(Cūḷagopālakasutta) Bản tóm tắt→
1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Vajjī, tại Ukkacelā, trên bờ sông Gaṅgā. Tại đó, Thế Tôn gọi các tỳ kheo: “Này các tỳ kheo”.
“Bạch Thế Tôn”, các tỳ kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:
(Cùlagopàlaka Sutta)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn ở giữa các bộ lạc Vajji (Bạt-kỳ) tại Ukkacela, trên bờ sông Hằng. Tại đây Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo.
– Này các Tỷ-kheo.
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:
2. "Thuở xưa, này các tỳ kheo, có một người chăn bò xứ Māgadha, bản tính ngu ngốc, vào tháng cuối của mùa mưa, lúc tiết thu, đã không xem xét bờ bên này của sông Gaṅgā, không xem xét bờ bên kia, lùa đàn bò qua bờ phía bắc của dân Suvideha ở nơi không thể lội qua.
3. Rồi thì, này các tỳ kheo, đàn bò tụm vòng quanh ở giữa dòng sông Gaṅgā và gặp phải tai họa diệt vong ngay tại đó. Vì nguyên nhân nào? Đúng là như vậy, này các tỳ kheo, người chăn bò xứ Māgadha ấy, bản tính ngu ngốc, vào tháng cuối của mùa mưa, lúc tiết thu, đã không xem xét bờ bên này của sông Gaṅgā, không xem xét bờ bên kia, lùa đàn bò qua bờ phía bắc của dân Suvideha ở nơi không thể lội qua.
Cũng vậy, này các tỳ kheo, bất kỳ những sa-môn hay bà-la-môn nào không hiểu biết về (bất thiện / akusalā) thế giới này, không hiểu biết về thế giới kia, không hiểu biết về cõi của Ma vương (ma giới / māradheyyassa), không hiểu biết về cõi không phải của Ma vương, không hiểu biết về cõi của Thần chết (tử giới / maccudheyyassa), không hiểu biết về cõi không phải của Thần chết; những ai nghĩ rằng cần phải nghe theo, cần phải tin tưởng họ, thì điều đó sẽ dẫn đến sự bất lợi và đau khổ (khổ / dukkhāya) lâu dài cho những người ấy.
– Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, tại Magadha có người chăn bò vô trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, không quan sát bờ bên này sông Hằng, không quan sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ không có thể lội qua được. Này các Tỷ-kheo, những con bò xô nhau tụ lại giữa dòng sông Hằng và gặp tai nạn tại nơi đây. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì người chăn bò ở Magadha là vô trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, không quán sát bờ bên này sông Hằng, không quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ không thể lội qua được.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-môn không khéo biết đời này, không khéo biết đời sau, không khéo biết ma giới không khéo biết phi ma giới, không khéo biết tử thần giới, không khéo biết phi tử thần giới, những ai nghĩ rằng cần phải nghe, cần phải tin những vị này, thì họ sẽ gặp bất hạnh đau khổ lâu dài.
4. Thuở xưa, này các tỳ kheo, có một người chăn bò xứ Māgadha, bản tính thông minh, vào tháng cuối của mùa mưa, lúc tiết thu, đã xem xét bờ bên này của sông Gaṅgā, đã xem xét bờ bên kia, lùa đàn bò qua bờ phía bắc của dân Suvideha ngay tại bến lội.
5. Người ấy trước tiên lùa qua những con bò đực, là cha của bầy bò, là những con dẫn đường. Chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn. Tiếp theo, người ấy lùa qua những con bò khỏe mạnh, những con bò đã được thuần hóa. Chúng cũng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn. Tiếp theo, người ấy lùa qua những con bò đực tơ, những con bò cái tơ. Chúng cũng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn. Tiếp theo, người ấy lùa qua những con bê ốm yếu. Chúng cũng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn. Thuở xưa, này các tỳ kheo, có một con bê non mới sinh ngay lúc đó, trôi theo tiếng rống của bò mẹ, nó cũng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.
Vì nguyên nhân nào? Đúng là như vậy, này các tỳ kheo, người chăn bò xứ Māgadha ấy, bản tính thông minh, vào tháng cuối của mùa mưa, lúc tiết thu, đã xem xét bờ bên này của sông Gaṅgā, đã xem xét bờ bên kia, lùa đàn bò qua bờ phía bắc của dân Suvideha ngay tại bến lội.
Cũng vậy, này các tỳ kheo, bất kỳ những sa-môn hay bà-la-môn nào hiểu biết về (thiện / kusalā) thế giới này, hiểu biết về thế giới kia, hiểu biết về cõi của Ma vương, hiểu biết về cõi không phải của Ma vương, hiểu biết về cõi của Thần chết, hiểu biết về cõi không phải của Thần chết; những ai nghĩ rằng cần phải nghe theo, cần phải tin tưởng họ, thì điều đó sẽ dẫn đến lợi ích và hạnh phúc (lạc / sukhāya) lâu dài cho những người ấy.
6. Giống như, này các tỳ kheo, những con bò đực, là cha của bầy bò, là những con dẫn đường, chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo là A-la-hán, người đã sạch nguồn ác (lậu tận / khīṇāsavā), đã sống trọn vẹn, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối cao, đã cắt đứt xiềng xích của lực tồn tại (hữu kiết sử / bhavasaṁyojanā), đã được giải thoát nhờ hiểu biết đúng đắn, các vị ấy đã cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đã đi sang bờ bên kia một cách an toàn.
7. Giống như, này các tỳ kheo, những con bò khỏe mạnh, những con bò đã được thuần hóa, chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo do sự cạn kiệt của năm xiềng xích trói buộc cõi dưới (hạ phần kiết sử / orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ), sinh ra tự nhiên (hóa sanh / opapātikā), đạt Niết-bàn tại đó, không còn quay trở lại từ thế giới ấy, các vị ấy cũng sẽ cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.
8. Giống như, này các tỳ kheo, những con bò đực tơ, những con bò cái tơ, chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo do sự cạn kiệt của ba xiềng xích, làm mỏng nhẹ đắm nhiễm (tham / rāga), ám ảnh khó chịu (sân / dosa) và sự u mê (si / moha), là người chỉ quay lại một lần (nhất lai / sakadāgāmino), chỉ đến thế giới này một lần nữa rồi sẽ làm chấm dứt đau khổ, các vị ấy cũng sẽ cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.
9. Giống như, này các tỳ kheo, những con bê ốm yếu, chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo do sự cạn kiệt của ba xiềng xích, là người bước vào dòng chảy (dự lưu / sotāpannā), không thể rơi vào cõi khổ, chắc chắn hướng đến sự Giác ngộ, các vị ấy cũng sẽ cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.
10. Giống như, này các tỳ kheo, con bê non mới sinh ngay lúc đó, trôi theo tiếng rống của bò mẹ, nó cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo là người đi theo Quy luật (tùy pháp hành / dhammānusārino), người đi theo niềm tin (tùy tín hành / saddhānusārino), các vị ấy cũng sẽ cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.
11. Còn Ta, này các tỳ kheo, là người hiểu biết về thế giới này, hiểu biết về thế giới kia, hiểu biết về cõi của Ma vương, hiểu biết về cõi không phải của Ma vương, hiểu biết về cõi của Thần chết, hiểu biết về cõi không phải của Thần chết. Những ai nghĩ rằng cần phải nghe theo, cần phải tin tưởng Ta, thì điều đó sẽ dẫn đến lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho những người ấy."
12. Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, Bậc Thiện Thệ, Bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:
"Đời này và đời sau,
Bậc trí khéo hiển bày;
Chỗ Ma vương đi tới,
Chỗ Thần chết không đến.Thấu suốt mọi thế gian,
Bậc Chánh Giác tỏ tường;
Mở tung cửa Bất tử,
An ổn đến Niết-bàn.Dòng Ác ma đã đứt,
Phá hủy và tiêu tan;
Hãy tràn đầy hân hoan,
Đạt an ổn, tỳ kheo."
Kinh Tiểu Người Chăn Bò thứ tư đã kết thúc.
Ngày xưa, này các Tỷ-kheo, tại Magadha có người chăn bò có trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, sau khi quán sát bờ bên này sông Hằng, sau khi quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ có thể lội qua được. Người đó đuổi đi đầu những con bò đực già, những con đầu đàn. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đưa qua những con bò đực lớn mạnh, những con bò đực có được huấn luyện. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đuổi qua những con bò đực con, lớn, những con bò cái con, lớn. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Rồi người đó đuổi qua những con bò con nhỏ, những con bò con còn bú. Những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Này các Tỷ-kheo thời xưa ấy có con bò còn nhỏ mới sanh, con bò này nhờ chạy theo con bò mẹ, vừa chạy, vừa kêu, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, cũng qua bờ bên kia một cách an toàn. Vì sao? Này các Tỷ- kheo, vì người chăn bò ở Magadha là người có trí, vào cuối tháng mùa mưa, trong mùa gặt hái, sau khi quán sát bờ bên này sông Hằng, sau khi quán sát bờ bên kia sông Hằng, đuổi đàn bò qua bờ bên kia tại Suvideha, tại chỗ có thể lội qua được.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-môn khéo biết đối với đời này, khéo biết đối với đời sau, khéo biết ma giới, khéo biết phi ma giới, khéo biết tử thần giới, khéo biết phi tử thần giới. Những ai nghĩ rằng, cần phải nghe, cần phải tin những vị này, thì họ sẽ được hạnh phúc, an lạc lâu dài.
Này các Tỷ-kheo, ví như những con bò đực già, đầu đàn, chúng đã lội cắt ngang dòng sông Hằng và qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo là những bậc A-la-hán, đã đoạn trừ các lậu hoặc, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, các hữu kiết sử đã hoàn toàn bị đoạn diệt, đã được giải thoát nhờ chánh trí. Những vị này, sau khi lội cắt ngang dòng sông của Ma vương, đã qua bờ bên kia một cách an toàn.
Này các Tỷ-kheo, ví như những con bò đực lớn mạnh, những con bò đực có huấn luyện, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo sau khi đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, ở tại đấy nhập Niết-bàn, không còn phải trở lại thế giới này nữa. Những vị ấy, sau khi lội cắt ngang dòng sông Ma vương sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.
Ví như, này các Tỷ-kheo, những con bò đực con, lớn, những con bò cái con, lớn, những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo đã diệt trừ ba kiết sử, làm giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhất lai, sau khi trở lại đời này một lần nữa, sẽ diệt tận khổ đau. Những vị ấy, sau khi lội cắt ngang dòng sông Ma vương sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.
Ví như, này các Tỷ-kheo, những con bò con, nhỏ, những con bò con còn bú, những con này sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ- kheo diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự lưu, nhất định không còn đọa vào ác đạo, đạt đến chánh giác. Những vị này lội cắt ngang dòng sông Ma vương và sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.
Ví như, này các Tỷ-kheo, con bò con còn nhỏ, mới sanh, con bò này nhờ chạy theo con bò mẹ, vừa chạy, vừa kêu, sau khi lội cắt ngang dòng sông Hằng, đã qua bờ bên kia một cách an toàn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo tùy pháp hành, tùy tín hành, những vị này sau khi lội cắt ngang dòng sông của Ma vương sẽ qua bờ bên kia một cách an toàn.
Này các Tỷ-kheo, nay Ta khéo biết đối với đời này, khéo biết đối với đời sau, khéo biết đối với ma giới, khéo biết đối với phi ma giới, khéo biết đối với tử thần giới, khéo biết đối với phi tử thần giới. Những ai nghĩ rằng, cần phải nghe, cần phải tin nơi Ta, thì họ sẽ được hạnh phúc, an lạc lâu dài.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi Thiện Thệ nói vậy, bậc Ðạo Sư lại nói thêm bài kệ như sau:
Ðời này và đời sau,
Bậc Trí khéo trình bày,
Cảnh giới Ma đạt được,
Cảnh Tử Thần không đạt.
Bậc Chánh Giác, Trí Giả,
Biết rõ mọi thế giới,
Cửa bất tử rộng mở,
Ðạt an ổn Niết-bàn.
Dòng Ma bị chặt ngang,
Nát tan và hư hoại,
Hãy sống sung mãn hỷ,
Ðạt an ổn Niết-bàn,
(Này các Tỷ-kheo).
-ooOoo-