MN 105. KINH SUNAKKHATTA

(Sunakkhattasutta)Bản tóm tắt→

1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn ở tại Vesālī, trong rừng Đại Lâm, tại ngôi giảng đường có mái nhọn.

2. Vào lúc bấy giờ, có nhiều tỳ kheo đã tuyên bố đạt trí giải thoát (chánh trí / aññā) trước mặt Thế Tôn:

– “Chúng con biết rõ (tuệ tri / pajānāma): ‘Sự tái sinh (sinh / jāti) đã cạn kiệt (đoạn tận / khīṇā), đời sống thánh thiện đã hoàn tất, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’.”

Sunakkhatta, người con trai bộ tộc Licchavi, nghe rằng: “Nghe nói có nhiều tỳ kheo đã tuyên bố đạt trí giải thoát trước mặt Thế Tôn: ‘Chúng con biết rõ: Sự tái sinh đã cạn kiệt, đời sống thánh thiện đã hoàn tất, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’.”

3. Rồi Sunakkhatta, người con trai bộ tộc Licchavi, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Sunakkhatta, người con trai bộ tộc Licchavi, bạch Thế Tôn điều này:

– “Bạch Thế Tôn, con nghe điều này: ‘Nghe nói có nhiều tỳ kheo đã tuyên bố đạt trí giải thoát trước mặt Thế Tôn - Chúng con biết rõ: Sự tái sinh đã cạn kiệt, đời sống thánh thiện đã hoàn tất, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’. Bạch Thế Tôn, những tỳ kheo nào đã tuyên bố đạt trí giải thoát trước mặt Thế Tôn rằng: ‘Chúng con biết rõ: Sự tái sinh đã cạn kiệt, đời sống thánh thiện đã hoàn tất, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’, phải chăng các tỳ kheo ấy đã tuyên bố đạt trí giải thoát một cách chân thật, hay ở đây có một số tỳ kheo đã tuyên bố đạt trí giải thoát do sự tự đánh giá quá cao (tăng thượng mạn / adhimānena)?”

5. – “Này Sunakkhatta, trong số những tỳ kheo đã tuyên bố đạt trí giải thoát trước mặt Ta rằng: ‘Chúng con biết rõ: Sự tái sinh đã cạn kiệt, đời sống thánh thiện đã hoàn tất, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lui trạng thái này nữa’, ở đây có một số tỳ kheo đã tuyên bố đạt trí giải thoát một cách chân thật, nhưng ở đây cũng có một số tỳ kheo đã tuyên bố đạt trí giải thoát do sự tự đánh giá quá cao. Này Sunakkhatta, ở đó, những tỳ kheo nào tuyên bố đạt trí giải thoát một cách chân thật, đối với họ điều ấy đúng là như vậy; còn những tỳ kheo nào tuyên bố đạt trí giải thoát do sự tự đánh giá quá cao, này Sunakkhatta, ở đó Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgatassa) khởi ý nghĩ như vầy: ‘Ta sẽ thuyết giảng Giáo pháp (pháp / dhammaṁ) cho họ’. Này Sunakkhatta, ở đây Người Đến Như Vậy tự mình khởi ý nghĩ như vậy: ‘Ta sẽ thuyết giảng Giáo pháp cho họ’. Tuy nhiên, ở đây có một số kẻ rỗng tuếch cứ sắp đặt câu hỏi này đến câu hỏi khác rồi đi đến chỗ Người Đến Như Vậy để hỏi. Này Sunakkhatta, ở đó, dù Người Đến Như Vậy có ý nghĩ như vầy: ‘Ta sẽ thuyết giảng Giáo pháp cho họ’, nhưng ý định ấy cũng thay đổi khác đi.”

6. – “Bạch Thế Tôn, đã đến lúc cho việc này! Bạch Thiện Thệ, đã đến lúc cho việc này, mong Thế Tôn hãy thuyết giảng Giáo pháp. Sau khi nghe từ Thế Tôn, các tỳ kheo sẽ ghi nhớ.”

– “Vậy thì, này Sunakkhatta, hãy lắng nghe và kỹ lưỡng suy nghĩ (tác ý / manasi karohi), Ta sẽ nói.”

– “Thưa vâng, bạch Thế Tôn.” - Sunakkhatta, người con trai bộ tộc Licchavi, vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:

7. – “Này Sunakkhatta, có năm sợi dây trói buộc bản năng (năm dục trưởng dưỡng / pañca kāmaguṇā) này. Năm thứ nào? Những hình ảnh (sắc / rūpā) nhận biết qua mắt, đáng ước muốn, đáng yêu thích, vừa ý, dễ chịu, gắn liền với bản năng (dục / kāma), gây hấp dẫn; những âm thanh nhận biết qua tai [...lặp lại...] những mùi hương nhận biết qua mũi [...lặp lại...] những vị nếm nhận biết qua lưỡi [...lặp lại...] những xúc chạm nhận biết qua thân, đáng ước muốn, đáng yêu thích, vừa ý, dễ chịu, gắn liền với bản năng, gây hấp dẫn - này Sunakkhatta, đây là năm sợi dây trói buộc bản năng.

8. Này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một người nào đó có tâm hướng về (thắng giải / adhimutto) mồi nhử thế gian (thế vật / lokāmisa). Này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về mồi nhử thế gian, chỉ những câu chuyện tương ứng với điều đó mới lắng đọng [trong tâm], người ấy hướng đến và suy tư (suy tầm và suy tư / anuvitakketi, anuvicāreti) về điều đó, thân cận với người cũng cảm thấy thỏa mãn với việc đó; nhưng khi câu chuyện liên hệ đến trạng thái bất động (bất động / āneñja) được nói ra, người ấy không muốn nghe, không lắng tai, không hướng tâm đến để hiểu biết, không thân cận với người không cảm thấy thỏa mãn với việc đó.

9. Này Sunakkhatta, ví như một người đã rời xa ngôi làng hay thị trấn của mình từ lâu. Người ấy nhìn thấy một người nào đó vừa mới rời khỏi ngôi làng hay thị trấn ấy không lâu. Người ấy liền hỏi người kia về sự an ổn, sự trù phú và sự ít bệnh tật của ngôi làng hay thị trấn ấy; và người kia kể cho người ấy nghe về sự an ổn, sự trù phú và sự ít bệnh tật của ngôi làng hay thị trấn ấy. Này Sunakkhatta, ông nghĩ sao, liệu người ấy có muốn nghe người kia nói, có lắng tai, có hướng tâm đến để hiểu biết, có thân cận với người kia và cảm thấy thỏa mãn với việc đó không?”

– “Thưa có, bạch Thế Tôn.”

– “Cũng vậy, này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một người nào đó có tâm hướng về mồi nhử thế gian. Này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về mồi nhử thế gian, chỉ những câu chuyện tương ứng với điều đó mới lắng đọng [trong tâm], người ấy hướng đến và suy tư về điều đó, thân cận với người cùng cảm thấy thỏa mãn với việc đó; nhưng khi câu chuyện liên hệ đến trạng thái bất động được nói ra, người ấy không muốn nghe, không lắng tai, không hướng tâm đến để hiểu biết, không thân cận với người không cảm thấy thỏa mãn với việc đó. Người ấy cần được hiểu như vầy: ‘người có tâm hướng về mồi nhử thế gian quả thật không có [sự liên kết với] xiềng xích (kiết sử / saṁyojanena) của trạng thái bất động’.

10. Này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một người nào đó có tâm hướng về trạng thái bất động. Này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về trạng thái bất động, chỉ những câu chuyện tương ứng với điều đó mới lắng đọng [trong tâm], người ấy hướng đến và suy tư về điều đó, thân cận với người cùng cảm thấy thỏa mãn với việc đó; nhưng khi câu chuyện liên hệ đến mồi nhử thế gian được nói ra, người ấy không muốn nghe, không lắng tai, không hướng tâm đến để hiểu biết, không thân cận với người không cảm thấy thỏa mãn với việc đó.

11. Này Sunakkhatta, ví như chiếc lá vàng đã rụng khỏi cuống thì không thể xanh tươi trở lại được nữa; cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về trạng thái bất động, xiềng xích của mồi nhử thế gian đã rụng rơi. Người ấy cần được hiểu như vầy: ‘người có tâm hướng về trạng thái bất động quả thật đã tháo gỡ khỏi xiềng xích của mồi nhử thế gian’.

12. Này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một người nào đó có tâm hướng về xứ Không Có Vật Gì (vô sở hữu xứ / ākiñcaññāyatana). Này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về xứ Không Có Vật Gì, chỉ những câu chuyện tương ứng với điều đó mới lắng đọng [trong tâm], người ấy hướng đến và suy tư về điều đó, thân cận với người cùng cảm thấy thỏa mãn với việc đó; nhưng khi câu chuyện liên hệ đến trạng thái bất động được nói ra, người ấy không muốn nghe, không lắng tai, không hướng tâm đến để hiểu biết, không thân cận với người không cảm thấy thỏa mãn với việc đó.

13. Này Sunakkhatta, ví như một tảng đá lớn bị vỡ làm đôi thì không thể gắn liền lại được nữa; cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về xứ Không Có Vật Gì, xiềng xích của trạng thái bất động đã bị phá vỡ. Người ấy cần được hiểu như vầy: ‘người có tâm hướng về xứ Không Có Vật Gì quả thật đã tháo gỡ khỏi xiềng xích của trạng thái bất động’.

14. Này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một người nào đó có tâm hướng về xứ Không Phải "có tư duy"; Cũng Không Phải "không có tư duy" (phi tưởng phi phi tưởng xứ / nevasaññānāsaññāyatana). Này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về xứ Không Phải "có tư duy"; Cũng Không Phải "không có tư duy", chỉ những câu chuyện tương ứng với điều đó mới lắng đọng [trong tâm], người ấy hướng đến và suy tư về điều đó, thân cận với người cùng cảm thấy thỏa mãn với việc đó; nhưng khi câu chuyện liên hệ đến xứ Không Có Vật Gì được nói ra, người ấy không muốn nghe, không lắng tai, không hướng tâm đến để hiểu biết, không thân cận với người không cảm thấy thỏa mãn với việc đó.

15. Này Sunakkhatta, ví như một người sau khi đã ăn một món ăn ngon rồi nôn mửa ra. Này Sunakkhatta, ông nghĩ sao, liệu người ấy có còn muốn ăn lại món ăn đã nôn ra ấy nữa không?”

– “Thưa không, bạch Thế Tôn.”

– “Vì nguyên nhân gì?”

– “Bạch Thế Tôn, vì món ăn ấy được xem là thứ đáng ghê tởm.”

– “Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về xứ Không Phải "có tư duy"; Cũng Không Phải "không có tư duy", xiềng xích của xứ Không Có Vật Gì đã bị nôn ra. Người ấy cần được hiểu như vầy: ‘người có tâm hướng về xứ Không Phải "có tư duy"; Cũng Không Phải "không có tư duy" quả thật đã tháo gỡ khỏi xiềng xích của xứ Không Có Vật Gì’.

16. Này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một người nào đó có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh. Này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh, chỉ những câu chuyện tương ứng với điều đó mới lắng đọng [trong tâm], người ấy hướng đến và suy tư về điều đó, thân cận với người cùng cảm thấy thỏa mãn với việc đó; nhưng khi câu chuyện liên hệ đến xứ Không Phải "có tư duy"; Cũng Không Phải "không có tư duy" được nói ra, người ấy không muốn nghe, không lắng tai, không hướng tâm đến để hiểu biết, không thân cận với người không cảm thấy thỏa mãn với việc đó.

17. Này Sunakkhatta, ví như cây thốt nốt đã bị chặt đứt ngọn thì không thể mọc lên lại được nữa; cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh, xiềng xích của xứ Không Phải "có tư duy"; Cũng Không Phải "không có tư duy" đã bị chặt đứt tận gốc rễ, làm cho như thân cây thốt nốt đã trốc gốc, làm cho không còn hiện hữu, có tính chất không sinh khởi trở lại (vô sanh / anuppāda) trong tương lai. Người ấy cần được hiểu như vầy: ‘người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh quả thật đã tháo gỡ khỏi xiềng xích của xứ Không Phải "có tư duy"; Cũng Không Phải "không có tư duy"’.

18. Này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một tỳ kheo nào đó khởi ý nghĩ như vầy: ‘Sa-môn đã nói rằng sự khát khao (ái / taṇhā) là mũi tên, chất độc của sự không hiểu biết (vô minh / avijjā) phát tác bởi sự tham đắm (dục tham / chandarāga) và ác ý (sân / byāpāda). Mũi tên khát khao ấy của ta đã được loại bỏ (đoạn trừ / pahīnaṁ), chất độc của sự không hiểu biết đã được lấy đi, ta là người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh’. Vị ấy tự nghĩ về mình như vậy dù sự thật không phải như vậy. Những gì không thích hợp (bất thích nghi / asappāyāni) đối với một người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh, vị ấy lại chạy theo những thứ đó: vị ấy chạy theo việc dùng mắt nhìn hình ảnh không thích hợp, chạy theo việc dùng tai nghe âm thanh không thích hợp, chạy theo việc dùng mũi ngửi mùi hương không thích hợp, chạy theo việc dùng lưỡi nếm vị không thích hợp, chạy theo việc dùng thân cảm nhận xúc chạm không thích hợp, chạy theo việc dùng trí não (ý / manasā) nhận biết điều không thích hợp. Khi vị ấy chạy theo việc dùng mắt nhìn hình ảnh không thích hợp, chạy theo việc dùng tai nghe âm thanh không thích hợp, chạy theo việc dùng mũi ngửi mùi hương không thích hợp, chạy theo việc dùng lưỡi nếm vị không thích hợp, chạy theo việc dùng thân cảm nhận xúc chạm không thích hợp, chạy theo việc dùng trí não suy nghĩ điều không thích hợp, sự đắm nhiễm (tham / rāgo) liền tàn phá tâm vị ấy. Với tâm bị sự đắm nhiễm tàn phá, vị ấy sẽ đi đến chỗ chết hoặc chịu nỗi đau khổ (khổ / dukkhaṁ) gần như chết.

19. Này Sunakkhatta, ví như có một người bị bắn trúng bởi một mũi tên có tẩm thuốc độc dày đặc. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy liền mời một vị thầy thuốc ngoại khoa đến. Vị thầy thuốc ngoại khoa ấy dùng dao mổ rạch quanh miệng vết thương của người ấy. Sau khi dùng dao mổ rạch quanh miệng vết thương, vị thầy thuốc dùng que dò để dò tìm mũi tên. Sau khi dùng que dò tìm được mũi tên, vị thầy thuốc nhổ mũi tên ra và làm sạch chất độc nhưng còn sót lại phần dư tàn (hữu dư y / saupādisesaṁ). Biết rằng vẫn còn sót lại phần dư tàn, vị thầy thuốc nói như vầy: ‘Này anh kia, mũi tên của anh đã được nhổ ra, chất độc đã được làm sạch nhưng vẫn còn sót lại phần dư tàn, dù chưa đủ để gây nguy hiểm cho anh. Anh hãy ăn những thức ăn thích hợp (thích nghi / sappāyāni), chớ để vì ăn những thức ăn không thích hợp mà vết thương của anh bị mưng mủ chảy nước. Thỉnh thoảng anh hãy rửa vết thương, thỉnh thoảng hãy bôi thuốc lên miệng vết thương, chớ để vì không thỉnh thoảng rửa vết thương và không thỉnh thoảng bôi thuốc lên miệng vết thương mà máu mủ đóng bít miệng vết thương của anh. Anh cũng chớ đi lại ngoài nắng gió, chớ để vì đi lại ngoài nắng gió mà bụi bẩn và rác rến làm nhiễm trùng miệng vết thương của anh. Này anh kia, anh hãy sống như một người biết giữ gìn vết thương và làm lành vết thương’.

20. Người ấy lại nghĩ như vầy: ‘Mũi tên của ta đã được nhổ ra, chất độc đã được làm sạch không còn sót lại phần dư tàn (vô dư y / anupādiseso), và không còn đủ để gây nguy hiểm cho ta nữa’. Người ấy liền ăn những thức ăn không thích hợp. Khi ăn những thức ăn không thích hợp, vết thương của người ấy bị mưng mủ chảy nước. Người ấy không thỉnh thoảng rửa vết thương và không thỉnh thoảng bôi thuốc lên miệng vết thương. Khi không thỉnh thoảng rửa vết thương và không thỉnh thoảng bôi thuốc lên miệng vết thương, máu mủ liền đóng bít miệng vết thương của người ấy. Người ấy lại đi lại ngoài nắng gió. Khi đi lại ngoài nắng gió, bụi bẩn và rác rến liền làm nhiễm trùng miệng vết thương của người ấy. Người ấy không sống như một người biết giữ gìn vết thương và không làm lành vết thương. Do hành động không thích hợp này của người ấy cộng với việc chất độc dơ bẩn khi được làm sạch vẫn còn sót lại phần dư tàn, vì cả hai nguyên nhân ấy mà vết thương phát nặng lan rộng ra. Với vết thương phát nặng lan rộng ra, người ấy sẽ đi đến chỗ chết hoặc chịu nỗi đau khổ gần như chết.

21. Cũng vậy, này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một tỳ kheo nào đó khởi ý nghĩ như vầy: ‘Sa-môn đã nói rằng sự khát khao là mũi tên, chất độc của sự không hiểu biết phát tác bởi sự tham đắm và ác ý. Mũi tên khát khao ấy của ta đã được loại bỏ, chất độc của sự không hiểu biết đã được lấy đi, ta là người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh’. Vị ấy tự nghĩ về mình như vậy dù sự thật không phải như vậy. Những gì không thích hợp đối với một người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh, vị ấy lại chạy theo những thứ đó: vị ấy chạy theo việc dùng mắt nhìn hình ảnh không thích hợp, chạy theo việc dùng tai nghe âm thanh không thích hợp, chạy theo việc dùng mũi ngửi mùi hương không thích hợp, chạy theo việc dùng lưỡi nếm vị không thích hợp, chạy theo việc dùng thân cảm nhận xúc chạm không thích hợp, chạy theo việc dùng trí não suy nghĩ điều không thích hợp. Khi vị ấy chạy theo việc dùng mắt nhìn hình ảnh không thích hợp, chạy theo việc dùng tai nghe âm thanh không thích hợp, chạy theo việc dùng mũi ngửi mùi hương không thích hợp, chạy theo việc dùng lưỡi nếm vị không thích hợp, chạy theo việc dùng thân cảm nhận xúc chạm không thích hợp, chạy theo việc dùng trí não suy nghĩ điều không thích hợp, sự đắm nhiễm liền tàn phá tâm vị ấy. Với tâm bị sự đắm nhiễm tàn phá, vị ấy sẽ đi đến chỗ chết hoặc chịu nỗi đau khổ gần như chết.

22. Này Sunakkhatta, trong Luật của bậc thánh, sự chết chính là việc từ bỏ sự tu học rồi quay về đời sống thấp kém; này Sunakkhatta, nỗi đau khổ gần như chết chính là việc phạm vào một tội lỗi ô nhiễm nào đó.

23. Này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một tỳ kheo nào đó khởi ý nghĩ như vầy: ‘Sa-môn đã nói rằng sự khát khao là mũi tên, chất độc của sự không hiểu biết phát tác bởi sự tham đắm và ác ý. Mũi tên khát khao ấy của ta đã được loại bỏ, chất độc của sự không hiểu biết đã được lấy đi, ta là người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh’. Vì thật sự là người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh, nên những gì không thích hợp đối với một người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh, vị ấy không chạy theo những thứ đó: vị ấy không chạy theo việc dùng mắt nhìn hình ảnh không thích hợp, không chạy theo việc dùng tai nghe âm thanh không thích hợp, không chạy theo việc dùng mũi ngửi mùi hương không thích hợp, không chạy theo việc dùng lưỡi nếm vị không thích hợp, không chạy theo việc dùng thân cảm nhận xúc chạm không thích hợp, không chạy theo việc dùng trí não suy nghĩ điều không thích hợp. Khi vị ấy không chạy theo việc dùng mắt nhìn hình ảnh không thích hợp, không chạy theo việc dùng tai nghe âm thanh không thích hợp, không chạy theo việc dùng mũi ngửi mùi hương không thích hợp, không chạy theo việc dùng lưỡi nếm vị không thích hợp, không chạy theo việc dùng thân cảm nhận xúc chạm không thích hợp, không chạy theo việc dùng trí não suy nghĩ điều không thích hợp, sự đắm nhiễm không tàn phá tâm vị ấy. Với tâm không bị sự đắm nhiễm tàn phá, vị ấy không đi đến chỗ chết và cũng không chịu nỗi đau khổ gần như chết.

24. Này Sunakkhatta, ví như có một người bị bắn trúng bởi một mũi tên có tẩm thuốc độc dày đặc. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống của người ấy liền mời một vị thầy thuốc ngoại khoa đến. Vị thầy thuốc ngoại khoa ấy dùng dao mổ rạch quanh miệng vết thương của người ấy. Sau khi dùng dao mổ rạch quanh miệng vết thương, vị thầy thuốc dùng que dò để dò tìm mũi tên. Sau khi dùng que dò tìm được mũi tên, vị thầy thuốc nhổ mũi tên ra và làm sạch chất độc không còn sót lại phần dư tàn. Biết rằng không còn sót lại phần dư tàn, vị thầy thuốc nói như vầy: ‘Này anh kia, mũi tên của anh đã được nhổ ra, chất độc đã được làm sạch không còn sót lại phần dư tàn, và không còn đủ để gây nguy hiểm cho anh. Anh hãy ăn những thức ăn thích hợp, chớ để vì ăn những thức ăn không thích hợp mà vết thương của anh bị mưng mủ chảy nước. Thỉnh thoảng anh hãy rửa vết thương, thỉnh thoảng hãy bôi thuốc lên miệng vết thương. Chớ để vì không thỉnh thoảng rửa vết thương và không thỉnh thoảng bôi thuốc lên miệng vết thương mà máu mủ đóng bít miệng vết thương của anh. Anh cũng chớ đi lại ngoài nắng gió, chớ để vì đi lại ngoài nắng gió mà bụi bẩn và rác rến làm nhiễm trùng miệng vết thương của anh. Này anh kia, anh hãy sống như một người biết giữ gìn vết thương và làm lành vết thương’.

25. Người ấy liền nghĩ như vầy: ‘Mũi tên của ta đã được nhổ ra, chất độc đã được làm sạch không còn sót lại phần dư tàn, và không còn đủ để gây nguy hiểm cho ta nữa’. Người ấy liền ăn những thức ăn thích hợp. Khi ăn những thức ăn thích hợp, vết thương của người ấy không bị mưng mủ chảy nước. Người ấy thỉnh thoảng rửa vết thương và thỉnh thoảng bôi thuốc lên miệng vết thương. Khi thỉnh thoảng rửa vết thương và thỉnh thoảng bôi thuốc lên miệng vết thương, máu mủ không đóng bít miệng vết thương của người ấy. Người ấy cũng không đi lại ngoài nắng gió. Khi không đi lại ngoài nắng gió, bụi bẩn và rác rến không làm nhiễm trùng miệng vết thương của người ấy. Người ấy sống như một người biết giữ gìn vết thương và làm lành vết thương. Nhờ hành động thích hợp này của người ấy cộng với việc chất độc dơ bẩn đã được làm sạch không còn sót lại phần dư tàn, vì cả hai nguyên nhân ấy mà vết thương liền miệng lại. Với vết thương đã lành lặn và kéo da non, người ấy không đi đến chỗ chết và cũng không chịu nỗi đau khổ gần như chết.

26. Cũng vậy, này Sunakkhatta, có trường hợp ở đây một tỳ kheo nào đó khởi ý nghĩ như vầy: ‘Sa-môn đã nói rằng sự khát khao là mũi tên, chất độc của sự không hiểu biết phát tác bởi sự tham đắm và ác ý. Mũi tên khát khao ấy của ta đã được loại bỏ, chất độc của sự không hiểu biết đã được lấy đi, ta là người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh’. Vì thật sự là người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh, nên những gì không thích hợp đối với một người có tâm hướng về Niết-bàn một cách chân chánh, vị ấy không chạy theo những thứ đó: vị ấy không chạy theo việc dùng mắt nhìn hình ảnh không thích hợp, không chạy theo việc dùng tai nghe âm thanh không thích hợp, không chạy theo việc dùng mũi ngửi mùi hương không thích hợp, không chạy theo việc dùng lưỡi nếm vị không thích hợp, không chạy theo việc dùng thân cảm nhận xúc chạm không thích hợp, không chạy theo việc dùng trí não suy nghĩ điều không thích hợp. Khi vị ấy không chạy theo việc dùng mắt nhìn hình ảnh không thích hợp, không chạy theo việc dùng tai nghe âm thanh không thích hợp, không chạy theo việc dùng mũi ngửi mùi hương không thích hợp, không chạy theo việc dùng lưỡi nếm vị không thích hợp, không chạy theo việc dùng thân cảm nhận xúc chạm không thích hợp, không chạy theo việc dùng trí não suy nghĩ điều không thích hợp, sự đắm nhiễm không tàn phá tâm vị ấy. Với tâm không bị sự đắm nhiễm tàn phá, vị ấy không đi đến chỗ chết và cũng không chịu nỗi đau khổ gần như chết.

27. Này Sunakkhatta, ẩn dụ này được Ta đưa ra nhằm làm rõ ý nghĩa. Ý nghĩa ở đây chính là như vầy: ‘Vết thương’, này Sunakkhatta, là tên gọi của sáu trường bên trong (lục nội xứ / channaṁ ajjhattikānaṁ āyatanānaṁ); ‘chất độc’, này Sunakkhatta, là tên gọi của sự không hiểu biết; ‘mũi tên’, này Sunakkhatta, là tên gọi của sự khát khao; ‘que dò’, này Sunakkhatta, là tên gọi của sự tập trung chú ý (niệm / satiyā); ‘dao mổ’, này Sunakkhatta, là tên gọi của trí tuệ bậc thánh; ‘vị thầy thuốc ngoại khoa’, này Sunakkhatta, là tên gọi của Người Đến Như Vậy, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác.

28. Này Sunakkhatta, vị tỳ kheo ấy quả thật là người hành xử có sự bảo vệ (thu thúc / saṁvuta) trong sáu trường của Xúc (xúc / phassa). Sau khi đã hiểu rằng: ‘Sự tích tụ bám víu (sanh y / upadhi) là gốc rễ của đau khổ’, vị ấy không còn sự tích tụ bám víu, được giải thoát nhờ làm cạn kiệt sự tích tụ bám víu; việc vị ấy lại đưa thân lao vào sự tích tụ bám víu hay làm khởi tâm hướng đến [nó] - điều này không thể xảy ra.

29. Này Sunakkhatta, ví như có một chén nước uống bằng đồng có màu sắc đẹp, có hương thơm ngát, có mùi vị ngon, nhưng lại bị pha lẫn thuốc độc. Rồi có một người đi đến, muốn sống, không muốn chết, muốn sung sướng (lạc / sukha), ghê sợ đau khổ. Này Sunakkhatta, ông nghĩ sao, liệu người ấy có uống chén nước đồng kia không khi tự mình biết rõ: ‘Nếu uống chén nước này, ta sẽ đi đến chỗ chết hoặc chịu nỗi đau khổ gần như chết’?”

– “Thưa không, bạch Thế Tôn.”

– “Cũng vậy, này Sunakkhatta, vị tỳ kheo ấy quả thật là người hành xử có sự bảo vệ trong sáu trường của Xúc. Sau khi đã hiểu rằng: ‘Sự tích tụ bám víu là gốc rễ của đau khổ’, vị ấy không còn sự tích tụ bám víu, được giải thoát nhờ làm cạn kiệt sự tích tụ bám víu; việc vị ấy lại đưa thân lao vào sự tích tụ bám víu hay làm khởi tâm hướng đến [nó] - điều này không thể xảy ra.

30. Này Sunakkhatta, ví như có một con rắn độc mang nọc độc dữ dội. Rồi có một người đi đến, muốn sống, không muốn chết, muốn sung sướng, ghê sợ đau khổ. Này Sunakkhatta, ông nghĩ sao, liệu người ấy có đưa bàn tay hay ngón tay cái của mình cho con rắn độc mang nọc độc dữ dội kia [cắn] không khi tự mình biết rõ: ‘Nếu bị con rắn này cắn, ta sẽ đi đến chỗ chết hoặc chịu nỗi đau khổ gần như chết’?”

– “Thưa không, bạch Thế Tôn.”

– “Cũng vậy, này Sunakkhatta, vị tỳ kheo ấy quả thật là người hành xử có sự bảo vệ trong sáu trường của Xúc. Sau khi đã hiểu rằng: ‘Sự tích tụ bám víu là gốc rễ của đau khổ’, vị ấy không còn sự tích tụ bám víu, được giải thoát nhờ làm cạn kiệt sự tích tụ bám víu; việc vị ấy lại đưa thân lao vào sự tích tụ bám víu hay làm khởi tâm hướng đến [nó] - điều này không thể xảy ra.”

Thế Tôn đã nói điều này. Sunakkhatta, người con trai bộ tộc Licchavi, hài lòng và vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.

Bài kinh Sunakkhatta thứ năm đã kết thúc.