MN 73. KINH MAHĀVACCHA
(Mahāvacchasutta) Bản tóm tắt→
1. Tôi đã nghe như vầy — một thời Thế Tôn trú tại Rājagaha (Vương Xá), trong Veḷuvana (Trúc Lâm), tại khu vực nuôi dưỡng sóc.
2. Khi ấy, du sĩ Vacchagotta đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, liền chào hỏi Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn điều này: “Đã từ lâu tôi được đàm đạo cùng Tôn giả Gotama. Thật tốt lành nếu Tôn giả Gotama giảng cho tôi một cách tóm tắt về điều thiện (thiện / kusala) và điều không thiện (bất thiện / akusala)”.
3. “Này Vaccha, Ta có thể giảng cho ông một cách tóm tắt về điều thiện và điều không thiện, Ta cũng có thể giảng cho ông một cách chi tiết về điều thiện và điều không thiện; nhưng này Vaccha, Ta sẽ giảng cho ông một cách tóm tắt về điều thiện và điều không thiện. Hãy lắng nghe điều đó, hãy suy nghĩ (tác ý / manasi karohi) kỹ lưỡng, Ta sẽ nói”.
“Vâng, thưa Tôn giả”, du sĩ Vacchagotta đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:
4. "Này Vaccha, ám ảnh dễ chịu (tham / lobha) là điều không thiện, không ám ảnh dễ chịu (vô tham / alobha) là điều thiện; ám ảnh khó chịu (sân / dosa) là điều không thiện, không ám ảnh khó chịu (vô sân / adosa) là điều thiện; sự u mê (si / moha) là điều không thiện, không có sự u mê (vô si / amoha) là điều thiện. Như vậy, này Vaccha, ba Điều (pháp / dhammā) này là điều không thiện, ba Điều này là điều thiện.
5. Này Vaccha, giết hại là điều không thiện, từ bỏ giết hại là điều thiện; lấy của không cho là điều không thiện, từ bỏ lấy của không cho là điều thiện; hành vi sai trái trong bản năng (tà dâm / kāmesumicchācāro) là điều không thiện, từ bỏ hành vi sai trái trong bản năng là điều thiện; nói dối là điều không thiện, từ bỏ nói dối là điều thiện; nói lời chia rẽ là điều không thiện, từ bỏ nói lời chia rẽ là điều thiện; nói lời thô ác là điều không thiện, từ bỏ nói lời thô ác là điều thiện; nói lời phù phiếm là điều không thiện, từ bỏ nói lời phù phiếm là điều thiện; lòng tham (tham dục / abhijjhā) là điều không thiện, không có lòng tham là điều thiện; ác ý hãm hại (sân hận / byāpādo) là điều không thiện, không có ác ý hãm hại là điều thiện; nhìn nhận sai (tà kiến / micchādiṭṭhi) là điều không thiện, nhìn nhận Thiện (chánh kiến / sammādiṭṭhi) là điều thiện. Như vậy, này Vaccha, mười Điều này là điều không thiện, mười Điều này là điều thiện.
6. Này Vaccha, khi nào tỳ kheo đã từ bỏ (đoạn trừ / pahīnā) mong muốn (tham ái / taṇhā), cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cọ đã bị chặt đứt, làm cho không thể tồn tại, chịu sự không sinh khởi trở lại (vô sanh / anuppādadhammā) trong tương lai, thì tỳ kheo ấy là bậc A-la-hán đã sạch nguồn ác (lậu tận / khīṇāsavo), đã sống trọn đời sống thánh thiện, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối thượng, đã diệt trừ hoàn toàn các xiềng xích trói buộc vào sự tồn tại (hữu / bhava), được giải thoát nhờ sự hiểu biết đúng đắn".
7. “Ngoài Tôn giả Gotama. Nhưng liệu Tôn giả Gotama có một đệ tử tỳ kheo nào, do nguồn ác (lậu hoặc / āsava) đã cạn kiệt (đoạn tận / khaya), [vị ấy] đạt được tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn nguồn ác [nữa], ngay trong hiện tại, tự mình hiểu hết toàn bộ (thắng tri / abhiññā) và trực tiếp chứng nghiệm (chứng ngộ / sacchikatvā) rồi an trú hay không?”
“Này Vaccha, không phải chỉ có một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những đệ tử tỳ kheo của Ta, do nguồn ác đã cạn kiệt, [các vị ấy] đạt được tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn nguồn ác [nữa], ngay trong hiện tại, tự mình hiểu hết toàn bộ và trực tiếp chứng nghiệm rồi an trú”.
8. “Ngoài Tôn giả Gotama, ngoài các tỳ kheo. Nhưng liệu Tôn giả Gotama có một đệ tử tỳ kheo ni nào, do nguồn ác đã cạn kiệt, [vị ấy] đạt được tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn nguồn ác [nữa], ngay trong hiện tại, tự mình hiểu hết toàn bộ và trực tiếp chứng nghiệm rồi an trú hay không?”
“Này Vaccha, không phải chỉ có một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những đệ tử tỳ kheo ni của Ta, do nguồn ác đã cạn kiệt, [các vị ấy] đạt được tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn nguồn ác [nữa], ngay trong hiện tại, tự mình hiểu hết toàn bộ và trực tiếp chứng nghiệm rồi an trú”.
9. “Ngoài Tôn giả Gotama, ngoài các tỳ kheo, ngoài các tỳ kheo ni. Nhưng liệu Tôn giả Gotama có một đệ tử nam cư sĩ nào, mặc áo trắng, sống phạm hạnh, do diệt trừ hoàn toàn năm xiềng xích trói buộc bề dưới, sinh ra tự nhiên (hóa sanh / opapātiko), viên tịch tại đó, không còn chịu quy luật trở lại đời này nữa hay không?”
“Này Vaccha, không phải chỉ có một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những đệ tử nam cư sĩ của Ta, mặc áo trắng, sống phạm hạnh, do diệt trừ hoàn toàn năm xiềng xích trói buộc bề dưới, sinh ra tự nhiên, viên tịch tại đó, không còn chịu quy luật trở lại đời này nữa”.
10. “Ngoài Tôn giả Gotama, ngoài các tỳ kheo, ngoài các tỳ kheo ni, ngoài các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh. Nhưng liệu Tôn giả Gotama có một đệ tử nam cư sĩ nào, mặc áo trắng, người thọ hưởng bản năng (thọ dụng ngũ dục / kāmabhogī), thực hành theo giáo pháp, làm theo lời khuyên dạy, đã vượt qua sự nghi ngờ, không còn phân vân, đạt được sự không sợ hãi, không dựa vào (duyên / paccaya) người khác trong lời dạy của Bậc Đạo Sư mà an trú hay không?”
“Này Vaccha, không phải chỉ có một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những đệ tử nam cư sĩ của Ta, mặc áo trắng, người thọ hưởng bản năng, thực hành theo giáo pháp, làm theo lời khuyên dạy, đã vượt qua sự nghi ngờ, không còn phân vân, đạt được sự không sợ hãi, không dựa vào người khác trong lời dạy của Bậc Đạo Sư mà an trú”.
11. “Ngoài Tôn giả Gotama, ngoài các tỳ kheo, ngoài các tỳ kheo ni, ngoài các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh, ngoài các nam cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng. Nhưng liệu Tôn giả Gotama có một đệ tử nữ cư sĩ nào, mặc áo trắng, sống phạm hạnh, do diệt trừ hoàn toàn năm xiềng xích trói buộc bề dưới, sinh ra tự nhiên, viên tịch tại đó, không còn chịu quy luật trở lại đời này nữa hay không?”
“Này Vaccha, không phải chỉ có một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những đệ tử nữ cư sĩ của Ta, mặc áo trắng, sống phạm hạnh, do diệt trừ hoàn toàn năm xiềng xích trói buộc bề dưới, sinh ra tự nhiên, viên tịch tại đó, không còn chịu quy luật trở lại đời này nữa”.
12. “Ngoài Tôn giả Gotama, ngoài các tỳ kheo, ngoài các tỳ kheo ni, ngoài các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh, ngoài các nam cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng, ngoài các nữ cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh. Nhưng liệu Tôn giả Gotama có một đệ tử nữ cư sĩ nào, mặc áo trắng, người thọ hưởng bản năng, thực hành theo giáo pháp, làm theo lời khuyên dạy, đã vượt qua sự nghi ngờ, không còn phân vân, đạt được sự không sợ hãi, không dựa vào người khác trong lời dạy của Bậc Đạo Sư mà an trú hay không?”
“Này Vaccha, không phải chỉ có một trăm, không phải hai trăm, không phải ba trăm, không phải bốn trăm, không phải năm trăm, mà còn nhiều hơn thế nữa những đệ tử nữ cư sĩ của Ta, mặc áo trắng, người thọ hưởng bản năng, thực hành theo giáo pháp, làm theo lời khuyên dạy, đã vượt qua sự nghi ngờ, không còn phân vân, đạt được sự không sợ hãi, không dựa vào người khác trong lời dạy của Bậc Đạo Sư mà an trú”.
13. "Thưa Tôn giả Gotama, nếu chỉ có Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, mà các tỳ kheo không thành tựu; thì đời sống thánh thiện này sẽ không trọn vẹn ở yếu tố đó. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, vì Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này và các tỳ kheo cũng thành tựu; nên đời sống thánh thiện này được trọn vẹn ở yếu tố đó.
Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, và các tỳ kheo cũng thành tựu, nhưng các tỳ kheo ni không thành tựu; thì đời sống thánh thiện này sẽ không trọn vẹn ở yếu tố đó. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, vì Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu và các tỳ kheo ni cũng thành tựu; nên đời sống thánh thiện này được trọn vẹn ở yếu tố đó.
Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu, các tỳ kheo ni thành tựu, nhưng các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh không thành tựu; thì đời sống thánh thiện này sẽ không trọn vẹn ở yếu tố đó. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, vì Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu, các tỳ kheo ni thành tựu và các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh cũng thành tựu; nên đời sống thánh thiện này được trọn vẹn ở yếu tố đó.
Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu, các tỳ kheo ni thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh thành tựu, nhưng các nam cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng không thành tựu; thì đời sống thánh thiện này sẽ không trọn vẹn ở yếu tố đó. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, vì Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu, các tỳ kheo ni thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh thành tựu và các nam cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng cũng thành tựu; nên đời sống thánh thiện này được trọn vẹn ở yếu tố đó.
Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu, các tỳ kheo ni thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng thành tựu, nhưng các nữ cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh không thành tựu; thì đời sống thánh thiện này sẽ không trọn vẹn ở yếu tố đó. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, vì Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu, các tỳ kheo ni thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng thành tựu và các nữ cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh cũng thành tựu; nên đời sống thánh thiện này được trọn vẹn ở yếu tố đó.
Thưa Tôn giả Gotama, nếu Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu, các tỳ kheo ni thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng thành tựu, các nữ cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh thành tựu, nhưng các nữ cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng không thành tựu; thì đời sống thánh thiện này sẽ không trọn vẹn ở yếu tố đó. Nhưng thưa Tôn giả Gotama, vì Tôn giả Gotama thành tựu Giáo pháp này, các tỳ kheo thành tựu, các tỳ kheo ni thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh thành tựu, các nam cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng thành tựu, các nữ cư sĩ mặc áo trắng sống phạm hạnh thành tựu và các nữ cư sĩ mặc áo trắng người thọ hưởng bản năng cũng thành tựu; nên đời sống thánh thiện này được trọn vẹn ở yếu tố đó.
14. Thưa Tôn giả Gotama, giống như sông Hằng chảy xuôi về biển, hướng về biển, đổ ra biển, chạm đến biển rồi dừng lại; cũng vậy, hội chúng của Tôn giả Gotama gồm những người xuất gia và tại gia chảy xuôi về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, đổ ra Niết-bàn, chạm đến Niết-bàn rồi dừng lại.
15. Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! […lặp lại…] Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Giáo pháp và quy y Tăng chúng. Mong Tôn giả Gotama cho con được xuất gia, cho con được thọ cụ túc giới".
16. “Này Vaccha, ai trước đây từng là ngoại đạo, nay mong muốn xuất gia, mong muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này, người ấy phải sống thử thách trong bốn tháng. Sau khi qua bốn tháng, nếu các tỳ kheo hài lòng, họ sẽ cho xuất gia và thọ cụ túc giới để trở thành tỳ kheo; tuy nhiên, Ta nhận thấy có sự khác biệt giữa các cá nhân ở đây”.
“Bạch Thế Tôn, nếu những người trước đây từng là ngoại đạo, nay mong muốn xuất gia, mong muốn thọ cụ túc giới trong Pháp và Luật này phải sống thử thách trong bốn tháng, và sau khi qua bốn tháng, nếu các tỳ kheo hài lòng, họ sẽ cho xuất gia và thọ cụ túc giới để trở thành tỳ kheo; thì con sẽ sống thử thách trong bốn năm. Sau khi qua bốn năm, nếu các tỳ kheo hài lòng, xin hãy cho con xuất gia và thọ cụ túc giới để trở thành tỳ kheo”. Du sĩ Vacchagotta đã được xuất gia và thọ cụ túc giới dưới sự hướng dẫn của Thế Tôn.
17. Sau khi thọ cụ túc giới không lâu, chừng nửa tháng, Tôn giả Vacchagotta đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, liền đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Vacchagotta thưa với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, những gì cần đạt được bằng sự hiểu biết của người tu học, bằng sự sáng suốt của người tu học, con đã đạt được điều đó; mong Thế Tôn giảng dạy cho con Giáo pháp cao hơn”.
18. "Vậy thì này Vaccha, ông hãy luyện tập thêm hai Điều — sự tĩnh lặng (chỉ / samatha) và sự quan sát sâu sắc (quán / vipassanā). Này Vaccha, khi hai Điều này được luyện tập thêm — sự tĩnh lặng và sự quan sát sâu sắc — chúng sẽ dẫn đến sự thấu triệt nhiều loại (giới / dhātu) khác nhau.
19. Này Vaccha, nếu ông mong muốn: ‘Mong ta trải nghiệm nhiều các loại năng lực đặc biệt (thần thông / iddhividhaṁ) khác nhau — một thân biến thành nhiều thân, nhiều thân hợp lại thành một thân; hiện ra hay biến mất; đi xuyên qua tường, xuyên qua thành, xuyên qua núi mà không bị cản trở như đi trong không gian; lặn xuống và trồi lên từ mặt đất như ở trong nước; đi trên mặt nước mà không chìm như đi trên mặt đất; ngồi kiết già bay trong không gian như loài chim có cánh; dùng tay chạm và xoa mặt trăng mặt trời vốn có năng lực lớn và uy lực lớn như vậy; có thể vươn thân thể đến tận cõi Phạm thiên’, thì ông sẽ đạt được khả năng chứng nghiệm điều đó ngay tại chỗ, khi có đủ điều kiện.
20. Này Vaccha, nếu ông mong muốn: ‘Với tai thần (thiên nhĩ / dibbāya sotadhātuyā) thanh tịnh siêu nhiên, mong ta nghe được cả hai loại âm thanh — của chư thiên và của loài người, dù ở xa hay ở gần’, thì ông sẽ đạt được khả năng chứng nghiệm điều đó ngay tại chỗ, khi có đủ điều kiện.
21. Này Vaccha, nếu ông mong muốn: ‘Mong ta nhận biết tâm của người khác bằng tâm của mình (tha tâm thông / cetasā ceto paricca pajāneyyaṁ) đối với các chúng sinh khác, các cá nhân khác — tâm có đắm nhiễm (tham / rāga), vị ấy biết rõ (tuệ tri / pajānāti) tâm có đắm nhiễm, hoặc tâm không có đắm nhiễm, vị ấy biết rõ tâm không có đắm nhiễm; tâm có ám ảnh khó chịu (sân / dosa), vị ấy biết rõ tâm có ám ảnh khó chịu, hoặc tâm không có ám ảnh khó chịu, vị ấy biết rõ tâm không có ám ảnh khó chịu; tâm có sự u mê (si / moha), vị ấy biết rõ tâm có sự u mê, hoặc tâm không có sự u mê, vị ấy biết rõ tâm không có sự u mê; tâm bị thu lại, vị ấy biết rõ tâm bị thu lại, hoặc tâm bị phân tán, vị ấy biết rõ tâm bị phân tán; tâm được mở rộng, vị ấy biết rõ tâm được mở rộng, hoặc tâm không được mở rộng, vị ấy biết rõ tâm không được mở rộng; tâm còn có trạng thái cao hơn, vị ấy biết rõ tâm còn có trạng thái cao hơn, hoặc tâm không còn trạng thái cao hơn, vị ấy biết rõ tâm không còn trạng thái cao hơn; tâm có Định, vị ấy biết rõ tâm có Định, hoặc tâm không có Định, vị ấy biết rõ tâm không có Định; tâm được giải thoát, vị ấy biết rõ tâm được giải thoát, hoặc tâm không được giải thoát, vị ấy biết rõ tâm không được giải thoát’, thì ông sẽ đạt được khả năng chứng nghiệm điều đó ngay tại chỗ, khi có đủ điều kiện.
22. Này Vaccha, nếu ông mong muốn: ‘Mong ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ (túc mạng / pubbenivāsaṁ) khác nhau, cụ thể là — một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời; nhiều chu kỳ vũ trụ hoại diệt, nhiều chu kỳ vũ trụ hình thành, nhiều chu kỳ vũ trụ hoại diệt và hình thành — tại nơi kia ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, ngoại hình như thế này, thức ăn như thế này, trải nghiệm hạnh phúc và đau khổ như thế này, tuổi thọ như thế này, sau khi chết từ nơi đó ta tái sinh ở nơi nọ; tại nơi nọ ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, ngoại hình như thế này, thức ăn như thế này, trải nghiệm hạnh phúc và đau khổ như thế này, tuổi thọ như thế này, sau khi chết từ nơi nọ ta tái sinh ở đây; như vậy mong ta nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau cùng với các chi tiết và bối cảnh’, thì ông sẽ đạt được khả năng chứng nghiệm điều đó ngay tại chỗ, khi có đủ điều kiện.
23. Này Vaccha, nếu ông mong muốn: ‘Với mắt thần (thiên nhãn / dibbena cakkhunā) thanh tịnh siêu nhiên, mong ta thấy các chúng sinh chết đi và tái sinh, thấp kém và cao trọng, xinh đẹp và xấu xí, hạnh phúc và đau khổ, mong ta biết rõ các chúng sinh đi theo nghiệp của mình — thật vậy, những chúng sinh này có hành vi sai trái về thân, có hành vi sai trái về lời nói, có hành vi sai trái về ý nghĩ, phỉ báng các bậc thánh, có nhìn nhận sai, hành động theo nhìn nhận sai, sau khi thân hoại mạng chung, họ tái sinh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục; nhưng những chúng sinh kia có hành vi tốt đẹp về thân, có hành vi tốt đẹp về lời nói, có hành vi tốt đẹp về ý nghĩ, không phỉ báng các bậc thánh, có nhìn nhận Thiện, hành động theo nhìn nhận Thiện, sau khi thân hoại mạng chung, họ tái sinh vào cõi lành, thiên giới; như vậy với mắt thần thanh tịnh siêu nhiên, mong ta thấy các chúng sinh chết đi và tái sinh, thấp kém và cao trọng, xinh đẹp và xấu xí, hạnh phúc và đau khổ, mong ta biết rõ các chúng sinh đi theo nghiệp của mình’, thì ông sẽ đạt được khả năng chứng nghiệm điều đó ngay tại chỗ, khi có đủ điều kiện.
24. Này Vaccha, nếu ông mong muốn: ‘Do nguồn ác đã cạn kiệt, mong ta đạt được tâm giải thoát và tuệ giải thoát không còn nguồn ác [nữa], ngay trong hiện tại, tự mình hiểu hết toàn bộ và trực tiếp chứng nghiệm rồi an trú’, thì ông sẽ đạt được khả năng chứng nghiệm điều đó ngay tại chỗ, khi có đủ điều kiện".
25. Khi ấy, Tôn giả Vacchagotta vui mừng đón nhận và hoan hỷ với lời dạy của Thế Tôn, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài rồi rời đi.
26. Sau đó, Tôn giả Vacchagotta sống một mình, rời bỏ (viễn ly / vūpakaṭṭho), không sao nhãng, nhiệt tâm, quyết tâm, và không bao lâu sau — mục đích vô thượng của đời sống thánh thiện mà các thiện nam tử đã chân chính xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình hướng đến — vị ấy đã tự mình hiểu hết toàn bộ và trực tiếp chứng nghiệm ngay trong hiện tại rồi an trú.
Vị ấy hiểu hết toàn bộ rằng: “Sự tái sinh đã cạn kiệt, đời sống thánh thiện đã hoàn tất, những việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa”. Và Tôn giả Vacchagotta đã trở thành một trong những bậc A-la-hán.
27. Lúc bấy giờ, có nhiều tỳ kheo đang đi đến để yết kiến Thế Tôn. Tôn giả Vacchagotta nhìn thấy các tỳ kheo ấy đang đi đến từ xa. Thấy vậy, vị ấy đi đến chỗ các tỳ kheo ấy; sau khi đến, liền thưa với các tỳ kheo ấy điều này: “Này các hiền giả, các vị đang đi đâu vậy?”
“Này hiền giả, chúng tôi đang đi đến để yết kiến Thế Tôn”.
“Vậy thì này các hiền giả, nhân danh tôi, xin hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, tỳ kheo Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và thưa như sau — Thế Tôn đã được con phụng sự, Bậc Thiện Thệ đã được con phụng sự’”.
28. “Vâng, thưa hiền giả”, các tỳ kheo ấy đáp lời Tôn giả Vacchagotta. Sau đó, các tỳ kheo ấy đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, liền đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các tỳ kheo ấy thưa với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, Tôn giả Vacchagotta cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và thưa như sau: ‘Thế Tôn đã được con phụng sự, Bậc Thiện Thệ đã được con phụng sự’”.
“Này các tỳ kheo, trước đó Ta đã nhận biết tâm của người khác bằng tâm của mình đối với tỳ kheo Vacchagotta rằng: ‘Tỳ kheo Vacchagotta là người có ba sự hiểu biết (tam minh / tevijjo), có năng lực lớn, có uy lực lớn’. Chư thiên cũng đã báo cho Ta biết điều này: ‘Bạch Thế Tôn, tỳ kheo Vacchagotta là người có ba sự hiểu biết, có năng lực lớn, có uy lực lớn’”.
Thế Tôn đã nói như vậy. Các tỳ kheo ấy hoan hỷ và vui mừng đón nhận lời dạy của Thế Tôn.
Kết thúc Kinh Mahāvaccha, bài kinh thứ ba.