SN 24. Diṭṭhisaṁyutta
Saṁyutta Nikāya 24.1
24.1 Vātasutta
1. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane. Bhagavā etadavoca:
“kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
2. “Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā bhagavaṁnettikā bhagavaṁpaṭisaraṇā. Sādhu vata, bhante, bhagavantaññeva paṭibhātu etassa bhāsitassa attho. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
“Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca:
3. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: “Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
4. “Vedanā niccā vā aniccā vā”ti … “No hetaṁ, bhante”.
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
5. “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhasamudayepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
Paṭhamaṁ.
24.2 Etaṁmamasutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
“rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
2. “Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
“vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
3. Dutiyaṁ.
24.3 Soattāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘so attā …pe… avipariṇāmadhammo’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
‘so attā, so loko, so pecca bhavissāmi nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘so attā …pe… avipariṇāmadhammo’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Vedanā … saññā … “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
4. Tatiyaṁ.
24.4 Nocamesiyāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti. Vedanāya sati … saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘no cassaṁ, no ca me siyā, nābhavissa, na me bhavissatī’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Vedanā … saññā … saṅkhārā … “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
4. Catutthaṁ.
24.5 Natthidinnasutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Dattupaññattaṁ yadidaṁ dānaṁ. Tesaṁ tucchaṁ musā vilāpo ye keci atthikavādaṁ vadanti. Bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko; natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā; natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedenti. Cātumahābhūtiko ayaṁ puriso yadā kālaṁ karoti pathavī pathavīkāyaṁ anupeti anupagacchati, āpo āpokāyaṁ anupeti anupagacchati, tejo tejokāyaṁ anupeti anupagacchati, vāyo vāyokāyaṁ anupeti anupagacchati. Ākāsaṁ indriyāni saṅkamanti. Āsandipañcamā purisā mataṁ ādāya gacchanti. Yāva āḷāhanā padāni paññāyanti. Kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti. Bhassantā āhutiyo. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṁ maraṇā’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṁ maraṇā’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṁ maraṇā’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe… ye keci atthikavādaṁ vadanti; bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṁ maraṇā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ …pe… kāyassa bhedā ucchijjanti vinassanti na honti paraṁ maraṇā’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Vedanā … saññā … “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
4. Pañcamaṁ.
24.6 Karotosutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘karoto kārayato chindato chedāpayato pacato pācāpayato socato socāpayato kilamato kilamāpayato phandato phandāpayato pāṇamatipātayato adinnaṁ ādiyato sandhiṁ chindato nillopaṁ harato ekāgārikaṁ karoto paripanthe tiṭṭhato paradāraṁ gacchato musā bhaṇato karoto na karīyati pāpaṁ. Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekamaṁsakhalaṁ ekamaṁsapuñjaṁ kareyya, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo. Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya; hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācento, natthi tatonidānaṁ pāpaṁ, natthi pāpassa āgamo. Uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ gaccheyya; dadanto dāpento yajanto yajāpento, natthi tatonidānaṁ puññaṁ, natthi puññassa āgamo. Dānena damena saṁyamena saccavajjena natthi puññaṁ natthi puññassa āgamo’”ti.
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘karoto kārayato …pe… natthi puññaṁ natthi puññassa āgamo’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘karoto kārayato …pe… natthi puññaṁ natthi puññassa āgamo’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘karoto kārayato …pe… natthi puññaṁ natthi puññassa āgamo’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
‘karoto kārayato …pe… natthi puññaṁ natthi puññassa āgamo’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘karoto …pe… natthi puññaṁ natthi puññassa āgamo”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Vedanā … saññā … “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
4. Chaṭṭhaṁ.
24.7 Hetusutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ saṅkilesāya. Ahetū appaccayā sattā saṅkilissanti. Natthi hetu, natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā. Ahetū appaccayā sattā visujjhanti. Natthi balaṁ natthi vīriyaṁ natthi purisathāmo natthi purisaparakkamo. Sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe jīvā avasā abalā avīriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘natthi hetu, natthi paccayo …pe… sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘natthi hetu, natthi paccayo …pe… sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘natthi hetu, natthi paccayo …pe… sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
‘natthi hetu natthi paccayo …pe… sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Aniccaṁ, bhante …pe… vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘natthi hetu, natthi paccayo …pe… sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedentī’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Vedanā … saññā … “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
4. Sattamaṁ.
24.8 Mahādiṭṭhisutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
sattannaṁ tveva kāyānamantarena satthaṁ vivaramanupavisati. Cuddasa kho panimāni yonipamukhasatasahassāni saṭṭhi ca satāni cha ca satāni pañca ca kammuno satāni pañca ca kammāni, tīṇi ca kammāni, kamme ca aḍḍhakamme ca dvaṭṭhipaṭipadā, dvaṭṭhantarakappā, chaḷābhijātiyo, aṭṭha purisabhūmiyo, ekūnapaññāsa ājīvakasate, ekūnapaññāsa paribbājakasate, ekūnapaññāsa nāgavāsasate, vīse indriyasate, tiṁse nirayasate, chattiṁsarajodhātuyo, satta saññīgabbhā, satta asaññīgabbhā, satta nigaṇṭhigabbhā, satta devā, satta mānusā, satta pesācā, satta sarā, satta pavuṭā, satta papātā, satta ca papātasatāni, satta supinā, satta supinasatāni, cullāsīti mahākappino satasahassāni, yāni bāle ca paṇḍite ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissanti. Tattha natthi imināhaṁ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṁ vā kammaṁ paripācessāmi; paripakkaṁ vā kammaṁ phussa phussa byantīkarissāmīti hevaṁ natthi doṇamite sukhadukkhe pariyantakate saṁsāre, natthi hāyanavaḍḍhane, natthi ukkaṁsāvakaṁse. Seyyathāpi nāma suttaguḷe khitte nibbeṭhiyamānameva paleti; evameva bāle ca paṇḍite ca nibbeṭhiyamānā sukhadukkhaṁ palentī’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā, animmitā, animmātā, vañjhā, kūṭaṭṭhā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā; te na iñjanti, na vipariṇamanti, na aññamaññaṁ byābādhenti; nālaṁ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Katame satta? Pathavīkāyo, āpokāyo, tejokāyo, vāyokāyo, sukhe, dukkhe, jīve sattame. Ime satta kāyā akaṭā, akaṭavidhā, animmitā, animmātā, vañjhā, kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā; te na iñjanti, na vipariṇamanti, na aññamaññaṁ byābādhenti; nālaṁ aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā. Yopi tiṇhena satthena sīsaṁ chindati, na sopi kañci jīvitā voropeti; “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā …pe… sukhadukkhaṁ palentī’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘sattime kāyā akaṭā, akaṭavidhā …pe… sukhadukkhaṁ palentī’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā …pe… nibbeṭhiyamānā sukhadukkhaṁ palentī’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
“yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘sattime kāyā akaṭā akaṭavidhā …pe… sukhadukkhaṁ palentī’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante …pe…
4. “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
Aṭṭhamaṁ.
24.9 Sassatadiṭṭhisutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘sassato loko’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘sassato loko’ti. Vedanāya sati …pe… saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘sassato loko’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? “Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘sassato loko’”ti? “No hetaṁ, bhante”. “Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? “Aniccaṁ, bhante”. “Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti? “Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
‘sassato loko’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘sassato loko’”ti? “No hetaṁ, bhante”. “Vedanā … saññā … saṅkhārā … “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
4. Navamaṁ.
24.10 Asassatadiṭṭhisutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘asassato loko’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati …pe… ‘asassato loko’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? “Aniccaṁ, bhante” …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘asassato loko’”ti? “No hetaṁ, bhante”. “Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? “Aniccaṁ, bhante …pe…
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti …pe… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti.
3. Dasamaṁ.
24.11 Antavāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘antavā loko’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… niyato sambodhiparāyano”ti.
Ekādasamaṁ.
24.12 Anantavāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘anantavā loko’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… niyato sambodhiparāyano”ti.
Dvādasamaṁ.
24.13 Taṁjīvaṁtaṁsarīraṁsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘taṁ jīvaṁ taṁ sarīran’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… niyato sambodhiparāyano”ti.
Terasamaṁ.
24.14 Aññaṁjīvaṁaññaṁsarīraṁsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīran’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… niyato sambodhiparāyano”ti.
Cuddasamaṁ.
24.15 Hotitathāgatosutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… niyato sambodhiparāyano”ti.
Pannarasamaṁ.
24.16 Nahotitathāgatosutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… niyato sambodhiparāyano”ti.
Soḷasamaṁ.
24.17 Hoticanacahotitathāgatosutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe… niyato sambodhiparāyano”ti.
Sattarasamaṁ.
24.18 Nevahotinanahotitathāgatosutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti …pe….
3. “Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, “Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘neva hoti, na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Yampidaṁ diṭṭhaṁ sutaṁ mutaṁ viññātaṁ pattaṁ pariyesitaṁ anuvicaritaṁ manasā tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
4. “Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imesu ca ṭhānesu kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhasamudayepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhepissa kaṅkhā pahīnā hoti, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāyapissa kaṅkhā pahīnā hoti—ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyasāvako sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano”ti. Aṭṭhārasamaṁ.
Sotāpattivaggo.
Aṭṭhārasaveyyākaraṇaṁ niṭṭhitaṁ.
5. Tassuddānaṁ
Vātaṁ etaṁ mama,
so attā no ca me siyā;
Natthi karoto hetu ca,
mahādiṭṭhena aṭṭhamaṁ.
6. Sassato loko ca,
Asassato ca antavā ca;
Anantavā ca taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti,
Aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīranti ca.
7. Hoti tathāgato paraṁ maraṇāti,
Na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti;
Neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti.
24.19 Vātasutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati …pe… saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ,
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṁ upādāya, dukkhaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā, esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti.
Paṭhamaṁ.
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ,
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya—na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṁ upādāya, dukkhaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti. “Vedanā …
24.20-35 Etaṁmamādisutta
1. (Purimavagge viya aṭṭhārasa veyyākaraṇāni vitthāretabbānīti.)
Sattarasamaṁ.
24.36 Nevahotinanahotisutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti. “Vedanāya sati … saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ,
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṁ upādāya dukkhaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
Aṭṭhārasamaṁ.
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ,
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṁ upādāya, dukkhaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’”ti.
“Vedanā …
24.37 Rūpīattāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘rūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘rūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti. Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘rūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? “Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṁ upādāya, dukkhaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘rūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti.
Ekūnavīsatimaṁ.
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘rūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti? “No hetaṁ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṁ upādāya, dukkhaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘rūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti? “Vedanā …pe… “no hetaṁ, bhante”.
24.38 Arūpīattāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘arūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti?
(Peyyālo.)
Vīsatimaṁ.
24.39 Rūpīcaarūpīcaattāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Rūpī ca arūpī ca attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti …pe….
Ekavīsatimaṁ.
24.40 Nevarūpīnārūpīattāsutta
1. “Neva rūpī nārūpī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti …pe….
Bāvīsatimaṁ.
24.41 Ekantasukhīsutta
1. “Ekantasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti …pe….
Tevīsatimaṁ.
24.42 Ekantadukkhīsutta
1. “Ekantadukkhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti …pe….
Catuvīsatimaṁ.
24.43 Sukhadukkhīsutta
1. “Sukhadukkhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti …pe….
Pañcavīsatimaṁ.
24.44 Adukkhamasukhīsutta
1. “Adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe…
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti. Vedanāya sati … saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti? “Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti? “No hetaṁ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṁ upādāya, dukkhaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti. Chabbīsatimaṁ.
Dutiyapeyyālo.
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti? “No hetaṁ, bhante”. “Iti kho, bhikkhave, dukkhe sati, dukkhaṁ upādāya, dukkhaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti. “Vedanā … saññā … Tassuddānaṁ
4. Vātaṁ etaṁ mama so,
attā no ca me siyā;
Natthi karoto hetu ca,
mahādiṭṭhena aṭṭhamaṁ.
5. Sassato asassato ceva,
antānantavā ca vuccati;
Taṁ jīvaṁ aññaṁ jīvañca,
tathāgatena cattāro.
6. Rūpī attā hoti arūpī ca attā hoti,
Rūpī ca arūpī ca attā hoti;
Neva rūpī nārūpī attā hoti,
Ekantasukhī attā hoti.
7. Ekantadukkhī attā hoti,
Sukhadukkhī attā hoti;
Adukkhamasukhī attā hoti,
Arogo paraṁ maraṇāti;
Ime chabbīsati suttā,
Dutiyavārena desitā.
24.45 Navātasutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati—na vātā vāyanti …pe… vedanāya sati … saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, “Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ,
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ. Tasmiṁ sati, tadupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjati: rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti.
Paṭhamaṁ.
“Aniccaṁ, bhante” …pe…
vipariṇāmadhammaṁ, api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ. Tasmiṁ sati, tadupādāya, evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti.
24.46-69 Etaṁmamādisutta
1. (Dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni.)
Pañcavīsatimaṁ.
24.70 Adukkhamasukhīsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti. “Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, “Vedanā …pe… saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ,
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ. Tasmiṁ sati, tadupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjati: rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti. Chabbīsatimaṁ.
Tatiyapeyyālo.
“Aniccaṁ, bhante” …pe… vipariṇāmadhammaṁ,
api nu taṁ anupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjeyya: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti? “No hetaṁ, bhante”.
“Iti kho, bhikkhave, yadaniccaṁ taṁ dukkhaṁ. Tasmiṁ sati, tadupādāya evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti.
24.71 Navātasutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti, na najjo sandanti, na gabbhiniyo vijāyanti, na candimasūriyā udenti vā apenti vā esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: “Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Vedanā … saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’ti. “Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
Vedanāya sati …pe… saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘na vātā vāyanti …pe… esikaṭṭhāyiṭṭhitā’”ti. “Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
3. “Tasmātiha, bhikkhave, yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā, oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ: ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. Yā kāci vedanā … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ: ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
4. Evaṁ passaṁ …pe… nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti.
Paṭhamaṁ.
24.72-95 Etaṁmamādisutta
1. (Dutiyavagge viya catuvīsati suttāni pūretabbāni.)
Pañcavīsatimaṁ.
24.96 Adukkhamasukhīsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
“Kismiṁ nu kho, bhikkhave, sati, kiṁ upādāya, kiṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’”ti?
“Bhagavaṁmūlakā no, bhante, dhammā …pe….
2. “Rūpe kho, bhikkhave, sati, rūpaṁ upādāya, rūpaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti. Vedanāya sati … saññāya sati … saṅkhāresu sati … viññāṇe sati, viññāṇaṁ upādāya, viññāṇaṁ abhinivissa evaṁ diṭṭhi uppajjati: ‘adukkhamasukhī attā hoti arogo paraṁ maraṇā’ti.
3. Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave, saññā … saṅkhārā … viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Aniccaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ: ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
“No hetaṁ, bhante”.
“Vedanā … “Tasmātiha, bhikkhave, yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ rūpaṁ: ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ. Yā kāci vedanā … yā kāci saññā … ye keci saṅkhārā … yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā, oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ: ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
5. Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati, vedanāyapi nibbindati, saññāyapi nibbindati, saṅkhāresupi nibbindati, viññāṇasmimpi nibbindati. Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
Catutthapeyyālo.
6. Tassuddānaṁ
Purimagamane aṭṭhārasa veyyākaraṇā,
Dutiyagamane chabbīsaṁ vitthāretabbāni;
Tatiyagamane chabbīsaṁ vitthāretabbāni,
Catutthagamane chabbīsaṁ vitthāretabbāni.
Diṭṭhisaṁyuttaṁ samattaṁ.