MN 72. KINH VACCHAGOTTA VỀ LỬA

(Aggivacchasutta)Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại tịnh xá Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika.

2. Khi ấy, du sĩ Vacchagotta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, liền chào hỏi Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, du sĩ Vacchagotta nói với Thế Tôn điều này:

3. "Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm ( kiến / diṭṭhi) như vầy: 'thế giới là vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'thế giới là vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

4. "Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'thế giới không vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'thế giới không vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

5. "Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'thế giới có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'thế giới có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

6. "Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'thế giới không có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'thế giới không có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

7. "Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

8. "Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

9. "Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgato) tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'Người Đến Như Vậy tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

10. "Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

11. "Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

12. "Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: 'Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'?"

"Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: 'Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'."

13. "Thưa Tôn giả Gotama, khi được hỏi: 'Có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: thế giới là vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: thế giới là vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: thế giới không vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: thế giới không vĩnh hằng, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: thế giới có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: thế giới có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: thế giới không có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: thế giới không có giới hạn, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: sinh mạng và thân thể là một, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Khi được hỏi: 'Vậy thưa Tôn giả Gotama, có phải Tôn giả Gotama có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, Ta không có quan điểm như vầy: Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết, chỉ điều này là sự thật, mọi điều khác đều là sai lầm'. Vậy Tôn giả Gotama thấy sự nguy hiểm (nguy hiểm / ādīnava) gì mà lại hoàn toàn không vướng mắc vào những quan điểm này?"

14. "Này Vaccha, 'thế giới là vĩnh hằng' là một quan điểm, là rừng rậm của quan điểm, là hoang vu của quan điểm, là sự vặn vẹo của quan điểm, là sự dao động của quan điểm, là xiềng xích (kiết sử / saṁyojana) của quan điểm, đi kèm với đau khổ (khổ / dukkha), bực dọc, tuyệt vọng, thiêu đốt; không dẫn đến sự chán ngán, không dẫn đến cạn hết đắm nhiễm (ly tham / virāgā), không dẫn đến hết sạch (diệt / nirodhāya), không dẫn đến lắng dịu (tịch tịnh / upasamāya), không dẫn đến hiểu toàn bộ (thắng tri / abhiññāya), không dẫn đến giác ngộ, không dẫn đến Niết-bàn. Này Vaccha, 'thế giới không vĩnh hằng' [...lặp lại...] Này Vaccha, 'thế giới có giới hạn' [...lặp lại...] Này Vaccha, 'thế giới không có giới hạn' [...lặp lại...] Này Vaccha, 'sinh mạng và thân thể là một' [...lặp lại...] Này Vaccha, 'sinh mạng là khác, thân thể là khác' [...lặp lại...] Này Vaccha, 'Người Đến Như Vậy tồn tại sau khi chết' [...lặp lại...] Này Vaccha, 'Người Đến Như Vậy không tồn tại sau khi chết' [...lặp lại...] Này Vaccha, 'Người Đến Như Vậy vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết' [...lặp lại...] Này Vaccha, 'Người Đến Như Vậy không phải tồn tại cũng không phải không tồn tại sau khi chết' là một quan điểm, là rừng rậm của quan điểm, là hoang vu của quan điểm, là sự vặn vẹo của quan điểm, là sự dao động của quan điểm, là xiềng xích của quan điểm, đi kèm với đau khổ, bực dọc, tuyệt vọng, thiêu đốt; không dẫn đến sự chán ngán, không dẫn đến cạn hết đắm nhiễm, không dẫn đến hết sạch, không dẫn đến lắng dịu, không dẫn đến hiểu toàn bộ, không dẫn đến giác ngộ, không dẫn đến Niết-bàn. Này Vaccha, vì thấy sự nguy hiểm này nên Ta hoàn toàn không vướng mắc vào những quan điểm này."

15. "Vậy Tôn giả Gotama có bất kỳ quan điểm nào không?"

"Này Vaccha, 'quan điểm' đã được Người Đến Như Vậy loại bỏ. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã thấy rõ bản chất (tri kiến / dassanā): 'đây là vật chất (sắc / rūpa), đây là sự hình thành (tập / samudayo) của vật chất, đây là sự tan biến (diệt / atthaṅgamo) của vật chất; đây là Cảm Thọ (thọ / vedanā), đây là sự hình thành của Cảm Thọ, đây là sự tan biến của Cảm Thọ; đây là Nhận Thức (tưởng / saññā), đây là sự hình thành của Nhận Thức, đây là sự tan biến của Nhận Thức; đây là hoạt động (hành / saṅkhārā), đây là sự hình thành của hoạt động, đây là sự tan biến của hoạt động; đây là Nhận Biết (thức / viññāṇaṁ), đây là sự hình thành của Nhận Biết, đây là sự tan biến của Nhận Biết'. Do đó, Ta nói rằng Người Đến Như Vậy được giải thoát nhờ không bám bứu, do sự cạn kiệt (đoạn tận / khayā), cạn hết đắm nhiễm, hết sạch, cho đi (xả ly / cāgā), từ bỏ mọi ảo tưởng, mọi sự kiêu mạn, mọi chảy ngầm (tùy miên / anusayānaṁ) của 'tôi' và 'của tôi'."

16. "Thưa Tôn giả Gotama, một tỳ kheo có tâm giải thoát như vậy sẽ tái sinh (sanh / upapajjati) ở đâu?"

"Này Vaccha, 'tái sinh' không áp dụng được."

"Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy không tái sinh sao?"

"Này Vaccha, 'không tái sinh' không áp dụng được."

"Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy vừa tái sinh vừa không tái sinh sao?"

"Này Vaccha, 'vừa tái sinh vừa không tái sinh' không áp dụng được."

"Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh sao?"

"Này Vaccha, 'không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh' không áp dụng được."

17. "Thưa Tôn giả Gotama, khi được hỏi: 'Một tỳ kheo có tâm giải thoát như vậy sẽ tái sinh ở đâu?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, tái sinh không áp dụng được'. Khi được hỏi: 'Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy không tái sinh sao?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, không tái sinh không áp dụng được'. Khi được hỏi: 'Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy vừa tái sinh vừa không tái sinh sao?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, vừa tái sinh vừa không tái sinh không áp dụng được'. Khi được hỏi: 'Vậy thưa Tôn giả Gotama, vị ấy không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh sao?', Tôn giả đã nói: 'Này Vaccha, không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh không áp dụng được'. Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, tôi rơi vào sự không hiểu biết, tôi rơi vào sự u mê. Chút niềm tin mà tôi có được đối với Tôn giả Gotama qua cuộc trò chuyện ban đầu, nay đã biến mất."

18. "Này Vaccha, ông không hiểu biết là phải, ông u mê là phải. Này Vaccha, Giáo pháp (pháp / dhammo) này sâu kín, khó thấy, khó nhận thức, tĩnh lặng, cao thượng, vượt ngoài tầm suy luận, tinh tế, chỉ người trí mới trải nghiệm trực tiếp (thọ / vedanīyo) được. Nó khó hiểu đối với ông, người có quan điểm khác, niềm tin khác, sở thích khác, tu tập theo cách khác, có đạo sư khác.

Vậy này Vaccha, Ta sẽ hỏi lại ông về điều này; nếu ông thấy phù hợp, hãy trả lời.

19. Này Vaccha, ông nghĩ sao, nếu có một ngọn lửa cháy trước mặt ông, ông có biết: 'ngọn lửa này đang cháy trước mặt tôi' không?"

"Thưa Tôn giả Gotama, nếu có một ngọn lửa cháy trước mặt tôi, tôi sẽ biết: 'ngọn lửa này đang cháy trước mặt tôi'."

"Nhưng này Vaccha, nếu có người hỏi ông: 'ngọn lửa đang cháy trước mặt ông này, ngọn lửa này cháy phụ thuộc (duyên / paṭicca) vào cái gì?', khi được hỏi như vậy, này Vaccha, ông sẽ trả lời thế nào?"

"Thưa Tôn giả Gotama, nếu có người hỏi tôi: 'ngọn lửa đang cháy trước mặt ông này, ngọn lửa này cháy phụ thuộc vào cái gì?', khi được hỏi như vậy, thưa Tôn giả Gotama, tôi sẽ trả lời thế này: 'ngọn lửa đang cháy trước mặt tôi này, ngọn lửa này cháy phụ thuộc vào nhiên liệu là cỏ và củi'."

"Này Vaccha, nếu ngọn lửa trước mặt ông tắt, ông có biết: 'ngọn lửa trước mặt tôi đã tắt' không?"

"Thưa Tôn giả Gotama, nếu ngọn lửa trước mặt tôi tắt, tôi sẽ biết: 'ngọn lửa trước mặt tôi đã tắt'."

"Nhưng này Vaccha, nếu có người hỏi ông: 'ngọn lửa đã tắt trước mặt ông đó, ngọn lửa ấy đã đi về hướng nào—hướng đông, hướng nam, hướng tây hay hướng bắc?', khi được hỏi như vậy, này Vaccha, ông sẽ trả lời thế nào?"

"Không được, thưa Tôn giả Gotama. Vì ngọn lửa ấy cháy phụ thuộc vào nhiên liệu là cỏ và củi, khi nhiên liệu ấy cạn kiệt và không được cung cấp thêm, không có nhiên liệu, nó sẽ bị 'tắt'."

20. "Cũng vậy, này Vaccha, bất cứ vật chất nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì vật chất ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ (đoạn trừ / pahīnaṁ), cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại (vô sanh / anuppādadhamma) trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của vật chất, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. 'Tái sinh' không áp dụng được, 'không tái sinh' không áp dụng được, 'vừa tái sinh vừa không tái sinh' không áp dụng được, 'không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh' không áp dụng được.

Bất cứ Cảm Thọ nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì Cảm Thọ ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của Cảm Thọ, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. 'Tái sinh' không áp dụng được, 'không tái sinh' không áp dụng được, 'vừa tái sinh vừa không tái sinh' không áp dụng được, 'không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh' không áp dụng được.

Bất cứ Nhận Thức nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì Nhận Thức ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của Nhận Thức, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. 'Tái sinh' không áp dụng được, 'không tái sinh' không áp dụng được, 'vừa tái sinh vừa không tái sinh' không áp dụng được, 'không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh' không áp dụng được.

Bất cứ hoạt động nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì hoạt động ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của hoạt động, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. 'Tái sinh' không áp dụng được, 'không tái sinh' không áp dụng được, 'vừa tái sinh vừa không tái sinh' không áp dụng được, 'không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh' không áp dụng được.

Bất cứ Nhận Biết nào người ta chỉ định đó là Người Đến Như Vậy, thì Nhận Biết ấy đã được Người Đến Như Vậy từ bỏ, cắt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây cưa cụt, làm cho không thể tồn tại, có bản chất không sinh khởi trở lại trong tương lai. Này Vaccha, Người Đến Như Vậy đã được giải thoát nhờ sự cạn kiệt của Nhận Biết, thật sâu kín, không thể đo lường, khó dò thấu — giống như đại dương lớn. 'Tái sinh' không áp dụng được, 'không tái sinh' không áp dụng được, 'vừa tái sinh vừa không tái sinh' không áp dụng được, 'không phải tái sinh cũng không phải không tái sinh' không áp dụng được."

21. Khi được nói như vậy, du sĩ Vacchagotta thưa với Thế Tôn điều này:

"Thưa Tôn giả Gotama, giống như một cây sāla lớn không xa làng hay thị trấn. Do biến hoại mà cành lá của nó rụng xuống, vỏ và chồi rụng xuống, dác gỗ rụng xuống; sau một thời gian, nó trở nên sạch cành lá, sạch vỏ và chồi, sạch dác gỗ, thanh tịnh, chỉ còn lại lõi cây nguyên vẹn. Cũng vậy, lời dạy của Tôn giả Gotama đã sạch cành lá, sạch vỏ và chồi, sạch dác gỗ, thanh tịnh, chỉ còn lại lõi cây nguyên vẹn.

22. Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! [...lặp lại...] Xin Tôn giả Gotama nhận con làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy y."

Kinh Aggivaccha kết thúc, là bài kinh thứ hai.