MN 34. KINH NGẮN NGƯỜI CHĂN BÒ

(Cūḷagopālakasutta)Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Vajjī, tại Ukkacelā, trên bờ sông Gaṅgā. Tại đó, Thế Tôn gọi các tỳ kheo: "Này các tỳ kheo".

"Bạch Thế Tôn", các tỳ kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

2. "Thuở xưa, này các tỳ kheo, có một người chăn bò xứ Māgadha, bản tính ngu ngốc, vào tháng cuối của mùa mưa, lúc tiết thu, đã không xem xét bờ bên này của sông Gaṅgā, không xem xét bờ bên kia, lùa đàn bò qua bờ phía bắc của dân Suvideha ở nơi không thể lội qua.

3. Rồi thì, này các tỳ kheo, đàn bò tụm vòng quanh ở giữa dòng sông Gaṅgā và gặp phải tai họa diệt vong ngay tại đó. Vì nguyên nhân nào? Đúng là như vậy, này các tỳ kheo, người chăn bò xứ Māgadha ấy, bản tính ngu ngốc, vào tháng cuối của mùa mưa, lúc tiết thu, đã không xem xét bờ bên này của sông Gaṅgā, không xem xét bờ bên kia, lùa đàn bò qua bờ phía bắc của dân Suvideha ở nơi không thể lội qua.

Cũng vậy, này các tỳ kheo, bất kỳ những sa-môn hay bà-la-môn nào không hiểu biết về (bất thiện / akusalā) thế giới này, không hiểu biết về thế giới kia, không hiểu biết về cõi của Ma vương (ma giới / māradheyyassa), không hiểu biết về cõi không phải của Ma vương, không hiểu biết về cõi của Thần chết (tử giới / maccudheyyassa), không hiểu biết về cõi không phải của Thần chết; những ai nghĩ rằng cần phải nghe theo, cần phải tin tưởng họ, thì điều đó sẽ dẫn đến sự bất lợi và đau khổ (khổ / dukkhāya) lâu dài cho những người ấy.

4. Thuở xưa, này các tỳ kheo, có một người chăn bò xứ Māgadha, bản tính thông minh, vào tháng cuối của mùa mưa, lúc tiết thu, đã xem xét bờ bên này của sông Gaṅgā, đã xem xét bờ bên kia, lùa đàn bò qua bờ phía bắc của dân Suvideha ngay tại bến lội.

5. Người ấy trước tiên lùa qua những con bò đực, là cha của bầy bò, là những con dẫn đường. Chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn. Tiếp theo, người ấy lùa qua những con bò khỏe mạnh, những con bò đã được thuần hóa. Chúng cũng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn. Tiếp theo, người ấy lùa qua những con bò đực tơ, những con bò cái tơ. Chúng cũng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn. Tiếp theo, người ấy lùa qua những con bê ốm yếu. Chúng cũng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn. Thuở xưa, này các tỳ kheo, có một con bê non mới sinh ngay lúc đó, trôi theo tiếng rống của bò mẹ, nó cũng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.

Vì nguyên nhân nào? Đúng là như vậy, này các tỳ kheo, người chăn bò xứ Māgadha ấy, bản tính thông minh, vào tháng cuối của mùa mưa, lúc tiết thu, đã xem xét bờ bên này của sông Gaṅgā, đã xem xét bờ bên kia, lùa đàn bò qua bờ phía bắc của dân Suvideha ngay tại bến lội.

Cũng vậy, này các tỳ kheo, bất kỳ những sa-môn hay bà-la-môn nào hiểu biết về (thiện / kusalā) thế giới này, hiểu biết về thế giới kia, hiểu biết về cõi của Ma vương, hiểu biết về cõi không phải của Ma vương, hiểu biết về cõi của Thần chết, hiểu biết về cõi không phải của Thần chết; những ai nghĩ rằng cần phải nghe theo, cần phải tin tưởng họ, thì điều đó sẽ dẫn đến lợi ích và hạnh phúc (lạc / sukhāya) lâu dài cho những người ấy.

6. Giống như, này các tỳ kheo, những con bò đực, là cha của bầy bò, là những con dẫn đường, chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo là A-la-hán, người đã sạch nguồn ác (lậu tận / khīṇāsavā), đã sống trọn vẹn, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối cao, đã cắt đứt xiềng xích của lực tồn tại (hữu kiết sử / bhavasaṁyojanā), đã được giải thoát nhờ hiểu biết đúng đắn, các vị ấy đã cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đã đi sang bờ bên kia một cách an toàn.

7. Giống như, này các tỳ kheo, những con bò khỏe mạnh, những con bò đã được thuần hóa, chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo do sự cạn kiệt của năm xiềng xích trói buộc cõi dưới (hạ phần kiết sử / orambhāgiyānaṁ saṁyojanānaṁ), sinh ra tự nhiên (hóa sanh / opapātikā), đạt Niết-bàn tại đó, không còn quay trở lại từ thế giới ấy, các vị ấy cũng sẽ cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.

8. Giống như, này các tỳ kheo, những con bò đực tơ, những con bò cái tơ, chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo do sự cạn kiệt của ba xiềng xích, làm mỏng nhẹ đắm nhiễm (tham / rāga), ám ảnh khó chịu (sân / dosa) và sự u mê (si / moha), là người chỉ quay lại một lần (nhất lai / sakadāgāmino), chỉ đến thế giới này một lần nữa rồi sẽ làm chấm dứt đau khổ, các vị ấy cũng sẽ cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.

9. Giống như, này các tỳ kheo, những con bê ốm yếu, chúng cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo do sự cạn kiệt của ba xiềng xích, là người bước vào dòng chảy (dự lưu / sotāpannā), không thể rơi vào cõi khổ, chắc chắn hướng đến sự Giác ngộ, các vị ấy cũng sẽ cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.

10. Giống như, này các tỳ kheo, con bê non mới sinh ngay lúc đó, trôi theo tiếng rống của bò mẹ, nó cắt ngang dòng sông Gaṅgā và đi sang bờ bên kia một cách an toàn; cũng vậy, này các tỳ kheo, những tỳ kheo là người đi theo Quy luật (tùy pháp hành / dhammānusārino), người đi theo niềm tin (tùy tín hành / saddhānusārino), các vị ấy cũng sẽ cắt ngang dòng chảy của Ma vương và đi sang bờ bên kia một cách an toàn.

11. Còn Ta, này các tỳ kheo, là người hiểu biết về thế giới này, hiểu biết về thế giới kia, hiểu biết về cõi của Ma vương, hiểu biết về cõi không phải của Ma vương, hiểu biết về cõi của Thần chết, hiểu biết về cõi không phải của Thần chết. Những ai nghĩ rằng cần phải nghe theo, cần phải tin tưởng Ta, thì điều đó sẽ dẫn đến lợi ích và hạnh phúc lâu dài cho những người ấy."

12. Thế Tôn đã nói điều này. Sau khi nói điều này, Bậc Thiện Thệ, Bậc Đạo Sư lại nói thêm điều này:

"Đời này và đời sau,
Bậc trí khéo hiển bày;
Chỗ Ma vương đi tới,
Chỗ Thần chết không đến.

Thấu suốt mọi thế gian,
Bậc Chánh Giác tỏ tường;
Mở tung cửa Bất tử,
An ổn đến Niết-bàn.

Dòng Ác ma đã đứt,
Phá hủy và tiêu tan;
Hãy tràn đầy hân hoan,
Đạt an ổn, tỳ kheo."

Kinh Tiểu Người Chăn Bò thứ tư đã kết thúc.