MN 72. KINH VACCHAGOTTA VỀ LỬA

(Aggivacchasutta) Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại tịnh xá Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika.

2. Khi ấy, du sĩ Vacchagotta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, liền chào hỏi Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta nói với Thế Tôn điều này:

3. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm ( kiến / diṭṭhi) như vầy: ‘thế giới là vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘thế giới là vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

4. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘thế giới không vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘thế giới không vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

5. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘thế giới có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘thế giới có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

6. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘thế giới không có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘thế giới không có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

7. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

8. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

9. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgato) tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘Người Đến Như Vậy tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

10. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

11. “Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

12. “Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: ‘Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’?”

“Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: ‘Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’.”

13. “Thưa Tôn giả Gotama, khi được hỏi: ‘Có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: thế giới là vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: thế giới là vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: thế giới không vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: thế giới không vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: thế giới có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: thế giới có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: thế giới không có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: thế giới không có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Khi được hỏi: ‘Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm’. Vậy Tôn giả Gotama thấy sự nguy hiểm (nguy hiểm / ādīnava) gì mà lại hoàn toàn không vướng mắc vào những quan điểm này?”

MN 72. KINH DẠY VACCHAGOTTA VỀ LỬA

(Aggivacchagotta Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) Jetavana (Kỳ-đà-Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc).

Rồi du sĩ ngoại đạo Vacchagotta đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Sinh mạng và thân thể là một, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Sinh mạng và thân thể là một, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Sinh mạng và thân thể là khác, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Sinh mạng và thân thể là khác, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Như Lai không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Như Lai không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Tôn giả Gotama, phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”

– Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”.

– Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”, Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Thế giới là thường trú, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”. Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?” Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Thế giới là vô thường, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”. Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?” Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Thế giới là hữu biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”. Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”, Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Thế giới là vô biên, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng”… Sao vậy, thưa Tôn giả Gotama? Khi được hỏi: "Phải chăng Tôn giả Gotama có tri kiến như sau: “Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng?”, Tôn giả Gotama đã trả lời: "Này Vaccha, Ta không có tri kiến như sau: “Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết, chỉ như vậy là chơn, ngoài ra là hư vọng” Tôn giả Gotama thấy có sự nguy hại gì mà Ngài không chấp nhận hoàn toàn những tri kiến này như vậy?

14. “Này Vaccha, ‘thế giới là vĩnh hằng’ là một quan điểm, là rừng rậm của quan điểm, là hoang vu của quan điểm, là sự vặn vẹo của quan điểm, là sự dao động của quan điểm, là xiềng xích (kiết sử / saṁyojana) của quan điểm, đi kèm với đau khổ (khổ / dukkha), bực dọc, tuyệt vọng, thiêu đốt; không dẫn đến sự chán ngán, không dẫn đến cạn hết đắm nhiễm (ly tham / virāgā), không dẫn đến hết sạch (diệt / nirodhāya), không dẫn đến lắng dịu (tịch tịnh / upasamāya), không dẫn đến hiểu toàn bộ (thắng tri / abhiññāya), không dẫn đến giác ngộ, không dẫn đến Niết-bàn. Này Vaccha, ‘thế giới không vĩnh hằng’ […lặp lại…] Này Vaccha, ‘thế giới có giới hạn’ […lặp lại…] Này Vaccha, ‘thế giới không có giới hạn’ […lặp lại…] Này Vaccha, ‘sinh mạng và thân thể là một’ […lặp lại…] Này Vaccha, ‘sinh mạng là khác, thân thể là khác’ […lặp lại…] Này Vaccha, ‘Người Đến Như Vậy tồn tại sau khi chết’ […lặp lại…] Này Vaccha, ‘Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết’ […lặp lại…] Này Vaccha, ‘Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết’ […lặp lại…] Này Vaccha, ‘Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết’ là một quan điểm, là rừng rậm của quan điểm, là hoang vu của quan điểm, là sự vặn vẹo của quan điểm, là sự dao động của quan điểm, là xiềng xích của quan điểm, đi kèm với đau khổ, bực dọc, tuyệt vọng, thiêu đốt; không dẫn đến sự chán ngán, không dẫn đến cạn hết đắm nhiễm, không dẫn đến hết sạch, không dẫn đến lắng dịu, không dẫn đến hiểu toàn bộ, không dẫn đến giác ngộ, không dẫn đến Niết-bàn. Này Vaccha, vì thấy sự nguy hiểm này nên Ta hoàn toàn không vướng mắc vào những quan điểm này.”

15. “Vậy Tôn giả Gotama có bất kỳ quan điểm nào không?”

“Này Vaccha, ‘quan điểm’ đã được Người Đến Như Vậy loại bỏ. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã thấy rõ bản chất (tri kiến / dassanā): ‘đây là vật chất (sắc / rūpa), đây là sự hình thành (tập / samudayo) của vật chất, đây là sự tan biến (diệt / atthaṅgamo) của vật chất; đây là Cảm Thọ (thọ / vedanā), đây là sự hình thành của Cảm Thọ, đây là sự tan biến của Cảm Thọ; đây là Nhận Thức (tưởng / saññā), đây là sự hình thành của Nhận Thức, đây là sự tan biến của Nhận Thức; đây là hoạt động (hành / saṅkhārā), đây là sự hình thành của hoạt động, đây là sự tan biến của hoạt động; đây là Nhận Biết (thức / viññāṇaṁ), đây là sự hình thành của Nhận Biết, đây là sự tan biến của Nhận Biết’. Do đó, Ta nói rằng Người Đến Như Vậy được giải thoát nhờ không bám bứu, do sự cạn kiệt (đoạn tận / khayā), cạn hết đắm nhiễm, hết sạch, cho đi (xả ly / cāgā), từ bỏ mọi ảo tưởng, mọi sự kiêu mạn, mọi chảy ngầm (tùy miên / anusayānaṁ) của ‘tôi’ và ‘của tôi’.”

16. “Thưa Tôn giả Gotama, một tỳ kheo có tâm giải thoát như vậy sẽ tái sinh (sanh / upapajjati) ở đâu?”

“Này Vaccha, ‘tái sinh’ không áp dụng được.”

“Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy không tái sinh sao?”

“Này Vaccha, ‘không tái sinh’ không áp dụng được.”

“Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy vừa tái sinh vừa không tái sinh sao?”

“Này Vaccha, ‘vừa tái sinh vừa không tái sinh’ không áp dụng được.”

“Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh sao?”

“Này Vaccha, ‘không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh’ không áp dụng được.”

17. “Thưa Tôn giả Gotama, khi được hỏi: ‘Một tỳ kheo có tâm giải thoát như vậy sẽ tái sinh ở đâu?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, tái sinh không áp dụng được’. Khi được hỏi: ‘Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy không tái sinh sao?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, không tái sinh không áp dụng được’. Khi được hỏi: ‘Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy vừa tái sinh vừa không tái sinh sao?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, vừa tái sinh vừa không tái sinh không áp dụng được’. Khi được hỏi: ‘Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh sao?’, Tôn giả đã nói: ‘Này Vaccha, không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh không áp dụng được’. Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, tôi rơi vào sự không hiểu biết, tôi rơi vào sự u mê. Chút niềm tin mà tôi có được đối với Tôn giả Gotama qua cuộc trò chuyện ban đầu, nay đã biến mất.”

18. "Này Vaccha, ông không hiểu biết là phải, ông u mê là phải. Này Vaccha, Giáo pháp (pháp / dhammo) này sâu kín, khó thấy, khó nhận thức, tĩnh lặng, cao thượng, vượt ngoài tầm suy luận, tinh tế, chỉ người trí mới trải nghiệm trực tiếp (thọ / vedanīyo) được. Nó khó hiểu đối với ông, người có quan điểm khác, niềm tin khác, sở thích khác, tu tập theo cách khác, có đạo sư khác.

Vậy này Vaccha, Ta sẽ hỏi lại ông về điều này; nếu ông thấy phù hợp, hãy trả lời.

19. Này Vaccha, ông nghĩ sao, nếu có một ngọn lửa cháy trước mặt ông, ông có biết: ‘ngọn lửa này đang cháy trước mặt tôi’ không?"

– Này Vaccha, nghĩ rằng: “Thế giới là thường trú”, như vậy là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược, đi đôi với khổ, với tàn hại, với não hại, với nhiệt não, không hướng đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

Này Vaccha, nghĩ rằng: “Thế giới là vô thường”… “Thế giới là vô thường”… “Thế giới là hữu biên”… “Thế giới là vô biên”… “Sinh mạng và thân thể là một”… “Sinh mạng và thân thể là khác”… “Như Lai có tồn tại sau khi chết”… “Như Lai không có tồn tại sau khi chết”… “Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết”… Này Vaccha, nghĩ rằng: “Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết”, như vậy là tà kiến, kiến trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp, kiến kiết phược, đi đôi với khổ, với tàn hại, với não hại, với nhiệt não, không hướng đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Này Vaccha, Ta thấy có sự nguy hại này mà Ta không chấp nhận hoàn toàn những tri kiến như vậy.

– Nhưng Tôn giả Gotama có tà kiến nào không?

– Này Vaccha, tà kiến đã được Như Lai đoạn trừ. Nhưng này Vaccha, đây là điều Như Lai đã thấy: “Ðây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc diệt; đây là thọ, đây là thọ tập, đây là thọ diệt; đây là tưởng, đây là tưởng tập, đây là tưởng diệt; đây là hành, đây là hành tập, đây là hành diệt; đây là thức, đây là thức tập, đây là thức diệt”. Do vậy ta nói rằng, với sự đoạn trừ, ly tham, đoạn diệt, xả bỏ, vứt bỏ tất cả ảo tưởng tất cả hôn mê, của tất cả ngã kiến, ngã sở kiến, mạn tùy miên, mà Như Lai được giải thoát, không còn chấp thủ.

– Thưa Tôn giả Gotama, một Tỷ-kheo được tâm giải thoát như vậy sanh khởi chỗ nào?

– Sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi?

– Không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy sanh khởi và không sanh khởi?

– Sanh khởi và không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi và không không sanh khởi?

– Không sanh khởi và không không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng.

– Khi được hỏi: “Tôn giả Gotama, vị Tỷ-kheo được tâm giải thoát như vậy sanh khởi tại chỗ nào?”, Tôn giả đáp: “Sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng”. Khi được hỏi: “Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi?” Tôn giả đáp: “Không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng”. Khi được hỏi: “Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy sanh khởi và không sanh khởi?”, Tôn giả đáp: “Sanh khởi và không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng”. Khi được hỏi: “Như vậy, Tôn giả Gotama, vị ấy không sanh khởi và không không sanh khởi?”, Tôn giả đáp: “Không sanh khởi và không không sanh khởi, này Vaccha, không có áp dụng”. Thưa Tôn giả Gotama, tôi trở thành vô tri về điểm này, tôi trở thành mê mờ về điểm này, và một số tin tưởng tôi đã có đối với Tôn giả Gotama do các cuộc đàm thoại lúc trước đem lại, nay đã biến mất nơi tôi.

– Này Vaccha, thôi vừa rồi, vô tri của Ông! Thôi vừa rồi, mê mờ (của Ông)! Này Vaccha, sâu kín là pháp này, khó thấy, khó giác ngộ, an tịnh, thù thắng, không thể luận bàn, tế nhị, chỉ bậc trí mới hiểu. Thật rất khó cho Ông có thể hiểu được, khi Ông thuộc tri kiến khác, kham nhẫn khác, lý tưởng khác, hành trì khác, đạo sư khác. Và này Vaccha, nay Ta trở lại hỏi Ông. Hãy trả lời nếu Ông kham nhẫn. Này Vaccha, Ông nghĩ thế nào? Nếu một ngọn lửa cháy đỏ trước mặt Ông, Ông có biết: “Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt tôi?”

“Thưa Tôn giả Gotama, nếu có một ngọn lửa cháy trước mặt tôi, tôi sẽ biết: ‘ngọn lửa này đang cháy trước mặt tôi’.”

“Nhưng này Vaccha, nếu có người hỏi ông: ‘ngọn lửa đang cháy trước mặt ông này, ngọn lửa này cháy phụ thuộc (duyên / paṭicca) vào cái gì?’, khi được hỏi như vậy, này Vaccha, ông sẽ trả lời thế nào?”

“Thưa Tôn giả Gotama, nếu có người hỏi tôi: ‘ngọn lửa đang cháy trước mặt ông này, ngọn lửa này cháy phụ thuộc vào cái gì?’, khi được hỏi như vậy, thưa Tôn giả Gotama, tôi sẽ trả lời thế này: ‘ngọn lửa đang cháy trước mặt tôi này, ngọn lửa này cháy phụ thuộc vào nhiên liệu là cỏ và củi’.”

“Này Vaccha, nếu ngọn lửa trước mặt ông tắt, ông có biết: ‘ngọn lửa trước mặt tôi đã tắt’ không?”

“Thưa Tôn giả Gotama, nếu ngọn lửa trước mặt tôi tắt, tôi sẽ biết: ‘ngọn lửa trước mặt tôi đã tắt’.”

“Nhưng này Vaccha, nếu có người hỏi ông: ‘ngọn lửa đã tắt trước mặt ông đó, ngọn lửa ấy đã đi về hướng nào—hướng đông, hướng nam, hướng tây hay hướng bắc?’, khi được hỏi như vậy, này Vaccha, ông sẽ trả lời thế nào?”

“Không được, thưa Tôn giả Gotama. Vì ngọn lửa ấy cháy phụ thuộc vào nhiên liệu là cỏ và củi, khi nhiên liệu ấy cạn kiệt và không được cung cấp thêm, không có nhiên liệu, nó sẽ bị ‘tắt’.”

20. "Cũng vậy, này Vaccha, bất cứ vật chất nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì vật chất ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ (đoạn trừ / pahīnaṁ), cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại (vô sanh / anuppādadhamma) trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của vật chất, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. ‘Tái sinh’ không áp dụng được, ‘không tái sinh’ không áp dụng được, ‘vừa tái sinh vừa không tái sinh’ không áp dụng được, ‘không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh’ không áp dụng được.

Bất cứ Cảm Thọ nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì Cảm Thọ ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của Cảm Thọ, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. ‘Tái sinh’ không áp dụng được, ‘không tái sinh’ không áp dụng được, ‘vừa tái sinh vừa không tái sinh’ không áp dụng được, ‘không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh’ không áp dụng được.

Bất cứ Nhận Thức nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì Nhận Thức ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của Nhận Thức, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. ‘Tái sinh’ không áp dụng được, ‘không tái sinh’ không áp dụng được, ‘vừa tái sinh vừa không tái sinh’ không áp dụng được, ‘không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh’ không áp dụng được.

Bất cứ hoạt động nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì hoạt động ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của hoạt động, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. ‘Tái sinh’ không áp dụng được, ‘không tái sinh’ không áp dụng được, ‘vừa tái sinh vừa không tái sinh’ không áp dụng được, ‘không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh’ không áp dụng được.

Bất cứ Nhận Biết nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì Nhận Biết ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của Nhận Biết, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. ‘Tái sinh’ không áp dụng được, ‘không tái sinh’ không áp dụng được, ‘vừa tái sinh vừa không tái sinh’ không áp dụng được, ‘không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh’ không áp dụng được."

21. Khi được nói như vậy, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn điều này:

"Thưa Tôn giả Gotama, giống như một cây sāla lớn không xa làng hay thị trấn. Do biến hoại mà cành lá của nó rụng xuống, vỏ và chồi rụng xuống, dác gỗ rụng xuống; sau một thời gian, nó trở nên sạch cành lá, sạch vỏ và chồi, sạch dác gỗ, thanh tịnh, chỉ còn lại lõi cây nguyên vẹn. Cũng vậy, lời dạy của Tôn giả Gotama đã sạch cành lá, sạch vỏ và chồi, sạch dác gỗ, thanh tịnh, chỉ còn lại lõi cây nguyên vẹn.

22. Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! […lặp lại…] Xin Tôn giả Gotama nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy y."

Kinh Aggivaccha kết thúc, là bài kinh thứ hai.

– Tôn giả Gotama, nếu một ngọn lửa cháy đỏ trước mặt tôi, tôi có biết: “Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt tôi”.

– Nhưng nếu, này Vaccha, có người hỏi Ông như sau: “Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt Ông, ngọn lửa này do duyên gì mà cháy đỏ?”, nếu được hỏi vậy, này Vaccha, Ông trả lời như thế nào?

– Thưa Tôn giả Gotama, nếu có người hỏi tôi như sau: “Ngọn lửa này cháy đỏ trước mặt Ông, ngọn lửa này do duyên gì mà cháy đỏ?”, nếu được hỏi vậy, thưa Tôn giả Gotama, tôi sẽ trả lời như sau: “Ngọn lửa cháy đỏ trước mặt tôi, ngọn lửa này cháy đỏ do duyên nhiên liệu cỏ và củi”.

– Này Vaccha, nếu ngọn lửa ấy bị tắt trước mặt Ông, Ông có biết: “Ngọn lửa này đã tắt trước mặt tôi?”

– Tôn giả Gotama, nếu ngọn lửa ấy được tắt trước mặt tôi, tôi sẽ biết: “Ngọn lửa này đã tắt trước mặt tôi”.

– Này Vaccha, nếu có người hỏi Ông như sau: “Ngọn lửa này đã tắt trước mặt Ông, ngọn lửa ấy từ đây đã đi về phương hướng nào, phương Ðông, phương Tây, phương Bắc, hay phương Nam?”, được hỏi vậy, này Vaccha, Ông trả lời thế nào?

– Không có thể áp dụng ở đây, Tôn giả Gotama. Vì rằng, này Tôn giả Gotama, ngọn lửa ấy đã cháy vì duyên nhiên liệu cỏ và củi. Khi cỏ và củi ấy hết và vì không có nhiên liệu khác, nên được xem là không có nhiên liệu, đã bị tắt.

– Cũng vậy, này Vaccha, do sắc pháp này, nhờ đó mà một người nhận biết Như Lai có thể nhận biết được, sắc pháp ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát khỏi cái gọi là sắc, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng, khó dò đến đáy như đại dương. Khởi lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng, không khởi lên và không không khởi lên không có áp dụng.

Do thọ này, nhờ đó mà một người nhận biết Như Lai có thể nhận biết được, thọ ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát cái gọi là thọ, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng khó dò đến đáy đại dương, khởi lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng, không khởi lên và không không khởi lên không có áp dụng.

Do tưởng này, nhờ đó mà một người nhận biết Như Lai có thể nhận biết được, tưởng ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát cái gọi là tưởng, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng khó dò đến đáy đại dương, khởi lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng, không khởi lên và không không khởi lên không có áp dụng.

Do những hành này nhờ đó mà một người nhận biết Như Lai có thể nhận biết được, các hành ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát những cái gọi là hành, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng khó dò đến đáy đại dương, khởi lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng, không khởi lên và không không khởi lên, không có áp dụng.

Do thức này, nhờ đó mà một người nhận thức Như Lai có thể nhận thức được, cái thức ấy đã được Như Lai đoạn diệt, cắt đứt được tận gốc rễ, làm cho như thân cây tala không được tái sanh, không thể sanh khởi trong tương lai. Giải thoát cái gọi là thức, này Vaccha, là Như Lai, thâm sâu, vô lượng, khó dò đến đáy như đại dương, khởi lên không có áp dụng, không khởi lên không có áp dụng, khởi lên và không khởi lên không có áp dụng, không khởi lên và không không khởi lên không có áp dụng.

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Vacchagotta bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, như một cây tala lớn, không xa làng hay thị trấn, vì vô thường nên cành lá rơi rụng, vỏ và đọt non rơi rụng, giác cây rơi rụng và sau một thời gian, với cành lá rơi rụng, với vỏ và đọt non rơi rụng, với giác cây rơi rụng, cây ấy thuần tịnh chỉ còn lại lõi cây. Cũng vậy, lời nói này của Tôn giả Gotama, với cành lá rơi rụng, với vỏ và đọt non rụng, với giác cây rơi rụng, lời nói ấy thuần tịnh, chỉ còn lại lõi cây.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Con xin quy y Tôn giả Gotama, quy Pháp và quy y Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

-ooOoo-