cỏ. Vị ấy ăn ngày một bữa, nhịn ăn vào ban đêm, tránh xa việc ăn phi thời. Vị ấy tránh xa việc xem múa, hát, nhạc tấu và các buổi trình diễn. Vị ấy tránh xa việc đeo vòng hoa, dùng hương thơm, mỹ phẩm thoa sức để trang điểm và làm đẹp. Vị ấy tránh xa việc dùng giường cao và giường lớn. Vị ấy tránh xa việc nhận vàng và bạc. Vị ấy tránh xa việc nhận lúa gạo sống. Vị ấy tránh xa việc nhận thịt sống. Vị ấy tránh xa việc nhận phụ nữ và thiếu nữ. Vị ấy tránh xa việc nhận nô tỳ gái và nô tỳ trai. Vị ấy tránh xa việc nhận dê và cừu. Vị ấy tránh xa việc nhận gà và heo. Vị ấy tránh xa việc nhận voi, bò, ngựa đực và ngựa cái. Vị ấy tránh xa việc nhận ruộng nương và đất đai. Vị ấy tránh xa việc làm người đưa tin và chạy việc vặt. Vị ấy tránh xa việc mua và bán. Vị ấy tránh xa việc gian lận bằng cân giả, tiền giả và đồ đong đo giả. Vị ấy tránh xa các hành vi hối lộ, lừa đảo, giả mạo và mánh khóe quanh co. Vị ấy tránh xa việc chặt chém, giết chóc, trói buộc, cướp bóc, cướp phá và bạo lực.

33. Vị ấy biết đủ với tấm y để bảo vệ thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng. Đi đến bất cứ nơi đâu, vị ấy cũng chỉ mang theo bấy nhiêu mà đi. Giống như loài chim có cánh, bay đến bất cứ nơi đâu cũng chỉ mang theo đôi cánh của mình mà bay; cũng giống như vậy, vị tỳ kheo biết đủ với tấm y để bảo vệ thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng; đi đến bất cứ nơi đâu, vị ấy cũng chỉ mang theo bấy nhiêu mà đi. Thành tựu tập hợp các giới đức cao quý này, vị ấy trải nghiệm trực tiếp ở nội tâm niềm hạnh phúc không có lỗi lầm.

34. Khi mắt thấy hình ảnh (sắc / rūpaṁ), vị ấy không nắm bắt tướng (tướng / nimitta) tổng thể, không nắm bắt các chi tiết phụ. Vì nguyên nhân gì mà một người sống không bảo vệ giác quan mắt (nhãn căn / cakkhundriyaṁ) lại bị những điều không thiện xấu ác là lòng tham (tham dục / abhijjhā) và sự ưu phiền xâm chiếm, thì vị ấy thực hành để bảo vệ nguyên nhân ấy, giữ gìn giác quan mắt, đạt được sự bảo vệ ở giác quan mắt. Khi tai nghe âm thanh […lặp lại…] Khi mũi ngửi mùi […lặp lại…] Khi lưỡi nếm vị […lặp lại…] Khi thân chạm xúc giác […lặp lại…] Khi trí não nhận biết Điều, vị ấy không nắm bắt tướng tổng thể, không nắm bắt các chi tiết phụ. Vì nguyên nhân gì mà một người sống không bảo vệ giác quan trí não (ý căn / manindriyaṁ) lại bị những điều không thiện xấu ác là lòng tham và sự ưu phiền xâm chiếm, thì vị ấy thực hành để bảo vệ nguyên nhân ấy, giữ gìn giác quan trí não, đạt được sự bảo vệ ở giác quan trí não. Thành tựu sự bảo vệ các giác quan (thu thúc lục căn / indriyasaṁvarena) cao quý này, vị ấy trải nghiệm trực tiếp ở nội tâm niềm hạnh phúc không bị pha tạp.

35. Khi bước tới và bước lui, vị ấy hành động với sự nhận biết rõ ràng (tỉnh giác / sampajānakārī); khi nhìn thẳng và nhìn quanh, vị ấy hành động với sự nhận biết rõ ràng; khi co tay chân và duỗi tay chân, vị ấy hành động với sự nhận biết rõ ràng; khi mang y kép, bình bát và y phục, vị ấy hành động với sự nhận biết rõ ràng; khi ăn, uống, nhai và nếm, vị ấy hành động với sự nhận biết rõ ràng; khi đi đại tiện và tiểu tiện, vị ấy hành động với sự nhận biết rõ ràng; khi đi, đứng, ngồi, ngủ, thức, nói và im lặng, vị ấy hành động với sự nhận biết rõ ràng.

36. Thành tựu tập hợp các giới đức cao quý này, thành tựu sự biết đủ cao quý này, thành tựu sự bảo vệ các giác quan cao quý này và thành tựu sự chú tâm và nhận biết rõ ràng (chánh niệm tỉnh giác / satisampajaññena) cao quý này, vị ấy tìm đến một chỗ ở tách biệt: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe núi, hang đá, nghĩa địa, rừng sâu, khoảng đất trống hay đống rơm. Sau bữa ăn, khi đi khất thực trở về, vị ấy ngồi xếp bằng, giữ thân thẳng và thiết lập sự tập trung chú ý (niệm / satiṁ) ở phía trước mặt.

37. Sau khi từ bỏ lòng tham đối với đời, vị ấy sống với tâm không còn lòng tham, làm trong sạch tâm khỏi lòng tham. Sau khi từ bỏ ác ý (sân / byāpāda) và sự hiềm hận, vị ấy sống với tâm không có ác ý, thương xót vì lợi ích của tất cả chúng sinh và muôn loài, làm trong sạch tâm khỏi ác ý và sự hiềm hận. Sau khi từ bỏ sự uể oải, buồn ngủ (hôn trầm, thụy miên / thinamiddhaṁ), vị ấy sống không còn uể oải, buồn ngủ, có nhận thức về ánh sáng, chú tâm và nhận biết rõ ràng, làm trong sạch tâm khỏi sự uể oải, buồn ngủ. Sau khi từ bỏ sự bồn chồn, hối hận (trạo cử, hối quá / uddhaccakukkuccaṁ), vị ấy sống không bồn chồn, nội tâm lắng dịu (diệt / vūpasanta), làm trong sạch tâm khỏi sự bồn chồn, hối hận. Sau khi từ bỏ sự nghi ngờ (nghi / vicikicchaṁ), vị ấy sống vượt qua sự nghi ngờ, không còn phân vân đối với những điều thiện, làm trong sạch tâm khỏi sự nghi ngờ.

38. Sau khi từ bỏ Năm điều làm mờ yếu tâm trí (ngũ triền cái / pañca nīvaraṇe) này - vốn là những uế nhiễm của tâm và làm suy yếu trí tuệ - vị ấy rời bỏ khỏi (ly / vivicceva) các bản năng (dục / kāmehi), rời bỏ khỏi những điều không thiện, chứng đạt và an trú tầng Thiền-na (thiền / jhānaṁ) thứ nhất, trạng thái có chủ động hướng sự chú ý và nỗ lực duy trì sự chú ý (hữu tầm hữu tứ / savitakkaṁ savicāraṁ), cùng với sự hân hoan (hỷ / pīti) và hạnh phúc sinh ra từ sự rời bỏ (viễn ly / viveka). Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả.

39. Lại nữa, này các tỳ kheo, do làm lắng dịu việc chủ động hướng sự chú ý và nỗ lực duy trì sự chú ý, vị tỳ kheo chứng đạt và an trú tầng Thiền-na thứ hai, trạng thái có sự lắng trong nội tại (nội tĩnh / ajjhattaṁ sampasādanaṁ), tâm hợp thành một (nhất tâm / cetaso ekodibhāvaṁ), Không còn chủ động hướng sự chú ý và nỗ lực duy trì sự chú ý (vô tầm vô tứ / avitakkaṁ avicāraṁ), chỉ có sự hân hoan và hạnh phúc sinh ra từ định. Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả.

40. Lại nữa, này các tỳ kheo, do cạn đắm nhiễm đối với sự hân hoan, vị tỳ kheo sống với sự bình thản, chú tâm và nhận biết rõ ràng, đồng thời trải nghiệm trực tiếp sự hạnh phúc qua thân. Vị ấy chứng đạt và an trú tầng Thiền-na thứ ba, trạng thái mà các bậc thánh gọi là: ‘Người có sự bình thản, người chú tâm (chánh niệm giả / satimā), sống trong hạnh phúc’. Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả.

41. Lại nữa, này các tỳ kheo, do từ bỏ cảm thọ dễ chịu và từ bỏ cảm thọ khó chịu, cùng với việc sự thư thái (hỷ / somanassa) và sự ưu phiền trước đó đã biến mất (diệt / atthaṅgamā), vị tỳ kheo chứng đạt và an trú tầng Thiền-na thứ tư, trạng thái cảm thọ không dễ chịu không khó chịu và có sự quan sát thanh tịnh nhờ sự bình thản (xả niệm thanh tịnh / upekkhāsatipārisuddhiṁ). Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả.

42. Khi tâm đã đạt định như vậy, trong sạch, sáng suốt, không tỳ vết, không còn uế nhiễm, trở nên mềm mại, dễ sử dụng, vững chắc và đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm đến trí nhớ lại các đời sống quá khứ. Vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, cụ thể là: một sự Tái sinh (sinh / jātiṁ), hai sự Tái sinh, ba sự Tái sinh, bốn sự Tái sinh, năm sự Tái sinh, mười sự Tái sinh, hai mươi sự Tái sinh, ba mươi sự Tái sinh, bốn mươi sự Tái sinh, năm mươi sự Tái sinh, một trăm sự Tái sinh, một ngàn sự Tái sinh, một trăm ngàn sự Tái sinh, nhiều chu kỳ thế giới hoại diệt, nhiều chu kỳ thế giới hình thành, nhiều chu kỳ thế giới hoại diệt và hình thành: ‘Tại nơi kia, tôi có tên như thế này, thuộc dòng họ như thế này, có giai cấp như thế này, ăn thức ăn như thế này, trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ như thế này, có tuổi thọ đến mức như thế này; sau khi chết ở nơi đó, tôi sinh ra tại nơi kia; tại nơi đó tôi cũng có tên như thế này, thuộc dòng họ như thế này, có giai cấp như thế này, ăn thức ăn như thế này, trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ như thế này, có tuổi thọ đến mức như thế này; sau khi chết ở nơi đó, tôi sinh ra ở đây’. Như vậy, vị ấy nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các nét đặc trưng và chi tiết cụ thể. Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả.

43. Khi tâm đã đạt định như vậy, trong sạch, sáng suốt, không tỳ vết, không còn uế nhiễm, trở nên mềm mại, dễ sử dụng, vững chắc và đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm đến trí biết về sự chết đi và sinh lại của chúng sinh. Với mắt thần trong sạch, vượt quá mắt người thường, vị ấy nhìn thấy chúng sinh chết đi và sinh lại - thấp kém hay cao sang, đẹp đẽ hay xấu xí, đến cõi lành hay cõi dữ - và biết rõ chúng sinh đi theo hành động của họ: ‘Những chúng sinh này có hành động xấu ác về thân, có hành động xấu ác về lời nói, có hành động xấu ác về trí não, phỉ báng các bậc thánh, có Nhìn nhận sai (tà kiến / micchādiṭṭhikā), thực hiện các hành động theo Nhìn nhận sai; khi thân xác tan rã, sau khi chết, họ sinh vào cõi suy đồi, cõi dữ, chốn đọa đày, địa ngục. Còn những chúng sinh này có hành động tốt đẹp về thân, có hành động tốt đẹp về lời nói, có hành động tốt đẹp về trí não, không phỉ báng các bậc thánh, có Nhìn nhận Thiện (chánh kiến / sammādiṭṭhikā), thực hiện các hành động theo Nhìn nhận Thiện; khi thân xác tan rã, sau khi chết, họ sinh vào cõi lành, cõi trời’. Như vậy, với mắt thần trong sạch, vượt quá mắt người thường, vị ấy nhìn thấy chúng sinh chết đi và sinh lại - thấp kém hay cao sang, đẹp đẽ hay xấu xí, đến cõi lành hay cõi dữ - và biết rõ chúng sinh đi theo hành động của họ. Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả.

44. Khi tâm đã đạt định như vậy, trong sạch, sáng suốt, không tỳ vết, không còn uế nhiễm, trở nên mềm mại, dễ sử dụng, vững chắc và đạt đến trạng thái bất động, vị ấy hướng tâm đến trí biết về sự cạn kiệt của các nguồn ác (lậu hoặc / āsavānaṁ). Vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự đau khổ’, biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự hình thành (tập / samudayo) của đau khổ’, biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự chấm dứt (diệt / nirodho) của đau khổ’, biết rõ đúng như thật: ‘Đây là con đường dẫn đến sự chấm dứt của đau khổ’; vị ấy biết rõ đúng như thật: ‘Đây là các nguồn ác’, biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự hình thành của các nguồn ác’, biết rõ đúng như thật: ‘Đây là sự chấm dứt của các nguồn ác’, biết rõ đúng như thật: ‘Đây là con đường dẫn đến sự chấm dứt của các nguồn ác’.

45. Khi vị ấy biết như vậy và thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi nguồn ác của bản năng (dục lậu / kāmāsavā), tâm được giải thoát khỏi nguồn ác của mong muốn hiện hữu (hữu lậu / bhavāsavā), tâm được giải thoát khỏi nguồn ác của Không Hiểu Biết (vô minh lậu / avijjāsavā). Khi đã giải thoát, khởi lên sự hiểu biết rằng: ‘Đã giải thoát’.

Vị ấy biết rõ: ‘Sự Tái sinh đã cạn kiệt, đời sống phạm hạnh đã hoàn tất, việc cần làm đã làm xong, không còn quay trở lại trạng thái này nữa’. Này các tỳ kheo, bằng cách như vậy, gắng sức là có kết quả, nỗ lực là có kết quả. Này các tỳ kheo, những Người Đến Như Vậy có lập thuyết như vậy. Này các tỳ kheo, đối với những Người Đến Như Vậy có lập thuyết như vậy, có mười cơ sở hợp lý để ca ngợi.

30. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây, Như Lai sanh ra ở đời, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng giác, Minh Hạnh {#30} Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Ðiều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí, thế giới này là Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên bố điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ văn nghĩa, Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh.

Người gia trưởng hay con người gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nghe pháp ấy, sau khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tín ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tín ngưỡng ấy, người ấy suy nghĩ: “Ðời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Ðời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật không dễ gì cho một người sống ở gia đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình”. Một thời gian sau, người ấy bỏ tài sản nhỏ, hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ, hay bỏ bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Vị ấy xuất gia như vậy, hành trì các học giới và hạnh sống các Tỷ-kheo, từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết xấu hổ, sợ hãi, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống thanh tịnh, không có trộm cướp. Vị ấy từ bỏ đời sống không Phạm hạnh, sống theo Phạm hạnh, sống đời sống viễn ly, tránh xa dâm dục hạ liệt.

Vị ấy từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật, liên hệ đến sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không lường gạt đời. Vị ấy từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người này để sanh chuyện chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thích thú trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Vị ấy từ bỏ nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác, nói những lời nói dịu hiền, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người; vị ấy nói những lời nói như vậy. Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm, nói đúng thời, nói chân thật, nói có ý nghĩa, nói pháp, nói luật, nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời, hợp lý có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

Vị ấy từ bỏ không làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm; từ bỏ các món ăn phi thời; từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình diễn; từ bỏ không dùng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa, trang sức, và các thời trang; từ bỏ không dùng giường cao và

giường lớn; từ bỏ không nhận vàng và bạc; từ bỏ không nhận các hạt sống; từ bỏ không nhận thịt sống, từ bỏ không nhận đàn bà con gái; từ bỏ không nhận nô tỳ gái và trai; từ bỏ không nhận cừu và dê; từ bỏ không nhận gia cầm và heo; từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái; từ bỏ không nhận ruộng nương đất đai; từ bỏ không dùng người làm môi giới hoặc tự mình làm môi giới; từ bỏ không buôn bán; từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc và đo lường; từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo; từ bỏ không làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.

Vị ấy sống biết đủ, bằng lòng với tấm y để che thân với đồ ăn khất thực để nuôi sống, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình bát). Như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh, cũng vậy, Tỷ- kheo bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi sống, đi tại chỗ nào cũng mang theo. Vị ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, nội tâm hưởng lạc thọ không khuyết phạm.

Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự chế ngự các nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng… mũi ngửi hương… lưỡi nếm vị… thân cảm xúc… ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng, những nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy thành tựu Thánh hộ trì các căn này nội tâm hưởng lạc thọ không uế nhiễm.

Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nuốt đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác.

Vị ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu Thánh hộ trì các căn này, thành tựu Thánh chánh niệm tỉnh giác này, lựa một trú xứ thanh vắng, như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây ngoài trời, đống rơm.

Sau khi ăn xong và đi khất thực trở về, vị ấy ngồi kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước mặt. Vị ấy từ bỏ dục tham ở đời, sống với tâm thoát ly dục tham, gột rửa tâm hết dục tham. Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng sanh hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trầm thụy miên. Từ bỏ trạo cử, hối quá, vị ấy sống không trạo cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử, hối quá. Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

Vị ấy, từ bỏ năm triền cái làm cho tâm ô uế, làm cho trí tuệ muội lược này, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là sự tinh tấn có kết quả, là sự tinh cần có kết quả.

Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt tâm. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự tinh tấn có kết quả, là sự tinh cần có kết quả.

Và lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú thiền thứ ba. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự tinh tấn có kết quả, là sự tinh cần có kết quả.

Và lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền

thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự tinh tấn có kết quả, là sự tinh cần có kết quả.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến túc mạng trí. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, hai mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp. Vị ấy nhớ rằng: “Tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây”. Như vậy vị ấy nhớ đến những đời sống quá khứ, cũng với các nét đại cương và các chi tiết. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự tinh tấn có kết quả, là sự tinh cần có kết quả.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến sanh tử trí của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy tuệ tri rõ rằng chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Vị ấy nghĩ rằng: "Thật sự những vị chúng sanh này thành tựu những ác hạnh về thân, thành tựu những ác hạnh về lời nói, thành tựu những ác hạnh về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những vị chúng sanh này thành tựu những thiện hạnh về thân, thành tựu những thiện hạnh về lời nói, thành tựu những thiện hạnh về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến, những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, Thiên giới, trên đời này. Như vậy, vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy tuệ tri rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là sự tinh tấn có kết quả, là sự tinh cần có kết quả.

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy tuệ tri như thật: “Ðây là Khổ”, tuệ tri như thật: “Ðây là Khổ tập”, tuệ tri như thật: “Ðây là Khổ diệt”, tuệ tri như thật: “Ðây là con Ðường đưa đến khổ diệt” tuệ tri như thật: “Ðây là những lậu hoặc”, tuệ tri như thật: “Ðây là nguyên nhân của các lậu hoặc”, tuệ tri như thật: “Ðây là sự diệt trừ các lậu hoặc”, tuệ tri như thật: “Ðây là con Ðường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc”.

Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Ðối với tự thân đã giải thoát như vậy khởi lên sự hiểu biết: “Ta đã giải thoát”. Vị ấy tuệ tri: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời hiện tại, không có trở lui đời sống này nữa”. Như vậy, này các Tỷ-kheo là sự tinh tấn có kết quả, là sự tinh cần có kết quả.

46. Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ, thì chắc chắn Người Đến Như Vậy đã từng là người làm các hành động tốt đẹp trong quá khứ, bởi vì giờ đây Ngài đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ hạnh phúc không còn nguồn ác như vậy.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự tạo dựng của đấng tối cao, thì chắc chắn Người Đến Như Vậy đã được tạo ra bởi một đấng tối cao hiền thiện, bởi vì giờ đây Ngài đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ hạnh phúc không còn nguồn ác như vậy.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự ngẫu nhiên trùng hợp, thì chắc chắn Người Đến Như Vậy là người gặp được sự may mắn tốt đẹp, bởi vì giờ đây Ngài đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ hạnh phúc không còn nguồn ác như vậy.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ dòng giống sinh ra, thì chắc chắn Người Đến Như Vậy là người thuộc dòng giống tốt đẹp, bởi vì giờ đây Ngài đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ hạnh phúc không còn nguồn ác như vậy.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ gắng sức ngay trong đời hiện tại, thì chắc chắn Người Đến Như Vậy là người có gắng sức ngay trong đời hiện tại tốt đẹp, bởi vì giờ đây Ngài đang trải nghiệm trực tiếp những Cảm Thọ hạnh phúc không còn nguồn ác như vậy.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ, Người Đến Như Vậy đáng được ca ngợi; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ những việc đã làm trong quá khứ, Người Đến Như Vậy cũng đáng được ca ngợi.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự tạo dựng của đấng tối cao, Người Đến Như Vậy đáng được ca ngợi; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự tạo dựng của đấng tối cao, Người Đến Như Vậy cũng đáng được ca ngợi.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự ngẫu nhiên trùng hợp, Người Đến Như Vậy đáng được ca ngợi; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ sự ngẫu nhiên trùng hợp, Người Đến Như Vậy cũng đáng được ca ngợi.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ dòng giống sinh ra, Người Đến Như Vậy đáng được ca ngợi; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ dòng giống sinh ra, Người Đến Như Vậy cũng đáng được ca ngợi.

Này các tỳ kheo, nếu chúng sinh trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ gắng sức ngay trong đời hiện tại, Người Đến Như Vậy đáng được ca ngợi; còn nếu chúng sinh không trải nghiệm trực tiếp hạnh phúc và đau khổ do nguyên nhân từ gắng sức ngay trong đời hiện tại, Người Đến Như Vậy cũng đáng được ca ngợi.

Này các tỳ kheo, những Người Đến Như Vậy có lập thuyết như vậy. Này các tỳ kheo, đối với những Người Đến Như Vậy có lập thuyết như vậy, mười cơ sở hợp lý để ca ngợi này được đưa ra".

Thế Tôn đã nói điều này. Các tỳ kheo ấy hoan hỷ, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.

Kinh Devadaha thứ nhất kết thúc.

46. Này các Tỷ-kheo, Như Lai nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, mười thuyết tùy thuyết hợp pháp của Như Lai đã nói như vậy đưa đến sự tán thán:

(1) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân các việc đã làm trong quá khứ thọ lãnh lạc khổ, thời này các Tỷ-kheo, Như Lai thật sự đã làm những thiện hạnh trong thời quá khứ nên nay mới thọ lãnh vô lậu lạc thọ như vậy.

(2) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân một vị Tạo hóa tạo ra, thọ lãnh lạc khổ, thời này các Tỷ- kheo, Như Lai thật sự được tạo ra bởi một vị Tạo hóa hiền thiện, nên nay mới thọ lãnh vô lậu lạc thọ như vậy.

(3) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân kết hợp các điều kiện, thọ lãnh lạc khổ, thời này các Tỷ- kheo, Như Lai thật sự được thiện kết hợp, nên nay mới thọ lãnh vô lậu lạc thọ như vậy.

(4) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân sanh loại, thọ lãnh lạc khổ, thời này các Tỷ-kheo Như Lai thật sự được thiện sanh loại, nên nay thọ lãnh vô lậu lạc thọ như vậy.

(5) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân tinh tấn hiện tại thọ lãnh lạc khổ, thời này các Tỷ-kheo, Như Lai thật sư đã tạo thiện tinh tấn hiện tại, vì rằng nay thọ lãnh vô lậu lạc thọ như vậy.

(6) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân hành động quá khứ thọ lãnh lạc khổ, Như Lai đáng được tán thán. Nếu các hữu tình không do nhân hành động quá khứ thọ lãnh lạc khổ, Như Lai đáng được tán thán.

(7) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân được một vị Tạo hóa tạo ra, thọ lãnh lạc khổ, Như Lai đáng được tán thán. Nếu các hữu tình không do nhân được một vị Tạo hóa tạo ra, thọ lãnh lạc khổ, Như Lai đáng được tán thán.

(8) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân kết hợp các điều kiện thọ lãnh lạc khổ, Như Lai đáng được tán thán. Nếu các hữu tình không do nhân các điều kiện kết hợp thọ lãnh lạc thọ khổ thọ, Như Lai đáng được tán thán.

(9) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân sanh loại thọ lãnh lạc khổ, Như Lai đáng được tán thán. Nếu các hữu tình, không do nhân sanh loại thọ lãnh lạc khổ, Như Lai đáng được tán thán.

(10) Này các Tỷ-kheo, nếu các hữu tình do nhân tinh cần hiện tại thọ lãnh lạc khổ, Như Lai đáng được tán thán.

Này các Tỷ-kheo, Như Lai nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, mười thuyết tùy thuyết hợp pháp này Như Lai đã nói như vậy đưa đến sự tán thán.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-