MN 90. KINH KAṆṆAKATTHALA
(Kaṇṇakatthalasutta) Bản tóm tắt→
1. Tôi đã nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Uruññā, tại khu rừng nai Kaṇṇakatthala.
2. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala vừa đến Uruññā vì một vài công việc cần thiết. Rồi vua Pasenadi nước Kosala gọi một người đàn ông đến: “Này anh bạn, hãy đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít ốm đau, cơ thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống an ổn không: ‘Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi nước Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít ốm đau, cơ thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống an ổn không’; và hãy nói như sau: ‘Bạch Thế Tôn, hôm nay vua Pasenadi nước Kosala, sau khi đã ăn xong bữa sáng, sẽ đến để yết kiến Thế Tôn’”.
“Thưa vâng, tâu đại vương”, người đàn ông ấy vâng lời vua Pasenadi nước Kosala, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người đàn ông ấy thưa với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, vua Pasenadi nước Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít ốm đau, cơ thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống an ổn không; và nói như sau: ‘Bạch Thế Tôn, hôm nay vua Pasenadi nước Kosala, sau khi đã ăn xong bữa sáng, sẽ đến để yết kiến Thế Tôn’”.
3. Hai chị em Somā và Sakulā nghe tin: “Hôm nay vua Pasenadi nước Kosala, sau khi đã ăn xong bữa sáng, sẽ đến để yết kiến Thế Tôn”. Rồi hai chị em Somā và Sakulā đi đến chỗ vua Pasenadi nước Kosala trong lúc vua đang dùng bữa và nói: “Vậy thì, tâu đại vương, nhân danh chúng tôi, xin ngài hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít ốm đau, cơ thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống an ổn không: ‘Bạch Thế Tôn, hai chị em Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít ốm đau, cơ thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống an ổn không’”.
4. Rồi vua Pasenadi nước Kosala, sau khi đã ăn xong bữa sáng, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, hai chị em Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít ốm đau, cơ thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống an ổn không”.
“Nhưng thưa đại vương, hai chị em Somā và Sakulā không tìm được người đưa tin nào khác sao?”
“Bạch Thế Tôn, hai chị em Somā và Sakulā nghe tin: ‘Hôm nay vua Pasenadi nước Kosala, sau khi đã ăn xong bữa sáng, sẽ đến để yết kiến Thế Tôn’. Rồi bạch Thế Tôn, hai chị em Somā và Sakulā đi đến chỗ con trong lúc con đang dùng bữa và nói: ‘Vậy thì, tâu đại vương, nhân danh chúng tôi, xin ngài hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít ốm đau, cơ thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống an ổn không—hai chị em Somā và Sakulā cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm ngài có ít bệnh, ít ốm đau, cơ thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh và sống an ổn không’”.
“Mong cho hai chị em Somā và Sakulā được hạnh phúc, thưa đại vương”.
5. Rồi vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, con có nghe điều này: Sa-môn Gotama đã nói như sau: ‘Không có sa-môn hay bà-la-môn nào biết tất cả, thấy tất cả (toàn tri toàn kiến / sabbaññū sabbadassāvī), tự nhận có sự hiểu biết và thấy rõ không sót (vô dư trí kiến / aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ), điều đó không thể xảy ra’. Bạch Thế Tôn, những ai nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama đã nói như sau—Không có sa-môn hay bà-la-môn nào biết tất cả, thấy tất cả, tự nhận có sự hiểu biết và thấy rõ không sót, điều đó không thể xảy ra’; bạch Thế Tôn, liệu họ có đang nói đúng những gì Thế Tôn đã nói, không xuyên tạc Thế Tôn bằng điều không thật, giải thích đúng Điều (pháp / dhamma) thuận theo Điều [đã dạy], và không có một người đồng tu nào có thể tìm ra lý do chính đáng để chê trách không?”
“Thưa đại vương, những ai nói như vầy: ‘Sa-môn Gotama đã nói như sau—Không có sa-môn hay bà-la-môn nào biết tất cả, thấy tất cả, tự nhận có sự hiểu biết và thấy rõ không sót, điều đó không thể xảy ra’; họ không nói đúng những gì Ta đã nói, và họ đang xuyên tạc Ta bằng điều sai trái, không có thật”.
6. Rồi vua Pasenadi nước Kosala gọi tướng quân Viṭaṭūbha: “Này tướng quân, ai đã mang câu chuyện này vào trong nội cung?”
“Tâu đại vương, đó là bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsa”.
7. Rồi vua Pasenadi nước Kosala gọi một người đàn ông đến: “Này anh bạn, nhân danh ta, hãy gọi bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsa: ‘Thưa ngài, vua Pasenadi nước Kosala đang gọi ngài’”.
“Thưa vâng, tâu đại vương”, người đàn ông ấy vâng lời vua Pasenadi nước Kosala, đi đến chỗ bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsa; sau khi đến, nói với bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsa: “Thưa ngài, vua Pasenadi nước Kosala đang gọi ngài”.
8. Rồi vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, có thể Thế Tôn đã nói nhắm đến một ý nghĩa khác, nhưng người ta lại hiểu theo một cách khác. Vậy bạch Thế Tôn, Thế Tôn nhớ lại mình đã nói câu đó như thế nào?”
“Thưa đại vương, Ta nhớ lại mình đã nói câu đó như thế này: ‘Không có sa-môn hay bà-la-môn nào có thể biết tất cả, thấy tất cả cùng một lúc, điều đó không thể xảy ra’”.
"Thật có lý do, bạch Thế Tôn, những gì Thế Tôn nói; thật có nguyên nhân, bạch Thế Tôn, những gì Thế Tôn nói: ‘Không có sa-môn hay bà-la-môn nào có thể biết tất cả, thấy tất cả cùng một lúc, điều đó không thể xảy ra’.
9. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này—Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này có sự khác biệt hay sai khác nào không?"
“Thưa đại vương, có bốn giai cấp này—Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Thưa đại vương, trong bốn giai cấp này, có hai giai cấp được xem là tối cao—Sát-đế-lỵ và Bà-la-môn—đó là trong việc nhận sự chào hỏi, đứng dậy đón tiếp, chắp tay vái chào và các hành động tôn kính đúng mực”.
10. “Bạch Thế Tôn, con không hỏi Thế Tôn về đời sống hiện tại; bạch Thế Tôn, con hỏi Thế Tôn về đời sống tương lai. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này—Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Bạch Thế Tôn, giữa bốn giai cấp này có sự khác biệt hay sai khác nào không?”
“Thưa đại vương, có năm yếu tố nỗ lực (tinh cần chi / padhāniyaṅgāni) này. Năm yếu tố nào? Ở đây, thưa đại vương, tỳ kheo có niềm tin, tin vào sự giác ngộ của Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgata): ‘Thế Tôn là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn’; vị ấy ít bệnh, ít ốm đau, có hệ tiêu hóa tốt, không quá lạnh không quá nóng, ở mức trung bình, thích hợp cho sự nỗ lực; vị ấy không gian xảo, không dối trá, thể hiện bản thân đúng như thật trước bậc Đạo Sư hoặc trước các bậc trí giả đồng tu; vị ấy sống nỗ lực kiên trì để từ bỏ (đoạn trừ / pahānāya) những điều không thiện (bất thiện pháp / akusalānaṁ dhammānaṁ), đạt được những điều thiện (thiện pháp / kusalānaṁ dhammānaṁ), mạnh mẽ, kiên quyết, không trút bỏ gánh nặng đối với những điều thiện; vị ấy có trí tuệ, được trang bị trí tuệ thấy rõ sự sinh diệt, thuộc bậc thánh, có khả năng thấu triệt, dẫn đến sự chấm dứt hoàn toàn đau khổ—thưa đại vương, đây là năm yếu tố nỗ lực. Thưa đại vương, có bốn giai cấp này—Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Nếu họ được trang bị năm yếu tố nỗ lực này; thì điều đó sẽ mang lại lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho họ”.
11. “Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này—Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Nếu họ được trang bị năm yếu tố nỗ lực này; bạch Thế Tôn, ở đây có sự khác biệt hay sai khác nào giữa họ không?”
“Thưa đại vương, ở đây Ta nói rằng sự khác biệt nằm ở mức độ nỗ lực của họ. Thưa đại vương, giả sử có hai con voi cần được thuần hóa, hoặc hai con ngựa cần được thuần hóa, hoặc hai con bò cần được thuần hóa, đã được khéo rèn luyện, khéo huấn luyện; và có hai con voi cần được thuần hóa, hoặc hai con ngựa cần được thuần hóa, hoặc hai con bò cần được thuần hóa, chưa được rèn luyện, chưa được huấn luyện. Thưa đại vương, ngài nghĩ thế nào, hai con voi, ngựa, hay bò đã được khéo rèn luyện, khéo huấn luyện kia, khi được đưa vào công việc của loài đã thuần hóa, chúng có đạt đến tiêu chuẩn của loài đã thuần hóa không?”
“Thưa có, bạch Thế Tôn”.
“Còn hai con voi, ngựa, hay bò chưa được rèn luyện, chưa được huấn luyện kia, khi được đưa vào công việc của loài đã thuần hóa, chúng có đạt đến tiêu chuẩn của loài đã thuần hóa giống như hai con voi, ngựa, hay bò đã được khéo rèn luyện, khéo huấn luyện kia không?”
“Thưa không, bạch Thế Tôn”.
“Cũng vậy, thưa đại vương, những gì có thể đạt được bởi một người có niềm tin, ít bệnh, không gian xảo, không dối trá, nỗ lực kiên trì, có trí tuệ; thì một người không có niềm tin, nhiều bệnh, gian xảo, dối trá, lười biếng, thiếu trí tuệ có thể đạt được điều đó sao—điều đó không thể xảy ra”.
12. “Thật có lý do, bạch Thế Tôn, những gì Thế Tôn nói; thật có nguyên nhân, bạch Thế Tôn, những gì Thế Tôn nói. Bạch Thế Tôn, có bốn giai cấp này—Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà. Nếu họ được trang bị năm yếu tố nỗ lực này và họ có sự Siêng năng điều thiện (chánh cần / sammappadhānā); bạch Thế Tôn, ở đây có sự khác biệt hay sai khác nào giữa họ không?”
“Thưa đại vương, ở đây Ta nói rằng không có bất kỳ sự khác biệt nào—đó là sự giải thoát so với sự giải thoát. Thưa đại vương, giả sử một người lấy củi khô từ cây Sāka để nhóm lửa, tạo ra ngọn lửa; rồi một người khác lấy củi khô từ cây Sāla để nhóm lửa, tạo ra ngọn lửa; rồi một người khác lấy củi khô từ cây xoài để nhóm lửa, tạo ra ngọn lửa; rồi một người khác lấy củi khô từ cây sung để nhóm lửa, tạo ra ngọn lửa. Thưa đại vương, ngài nghĩ thế nào, liệu có sự khác biệt nào giữa những ngọn lửa được tạo ra từ các loại gỗ khác nhau này về ngọn lửa so với ngọn lửa, về màu sắc so với màu sắc, hay về ánh sáng so với ánh sáng không?”
“Thưa không, bạch Thế Tôn”.
“Cũng vậy, thưa đại vương, ngọn lửa được thắp lên bởi sự nỗ lực, được sinh ra từ sự tinh tấn, Ta nói rằng ở đó không có bất kỳ sự khác biệt nào—đó là sự giải thoát so với sự giải thoát”.
13. “Thật có lý do, bạch Thế Tôn, những gì Thế Tôn nói; thật có nguyên nhân, bạch Thế Tôn, những gì Thế Tôn nói. Nhưng bạch Thế Tôn, chư thiên có tồn tại không?”
“Nhưng thưa đại vương, tại sao ngài lại nói như vầy: ‘Nhưng bạch Thế Tôn, chư thiên có tồn tại không?’”
“Bạch Thế Tôn, liệu chư thiên sẽ trở lại trạng thái này (lai thử trạng thái / āgantāro itthattaṁ) hay không trở lại trạng thái này (bất lai thử trạng thái / anāgantāro itthattaṁ)?”
“Thưa đại vương, những chư thiên nào có mang theo sự phiền toái (hữu tỳ bàng / sabyābajjhā), những chư thiên đó sẽ trở lại trạng thái này; những chư thiên nào không mang theo sự phiền toái (vô tỳ bàng / abyābajjhā), những chư thiên đó không trở lại trạng thái này”.
14. Khi được nói như vậy, tướng quân Viṭaṭūbha bạch Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, những chư thiên có mang theo sự phiền toái và sẽ trở lại trạng thái này, liệu họ có thể trục xuất hay xua đuổi những chư thiên không mang theo sự phiền toái và không trở lại trạng thái này ra khỏi vị trí của họ không?”
Lúc bấy giờ, Tôn giả Ānanda suy nghĩ: “Tướng quân Viṭaṭūbha này là con trai của vua Pasenadi nước Kosala; còn ta là con trai của Thế Tôn. Đây là lúc con trai nên nói chuyện với con trai”. Rồi Tôn giả Ānanda nói với tướng quân Viṭaṭūbha: “Vậy thì, thưa tướng quân, tôi sẽ hỏi ngài lại về vấn đề này; ngài thấy thế nào thì hãy trả lời thế ấy. Thưa tướng quân, ngài nghĩ thế nào, trong phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala và nơi vua Pasenadi nước Kosala cai trị với quyền lực tối cao, liệu vua Pasenadi nước Kosala có khả năng trục xuất hay xua đuổi một sa-môn, bà-la-môn, người có phước, người vô phước, người sống phạm hạnh, hay người không sống phạm hạnh ra khỏi vị trí đó không?”
“Thưa ngài, trong phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala và nơi vua Pasenadi nước Kosala cai trị với quyền lực tối cao, vua Pasenadi nước Kosala có khả năng trục xuất hay xua đuổi một sa-môn, bà-la-môn, người có phước, người vô phước, người sống phạm hạnh, hay người không sống phạm hạnh ra khỏi vị trí đó”.
“Thưa tướng quân, ngài nghĩ thế nào, ngoài phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala và nơi vua Pasenadi nước Kosala không cai trị với quyền lực tối cao, liệu vua Pasenadi nước Kosala có khả năng trục xuất hay xua đuổi một sa-môn, bà-la-môn, người có phước, người vô phước, người sống phạm hạnh, hay người không sống phạm hạnh ra khỏi vị trí đó không?”
“Thưa ngài, ngoài phạm vi lãnh thổ của vua Pasenadi nước Kosala và nơi vua Pasenadi nước Kosala không cai trị với quyền lực tối cao, vua Pasenadi nước Kosala không có khả năng trục xuất hay xua đuổi một sa-môn, bà-la-môn, người có phước, người vô phước, người sống phạm hạnh, hay người không sống phạm hạnh ra khỏi vị trí đó”.
“Thưa tướng quân, ngài nghĩ thế nào, ngài có nghe nói về chư thiên cõi Đao Lợi (Tāvatiṁsā) không?”
“Thưa có, thưa ngài. Tôi có nghe nói về chư thiên cõi Đao Lợi. Và vua Pasenadi nước Kosala ở đây cũng có nghe nói về chư thiên cõi Đao Lợi”.
“Thưa tướng quân, ngài nghĩ thế nào, liệu vua Pasenadi nước Kosala có khả năng trục xuất hay xua đuổi chư thiên cõi Đao Lợi ra khỏi vị trí của họ không?”
“Thưa ngài, vua Pasenadi nước Kosala thậm chí còn không thể nhìn thấy chư thiên cõi Đao Lợi, làm sao có thể trục xuất hay xua đuổi họ ra khỏi vị trí của họ được?”
“Cũng vậy, thưa tướng quân, những chư thiên có mang theo sự phiền toái và sẽ trở lại trạng thái này, họ thậm chí còn không thể nhìn thấy những chư thiên không mang theo sự phiền toái và không trở lại trạng thái này; làm sao họ có thể trục xuất hay xua đuổi [những vị kia] ra khỏi vị trí của họ được?”
15. Rồi vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, vị tỳ kheo này tên là gì?”
“Tên là Ānanda, thưa đại vương”.
“Thật là Ānanda (Hoan hỷ), ngài ấy trông thật hoan hỷ. Thật có lý do, bạch Thế Tôn, những gì Tôn giả Ānanda nói; thật có nguyên nhân, bạch Thế Tôn, những gì Tôn giả Ānanda nói. Nhưng bạch Thế Tôn, Phạm thiên có tồn tại không?”
“Nhưng thưa đại vương, tại sao ngài lại nói như vầy: ‘Nhưng bạch Thế Tôn, Phạm thiên có tồn tại không?’”
“Bạch Thế Tôn, liệu Phạm thiên sẽ trở lại trạng thái này, hay không trở lại trạng thái này?”
“Thưa đại vương, Phạm thiên nào có mang theo sự phiền toái, Phạm thiên đó sẽ trở lại trạng thái này; Phạm thiên nào không mang theo sự phiền toái, Phạm thiên đó không trở lại trạng thái này”.
16. Lúc bấy giờ, một người đàn ông thưa với vua Pasenadi nước Kosala: “Tâu đại vương, bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsa đã đến”.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala hỏi bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsa: “Này bà-la-môn, ai đã mang câu chuyện này vào trong nội cung?”
“Tâu đại vương, đó là tướng quân Viṭaṭūbha”.
Tướng quân Viṭaṭūbha nói: “Tâu đại vương, đó là bà-la-môn Sañjaya thuộc dòng họ Ākāsa”.
17. Lúc bấy giờ, một người đàn ông thưa với vua Pasenadi nước Kosala: “Tâu đại vương, đã đến giờ xe khởi hành”.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala bạch Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Thế Tôn về sự toàn tri, Thế Tôn đã giải đáp về sự toàn tri; điều đó làm chúng con hài lòng và chấp nhận, do đó chúng con rất hoan hỷ. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Thế Tôn về sự thanh tịnh của bốn giai cấp (tứ đẳng thanh tịnh / cātuvaṇṇisuddhiṁ), Thế Tôn đã giải đáp về sự thanh tịnh của bốn giai cấp; điều đó làm chúng con hài lòng và chấp nhận, do đó chúng con rất hoan hỷ. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Thế Tôn về chư thiên tối cao, Thế Tôn đã giải đáp về chư thiên tối cao; điều đó làm chúng con hài lòng và chấp nhận, do đó chúng con rất hoan hỷ. Bạch Thế Tôn, chúng con đã hỏi Thế Tôn về Phạm thiên tối cao, Thế Tôn đã giải đáp về Phạm thiên tối cao; điều đó làm chúng con hài lòng và chấp nhận, do đó chúng con rất hoan hỷ. Bất cứ điều gì chúng con hỏi Thế Tôn, Thế Tôn đều giải đáp điều đó; điều đó làm chúng con hài lòng và chấp nhận, do đó chúng con rất hoan hỷ. Và bây giờ, bạch Thế Tôn, chúng con xin phép cáo lui; chúng con có nhiều việc, nhiều bổn phận phải làm”.
“Thưa đại vương, ngài hãy làm những gì ngài cho là đúng lúc”.
18. Rồi vua Pasenadi nước Kosala vui mừng đón nhận và hoan hỷ với những lời Thế Tôn dạy, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài rồi rời đi.
Kinh Kaṇṇakatthala thứ mười đã hoàn tất.
Phẩm Vương thứ tư đã hoàn tất.