Khảo sát văn bản

Bối cảnh kinh:

Kinh Ghoṭamukha (Ghoṭamukhasutta - MN 94) ghi lại cuộc đối thoại giữa Tôn giả Udena và Bà-la-môn Ghoṭamukha tại vườn xoài Khema ở Bārāṇasī, diễn ra sau khi Đức Phật đã nhập diệt. Chủ đề chính xoay quanh việc phân loại bốn hạng người (hành hạ mình, hành hạ người, cả hai, và không hành hạ ai), qua đó trình bày chi tiết lộ trình tu tập của một vị tỳ kheo từ giữ giới, thu thúc lục căn, hành thiền đến khi đạt được ba minh. Cuối cùng, Ghoṭamukha xin quy y và phát tâm xây dựng một giảng đường cho Tăng chúng tại Pāṭaliputta.

Bảng thuật ngữ trong bài

Thuật ngữ Pāḷi	Từ mới (Hiện đại)	Từ cũ (Hán-Việt)	Ghi chú
[!] attantapo	tự hành hạ mình	tự khổ hạnh	atta (tự ngã) + tapa (đốt cháy, hành hạ).
[!] parantapo	hành hạ người khác	tha khổ hạnh	para (người khác) + tapa.
[!] attaparitāpanānuyogamanuyutto	chuyên tâm vào việc tự hành hạ mình	chuyên tâm tự hành phạt
[!] paraparitāpanānuyogamanuyutto	chuyên tâm vào việc hành hạ người khác	chuyên tâm tha hành phạt
[!] nicchāto	không còn khao khát	vô khao khát	ni + chāta (đói, khát khao).
nibbuto	lắng dịu	tịch diệt
[!] sītībhūto	trở nên mát mẻ	thanh lương	Trạng thái tâm không còn bị thiêu đốt bởi phiền não.
[!] brahmabhūtena attanā	tự thân trở nên cao tột	phạm thể	Trạng thái tâm thanh tịnh, thiêng liêng.
[!] jātarūparajataṁ	vàng bạc	vàng bạc	Tiền tệ, tài sản quý giá.
[!] upaṭṭhānasālaṁ	giảng đường	hội trường	Nơi Tăng chúng hội họp.