Skip to content

Pali (vi) [link]

HT Thích Minh Châu [link]

MN 83. KINH MAGHADEVA

(Maghadevasutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Mithilā, tại rừng xoài Maghadeva. Khi ấy, Thế Tôn mỉm cười.

2. Bấy giờ, Tôn giả Ānanda suy nghĩ: “Đâu là nguyên nhân, đâu là điều kiện (duyên / paccaya) khiến Thế Tôn mỉm cười? Không phải không có lý do mà Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgata) mỉm cười.”

Rồi Tôn giả Ānanda đắp y hở một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và bạch Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, đâu là nguyên nhân, đâu là điều kiện khiến Thế Tôn mỉm cười? Không phải không có lý do mà Người Đến Như Vậy mỉm cười.”

3. "Thuở xưa, này Ānanda, ngay tại Mithilā này có vị vua tên là Maghadeva, là một vị vua cai trị theo Quy luật (pháp / dhamma), vị đại vương an trú trong Quy luật; vị ấy thực hành Quy luật đối với các Bà-la-môn, gia chủ, thị dân và người dân quê; và vị ấy tuân giữ ngày trai giới vào ngày mười bốn, mười lăm và mùng tám của nửa tháng.

4. Rồi này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, vua Maghadeva gọi người thợ cạo đến và bảo: ‘Này người thợ cạo, khi nào ngươi thấy tóc bạc mọc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết.’

‘Thưa vâng, tâu đại vương’, này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Maghadeva.

Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người thợ cạo nhìn thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu vua Maghadeva. Thấy vậy, người ấy liền thưa với vua Maghadeva: ‘Tâu đại vương, những sứ giả của các vị trời (thiên sứ / devadūtā) đã xuất hiện; đã thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu ngài.’

‘Nếu vậy, này người thợ cạo, hãy dùng nhíp nhổ cẩn thận những sợi tóc bạc ấy và đặt vào lòng bàn tay ta.’

‘Thưa vâng, tâu đại vương’, này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Maghadeva, dùng nhíp nhổ cẩn thận những sợi tóc bạc ấy và đặt vào lòng bàn tay vua Maghadeva.

Khi ấy, này Ānanda, vua Maghadeva ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, rồi cho gọi vị vương tử trưởng đến và bảo: 'Này con, những sứ giả của các vị trời đã xuất hiện đối với ta; đã thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu. Ta đã hưởng thụ những bản năng (dục / kāma) của con người; nay là thời điểm để tìm kiếm những bản năng cõi trời. Này con, hãy đến tiếp nhận vương quốc này. Còn ta sẽ cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình.

Do vậy, này con, khi nào con cũng nhìn thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu, khi ấy hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, giao phó vương quốc cẩn thận cho vị vương tử trưởng, rồi cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Con hãy tiếp tục duy trì truyền thống tốt đẹp (thiện vặt / kalyāṇaṁ vattaṁ) này do ta thiết lập, con đừng trở thành người cuối cùng của ta. Này con, dưới thế hệ của người nào mà truyền thống tốt đẹp như vậy bị cắt đứt, thì người đó là người cuối cùng của họ. Này con, ta dặn dò con điều này: Con hãy tiếp tục duy trì truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con đừng trở thành người cuối cùng của ta.’

5. Rồi này Ānanda, vua Maghadeva ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, giao phó vương quốc cẩn thận cho vị vương tử trưởng, rồi ngay tại rừng xoài Maghadeva này, vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Vị ấy sống lan tỏa một phương với tâm đi với lòng từ (câu hữu từ tâm / mettāsahagatena cetasā), cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; cứ như thế, bao trùm lên, xuống, ngang, khắp mọi nơi, toàn bộ thế giới với tâm đi với lòng từ rộng lớn, vĩ đại, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Với tâm đi với sự che chở (bi / karuṇā) […lặp lại…] với tâm đi với sự cùng vui (hỷ / muditā) […lặp lại…] vị ấy sống lan tỏa một phương với tâm đi với sự bình thản (xả / upekkhā), cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; cứ như thế, bao trùm lên, xuống, ngang, khắp mọi nơi, toàn bộ thế giới với tâm đi với sự bình thản rộng lớn, vĩ đại, vô lượng, không hận thù, không ác ý.

6. Này Ānanda, vua Maghadeva đã vui chơi như một vương tử trong tám mươi tư ngàn năm, làm phó vương trong tám mươi tư ngàn năm, trị vì vương quốc trong tám mươi tư ngàn năm, và sống đời sống thánh thiện như một người xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình ngay tại rừng xoài Maghadeva này trong tám mươi tư ngàn năm. Sau khi luyện tập bốn trú xứ phạm thiên (phạm trú / brahmavihāra), sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy tái sinh vào Phạm thiên giới.

7. Rồi này Ānanda, con trai của vua Maghadeva sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, gọi người thợ cạo đến và bảo: ‘Này người thợ cạo, khi nào ngươi thấy tóc bạc mọc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết.’ ‘Thưa vâng, tâu đại vương’, này Ānanda, người thợ cạo vâng lời con trai vua Maghadeva. Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người thợ cạo nhìn thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu con trai vua Maghadeva. Thấy vậy, người ấy liền thưa với con trai vua Maghadeva: ‘Tâu đại vương, những sứ giả của các vị trời đã xuất hiện; đã thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu ngài.’ ‘Nếu vậy, này người thợ cạo, hãy dùng nhíp nhổ cẩn thận những sợi tóc bạc ấy và đặt vào lòng bàn tay ta.’ ‘Thưa vâng, tâu đại vương’, này Ānanda, người thợ cạo vâng lời con trai vua Maghadeva, dùng nhíp nhổ cẩn thận những sợi tóc bạc ấy và đặt vào lòng bàn tay con trai vua Maghadeva. Khi ấy, này Ānanda, con trai vua Maghadeva ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, rồi cho gọi vị vương tử trưởng đến và bảo: ‘Này con, những sứ giả của các vị trời đã xuất hiện đối với ta; đã thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu. Ta đã hưởng thụ những bản năng của con người; nay là thời điểm để tìm kiếm những bản năng cõi trời. Này con, hãy đến tiếp nhận vương quốc này. Còn ta sẽ cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Do vậy, này con, khi nào con cũng nhìn thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu, khi ấy hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, giao phó vương quốc cẩn thận cho vị vương tử trưởng, rồi cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Con hãy tiếp tục duy trì truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con đừng trở thành người cuối cùng của ta. Này con, dưới thế hệ của người nào mà truyền thống tốt đẹp như vậy bị cắt đứt, thì người đó là người cuối cùng của họ. Này con, ta dặn dò con điều này: Con hãy tiếp tục duy trì truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con đừng trở thành người cuối cùng của ta.’ Khi ấy, này Ānanda, con trai vua Maghadeva ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, giao phó vương quốc cẩn thận cho vị vương tử trưởng, rồi ngay tại rừng xoài Maghadeva này, vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Vị ấy sống lan tỏa một phương với tâm đi với lòng từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; cứ như thế, bao trùm lên, xuống, ngang, khắp mọi nơi, toàn bộ thế giới với tâm đi với lòng từ rộng lớn, vĩ đại, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Với tâm đi với sự che chở […lặp lại…] với tâm đi với sự cùng vui […lặp lại…] vị ấy sống lan tỏa một phương với tâm đi với sự bình thản, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; cứ như thế, bao trùm lên, xuống, ngang, khắp mọi nơi, toàn bộ thế giới với tâm đi với sự bình thản rộng lớn, vĩ đại, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Này Ānanda, con trai vua Maghadeva đã vui chơi như một vương tử trong tám mươi tư ngàn năm, làm phó vương trong tám mươi tư ngàn năm, trị vì vương quốc trong tám mươi tư ngàn năm, và sống đời sống thánh thiện như một người xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình ngay tại rừng xoài Maghadeva này trong tám mươi tư ngàn năm. Sau khi luyện tập bốn trú xứ phạm thiên, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy tái sinh vào Phạm thiên giới.

10. Này Ānanda, con cháu của vua Maghadeva theo dòng dõi đó gồm tám mươi tư ngàn vị vua, ngay tại rừng xoài Maghadeva này đã cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Các vị ấy sống lan tỏa một phương với tâm đi với lòng từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; cứ như thế, bao trùm lên, xuống, ngang, khắp mọi nơi, toàn bộ thế giới với tâm đi với lòng từ rộng lớn, vĩ đại, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Với tâm đi với sự che chở […lặp lại…] với tâm đi với sự cùng vui […lặp lại…] các vị ấy sống lan tỏa một phương với tâm đi với sự bình thản, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; cứ như thế, bao trùm lên, xuống, ngang, khắp mọi nơi, toàn bộ thế giới với tâm đi với sự bình thản rộng lớn, vĩ đại, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Các vị ấy đã vui chơi như những vương tử trong tám mươi tư ngàn năm, làm phó vương trong tám mươi tư ngàn năm, trị vì vương quốc trong tám mươi tư ngàn năm, và sống đời sống thánh thiện như những người xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình ngay tại rừng xoài Maghadeva này trong tám mươi tư ngàn năm. Sau khi luyện tập bốn trú xứ phạm thiên, sau khi thân hoại mạng chung, các vị ấy tái sinh vào Phạm thiên giới.

12. Vua Nimi là vị vua cuối cùng của họ, là một vị vua cai trị theo Quy luật, vị đại vương an trú trong Quy luật; vị ấy thực hành Quy luật đối với các Bà-la-môn, gia chủ, thị dân và người dân quê; và vị ấy tuân giữ ngày trai giới vào ngày mười bốn, mười lăm và mùng tám của nửa tháng.

13. Thuở xưa, này Ānanda, chư thiên ở cõi Tāvatiṁsa (Đao-lợi) đang tụ họp ngồi tại giảng đường Sudhamma, cuộc trò chuyện này khởi lên giữa họ: ‘Thật là lợi ích thay cho dân chúng Videha, thật là khéo đạt được thay cho dân chúng Videha, khi họ có vua Nimi là một vị vua cai trị theo Quy luật, vị đại vương an trú trong Quy luật; vị ấy thực hành Quy luật đối với các Bà-la-môn, gia chủ, thị dân và người dân quê; và vị ấy tuân giữ ngày trai giới vào ngày mười bốn, mười lăm và mùng tám của nửa tháng.’

Khi ấy, này Ānanda, Sakka (Đế Thích), chúa tể các vị trời, bảo chư thiên ở cõi Tāvatiṁsa: ‘Thưa các ngài, các ngài có muốn nhìn thấy vua Nimi không?’

‘Thưa ngài, chúng tôi muốn nhìn thấy vua Nimi.’

Vào lúc bấy giờ, này Ānanda, vua Nimi trong ngày trai giới ngày rằm, sau khi gội đầu, đang thọ trì trai giới và ngồi trên tầng cao nhất của cung điện. Khi ấy, này Ānanda, Sakka, chúa tể các vị trời — giống như một người lực lưỡng duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra; cũng vậy — biến mất khỏi chư thiên cõi Tāvatiṁsa và hiện ra ngay trước mặt vua Nimi. Rồi này Ānanda, Sakka, chúa tể các vị trời, nói với vua Nimi điều này: ‘Thật là lợi ích cho ngài, tâu đại vương, thật là khéo đạt được cho ngài, tâu đại vương. Tâu đại vương, chư thiên cõi Tāvatiṁsa đang tụ họp ngồi tại giảng đường Sudhamma và ca ngợi ngài rằng: “Thật là lợi ích thay cho dân chúng Videha, thật là khéo đạt được thay cho dân chúng Videha, khi họ có vua Nimi là một vị vua cai trị theo Quy luật, vị đại vương an trú trong Quy luật; vị ấy thực hành Quy luật đối với các Bà-la-môn, gia chủ, thị dân và người dân quê; và vị ấy tuân giữ ngày trai giới vào ngày mười bốn, mười lăm và mùng tám của nửa tháng.” Tâu đại vương, chư thiên cõi Tāvatiṁsa mong muốn được nhìn thấy ngài. Tâu đại vương, tôi sẽ phái cỗ xe do một ngàn con ngựa thuần chủng kéo đến cho ngài; tâu đại vương, xin ngài đừng ngần ngại bước lên cỗ xe cõi trời này.’ Này Ānanda, vua Nimi giữ im lặng nhận lời.

Khi ấy, này Ānanda, Sakka, chúa tể các vị trời, biết vua Nimi đã nhận lời — giống như một người lực lưỡng duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra; cũng vậy — biến mất ngay trước mặt vua Nimi và hiện ra giữa chư thiên cõi Tāvatiṁsa.

14. Rồi này Ānanda, Sakka, chúa tể các vị trời, gọi người đánh xe Mātali đến và bảo: ‘Này Mātali, hãy thắng cỗ xe do một ngàn con ngựa thuần chủng kéo, đi đến chỗ vua Nimi và nói như sau: “Tâu đại vương, đây là cỗ xe do một ngàn con ngựa thuần chủng kéo được Sakka, chúa tể các vị trời, phái đến; tâu đại vương, xin ngài đừng ngần ngại bước lên cỗ xe cõi trời này.”’

‘Thưa vâng, tôn giả’, này Ānanda, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, chúa tể các vị trời, thắng cỗ xe do một ngàn con ngựa thuần chủng kéo, đi đến chỗ vua Nimi và nói điều này: ‘Tâu đại vương, đây là cỗ xe do một ngàn con ngựa thuần chủng kéo được Sakka, chúa tể các vị trời, phái đến; tâu đại vương, xin ngài đừng ngần ngại bước lên cỗ xe cõi trời này. Nhưng tâu đại vương, tôi sẽ dẫn ngài đi theo con đường nào, con đường mà những kẻ làm ác đang trải nghiệm quả báo của những hành động ác, hay con đường mà những người làm thiện đang trải nghiệm quả báo của những hành động thiện?’

‘Này Mātali, hãy dẫn ta đi cả hai đường.’

15. Này Ānanda, người đánh xe Mātali đưa vua Nimi vào giảng đường Sudhamma. Này Ānanda, Sakka, chúa tể các vị trời, nhìn thấy vua Nimi đang đi đến từ đằng xa. Thấy vậy, liền nói với vua Nimi điều này: ‘Hãy đến đây, tâu đại vương. Chào mừng ngài, tâu đại vương. Tâu đại vương, chư thiên cõi Tāvatiṁsa mong muốn được nhìn thấy ngài, họ đang tụ họp ngồi tại giảng đường Sudhamma và ca ngợi ngài rằng: “Thật là lợi ích thay cho dân chúng Videha, thật là khéo đạt được thay cho dân chúng Videha, khi họ có vua Nimi là một vị vua cai trị theo Quy luật, vị đại vương an trú trong Quy luật; vị ấy thực hành Quy luật đối với các Bà-la-môn, gia chủ, thị dân và người dân quê; và vị ấy tuân giữ ngày trai giới vào ngày mười bốn, mười lăm và mùng tám của nửa tháng.” Tâu đại vương, chư thiên cõi Tāvatiṁsa mong muốn được nhìn thấy ngài. Tâu đại vương, xin ngài hãy vui hưởng giữa chư thiên với oai lực của chư thiên.’

‘Thôi đủ rồi, thưa ngài, hãy đưa ta trở về ngay tại Mithilā. Tại đó ta sẽ thực hành Quy luật đối với các Bà-la-môn, gia chủ, thị dân và người dân quê; và ta sẽ tuân giữ ngày trai giới vào ngày mười bốn, mười lăm và mùng tám của nửa tháng.’

16. Rồi này Ānanda, Sakka, chúa tể các vị trời, gọi người đánh xe Mātali đến và bảo: ‘Này Mātali, hãy thắng cỗ xe do một ngàn con ngựa thuần chủng kéo và đưa vua Nimi trở về ngay tại Mithilā.’

‘Thưa vâng, tôn giả’, này Ānanda, người đánh xe Mātali vâng lời Sakka, chúa tể các vị trời, thắng cỗ xe do một ngàn con ngựa thuần chủng kéo và đưa vua Nimi trở về ngay tại Mithilā. Tại đó, này Ānanda, vua Nimi thực hành Quy luật đối với các Bà-la-môn, gia chủ, thị dân và người dân quê, và tuân giữ ngày trai giới vào ngày mười bốn, mười lăm và mùng tám của nửa tháng.

Rồi này Ānanda, vua Nimi sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, gọi người thợ cạo đến và bảo: ‘Này người thợ cạo, khi nào ngươi thấy tóc bạc mọc trên đầu ta, hãy báo cho ta biết.’ ‘Thưa vâng, tâu đại vương’, này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Nimi. Này Ānanda, sau khi nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trôi qua, người thợ cạo nhìn thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu vua Nimi. Thấy vậy, người ấy liền thưa với vua Nimi: ‘Tâu đại vương, những sứ giả của các vị trời đã xuất hiện; đã thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu ngài.’ ‘Nếu vậy, này người thợ cạo, hãy dùng nhíp nhổ cẩn thận những sợi tóc bạc ấy và đặt vào lòng bàn tay ta.’ ‘Thưa vâng, tâu đại vương’, này Ānanda, người thợ cạo vâng lời vua Nimi, dùng nhíp nhổ cẩn thận những sợi tóc bạc ấy và đặt vào lòng bàn tay vua Nimi. Khi ấy, này Ānanda, vua Nimi ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, rồi cho gọi vị vương tử trưởng đến và bảo: ‘Này con, những sứ giả của các vị trời đã xuất hiện đối với ta; đã thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu. Ta đã hưởng thụ những bản năng của con người; nay là thời điểm để tìm kiếm những bản năng cõi trời. Này con, hãy đến tiếp nhận vương quốc này. Còn ta sẽ cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Do vậy, này con, khi nào con cũng nhìn thấy những sợi tóc bạc mọc trên đầu, khi ấy hãy ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, giao phó vương quốc cẩn thận cho vị vương tử trưởng, rồi cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Con hãy tiếp tục duy trì truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con đừng trở thành người cuối cùng của ta. Này con, dưới thế hệ của người nào mà truyền thống tốt đẹp như vậy bị cắt đứt, thì người đó là người cuối cùng của họ. Này con, ta dặn dò con điều này: “Con hãy tiếp tục duy trì truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con đừng trở thành người cuối cùng của ta.”’

17-19. Khi ấy, này Ānanda, vua Nimi ban cho người thợ cạo một ngôi làng trù phú, giao phó vương quốc cẩn thận cho vị vương tử trưởng, rồi ngay tại rừng xoài Maghadeva này, vị ấy cạo bỏ râu tóc, mặc áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Vị ấy sống lan tỏa một phương với tâm đi với lòng từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; cứ như thế, bao trùm lên, xuống, ngang, khắp mọi nơi, toàn bộ thế giới với tâm đi với lòng từ rộng lớn, vĩ đại, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Với tâm đi với sự che chở […lặp lại…] với tâm đi với sự cùng vui […lặp lại…] vị ấy sống lan tỏa một phương với tâm đi với sự bình thản, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; cứ như thế, bao trùm lên, xuống, ngang, khắp mọi nơi, toàn bộ thế giới với tâm đi với sự bình thản rộng lớn, vĩ đại, vô lượng, không hận thù, không ác ý. Này Ānanda, vua Nimi đã vui chơi như một vương tử trong tám mươi tư ngàn năm, làm phó vương trong tám mươi tư ngàn năm, trị vì vương quốc trong tám mươi tư ngàn năm, và sống đời sống thánh thiện như một người xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình ngay tại rừng xoài Maghadeva này trong tám mươi tư ngàn năm. Sau khi luyện tập bốn trú xứ phạm thiên, sau khi thân hoại mạng chung, vị ấy tái sinh vào Phạm thiên giới.

20. Này Ānanda, vua Nimi có một người con trai tên là Kaḷārajanaka. Vị ấy đã không xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình. Vị ấy đã cắt đứt truyền thống tốt đẹp đó. Vị ấy trở thành người cuối cùng của họ.

21. Này Ānanda, có thể thầy nghĩ rằng: ‘Chắc hẳn vào thời đó, vua Maghadeva là một người nào khác, người đã thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy.’ Này Ānanda, không nên nhìn nhận như vậy. Vào thời đó, Ta chính là vua Maghadeva. Ta đã thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy, truyền thống tốt đẹp do Ta thiết lập; các thế hệ sau đã tiếp tục duy trì.

Nhưng này Ānanda, truyền thống tốt đẹp đó không dẫn đến sự chán ghét (nhàm chán / nibbidā), không dẫn đến cạn hết đắm nhiễm (ly tham / virāgā), không dẫn đến chấm dứt (diệt / nirodha), không dẫn đến lắng dịu (tịch tịnh / upasama), không dẫn đến hiểu hết toàn bộ (thắng tri / abhiññā), không dẫn đến giác ngộ, không dẫn đến Niết-bàn, mà chỉ dẫn đến sự tái sinh vào Phạm thiên giới. Còn này Ānanda, truyền thống tốt đẹp do Ta thiết lập hiện nay hoàn toàn dẫn đến sự chán ghét, dẫn đến cạn hết đắm nhiễm, dẫn đến chấm dứt, dẫn đến lắng dịu, dẫn đến hiểu hết toàn bộ, dẫn đến giác ngộ, dẫn đến Niết-bàn.

Và này Ānanda, thế nào là truyền thống tốt đẹp do Ta thiết lập hiện nay hoàn toàn dẫn đến sự chán ghét, dẫn đến cạn hết đắm nhiễm, dẫn đến chấm dứt, dẫn đến lắng dịu, dẫn đến hiểu hết toàn bộ, dẫn đến giác ngộ, dẫn đến Niết-bàn? Đó chính là Tám Bước Thiện (bát chánh đạo / ariya aṭṭhaṅgika magga), cụ thể là: Nhìn nhận Thiện (chánh kiến / sammā-diṭṭhi), Suy nghĩ Thiện (chánh tư duy / sammā-saṅkappa), Lời nói Thiện (chánh ngữ / sammā-vācā), Hành động Thiện (chánh nghiệp / sammā-kammanta), Đời sống Thiện (chánh mạng / sammā-ājīva), Nỗ lực Thiện (chánh tinh tấn / sammā-vāyāma), Chú ý quan sát Thiện (chánh niệm / sammā-sati), Định thiện (chánh định / sammā-samādhi). Này Ānanda, đây là truyền thống tốt đẹp do Ta thiết lập hiện nay hoàn toàn dẫn đến sự chán ghét, dẫn đến cạn hết đắm nhiễm, dẫn đến chấm dứt, dẫn đến lắng dịu, dẫn đến hiểu hết toàn bộ, dẫn đến giác ngộ, dẫn đến Niết-bàn.

Này Ānanda, Ta dặn dò các thầy điều này: ‘Các thầy hãy tiếp tục duy trì truyền thống tốt đẹp này do Ta thiết lập, các thầy đừng trở thành những người cuối cùng của Ta’. Này Ānanda, dưới thế hệ của người nào mà truyền thống tốt đẹp như vậy bị cắt đứt, thì người đó là người cuối cùng của họ. Này Ānanda, Ta dặn dò các thầy điều này: ‘Các thầy hãy tiếp tục duy trì truyền thống tốt đẹp này do Ta thiết lập, các thầy đừng trở thành những người cuối cùng của Ta’."

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ānanda hoan hỷ, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.

Kinh Maghadeva thứ ba kết thúc.

MN 83. KINH MAKHÀDEVA

(Makhàdeva Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Mithila (Di-tát-la), tại rừng Makhadevamba.

Rồi Thế Tôn mỉm cười khi đến tại một địa điểm. Tôn giả Ananda liền suy nghĩ: “Do nhân gì, do duyên gì, Thế Tôn lại mỉm cười? Không phải không có lý do khiến Thế Tôn mỉm cười”. Rồi Tôn giả Ananda, đắp y phía một bên vai, chắp tay vái chào Thế Tôn và bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì Thế Tôn lại mỉm cười? Không phải không lý do khiến Thế Tôn mỉm cười.

– Thuở xưa, này Ananda, vị vua chính nước Mithila này tên là Makhadeva, là vị pháp vương như pháp, kiên trì trên pháp, vị Ðại vương thực hành Chánh pháp, giữa các Bà-la-môn, gia chủ, giữa thị dân và thôn dân, hành trì lễ Uposatha (Bố-tát) vào các ngày 14, ngày 15 và ngày mồng 8. Rồi này Ananda, vua Makhadeva sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, bảo người thợ cạo tóc:

– “Này Thợ cạo tóc, khi nào Ông thấy trên đầu ta, có mọc tóc bạc, hãy báo cho ta biết”.

– “Thưa vâng, tâu Ðại vương”.

Này Ananda, người thợ cạo tóc vâng đáp vua Makhadeva. Này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, người thợ cạo tóc thấy trên đầu vua Makhadeva có sanh tóc bạc, thấy vậy liền tâu vua Makhadeva:

– “Các Thiên sứ đã hiện ra cho Ðại vương. Tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu”.

– “Vậy này Thợ cạo tóc, hãy khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, và đặt chúng trên bàn tay của ta”.

– “Thưa vâng, tâu Ðại vương”.

Này Ananda người thợ cạo tóc vâng đáp vua Makhadeva, sau khi khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, đặt chúng trên bàn tay của vua Makhadeva. Rồi này Ananda, vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một ân tứ, liền cho gọi hoàng tử con đầu và nói:

– "Này Hoàng tử thân yêu, các Thiên sứ đã hiện ra cho ta, tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu. Ta đã hưởng thọ các dục lạc thế gian, nay đã đến thời đi tìm kiếm các thiên lạc. Hãy đến đây, này Hoàng tử thân yêu, hãy trị vì quốc độ này. Sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, ta sẽ xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và này Hoàng tử thân yêu, khi nào con thấy tóc bạc mọc ra trên đầu, thời hãy cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một ân tứ, sau khi khéo giao lại quốc gia cho hoàng tử con đầu, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, hãy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy trì, con chớ thành người tối hậu sau ta. Này Hoàng tử thân yêu, khi hai người còn tồn tại, và có sự đứt đoạn của truyền thống này, thời người nào, (làm cho đứt đoạn), người ấy là người tối hậu. Vậy này Hoàng tử thân yêu, ta nói với con: “Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy trì. Con chớ thành người tối hậu sau ta”.

Rồi này Ananda, vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp (như là một ân tứ) sau khi

khéo giao quốc gia cho hoàng tử con đầu, chính tại rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, vua Makhadeva đã xuất gia.

Vị này an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm thấm nhuần lòng từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

Với tâm thấm nhuần lòng bi… với tâm thấm nhuần lòng hỷ,… an trú biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

Nhưng này Ananda, vua Makhadeva, tám vạn bốn ngàn năm, đã chơi trò chơi của hoàng tử, tám vạn bốn ngàn năm, đã trị vì như một phó vương; tám vạn bốn ngàn năm, đã chấp chánh như một quốc vương; tám vạn bốn ngàn năm, chính tại ngôi rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sống theo Phạm hạnh. Vị này, sau khi tụ tập bốn Phạm trú, khi thân hoại mạng chung được sanh lên Phạm thiên giới.

Rồi này Ananda, con vua Makhadeva, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi người thợ cạo tóc:

– “Này thợ cạo tóc, khi nào Ông thấy trên đầu Ta có mọc tóc bạc, hãy báo cho ta biết”.

– “Thưa vâng, tâu Ðại vương”.

Này Ananda người thợ cạo tóc vâng đáp con vua Makhadeva. Này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm người thợ cạo tóc thấy trên đầu con vua Makhadeva có sanh tóc bạc, thấy vậy liền tâu với con vua Makhadeva:

– “Các Thiên sứ đã hiện ra cho Ðại vương. Tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu”.

– “Vậy này thợ cạo tóc, hãy khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, và đặt chúng trên bàn tay của ta”.

– “Thưa vâng, tâu Ðại vương”.

Này Ananda, người thợ cạo tóc vâng đáp con vua Makhadeva, sau khi khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, đặt chúng trên bàn tay của con vua Makhadeva. Rồi này Ananda, con vua Makhadeva sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một ân tứ, liền cho gọi vị hoàng tử con đầu và nói:

– "Này Hoàng tử thân yêu, các Thiên sứ đã hiện ra cho ta, tóc bạc đã thấy sanh ra trên đầu. Ta đã hưởng thọ dục lạc thế gian, nay đã đến thời đi tìm kiếm các thiên lạc. Hãy đến đây, này Hoàng tử thân yêu, hãy trị vì quốc độ này. Sau khi cạo bỏ râu tóc đắp áo cà-sa, ta sẽ xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và nay, này Hoàng tử thân yêu, khi nào con thấy tóc bạc mọc ra trên đầu, thời hãy cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một ân tứ, sau khi khéo giao lại quốc gia này cho vị hoàng tử con đầu, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, hãy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập. Con phải tiếp tục duy trì, chớ thành người tối hậu sau ta. Này Hoàng tử thân yêu, khi hai người còn tồn tại, và có sự đứt đoạn của truyền thống này, thời người nào (làm cho đứt đoạn), người ấy là người tối hậu. Vậy này Hoàng tử thân yêu, ta nói với con: "Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập,

con phải tiếp tục duy trì. Con chớ thành người tối hậu sau ta".

Rồi này Ananda, con vua Makhadeva, sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp (như một ân tứ), sau khi khéo giao quốc gia cho vị hoàng tử con đầu, chính tại rừng xoài này, con vua Makhadeva sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia, vị này an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy, phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Với tâm thấm nhuần lòng bi… với tâm thấm nhuần lòng hỷ… an trú biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Nhưng này Ananda, con vua Makhadeva tám vạn bốn ngàn năm, đã chơi trò chơi của hoàng tử; tám vạn bốn ngàn năm, đã trị vì như một phó vương; tám vạn bốn ngàn năm, đã chấp chánh như một quốc vương; tám vạn bốn ngàn năm, chính tại ngôi rừng xoài này, con vua Makhadeva sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sống theo Phạm hạnh. Vị này, sau khi tu tập bốn Phạm trú, khi thân hoại mạng chung, được sanh lên Phạm thiên giới.

Rồi này Ananda, các tử tôn của vua Makhadeva truyền nối tiếp tục vua ấy, sau tám vạn bốn ngàn năm làm vương tộc (Khattiya), chính tại ngôi rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, các vị ấy biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ và an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân, với tâm thấm nhuần lòng bi… … với tâm thấm nhuần lòng hỷ… … an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, những vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy tám vạn bốn ngàn năm đã chơi trò chơi của hoàng tử, tám vạn bốn ngàn năm, đã trị vì như một phó vương; tám vạn bốn ngàn năm, đã chấp chánh như một quốc vương; tám vạn bốn ngàn năm, chính tại ngôi rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sống theo Phạm hạnh. Các vị ấy, sau khi tu tập bốn Phạm trú, khi thân hoại mạng chung, được sanh lên Phạm thiên giới.

Nemi là vị cuối cùng của các vị vua ấy, là vị pháp vương như pháp, kiên trì trên pháp, vị đại vương thực hành Chánh pháp giữa các Bà-la-môn, gia chủ, giữa thị dân và thôn dân, hành trì lễ Uposatha (Bố-tát) vào các ngày 14, ngày 15 và ngày mồng 8.

Thuở xưa, này Ananda, khi chư Thiên ở Tavatimsa (Tam thập tam thiên) ngồi hội họp với nhau tại giảng đường Thiện Pháp (Sudhamma), cuộc đối thoại sau đây được khởi lên: “Thật hạnh phúc thay cho dân chúng Videha, thật tốt đẹp thay cho dân chúng Videha, được vua Nemi là vị pháp vương như pháp, kiên trì trên pháp, vị Ðại vương thực hành Chánh pháp giữa các Bà-la-môn, gia chủ, giữa thị dân và thôn dân, hành trì lễ Uposatha (Bố-tát) vào các ngày 14, ngày 15 và ngày mồng 8”.

Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka nói với chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba:

– “Chư Khanh, chư Khanh có muốn yết kiến vua Nemi không?”.

– “Thưa Thiên chủ, chúng tôi muốn yết kiến vua Nemi”.

Lúc bấy giờ, vua Nemi trong ngày rằm lễ Bố-Tát (Uposatha), đã gội đầu, giữ trai giới đang ngồi trên lầu

cung điện. Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka, như nhà lực sĩ duỗi bàn tay đang co lại, hay co lại bàn tay đang duỗi ra; cũng vậy, Thiên chủ biến mất giữa chư Thiên cõi trời Ba mươi ba, và hiện ra trước mặt vua Nemi. Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka nói với vua Nemi:

– "Tâu Ðại vương, thật hạnh phúc thay cho Ðại vương, thật tốt lành thay cho Ðại vương! Tâu Ðại vương, chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba đang ngồi tại giảng đường Thiện Pháp tán thán Ðại vương và nói: “Thật hạnh phúc thay cho dân chúng Videha… và ngày mồng 8”. Tâu Ðại vương, chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba muốn yết kiến Ðại vương. Tâu Ðại vương, tôi sẽ gởi cho Ðại vương một cỗ xe có ngàn ngựa kéo, Ðại vương hãy cưỡi thiên xa ấy, chớ có sợ hãi! "

Này Ananda, vua Nemi im lặng nhận lời. Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka, sau khi biết được vua Nemi đã nhận lời, như nhà lực sĩ… liền biến mất và hiện ra giữa chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba.

Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka gọi người đánh xe Matali và nói:

– "Này Matali, sau khi thắng cỗ xe có ngàn ngựa kéo hãy đi đến vua Nemi và nói: "Tâu Ðại vương, đây là cỗ xe có ngàn ngựa kéo do Thiên chủ Sakka gửi đến cho Ðại vương. Ðại vương hãy cưỡi thiên xa, chớ có sợ hãi! ".

– “Thưa vâng, Tôn giả”.

Người đánh xe Matali vâng đáp Thiên chủ Sakka, cho thắng cỗ xe có ngàn ngựa kéo, đi đến vua Nemi và thưa:

– “Tâu Ðại vương, đây là cỗ xe có ngàn ngựa kéo do Thiên chủ Sakka gửi đến cho Ðại vương. Ðại vương hãy cưỡi thiên xa, chớ có sợ hãi! Và tâu Ðại vương, con sẽ dẫn Ðại vương đi đường nào? Con đường do đó các nghiệp ác đưa đến sự cảm thọ quả báo các nghiệp ác hay con đường do đó các thiện nghiệp đưa đến sự cảm thọ quả báo các thiện nghiệp”.

– “Hãy đưa Ta đi, cả hai con đường”.

Và này Ananda, người đánh xe Matali đưa vua Nemi đến giảng đường Sudhamma (Thiện Pháp). Này Ananda, Thiên chủ Sakka thấy vua Nemi đường xa đi đến, sau khi thấy vậy, liền nói với vua Nemi:

– “Hãy đến, tâu Ðại vương; thiện lai, tâu Ðại vương. Tâu Ðại vương, chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba ngồi ở giảng đường Sudhamma, tán thán Ðại vương như sau: “Thật là hạnh phúc… và ngày mồng 8”. Tâu Ðại vương, chư Thiên ở cõi trời Ba mươi ba muốn yết kiến Ðại vương. Tâu Ðại vương, hãy hoan lạc với thiên uy lực giữa chư Thiên”.

– “Thôi vừa rồi, Tôn giả. Hãy đưa tôi về Mithila, tại đấy tôi sẽ sống theo Chánh pháp giữa các vị Bà-la- môn, gia chủ, và giữa các thị dân và thôn dân và thọ trì trai giới vào các ngày 14, ngày 15 và ngày mồng 8”.

Rồi này Ananda, Thiên chủ Sakka nói với người đánh xe Matali:

– “Này Matali, sau khi thắng cỗ xe có ngàn ngựa kéo, hãy đưa vua Nemi về tại Mithila”.

– “Thưa vâng, Tôn giả”.

Này Ananda, người đánh xe Matali vâng đáp Thiên chủ Sakka, thắng cỗ xe có ngàn ngựa kéo, và đưa

vua Nemi về Mithila.

Ở đây, này Ananda, vua Nemi sống như pháp giữa các Bà-la-môn, gia chủ và giữa thị dân và thôn dân, thọ trì trai giới vào các ngày 14, ngày 15 và ngày mồng 8.

Và này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm; vua Nemi gọi người thợ cạo tóc:

– “Này Thợ cạo tóc, khi nào Ông thấy trên đầu ta có mọc tóc bạc, hãy báo cho ta biết”.

– “Thưa vâng, tâu Ðại vương”.

Này Ananda, người thợ cạo tóc vâng đáp vua Nemi. Này Ananda, sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, người thợ cạo tóc thấy trên đầu vua Nemi có mọc tóc bạc, thấy vậy liền tâu với vua Nemi:

– “Các Thiên sứ đã hiện cho Ðại vương. Tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu”.

– “Vậy này Thợ cạo tóc, hãy khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, và đặt chúng trên bàn tay của ta”.

– “Thưa vâng, tâu Ðại vương”.

Này Ananda, người thợ cạo tóc vâng đáp vua Nemi, sau khi khéo nhổ những sợi tóc bạc ấy với cái nhíp, đặt chúng trên bàn tay vua Nemi. Rồi này Ananda, vua Nemi, sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp (như một ân tứ), liền cho gọi vị hoàng tử con đầu và nói:

– "Này Hoàng tử thân yêu, các Thiên sứ đã hiện ra cho ta, tóc bạc đã được thấy mọc ra trên đầu. Ta đã hưởng thọ các dục lạc thế gian, nay đã đến thời đi tìm kiếm các thiên lạc. Hãy đến đây, Hoàng tử thân yêu, hãy trị vì quốc độ này. Sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, ta sẽ xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và này Hoàng tử thân yêu, khi nào con thấy tóc bạc mọc ra trên đầu, thời hãy cho người thợ cạo tóc một lương ấp như một ân tứ, sau khi khéo giao lại quốc gia cho vị hoàng tử con đầu, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, hãy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy trì, con chớ thành người tối hậu sau ta. Này Hoàng tử thân yêu, khi hai người còn tồn tại, và có sự đứt đoạn của truyền thống này, thời người nào (làm cho đứt đoạn) người ấy là người tối hậu. Này Hoàng tử thân yêu, ta nói với con: “Truyền thống tốt đẹp này do ta thiết lập, con phải tiếp tục duy trì. Con chớ thành người tối hậu sau ta”.

Rồi này Ananda, vua Nemi, sau khi cho người thợ cạo tóc một lương ấp (như là một ân tứ), sau khi khéo giao quốc gia cho vị Hoàng tử con đầu, chính tại rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia, vị này an trú, biến mãn một phương với tâm thấm nhuần lòng từ; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm thấm nhuần lòng từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Với tâm thấm nhuần lòng bi… … Với tâm thấm nhuần lòng hỷ… … an trú biến mãn mọt phương với tâm thấm nhuần lòng xả; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm thấm nhuần lòng xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân. Nhưng này Ananda, vua Nemi, tám vạn bốn ngàn năm, đã chơi trò chơi của hoàng tử; tám vạn bốn ngàn năm, đã trị vì như phó vương; tám vạn bốn ngàn năm, đã chấp chánh như một quốc vương; tám vạn bốn ngàn năm, chính tại ngôi rừng xoài Makhadeva này, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, sống theo Phạm hạnh. Vị này, sau khi tu tập bốn Phạm trú, khi thân hoại mạng chung, được sanh lên Phạm thiên giới.

Nhưng này Ananda, người con của vua Nemi tên là Kalarajanaka. Vị này không xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị này đã cắt đứt truyền thống tốt đẹp ấy. Vị này là người tối hậu của các vị ấy. Này Ananda, rất có thể Ông nghĩ như sau: “Trong thời ấy, vua Makhadeva, vị đã thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy là một vị khác”. Nhưng này Ananda, chớ có hiểu như vậy. Trong thời ấy, ta là Makhadeva. Ta đã thiết lập truyền thống tốt đẹp ấy. Dân chúng đến sau cho rằng truyền thống tốt đẹp ấy được Ta thiết lập. Nhưng này Ananda, truyền thống tốt đẹp ấy không đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh, thượng trí, giác ngộ, Niết-bàn và này Ananda, nay thế nào là truyền thống tốt đẹp được Ta thiết lập, và truyền thống ấy đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh, thượng trí, giác ngộ, Niết-bàn? Chính là Thánh đạo Tám ngành này, tức là Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm, Chánh định. Này Ananda, đây là truyền thống tốt đẹp được Ta thiết lập, và truyền thống ấy đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, tịch tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Này Ananda, về vấn đề này, Ta nói như sau: “Truyền thống tốt đẹp này do Ta thiết lập, hãy tiếp tục duy trì. Các Ông chớ có thành người tối hậu sau Ta”. Này Ananda, khi hai người còn tồn tại, và có sự đứt đoạn của truyền thống này, thời người nào (làm cho đứt đoạn), người ấy là người tối hậu. Vậy này Ananda, Ta nói với Ông: “Truyền thống tốt đẹp này do Ta thiết lập, các Ông hãy tiếp tục duy trì. Các Ông chớ có thành người tối hậu sau Ta”.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-