SN 5. Bhikkhunīsaṁyutta
Saṁyutta Nikāya 5.1
5.1 Āḷavikāsutta
1. Evaṁ me sutaṁ—ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
Atha kho āḷavikā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṁ tenupasaṅkami vivekatthinī.
Atha kho māro pāpimā āḷavikāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo yena āḷavikā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āḷavikaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
2. “Natthi nissaraṇaṁ loke,
kiṁ vivekena kāhasi;
Bhuñjassu kāmaratiyo,
māhu pacchānutāpinī”ti.
3. Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi: “ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi: “māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
Atha kho āḷavikā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
4. “Atthi nissaraṇaṁ loke,
paññāya me suphussitaṁ;
Pamattabandhu pāpima,
na tvaṁ jānāsi taṁ padaṁ.
5. Sattisūlūpamā kāmā,
khandhāsaṁ adhikuṭṭanā;
Yaṁ tvaṁ kāmaratiṁ brūsi,
arati mayha sā ahū”ti.
6. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ āḷavikā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.2 Somāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho somā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṁ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Atha kho māro pāpimā somāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena somā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā somaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
2. “Yaṁ taṁ isīhi pattabbaṁ,
ṭhānaṁ durabhisambhavaṁ;
Na taṁ dvaṅgulapaññāya,
sakkā pappotumitthiyā”ti.
3. Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi: “ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi: “māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
Atha kho somā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
4. “Itthibhāvo kiṁ kayirā,
cittamhi susamāhite;
Ñāṇamhi vattamānamhi,
sammā dhammaṁ vipassato.
5. Yassa nūna siyā evaṁ,
Itthāhaṁ purisoti vā;
Kiñci vā pana aññasmi,
Taṁ māro vattumarahatī”ti.
6. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ somā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.3 Kisāgotamīsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho kisāgotamī bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṁ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā divāvihārāya. Andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Atha kho māro pāpimā kisāgotamiyā bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena kisāgotamī bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kisāgotamiṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
2. “Kiṁ nu tvaṁ mataputtāva,
ekamāsi rudammukhī;
Vanamajjhagatā ekā,
purisaṁ nu gavesasī”ti.
3. Atha kho kisāgotamiyā bhikkhuniyā etadahosi: “ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
Atha kho kisāgotamiyā bhikkhuniyā etadahosi: “māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
4. Atha kho kisāgotamī bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
5. “Accantaṁ mataputtāmhi,
purisā etadantikā;
Na socāmi na rodāmi,
na taṁ bhāyāmi āvuso.
6. Sabbattha vihatā nandī,
tamokkhandho padālito;
Jetvāna maccuno senaṁ,
viharāmi anāsavā”ti.
7. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ kisāgotamī bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.4 Vijayāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho vijayā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Atha kho māro pāpimā vijayāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vijayā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vijayaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
2. “Daharā tvaṁ rūpavatī,
ahañca daharo susu;
Pañcaṅgikena turiyena,
ehayyebhiramāmase”ti.
3. Atha kho vijayāya bhikkhuniyā etadahosi: “ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
Atha kho vijayāya bhikkhuniyā etadahosi: “māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
Atha kho vijayā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
4. “Rūpā saddā rasā gandhā,
phoṭṭhabbā ca manoramā;
Niyyātayāmi tuyheva,
māra nāhaṁ tenatthikā.
5. Iminā pūtikāyena,
bhindanena pabhaṅgunā;
Aṭṭīyāmi harāyāmi,
kāmataṇhā samūhatā.
6. Ye ca rūpūpagā sattā,
ye ca arūpaṭṭhāyino;
Yā ca santā samāpatti,
sabbattha vihato tamo”ti.
7. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ vijayā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.5 Uppalavaṇṇāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṁ supupphitasālarukkhamūle aṭṭhāsi.
Atha kho māro pāpimā uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena uppalavaṇṇā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā uppalavaṇṇaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
2. “Supupphitaggaṁ upagamma bhikkhuni,
Ekā tuvaṁ tiṭṭhasi sālamūle;
Na catthi te dutiyā vaṇṇadhātu,
Bāle na tvaṁ bhāyasi dhuttakānan”ti.
3. Atha kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi: “ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
Atha kho uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā etadahosi: “māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
4. “Sataṁ sahassānipi dhuttakānaṁ,
Idhāgatā tādisakā bhaveyyuṁ;
Lomaṁ na iñjāmi na santasāmi,
Na māra bhāyāmi tamekikāpi.
5. Esā antaradhāyāmi,
kucchiṁ vā pavisāmi te;
Pakhumantarikāyampi,
tiṭṭhantiṁ maṁ na dakkhasi.
6. Cittasmiṁ vasībhūtāmhi,
iddhipādā subhāvitā;
Sabbabandhanamuttāmhi,
na taṁ bhāyāmi āvuso”ti.
7. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ uppalavaṇṇā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.6 Cālāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho cālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Atha kho māro pāpimā yena cālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā cālaṁ bhikkhuniṁ etadavoca: “kiṁ nu tvaṁ, bhikkhuni, na rocesī”ti?
“Jātiṁ khvāhaṁ, āvuso, na rocemī”ti.
2. “Kiṁ nu jātiṁ na rocesi,
jāto kāmāni bhuñjati;
Ko nu taṁ idamādapayi,
jātiṁ mā roca bhikkhunī”ti.
3. “Jātassa maraṇaṁ hoti,
jāto dukkhāni phussati;
Bandhaṁ vadhaṁ pariklesaṁ,
tasmā jātiṁ na rocaye.
4. Buddho dhammamadesesi,
jātiyā samatikkamaṁ;
Sabbadukkhappahānāya,
so maṁ sacce nivesayi.
5. Ye ca rūpūpagā sattā,
ye ca arūpaṭṭhāyino;
Nirodhaṁ appajānantā,
āgantāro punabbhavan”ti.
6. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ cālā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.7 Upacālāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho upacālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Atha kho māro pāpimā yena upacālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā upacālaṁ bhikkhuniṁ etadavoca: “kattha nu tvaṁ, bhikkhuni, uppajjitukāmā”ti?
“Na khvāhaṁ, āvuso, katthaci uppajjitukāmā”ti.
2. “Tāvatiṁsā ca yāmā ca,
tusitā cāpi devatā;
Nimmānaratino devā,
ye devā vasavattino;
Tattha cittaṁ paṇidhehi,
ratiṁ paccanubhossasī”ti.
3. “Tāvatiṁsā ca yāmā ca,
tusitā cāpi devatā;
Nimmānaratino devā,
ye devā vasavattino;
Kāmabandhanabaddhā te,
enti māravasaṁ puna.
4. Sabbo ādīpito loko,
sabbo loko padhūpito;
Sabbo pajjālito loko,
sabbo loko pakampito.
5. Akampitaṁ apajjalitaṁ,
aputhujjanasevitaṁ;
Agati yattha mārassa,
tattha me nirato mano”ti.
6. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ upacālā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.8 Sīsupacālāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho sīsupacālā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Atha kho māro pāpimā yena sīsupacālā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā sīsupacālaṁ bhikkhuniṁ etadavoca: “kassa nu tvaṁ, bhikkhuni, pāsaṇḍaṁ rocesī”ti?
“Na khvāhaṁ, āvuso, kassaci pāsaṇḍaṁ rocemī”ti.
2. “Kaṁ nu uddissa muṇḍāsi,
Samaṇī viya dissasi;
Na ca rocesi pāsaṇḍaṁ,
Kimiva carasi momūhā”ti.
3. “Ito bahiddhā pāsaṇḍā,
diṭṭhīsu pasīdanti te;
Na tesaṁ dhammaṁ rocemi,
te dhammassa akovidā.
4. Atthi sakyakule jāto,
buddho appaṭipuggalo;
Sabbābhibhū māranudo,
sabbatthamaparājito.
5. Sabbattha mutto asito,
sabbaṁ passati cakkhumā;
Sabbakammakkhayaṁ patto,
vimutto upadhisaṅkhaye;
So mayhaṁ bhagavā satthā,
tassa rocemi sāsanan”ti.
6. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ sīsupacālā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.9 Selāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho selā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā …pe… aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Atha kho māro pāpimā selāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo …pe… selaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
2. “Kenidaṁ pakataṁ bimbaṁ,
kvanu bimbassa kārako;
Kvanu bimbaṁ samuppannaṁ,
kvanu bimbaṁ nirujjhatī”ti.
3. Atha kho selāya bhikkhuniyā etadahosi: “ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
Atha kho selāya bhikkhuniyā etadahosi: “māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
Atha kho selā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
4. “Nayidaṁ attakataṁ bimbaṁ,
nayidaṁ parakataṁ aghaṁ;
Hetuṁ paṭicca sambhūtaṁ,
hetubhaṅgā nirujjhati.
5. Yathā aññataraṁ bījaṁ,
khette vuttaṁ virūhati;
Pathavīrasañcāgamma,
sinehañca tadūbhayaṁ.
6. Evaṁ khandhā ca dhātuyo,
cha ca āyatanā ime;
Hetuṁ paṭicca sambhūtā,
hetubhaṅgā nirujjhare”ti.
7. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ selā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
5.10 Vajirāsutta
1. Sāvatthinidānaṁ.
Atha kho vajirā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṁ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
Atha kho māro pāpimā vajirāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena vajirā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā vajiraṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
2. “Kenāyaṁ pakato satto,
kuvaṁ sattassa kārako;
Kuvaṁ satto samuppanno,
kuvaṁ satto nirujjhatī”ti.
3. Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi: “ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
Atha kho vajirāya bhikkhuniyā etadahosi: “māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
Atha kho vajirā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā, māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
4. “Kiṁ nu sattoti paccesi,
māra diṭṭhigataṁ nu te;
Suddhasaṅkhārapuñjoyaṁ,
nayidha sattupalabbhati.
5. Yathā hi aṅgasambhārā,
hoti saddo ratho iti;
Evaṁ khandhesu santesu,
hoti sattoti sammuti.
6. Dukkhameva hi sambhoti,
dukkhaṁ tiṭṭhati veti ca;
Nāññatra dukkhā sambhoti,
nāññaṁ dukkhā nirujjhatī”ti.
7. Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ vajirā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
Bhikkhunīvaggo paṭhamo.
8. Tassuddānaṁ
Āḷavikā ca somā ca,
Gotamī vijayā saha;
Uppalavaṇṇā ca cālā,
Upacālā sīsupacālā ca;
Selā vajirāya te dasāti.
Bhikkhunīsaṁyuttaṁ samattaṁ.