MN 82. KINH RAṬṬHAPĀLA
(Raṭṭhapālasutta) Bản tóm tắt→
1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Đức Thế Tôn đang du hành trong xứ Kuru cùng với một hội chúng tỳ kheo đông đảo, Ngài đi đến một thị trấn của người Kuru tên là Thullakoṭṭhika.
2. Các bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika nghe tin:
“Sa-môn Gotama, con trai nhà Sakya, xuất gia từ gia tộc Sakya đang du hành trong xứ Kuru cùng với một hội chúng tỳ kheo đông đảo đã đến Thullakoṭṭhika. Tiếng đồn tốt lành sau đây về Tôn giả Gotama đã vang lên: ‘Đó là Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, đầy đủ minh và hạnh, bậc Thiện Thệ, người hiểu biết thế gian, bậc Vô thượng, người điều phục những người đáng được điều phục, bậc Thầy của chư thiên và loài người, Đức Phật, Đức Thế Tôn’. Ngài đã tự mình thắng tri, trực tiếp chứng nghiệm và công bố thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, thế hệ các sa-môn và bà-la-môn cùng với chư thiên và loài người. Ngài thuyết giảng Giáo pháp (pháp / dhamma) tốt đẹp ở đoạn đầu, tốt đẹp ở đoạn giữa, tốt đẹp ở đoạn cuối, đầy đủ ý nghĩa và văn tự, Ngài hiển lộ đời sống thánh thiện (phạm hạnh / brahmacariya) hoàn toàn viên mãn và trong sạch. Thật tốt lành thay khi được chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy.”
3. Rồi các bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đi đến nơi Đức Thế Tôn; sau khi đến, một số người đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số người chào hỏi Đức Thế Tôn, sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu và ghi nhớ, họ ngồi xuống một bên; một số người chắp tay vái chào Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số người xưng tên và dòng họ trước mặt Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số người giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên. Khi các bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika đã ngồi xuống một bên, Đức Thế Tôn đã dùng bài giảng về Giáo pháp để chỉ dẫn, khích lệ, làm cho phấn khởi và làm cho hân hoan.
4. Lúc bấy giờ, có một thanh niên tên là Raṭṭhapāla, con trai của gia tộc danh giá nhất trong chính thị trấn Thullakoṭṭhika này, đang ngồi trong hội chúng đó. Rồi thanh niên Raṭṭhapāla khởi lên suy nghĩ này: “Theo như tôi hiểu Giáo pháp do Đức Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ gì cho một người sống ở gia đình có thể thực hành đời sống thánh thiện hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, sáng bóng như vỏ ốc. Hay là tôi cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
5. Rồi các bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika, sau khi được Đức Thế Tôn dùng bài giảng về Giáo pháp chỉ dẫn, khích lệ, làm cho phấn khởi và làm cho hân hoan, họ hoan hỷ và tán thán lời Đức Thế Tôn nói, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài rồi rời đi.
6. Rồi thanh niên Raṭṭhapāla, không lâu sau khi các bà-la-môn và gia chủ ở Thullakoṭṭhika rời đi, đã đi đến nơi Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thanh niên Raṭṭhapāla bạch Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, theo như con hiểu Giáo pháp do Đức Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ gì cho một người sống ở gia đình có thể thực hành đời sống thánh thiện hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, sáng bóng như vỏ ốc. Bạch Thế Tôn, con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Bạch Thế Tôn, xin cho con được xuất gia trước mặt Đức Thế Tôn, xin cho con được thọ đại giới. Xin Đức Thế Tôn cho con xuất gia.”
“Này Raṭṭhapāla, con đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình để sống không gia đình chưa?”
“Bạch Thế Tôn, con chưa được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
“Này Raṭṭhapāla, các vị Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgata) không cho phép người con xuất gia khi chưa được cha mẹ đồng ý.”
“Bạch Thế Tôn, con sẽ làm cách nào đó để cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
7. Rồi thanh niên Raṭṭhapāla đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài rồi đi đến nơi cha mẹ; sau khi đến, anh thưa với cha mẹ: “Thưa cha mẹ, theo như con hiểu Giáo pháp do Đức Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ gì cho một người sống ở gia đình có thể thực hành đời sống thánh thiện hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, sáng bóng như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Xin cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
Khi được nói vậy, cha mẹ của thanh niên Raṭṭhapāla nói với thanh niên Raṭṭhapāla: “Này con Raṭṭhapāla, con là đứa con trai duy nhất của chúng ta, thương yêu, vừa ý, lớn lên trong hạnh phúc (lạc / sukha), được nuôi dưỡng trong hạnh phúc. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ đau khổ (khổ / dukkha) nào. (…) Dù con có chết, chúng ta cũng không muốn xa con. Vậy làm sao chúng ta có thể cho phép con, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình được?”
Lần thứ hai, thanh niên Raṭṭhapāla […lặp lại…] Lần thứ ba, thanh niên Raṭṭhapāla thưa với cha mẹ: “Thưa cha mẹ, theo như con hiểu Giáo pháp do Đức Thế Tôn thuyết giảng, thật không dễ gì cho một người sống ở gia đình có thể thực hành đời sống thánh thiện hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, sáng bóng như vỏ ốc. Con muốn cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Xin cha mẹ cho phép con từ bỏ gia đình để sống không gia đình.” Lần thứ ba, cha mẹ của thanh niên Raṭṭhapāla nói với thanh niên Raṭṭhapāla: “Này con Raṭṭhapāla, con là đứa con trai duy nhất của chúng ta, thương yêu, vừa ý, lớn lên trong hạnh phúc, được nuôi dưỡng trong hạnh phúc. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ đau khổ nào. Dù con có chết, chúng ta cũng không muốn xa con. Vậy làm sao chúng ta có thể cho phép con, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình được?”
Rồi thanh niên Raṭṭhapāla nghĩ: “Cha mẹ không cho phép ta từ bỏ gia đình để sống không gia đình”, anh liền nằm xuống ngay trên nền đất trống: “Tại chính nơi này, ta sẽ chết hoặc được xuất gia.” Rồi thanh niên Raṭṭhapāla không ăn một bữa, không ăn hai bữa, không ăn ba bữa, không ăn bốn bữa, không ăn năm bữa, không ăn sáu bữa, không ăn bảy bữa.
8. Rồi cha mẹ của thanh niên Raṭṭhapāla nói với thanh niên Raṭṭhapāla: “Này con Raṭṭhapāla, con là đứa con trai duy nhất của chúng ta, thương yêu, vừa ý, lớn lên trong hạnh phúc, được nuôi dưỡng trong hạnh phúc. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ đau khổ nào. Dù con có chết, chúng ta cũng không muốn xa con. Vậy làm sao chúng ta có thể cho phép con, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Hãy đứng dậy, này con Raṭṭhapāla, hãy ăn, hãy uống và hãy vui chơi; vừa ăn, uống, vui chơi, vừa thọ hưởng các thú vui và làm các việc phước lành, hãy tận hưởng đi. Chúng ta không cho phép con từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Dù con có chết, chúng ta cũng không muốn xa con. Vậy làm sao chúng ta có thể cho phép con, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình được?”
Khi được nói vậy, thanh niên Raṭṭhapāla giữ im lặng.
Lần thứ hai, cha mẹ của thanh niên Raṭṭhapāla nói với thanh niên Raṭṭhapāla […lặp lại…] Lần thứ hai, thanh niên Raṭṭhapāla giữ im lặng. Lần thứ ba, cha mẹ của thanh niên Raṭṭhapāla nói với thanh niên Raṭṭhapāla: “Này con Raṭṭhapāla, con là đứa con trai duy nhất của chúng ta, thương yêu, vừa ý, lớn lên trong hạnh phúc, được nuôi dưỡng trong hạnh phúc. Này con Raṭṭhapāla, con không biết đến bất cứ đau khổ nào. Dù con có chết, chúng ta cũng không muốn xa con, vậy làm sao chúng ta có thể cho phép con, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Hãy đứng dậy, này con Raṭṭhapāla, hãy ăn, hãy uống và hãy vui chơi; vừa ăn, uống, vui chơi, vừa thọ hưởng các thú vui và làm các việc phước lành, hãy tận hưởng đi. Chúng ta không cho phép con từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Dù con có chết, chúng ta cũng không muốn xa con. Vậy làm sao chúng ta có thể cho phép con, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình được?”
9. Lần thứ ba, thanh niên Raṭṭhapāla giữ im lặng.
10. Rồi những người bạn của thanh niên Raṭṭhapāla đi đến nơi thanh niên Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với thanh niên Raṭṭhapāla: “Này bạn Raṭṭhapāla, bạn là đứa con trai duy nhất của cha mẹ, thương yêu, vừa ý, lớn lên trong hạnh phúc, được nuôi dưỡng trong hạnh phúc. Này bạn Raṭṭhapāla, bạn không biết đến bất cứ đau khổ nào. Dù bạn có chết, cha mẹ cũng không muốn xa bạn. Vậy làm sao họ có thể cho phép bạn, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Hãy đứng dậy, này bạn Raṭṭhapāla, hãy ăn, hãy uống và hãy vui chơi; vừa ăn, uống, vui chơi, vừa thọ hưởng các thú vui và làm các việc phước lành, hãy tận hưởng đi. Cha mẹ sẽ không cho phép bạn từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Dù bạn có chết, cha mẹ cũng không muốn xa bạn. Vậy làm sao họ có thể cho phép bạn, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình được?”
Khi được nói vậy, thanh niên Raṭṭhapāla giữ im lặng.
Lần thứ hai… Lần thứ ba, những người bạn của thanh niên Raṭṭhapāla nói với thanh niên Raṭṭhapāla: “Này bạn Raṭṭhapāla, bạn là đứa con trai duy nhất của cha mẹ, thương yêu, vừa ý, lớn lên trong hạnh phúc, được nuôi dưỡng trong hạnh phúc, này bạn Raṭṭhapāla, bạn không biết đến bất cứ đau khổ nào, dù bạn có chết, cha mẹ cũng không muốn xa bạn. Vậy làm sao họ có thể cho phép bạn, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình? Hãy đứng dậy, này bạn Raṭṭhapāla, hãy ăn, hãy uống và hãy vui chơi, vừa ăn, uống, vui chơi, vừa thọ hưởng các thú vui và làm các việc phước lành, hãy tận hưởng đi. Cha mẹ sẽ không cho phép bạn từ bỏ gia đình để sống không gia đình, dù bạn có chết, cha mẹ cũng không muốn xa bạn. Vậy làm sao họ có thể cho phép bạn, khi đang còn sống, từ bỏ gia đình để sống không gia đình được?” Lần thứ ba, thanh niên Raṭṭhapāla giữ im lặng.
11. Rồi những người bạn của thanh niên Raṭṭhapāla đi đến nơi cha mẹ của thanh niên Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với cha mẹ của thanh niên Raṭṭhapāla: “Thưa hai bác, thanh niên Raṭṭhapāla này đang nằm ngay trên nền đất trống với ý nghĩ: ‘Tại chính nơi này, ta sẽ chết hoặc được xuất gia’. Nếu hai bác không cho phép thanh niên Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình để sống không gia đình, anh ấy sẽ chết ngay tại chỗ. Nhưng nếu hai bác cho phép thanh niên Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình để sống không gia đình, hai bác vẫn có thể nhìn thấy anh ấy sau khi xuất gia. Nếu thanh niên Raṭṭhapāla không tìm thấy niềm vui trong việc từ bỏ gia đình để sống không gia đình, anh ấy còn có con đường nào khác? Anh ấy sẽ quay trở về đây thôi. Xin hai bác hãy cho phép thanh niên Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
“Này các cháu, chúng ta cho phép thanh niên Raṭṭhapāla từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Nhưng sau khi xuất gia, anh ấy phải về thăm cha mẹ.”
Rồi những người bạn của thanh niên Raṭṭhapāla đi đến nơi thanh niên Raṭṭhapāla; sau khi đến, họ nói với thanh niên Raṭṭhapāla: “Hãy đứng dậy, này bạn Raṭṭhapāla, bạn đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Nhưng sau khi xuất gia, bạn phải về thăm cha mẹ.”
12. Rồi thanh niên Raṭṭhapāla đứng dậy, lấy lại sức lực, đi đến nơi Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, thanh niên Raṭṭhapāla bạch Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, con đã được cha mẹ cho phép từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Xin Đức Thế Tôn cho con xuất gia.”
13. Thanh niên Raṭṭhapāla đã được xuất gia trước mặt Đức Thế Tôn, đã được thọ đại giới. Rồi Đức Thế Tôn, sau khi lưu lại Thullakoṭṭhika tùy theo ý thích cùng với Tôn giả Raṭṭhapāla vừa mới thọ đại giới được nửa tháng, Ngài khởi hành du hành về hướng Sāvatthi. Du hành dần dần, Ngài đến Sāvatthi. Tại đó, Đức Thế Tôn trú ở Sāvatthi, trong tu viện của Anāthapiṇḍika tại rừng Jeta.
14. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla sống một mình, rời xa đám đông, không sao nhãng, nhiệt tâm, quyết tâm, không bao lâu sau—mục đích vô thượng mà các thiện nam tử chân chính từ bỏ gia đình để sống không gia đình—đích đến cuối cùng của đời sống thánh thiện, ngay trong hiện tại, vị ấy đã tự mình thắng tri, trực tiếp chứng nghiệm, đạt đến và an trú.
Vị ấy biết rõ: “Sự Tái sinh (sinh / jāti) đã cạn kiệt, đời sống thánh thiện đã được sống, những việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa.” Và Tôn giả Raṭṭhapāla đã trở thành một vị A-la-hán nữa.
15. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến nơi Đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Raṭṭhapāla bạch Đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, con muốn về thăm cha mẹ, nếu Đức Thế Tôn cho phép con.”
Rồi Đức Thế Tôn dùng tâm quán sát tâm của Tôn giả Raṭṭhapāla. Khi Đức Thế Tôn biết rõ: “Thiện nam tử Raṭṭhapāla không thể nào từ bỏ học giới để quay trở lại đời sống thấp kém”, rồi Đức Thế Tôn nói với Tôn giả Raṭṭhapāla: “Này Raṭṭhapāla, nay con hãy làm những gì con cho là đúng lúc.”
16. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài, thu dọn chỗ ở, cầm y bát và khởi hành du hành về hướng Thullakoṭṭhika. Du hành dần dần, vị ấy đến Thullakoṭṭhika. Tại đó, Tôn giả Raṭṭhapāla trú ở Thullakoṭṭhika, trong khu vườn nai của vua Korabya. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Thullakoṭṭhika để khất thực. Đi khất thực từng nhà ở Thullakoṭṭhika, vị ấy đi đến nhà của cha mình.
17. Lúc bấy giờ, cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đang được chải tóc ở sảnh cửa giữa. Cha của Tôn giả Raṭṭhapāla nhìn thấy Tôn giả Raṭṭhapāla đang đi đến từ đằng xa. Thấy vậy, ông nói:
“Chính những tên sa-môn trọc đầu này đã dụ dỗ đứa con trai duy nhất của chúng ta, thương yêu, vừa ý đi xuất gia.” Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla tại nhà cha mình không nhận được thức ăn bố thí cũng không nhận được lời từ chối; trái lại, vị ấy chỉ nhận được những lời chửi mắng.
18. Lúc bấy giờ, người nữ tỳ của gia đình Tôn giả Raṭṭhapāla đang định vứt bỏ món cháo lúa mạch ôi thiu từ hôm qua. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla nói với người nữ tỳ ấy: “Này chị, nếu món đó phải vứt đi, hãy đổ vào bát của tôi đây.” Rồi người nữ tỳ của gia đình Tôn giả Raṭṭhapāla trong khi đổ món cháo lúa mạch ôi thiu đó vào bát của Tôn giả Raṭṭhapāla, đã nhận ra dấu hiệu ở tay, chân và giọng nói.
Rồi người nữ tỳ của gia đình Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến nơi mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, cô nói với mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla: “Thưa phu nhân, phu nhân có biết không: ‘Cậu chủ Raṭṭhapāla đã về’.”
“Này cô, nếu cô nói thật, ta sẽ giải phóng cô khỏi thân phận nô lệ.”
Rồi mẹ của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến nơi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, bà nói với cha của Tôn giả Raṭṭhapāla: “Thưa gia chủ, ông có biết không: ‘Nghe nói con trai Raṭṭhapāla đã về’.”
19. Lúc bấy giờ, Tôn giả Raṭṭhapāla đang ngồi dựa vào một bức tường dùng món cháo lúa mạch ôi thiu đó. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla đi đến nơi Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, ông nói với Tôn giả Raṭṭhapāla: “Có thật không, này con Raṭṭhapāla, con đang ăn món cháo lúa mạch ôi thiu? Này con Raṭṭhapāla, sao con không đi vào nhà của mình?”
“Thưa gia chủ, chúng tôi là những người đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình thì làm gì có nhà? Thưa gia chủ, chúng tôi là những người không có nhà. Thưa gia chủ, tôi đã đến nhà ông, ở đó tôi không nhận được thức ăn bố thí cũng không nhận được lời từ chối; trái lại, tôi chỉ nhận được những lời chửi mắng.”
“Hãy đến đây, này con Raṭṭhapāla, chúng ta cùng vào nhà.”
“Thôi đủ rồi, thưa gia chủ, việc ăn uống hôm nay của tôi đã xong.”
“Vậy thì, này con Raṭṭhapāla, hãy nhận lời dùng bữa vào ngày mai.” Tôn giả Raṭṭhapāla nhận lời bằng cách giữ im lặng.
20. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla, biết Tôn giả Raṭṭhapāla đã nhận lời, liền đi vào nhà của mình; sau khi đến, ông sai người chất một đống lớn tiền vàng và lấy chiếu che lại, rồi gọi những người vợ cũ của Tôn giả Raṭṭhapāla đến: “Này các con dâu, hãy đến đây, trước kia các con trang điểm bằng những đồ trang sức nào khiến cho con trai Raṭṭhapāla yêu thương và vừa ý, nay hãy trang điểm bằng những đồ trang sức ấy.”
21. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla, qua đêm đó, sai người chuẩn bị thức ăn loại cứng và loại mềm thượng hạng trong nhà mình, rồi báo giờ cho Tôn giả Raṭṭhapāla: “Đã đến giờ, này con Raṭṭhapāla, bữa ăn đã sẵn sàng.”
22. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi đến nhà cha mình; sau khi đến, vị ấy ngồi trên chỗ đã được trải sẵn. Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla sai người mở đống tiền vàng ra và nói với Tôn giả Raṭṭhapāla: “Này con Raṭṭhapāla, đây là tài sản của mẹ, kia là tài sản của cha, kia là tài sản của ông nội. Này con Raṭṭhapāla, con có thể vừa thọ hưởng tài sản vừa làm các việc phước lành. Hãy đến đây, này con Raṭṭhapāla, hãy quay trở lại đời sống thấp kém, vừa thọ hưởng tài sản vừa làm các việc phước lành.”
“Thưa gia chủ, nếu ông nghe lời tôi, hãy chất đống tiền vàng này lên xe, chở đi và ném xuống dòng nước giữa sông Hằng. Vì sao vậy? Thưa gia chủ, vì từ đó sẽ sinh ra sầu não, than khóc, đau khổ, ưu phiền và tuyệt vọng cho ông.”
23. Rồi những người vợ cũ của Tôn giả Raṭṭhapāla, mỗi người ôm lấy một chân của Tôn giả Raṭṭhapāla và nói: “Thưa phu quân, những tiên nữ (thiên nữ / accharā) mà chàng vì họ thực hành đời sống thánh thiện trông như thế nào?”
“Này các chị, chúng tôi không thực hành đời sống thánh thiện vì các tiên nữ.”
“Phu quân Raṭṭhapāla gọi chúng ta là ‘các chị’”, họ liền ngất xỉu ngã gục ngay tại chỗ.
24. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla nói với cha: “Thưa gia chủ, nếu có thức ăn để cúng dường, xin hãy cúng dường; xin đừng quấy rối chúng tôi.”
“Hãy ăn đi, này con Raṭṭhapāla, bữa ăn đã sẵn sàng.” Rồi cha của Tôn giả Raṭṭhapāla tự tay phục vụ và làm cho Tôn giả Raṭṭhapāla thỏa mãn với thức ăn loại cứng và loại mềm thượng hạng.
Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla sau khi ăn xong, tay rời khỏi bát, đứng ngay tại chỗ và nói lên những vần thơ này:
25.
"Hãy nhìn hình hài này,
Khối vết thương chất đống;
Bệnh hoạn nhiều suy tưởng,
Chẳng có gì bền vững.
Hãy nhìn sắc vóc này,
Trang sức ngọc và khuyên;
Xương được bọc bởi da,
Đẹp lên nhờ y phục.
Chân nhuộm màu đỏ thắm,
Mặt xoa đầy phấn hương;
Đủ lừa kẻ u mê,
Không lừa người tìm đạo.
Tóc tết thành tám bím,
Mắt điểm tô phấn đen;
Đủ lừa kẻ u mê,
Không lừa người tìm đạo.
Như hộp thuốc bôi mắt,
Thân hôi thối trang điểm;
Đủ lừa kẻ u mê,
Không lừa người tìm đạo.
Thợ săn đã đặt bẫy,
Nai không chạm vào lưới;
Ăn xong mồi ta đi,
Mặc thợ săn than khóc."
26. Rồi Tôn giả Raṭṭhapāla đứng ngay tại chỗ nói lên những vần thơ này, sau đó đi đến khu vườn nai của vua Korabya; sau khi đến, vị ấy ngồi nghỉ trưa dưới gốc một cái cây.
27. Rồi vua Korabya gọi người giữ vườn nai: “Này người giữ vườn nai, hãy dọn dẹp khu vườn nai làm nơi dạo chơi; chúng ta sẽ đi đến nơi tốt đẹp đó để ngắm cảnh.”
“Tâu đại vương, vâng ạ”, người giữ vườn nai vâng lệnh vua Korabya, trong khi dọn dẹp khu vườn nai, ông nhìn thấy Tôn giả Raṭṭhapāla đang ngồi nghỉ trưa dưới gốc một cái cây. Thấy vậy, ông đi đến nơi vua Korabya; sau khi đến, ông tâu với vua Korabya: “Tâu đại vương, khu vườn nai đã được dọn dẹp sạch sẽ. Ở đó có thanh niên Raṭṭhapāla, con trai của gia tộc danh giá nhất trong chính thị trấn Thullakoṭṭhika này, người mà ngài thường xuyên ca ngợi, vị ấy đang ngồi nghỉ trưa dưới gốc một cái cây.”
“Vậy thì, này người giữ vườn nai, hôm nay không cần đến nơi dạo chơi nữa. Bây giờ chúng ta sẽ đi hầu chuyện Tôn giả Raṭṭhapāla.”
28. Rồi vua Korabya nói: “Hãy phân phát tất cả thức ăn loại cứng và loại mềm đã được chuẩn bị ở đó”, rồi vua sai chuẩn bị những cỗ xe lộng lẫy, bước lên một cỗ xe lộng lẫy, cùng với những cỗ xe lộng lẫy khác rời khỏi Thullakoṭṭhika với uy nghi lớn lao của một vị vua để đi gặp Tôn giả Raṭṭhapāla. Vua đi xe cho đến nơi xe có thể đi được, rồi xuống xe, đi bộ cùng với đoàn tùy tùng đông đảo đến nơi Tôn giả Raṭṭhapāla; sau khi đến, vua chào hỏi Tôn giả Raṭṭhapāla. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu và ghi nhớ, vua đứng một bên. Đứng một bên, vua Korabya nói với Tôn giả Raṭṭhapāla:
“Xin Tôn giả Raṭṭhapāla hãy ngồi lên tấm thảm lưng voi này.”
“Thôi đủ rồi, tâu đại vương, ngài hãy ngồi đi; tôi đang ngồi trên chỗ ngồi của mình rồi.”
Vua Korabya ngồi xuống trên chỗ đã được trải sẵn. Sau khi ngồi, vua Korabya nói với Tôn giả Raṭṭhapāla:
29. "Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, có bốn sự tổn thất (suy vong / pārijuññāni) này, do gặp phải những sự tổn thất này mà một số người ở đời cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Bốn điều đó là gì? Sự tổn thất do già yếu, sự tổn thất do bệnh tật, sự tổn thất do mất tài sản, sự tổn thất do mất người thân.
30. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thế nào là sự tổn thất do già yếu? Ở đây, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, có người đã già yếu, lớn tuổi, cao niên, đã đi qua phần lớn cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều. Người ấy suy xét như sau: ‘Nay ta đã già yếu, lớn tuổi, cao niên, đã đi qua phần lớn cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều. Ta không dễ gì kiếm được tài sản chưa kiếm được, hay làm tăng trưởng tài sản đã kiếm được. Hay là ta cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình.’ Do gặp phải sự tổn thất do già yếu đó, người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đây gọi là sự tổn thất do già yếu. Nhưng Tôn giả Raṭṭhapāla hiện nay đang còn trẻ, thanh niên, tóc đen nhánh, đang ở độ tuổi thanh xuân tươi đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự tổn thất do già yếu đó. Tôn giả Raṭṭhapāla đã biết gì, thấy gì hay nghe gì mà từ bỏ gia đình để sống không gia đình?
31. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thế nào là sự tổn thất do bệnh tật? Ở đây, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, có người bị bệnh, đau khổ, ốm nặng. Người ấy suy xét như sau: ‘Nay ta bị bệnh, đau khổ, ốm nặng. Ta không dễ gì kiếm được tài sản chưa kiếm được, hay làm tăng trưởng tài sản đã kiếm được. Hay là ta cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình.’ Do gặp phải sự tổn thất do bệnh tật đó, người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đây gọi là sự tổn thất do bệnh tật. Nhưng Tôn giả Raṭṭhapāla hiện nay ít bệnh, ít ốm đau, có hệ tiêu hóa tốt, không quá lạnh cũng không quá nóng. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự tổn thất do bệnh tật đó. Tôn giả Raṭṭhapāla đã biết gì, thấy gì hay nghe gì mà từ bỏ gia đình để sống không gia đình?
32. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thế nào là sự tổn thất do mất tài sản? Ở đây, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, có người giàu có, nhiều tiền bạc, nhiều tài sản. Những tài sản đó của người ấy dần dần bị tiêu tan. Người ấy suy xét như sau: ‘Trước kia ta giàu có, nhiều tiền bạc, nhiều tài sản. Những tài sản đó của ta dần dần đã bị tiêu tan. Ta không dễ gì kiếm được tài sản chưa kiếm được, hay làm tăng trưởng tài sản đã kiếm được. Hay là ta cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình.’ Do gặp phải sự tổn thất do mất tài sản đó, người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đây gọi là sự tổn thất do mất tài sản. Nhưng Tôn giả Raṭṭhapāla là con trai của gia tộc danh giá nhất trong chính thị trấn Thullakoṭṭhika này. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự tổn thất do mất tài sản đó. Tôn giả Raṭṭhapāla đã biết gì, thấy gì hay nghe gì mà từ bỏ gia đình để sống không gia đình?
33. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thế nào là sự tổn thất do mất người thân? Ở đây, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, có người có nhiều bạn bè, quan lại, bà con huyết thống. Những người thân đó của người ấy dần dần bị mất đi. Người ấy suy xét như sau: ‘Trước kia ta có nhiều bạn bè, quan lại, bà con huyết thống. Những người đó của ta dần dần đã bị mất đi. Ta không dễ gì kiếm được tài sản chưa kiếm được, hay làm tăng trưởng tài sản đã kiếm được. Hay là ta cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình.’ Do gặp phải sự tổn thất do mất người thân đó, người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đây gọi là sự tổn thất do mất người thân. Nhưng Tôn giả Raṭṭhapāla có nhiều bạn bè, quan lại, bà con huyết thống trong chính thị trấn Thullakoṭṭhika này. Tôn giả Raṭṭhapāla không có sự tổn thất do mất người thân đó. Tôn giả Raṭṭhapāla đã biết gì, thấy gì hay nghe gì mà từ bỏ gia đình để sống không gia đình?
34. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, có bốn sự tổn thất này, do gặp phải những sự tổn thất này mà một số người ở đời cạo bỏ râu tóc, đắp y bã mía, từ bỏ gia đình để sống không gia đình. Tôn giả Raṭṭhapāla không có những điều đó. Tôn giả Raṭṭhapāla đã biết gì, thấy gì hay nghe gì mà từ bỏ gia đình để sống không gia đình?"
35. "Tâu đại vương, có bốn tóm tắt về Giáo pháp (pháp đề / dhammuddesā) này đã được Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, nhờ biết, thấy và nghe những điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.
Bốn điều đó là gì?
36. ‘Thế giới bị cuốn đi, không bền vững’, tâu đại vương, đây là tóm tắt về Giáo pháp thứ nhất đã được Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, nhờ biết, thấy và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.
‘Thế giới không có người bảo vệ, không có người làm chủ’, tâu đại vương, đây là tóm tắt về Giáo pháp thứ hai đã được Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, nhờ biết, thấy và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.
‘Thế giới không có sở hữu, phải sau khi từ bỏ (đoạn trừ / pahāya) tất cả mà ra đi’, tâu đại vương, đây là tóm tắt về Giáo pháp thứ ba đã được Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, nhờ biết, thấy và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.
‘Thế giới luôn thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ cho khát khao (ái / taṇhā)’, tâu đại vương, đây là tóm tắt về Giáo pháp thứ tư đã được Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, nhờ biết, thấy và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.
37. Tâu đại vương, đây là bốn tóm tắt về Giáo pháp đã được Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chỉ dạy, nhờ biết, thấy và nghe những điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình."
38. “‘Thế giới bị cuốn đi, không bền vững’—Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói như vậy. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này cần được hiểu như thế nào?”
“Đại vương nghĩ thế nào, khi ngài hai mươi tuổi hay hai mươi lăm tuổi, ngài có giỏi cưỡi voi, giỏi cưỡi ngựa, giỏi đánh xe, giỏi bắn cung, giỏi múa kiếm, sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở tay, có khả năng xông pha trận mạc không?”
“Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, khi tôi hai mươi tuổi hay hai mươi lăm tuổi, tôi giỏi cưỡi voi, giỏi cưỡi ngựa, giỏi đánh xe, giỏi bắn cung, giỏi múa kiếm, sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở tay, có khả năng xông pha trận mạc. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi tôi nghĩ mình như có thần thông, tôi không thấy ai có sức mạnh ngang bằng với mình.”
“Đại vương nghĩ thế nào, hiện nay ngài có sức mạnh ở đùi, sức mạnh ở tay, có khả năng xông pha trận mạc như vậy nữa không?”
“Không đâu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla. Hiện nay tôi đã già yếu, lớn tuổi, cao niên, đã đi qua phần lớn cuộc đời, đã đến tuổi xế chiều, tôi đã tám mươi tuổi rồi. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi tôi định bước chân chỗ này thì chân lại bước sang chỗ khác.”
“Tâu đại vương, chính vì ý nghĩa này mà Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế giới bị cuốn đi, không bền vững’, nhờ biết, thấy và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
"Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla. Lời nói này của Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thật là khéo nói: ‘Thế giới bị cuốn đi, không bền vững’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thế giới quả thật bị cuốn đi, không bền vững.
39. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, trong hoàng cung này có tượng binh, mã binh, xa binh, bộ binh, họ sẽ bảo vệ chúng tôi trong những lúc nguy nan. ‘Thế giới không có người bảo vệ, không có người làm chủ’—Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói như vậy. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này cần được hiểu như thế nào?"
“Đại vương nghĩ thế nào, ngài có căn bệnh kinh niên nào không?”
“Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi có căn bệnh kinh niên. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, đôi khi bạn bè, quan lại, bà con huyết thống đứng vây quanh tôi và nghĩ: ‘Bây giờ vua Korabya sẽ qua đời, bây giờ vua Korabya sẽ qua đời’.”
“Đại vương nghĩ thế nào, ngài có thể yêu cầu bạn bè, quan lại, bà con huyết thống đó rằng: ‘Hỡi các bạn bè, quan lại, bà con huyết thống, tất cả hãy đến đây, hãy chia sẻ cảm giác đau đớn này, để tôi có thể chịu đựng cảm giác đau đớn nhẹ nhàng hơn’—hay là ngài phải tự mình chịu đựng cảm giác đau đớn đó?”
“Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi không thể yêu cầu bạn bè, quan lại, bà con huyết thống đó rằng: ‘Hỡi các bạn bè, quan lại, bà con huyết thống, tất cả hãy đến đây, hãy chia sẻ cảm giác đau đớn này, để tôi có thể chịu đựng cảm giác đau đớn nhẹ nhàng hơn’. Trái lại, tôi phải tự mình chịu đựng cảm giác đau đớn đó.”
“Tâu đại vương, chính vì ý nghĩa này mà Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế giới không có người bảo vệ, không có người làm chủ’, nhờ biết, thấy và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
"Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla. Lời nói này của Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thật là khéo nói: ‘Thế giới không có người bảo vệ, không có người làm chủ’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thế giới quả thật không có người bảo vệ, không có người làm chủ.
40. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, trong hoàng cung này có rất nhiều tiền vàng được cất giữ dưới đất và trên lầu cao. ‘Thế giới không có sở hữu, phải sau khi từ bỏ tất cả mà ra đi’—Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói như vậy. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này cần được hiểu như thế nào?"
“Đại vương nghĩ thế nào, hiện nay ngài đang được cung cấp, được trang bị và đang thọ hưởng năm sợi dây trói buộc của bản năng (ngũ dục / kāmaguṇa), ngài có thể đạt được ở đời sau rằng: ‘Ta sẽ tiếp tục được cung cấp, được trang bị và thọ hưởng chính năm sợi dây trói buộc của bản năng này’, hay là người khác sẽ chiếm lấy tài sản này, còn ngài thì phải ra đi theo nghiệp của mình?”
“Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, hiện nay tôi đang được cung cấp, được trang bị và đang thọ hưởng năm sợi dây trói buộc của bản năng, tôi không thể đạt được ở đời sau rằng: ‘Ta sẽ tiếp tục được cung cấp, được trang bị và thọ hưởng chính năm sợi dây trói buộc của bản năng này’. Trái lại, người khác sẽ chiếm lấy tài sản này, còn tôi thì phải ra đi theo nghiệp của mình.”
“Tâu đại vương, chính vì ý nghĩa này mà Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế giới không có sở hữu, phải sau khi từ bỏ tất cả mà ra đi’, nhờ biết, thấy và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
"Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla. Lời nói này của Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thật là khéo nói: ‘Thế giới không có sở hữu, phải sau khi từ bỏ tất cả mà ra đi’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thế giới quả thật không có sở hữu, phải sau khi từ bỏ tất cả mà ra đi.
41. ‘Thế giới luôn thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ cho khát khao’—Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói như vậy. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, ý nghĩa của lời nói này cần được hiểu như thế nào?"
“Đại vương nghĩ thế nào, ngài đang cai trị xứ Kuru phồn thịnh này phải không?”
“Đúng vậy, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, tôi đang cai trị xứ Kuru phồn thịnh này.”
“Đại vương nghĩ thế nào, giả sử có một người đáng tin cậy, trung thành từ phương Đông đến. Người ấy đến gặp ngài và nói: ‘Tâu đại vương, ngài có biết không, tôi từ phương Đông đến. Ở đó tôi thấy một quốc gia rộng lớn, giàu có, phồn thịnh, đông dân, người qua lại tấp nập. Ở đó có nhiều tượng binh, mã binh, xa binh, bộ binh; ở đó có nhiều lúa gạo; ở đó có nhiều tiền vàng chưa chế tác và đã chế tác; ở đó có nhiều phụ nữ. Ngài có thể dùng lực lượng hiện tại để chinh phục nơi đó. Hãy chinh phục đi, tâu đại vương’, ngài sẽ làm gì?”
“Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, chúng tôi sẽ chinh phục và cai trị nơi đó.”
“Đại vương nghĩ thế nào, giả sử có một người đáng tin cậy, trung thành từ phương Tây đến… từ phương Bắc đến… từ phương Nam đến… từ bên kia đại dương đến. Người ấy đến gặp ngài và nói: ‘Tâu đại vương, ngài có biết không, tôi từ bên kia đại dương đến. Ở đó tôi thấy một quốc gia rộng lớn, giàu có, phồn thịnh, đông dân, người qua lại tấp nập. Ở đó có nhiều tượng binh, mã binh, xa binh, bộ binh; ở đó có nhiều lúa gạo; ở đó có nhiều tiền vàng chưa chế tác và đã chế tác; ở đó có nhiều phụ nữ. Ngài có thể dùng lực lượng hiện tại để chinh phục nơi đó. Hãy chinh phục đi, tâu đại vương’, ngài sẽ làm gì?”
“Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, chúng tôi cũng sẽ chinh phục và cai trị nơi đó.”
“Tâu đại vương, chính vì ý nghĩa này mà Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói: ‘Thế giới luôn thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ cho khát khao’, nhờ biết, thấy và nghe điều này mà tôi đã từ bỏ gia đình để sống không gia đình.”
“Thật kỳ diệu, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thật phi thường, thưa Tôn giả Raṭṭhapāla. Lời nói này của Đức Thế Tôn, bậc hiểu biết, bậc thấy rõ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thật là khéo nói: ‘Thế giới luôn thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ cho khát khao’. Thưa Tôn giả Raṭṭhapāla, thế giới quả thật luôn thiếu thốn, không thỏa mãn, là nô lệ cho khát khao.”
42. Tôn giả Raṭṭhapāla đã nói như vậy. Sau khi nói điều này, vị ấy lại nói thêm:
"Ta thấy người có của,
Sự u mê (si / moha) không bố thí;
Tham lam cứ tích trữ,
Càng thèm khát bản năng (dục / kāma).
Vua dùng sức chinh phạt,
Đến tận cùng bờ biển;
Chưa thỏa mãn bờ này,
Lại muốn chiếm bờ kia.
Vua và nhiều người khác,
Chưa hết khát đã chết;
Thiếu thốn bỏ xác lại,
Bản năng không thỏa mãn.
Người thân xõa tóc khóc,
Than ôi người đã mất;
Lấy vải liệm mang đi,
Chất củi thiêu xác ấy.
Bị que cời thiêu đốt,
Bỏ tài sản áo quần;
Người chết không chỗ dựa,
Dù người thân bạn bè.
Người thừa kế đoạt tài,
Chúng sinh đi theo nghiệp;
Tài sản không theo cùng,
Vợ con và vương quốc.
Tiền không mua tuổi thọ,
Của không ngăn tuổi già;
Bậc trí nói mạng ngắn,
Không bền vững đổi thay.
Giàu nghèo đều chịu Xúc (xúc / phassa),
Kẻ ngu trí như nhau;
Kẻ ngu bị đánh gục,
Bậc trí không dao động.
Trí tuệ hơn tài sản,
Giúp đạt đích cuối cùng;
Vì không đạt cứu cánh,
Sự u mê làm việc ác.
Vào thai và đời khác,
Luân hồi cứ tiếp nối;
Kẻ thiếu trí tin theo,
Vào thai và đời khác.
Như trộm bị bắt quả tang,
Chịu khổ do nghiệp ác;
Người đời sau khi chết,
Chịu khổ do nghiệp ác.
Bản năng đẹp ngọt ngào,
Khuấy động tâm nhiều cách;
Thấy nguy hiểm bản năng,
Nên Ta đã xuất gia.
Như trái cây rụng xuống,
Trẻ già đều vỡ thân;
Thấy vậy Ta xuất gia,
Đời sa-môn tốt hơn."
Kinh Raṭṭhapāla thứ hai kết thúc.