MN 99. KINH SUBHA
(Subhasutta)Bản tóm tắt→
1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Đức Phật trú tại Sāvatthī, trong khu rừng Jeta, tại tu viện của Anāthapiṇḍika.
2. Lúc bấy giờ, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đang ở tại nhà của một gia chủ nọ ở Sāvatthī vì một vài công việc. Rồi thanh niên Subha, con trai của Todeyya, nói với gia chủ nơi mình đang ở: "Này gia chủ, tôi nghe nói: 'Sāvatthī không vắng bóng các bậc A-la-hán'. Hôm nay chúng ta nên đến hầu hạ vị sa-môn hay bà-la-môn nào?"
"Thưa ngài, Đức Phật đang trú tại Sāvatthī, trong khu rừng Jeta, tại tu viện của Anāthapiṇḍika. Xin ngài hãy đến hầu hạ Đức Phật ấy."
3. Rồi thanh niên Subha, con trai của Todeyya, sau khi đáp lời gia chủ ấy, liền đi đến nơi Đức Phật; sau khi đến, liền chào hỏi Đức Phật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, nói với Đức Phật:
4. "Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn nói như vầy: 'Người tại gia là người thành tựu điều (pháp / dhamma) thiện đúng đắn, người từ bỏ (xuất gia / pabbajito) không phải là người thành tựu điều thiện đúng đắn'. Ở đây Tôn giả Gotama nói gì?"
"Này thanh niên, ở đây Ta là người nói theo phân tích, Ta không nói một chiều. Này thanh niên, Ta không tán thán sự thực hành sai trái của người tại gia hay người từ bỏ. Này thanh niên, dù là người tại gia hay người từ bỏ, nếu thực hành sai trái, do nguyên nhân thực hành sai trái, người ấy không thành tựu điều thiện đúng đắn. Này thanh niên, Ta tán thán sự thực hành đúng đắn của người tại gia hay người từ bỏ. Này thanh niên, dù là người tại gia hay người từ bỏ, nếu thực hành đúng đắn, do nguyên nhân thực hành đúng đắn, người ấy thành tựu điều thiện đúng đắn."
5. "Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn nói như vầy: 'Công việc của đời sống tại gia này có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, [nên] mang lại quả lớn; công việc của sự từ bỏ này có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, [nên] mang lại quả nhỏ'. Ở đây Tôn giả Gotama nói gì?"
"Này thanh niên, ở đây Ta cũng là người nói theo phân tích, Ta không nói một chiều. Này thanh niên, có công việc có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, [nhưng vì] thất bại [nên] mang lại quả nhỏ; này thanh niên, có công việc có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, [và vì] thành công [nên] mang lại quả lớn; này thanh niên, có công việc có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, [vì] thất bại [nên] mang lại quả nhỏ; này thanh niên, có công việc có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, [nhưng vì] thành công [nên] mang lại quả lớn.
6. Này thanh niên, công việc nào có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, [nhưng vì] thất bại [nên] mang lại quả nhỏ? Này thanh niên, nghề nông là công việc có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, [nhưng vì] thất bại [nên] mang lại quả nhỏ.
Này thanh niên, công việc nào có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, [và vì] thành công [nên] mang lại quả lớn? Này thanh niên, chính nghề nông là công việc có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, [và vì] thành công [nên] mang lại quả lớn.
Này thanh niên, công việc nào có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, [nhưng vì] thất bại [nên] mang lại quả nhỏ? Này thanh niên, buôn bán là công việc có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, [nhưng vì] thất bại [nên] mang lại quả nhỏ.
Này thanh niên, công việc nào có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, [nhưng vì] thành công [nên] mang lại quả lớn? Này thanh niên, chính buôn bán là công việc có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, [và vì] thành công [nên] mang lại quả lớn.
7. Này thanh niên, giống như nghề nông là công việc có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, thất bại mang lại quả nhỏ; cũng vậy, này thanh niên, công việc của đời sống tại gia có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, thất bại mang lại quả nhỏ. Này thanh niên, giống như chính nghề nông là công việc có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, thành công mang lại quả lớn; cũng vậy, này thanh niên, công việc của đời sống tại gia có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, thành công mang lại quả lớn. Này thanh niên, giống như buôn bán là công việc có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, thất bại mang lại quả nhỏ; cũng vậy, này thanh niên, công việc của sự từ bỏ có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, thất bại mang lại quả nhỏ. Này thanh niên, giống như chính buôn bán là công việc có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, thành công mang lại quả lớn; cũng vậy, này thanh niên, công việc của sự từ bỏ có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, thành công mang lại quả lớn."
8. "Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn quy định năm điều để làm việc phước, để thành tựu điều thiện."
"Này thanh niên, năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện ấy—nếu không phiền cho ngươi—ngươi hãy nói năm điều ấy giữa hội chúng này."
"Thưa Tôn giả Gotama, không có gì phiền cho tôi khi Tôn giả hay những người giống như Tôn giả đang ngồi."
"Vậy thì này thanh niên, hãy nói đi."
9. "Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn quy định
điều thứ nhất là sự chân thật để làm việc phước, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn quy định
điều thứ hai là khổ hạnh để làm việc phước, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn quy định
điều thứ ba là đời sống thánh thiện để làm việc phước, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn quy định
điều thứ tư là việc học tập để làm việc phước, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn quy định
điều thứ năm là sự cho đi (xả ly / cāga) để làm việc phước, để thành tựu điều thiện. Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn quy định năm điều này để làm việc phước, để thành tựu điều thiện. Ở đây Tôn giả Gotama nói gì?"
"Nhưng này thanh niên, có bất kỳ một bà-la-môn nào trong số các bà-la-môn nói như vầy: 'Tôi đã tự mình hiểu toàn bộ (thắng tri / abhiññā), trực tiếp chứng nghiệm (chứng ngộ / sacchikatvā) và tuyên bố kết quả của năm điều này' không?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không có."
"Nhưng này thanh niên, có bất kỳ một đạo sư nào, hay đạo sư của đạo sư nào của các bà-la-môn, cho đến bảy thế hệ đạo sư, nói như vầy: 'Tôi đã tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và tuyên bố kết quả của năm điều này' không?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không có."
"Nhưng này thanh niên, những vị tiên nhân thuở xưa của các bà-la-môn, những người làm ra các bài chú, những người truyền tụng các bài chú, mà ngày nay các bà-la-môn hát theo, nói theo, tụng theo, đọc theo những bài chú cổ xưa đã được hát, được nói, được kết tập ấy, đó là—Aṭṭhako, Vāmako, Vāmadevo, Vessāmitto, Yamataggi, Aṅgīraso, Bhāradvājo, Vāseṭṭho, Kassapo, Bhagu. Các vị ấy có nói như vầy: 'Chúng tôi đã tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và tuyên bố kết quả của năm điều này' không?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không có."
"Như vậy, này thanh niên, không có bất kỳ một bà-la-môn nào trong số các bà-la-môn nói như vầy: 'Tôi đã tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và tuyên bố kết quả của năm điều này'; không có bất kỳ một đạo sư nào, hay đạo sư của đạo sư nào của các bà-la-môn, cho đến bảy thế hệ đạo sư, nói như vầy: 'Tôi đã tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và tuyên bố kết quả của năm điều này'; những vị tiên nhân thuở xưa của các bà-la-môn, những người làm ra các bài chú, những người truyền tụng các bài chú, mà ngày nay các bà-la-môn hát theo, nói theo, tụng theo, đọc theo những bài chú cổ xưa đã được hát, được nói, được kết tập ấy, đó là—Aṭṭhako, Vāmako, Vāmadevo, Vessāmitto, Yamataggi, Aṅgīraso, Bhāradvājo, Vāseṭṭho, Kassapo, Bhagu. Các vị ấy cũng không nói như vầy: 'Chúng tôi đã tự mình hiểu toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm và tuyên bố kết quả của năm điều này'.
Này thanh niên, giống như một chuỗi người mù bám víu vào nhau, người đi trước không thấy, người đi giữa không thấy, người đi sau cũng không thấy; cũng vậy, này thanh niên, Ta nghĩ rằng lời nói của các bà-la-môn giống như chuỗi người mù—người đi trước không thấy, người đi giữa không thấy, người đi sau cũng không thấy."
10. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, bị Đức Phật gọi là giống như chuỗi người mù, liền tức giận, không hài lòng, mắng nhiếc Đức Phật, chê bai Đức Phật, nói lời xúc phạm Đức Phật: "Sa-môn Gotama sẽ là người mang tội", rồi nói với Đức Phật:
"Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Pokkharasāti thuộc dòng dõi Opamañña, chúa tể rừng Subhaga, nói như vầy: 'Có một số sa-môn, bà-la-môn tự xưng đạt được trạng thái vượt quá con người, thấy rõ bản chất cao thượng của bậc thánh. Lời nói của họ trở nên nực cười, trở nên trống rỗng, trở nên vô nghĩa, trở nên hư không. Làm sao một người mang thân phận con người lại có thể biết, hoặc thấy, hoặc trực tiếp chứng nghiệm trạng thái vượt quá con người, thấy rõ bản chất cao thượng của bậc thánh—điều đó không thể xảy ra'."
11. "Nhưng này thanh niên, bà-la-môn Pokkharasāti thuộc dòng dõi Opamañña, chúa tể rừng Subhaga, có dùng tâm nhận biết rõ tâm của tất cả các sa-môn, bà-la-môn không?"
"Thưa Tôn giả Gotama, bà-la-môn Pokkharasāti thuộc dòng dõi Opamañña, chúa tể rừng Subhaga, ngay cả tâm của nữ tỳ Puṇṇikā của mình cũng không thể dùng tâm nhận biết rõ, thì làm sao có thể dùng tâm nhận biết rõ tâm của tất cả các sa-môn, bà-la-môn được?"
12. "Này thanh niên, giống như một người mù bẩm sinh không thể thấy các hình ảnh màu đen trắng, không thể thấy các hình ảnh màu xanh, không thể thấy các hình ảnh màu vàng, không thể thấy các hình ảnh màu đỏ, không thể thấy các hình ảnh màu hồng, không thể thấy chỗ bằng phẳng hay gồ ghề, không thể thấy các vì sao, không thể thấy mặt trăng mặt trời. Người ấy nói như vầy: 'Không có các hình ảnh màu đen trắng, không có người thấy các hình ảnh màu đen trắng; không có các hình ảnh màu xanh, không có người thấy các hình ảnh màu xanh; không có các hình ảnh màu vàng, không có người thấy các hình ảnh màu vàng; không có các hình ảnh màu đỏ, không có người thấy các hình ảnh màu đỏ; không có các hình ảnh màu hồng, không có người thấy các hình ảnh màu hồng; không có chỗ bằng phẳng hay gồ ghề, không có người thấy chỗ bằng phẳng hay gồ ghề; không có các vì sao, không có người thấy các vì sao; không có mặt trăng mặt trời, không có người thấy mặt trăng mặt trời. Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này; do đó điều này không tồn tại'. Này thanh niên, người ấy nói như vậy có đúng đắn không?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không đúng. Có các hình ảnh màu đen trắng, có người thấy các hình ảnh màu đen trắng; có các hình ảnh màu xanh, có người thấy các hình ảnh màu xanh; có các hình ảnh màu vàng, có người thấy các hình ảnh màu vàng; có các hình ảnh màu đỏ, có người thấy các hình ảnh màu đỏ; có các hình ảnh màu hồng, có người thấy các hình ảnh màu hồng; có chỗ bằng phẳng hay gồ ghề, có người thấy chỗ bằng phẳng hay gồ ghề; có các vì sao, có người thấy các vì sao; có mặt trăng mặt trời, có người thấy mặt trăng mặt trời. 'Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này; do đó điều này không tồn tại'; thưa Tôn giả Gotama, người ấy nói như vậy là không đúng đắn."
13. "Cũng vậy, này thanh niên, bà-la-môn Pokkharasāti thuộc dòng dõi Opamañña, chúa tể rừng Subhaga, là người mù, không có mắt. Việc vị ấy sẽ biết, hoặc thấy, hoặc trực tiếp chứng nghiệm trạng thái vượt quá con người, thấy rõ bản chất cao thượng của bậc thánh—điều đó không thể xảy ra.
Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào, những bà-la-môn đại gia ở Kosala, đó là—bà-la-môn Caṅkī, bà-la-môn Tārukkha, bà-la-môn Pokkharasāti, bà-la-môn Jāṇussoṇi và cha của ngươi là Todeyya, điều nào tốt hơn cho họ: nói lời cẩn trọng hay nói lời không cẩn trọng?"
"Thưa Tôn giả Gotama, cẩn trọng."
"...nói lời có suy nghĩ hay không suy nghĩ?"
"Thưa Tôn giả Gotama, có suy nghĩ."
"...nói lời có cân nhắc hay không cân nhắc?"
"Thưa Tôn giả Gotama, có cân nhắc."
"...nói lời mang lại lợi ích hay không mang lại lợi ích?"
"Thưa Tôn giả Gotama, mang lại lợi ích."
14. "Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào, nếu sự việc là như vậy, thì lời nói của bà-la-môn Pokkharasāti thuộc dòng dõi Opamañña, chúa tể rừng Subhaga, là cẩn trọng hay không cẩn trọng?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không cẩn trọng."
"Là lời nói có suy nghĩ hay không suy nghĩ?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không suy nghĩ."
"Là lời nói có cân nhắc hay không cân nhắc?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không cân nhắc."
"Là lời nói mang lại lợi ích hay không mang lại lợi ích?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không mang lại lợi ích."
15. "Này thanh niên, có năm điều làm mờ yếu tâm trí (triền cái / nīvaraṇā) này. Năm điều nào? Điều làm mờ yếu tâm trí do muốn thỏa mãn bản năng (dục tham / kāmacchanda), điều làm mờ yếu tâm trí do ác ý (sân / byāpāda), điều làm mờ yếu tâm trí do uể oải, buồn ngủ (hôn trầm, thụy miên / thinamiddha), điều làm mờ yếu tâm trí do bồn chồn, hối hận (trạo cử, hối quá / uddhaccakukkucca), điều làm mờ yếu tâm trí do nghi ngờ (nghi / vicikicchā)—này thanh niên, đây là năm điều làm mờ yếu tâm trí. Này thanh niên, bà-la-môn Pokkharasāti thuộc dòng dõi Opamañña, chúa tể rừng Subhaga, bị bao phủ, bị che lấp, bị trói buộc, bị vây kín bởi năm điều làm mờ yếu tâm trí này. Việc vị ấy sẽ biết, hoặc thấy, hoặc trực tiếp chứng nghiệm trạng thái vượt quá con người, thấy rõ bản chất cao thượng của bậc thánh—điều đó không thể xảy ra.
16. Này thanh niên, có năm sợi dây trói buộc của bản năng (ngũ dục / kāmaguṇā) này. Năm điều nào? Các hình ảnh được nhận biết bởi mắt, đáng ao ước, đáng yêu, hấp dẫn, dễ chịu, kích thích bản năng, đầy cám dỗ; các âm thanh được nhận biết bởi tai [...lặp lại...] các mùi được nhận biết bởi mũi... các vị được nhận biết bởi lưỡi... các xúc chạm được nhận biết bởi thân, đáng ao ước, đáng yêu, hấp dẫn, dễ chịu, kích thích bản năng, đầy cám dỗ—này thanh niên, đây là năm sợi dây trói buộc của bản năng.
Này thanh niên, bà-la-môn Pokkharasāti thuộc dòng dõi Opamañña, chúa tể rừng Subhaga, bị trói buộc, bị say đắm, bị vướng mắc, không thấy rõ sự nguy hiểm, không có trí tuệ thoát khỏi khi tận hưởng năm sợi dây trói buộc của bản năng này. Việc vị ấy sẽ biết, hoặc thấy, hoặc trực tiếp chứng nghiệm trạng thái vượt quá con người, thấy rõ bản chất cao thượng của bậc thánh—điều đó không thể xảy ra.
17. Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào, một ngọn lửa được đốt lên nhờ vào cỏ và củi, và một ngọn lửa được đốt lên không nhờ vào cỏ và củi, ngọn lửa nào có ngọn lửa sáng hơn, màu sắc đẹp hơn và rực rỡ hơn?"
"Thưa Tôn giả Gotama, nếu có thể đốt lên một ngọn lửa không nhờ vào cỏ và củi, thì ngọn lửa ấy sẽ sáng hơn, màu sắc đẹp hơn và rực rỡ hơn."
"Này thanh niên, điều này không thể xảy ra, không có cơ hội để đốt lên một ngọn lửa không nhờ vào cỏ và củi, ngoại trừ người có thần thông. Này thanh niên, giống như ngọn lửa cháy lên nhờ vào cỏ và củi, Ta ví ngọn lửa ấy với sự hân hoan (hỷ / pīti) phụ thuộc vào năm sợi dây trói buộc của bản năng. Này thanh niên, giống như ngọn lửa cháy lên không nhờ vào cỏ và củi, Ta ví ngọn lửa ấy với sự hân hoan hoàn toàn tách biệt khỏi bản năng, tách biệt khỏi những điều không thiện.
Và này thanh niên, thế nào là sự hân hoan hoàn toàn tách biệt khỏi bản năng, tách biệt khỏi những điều không thiện? Ở đây, này thanh niên, tỳ kheo hoàn toàn rời bỏ khỏi bản năng [...lặp lại...] đạt được và an trú trong Thiền-na (thiền / jhāna) thứ nhất. Này thanh niên, đây là sự hân hoan hoàn toàn tách biệt khỏi bản năng, tách biệt khỏi những điều không thiện.
Lại nữa, này thanh niên, tỳ kheo do lắng dịu (diệt / vūpasamā) sự chủ động hướng sự chú ý và nỗ lực duy trì sự chú ý (tầm và tứ / vitakkavicāra) ... đạt được và an trú trong Thiền-na thứ hai. Này thanh niên, đây cũng là sự hân hoan hoàn toàn tách biệt khỏi bản năng, tách biệt khỏi những điều không thiện.
18. Này thanh niên, trong năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện, các bà-la-môn quy định điều nào mang lại quả lớn nhất?"
"Thưa Tôn giả Gotama, trong năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện, các bà-la-môn quy định sự cho đi là điều mang lại quả lớn nhất để làm việc phước, để thành tựu điều thiện."
19. "Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào, giả sử ở đây có một bà-la-môn đang chuẩn bị một buổi tế lễ lớn. Rồi có hai bà-la-môn đi đến với suy nghĩ: 'Chúng ta sẽ tham dự buổi tế lễ lớn của bà-la-môn tên là thế này'. Ở đó, một bà-la-môn nghĩ như vầy: 'Ôi, mong sao chỉ mình tôi nhận được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, thức ăn tốt nhất tại phòng ăn, mong sao bà-la-môn kia không nhận được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, thức ăn tốt nhất tại phòng ăn'. Này thanh niên, có thể xảy ra trường hợp bà-la-môn kia nhận được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, thức ăn tốt nhất tại phòng ăn, còn bà-la-môn này không nhận được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, thức ăn tốt nhất tại phòng ăn. Vị ấy nghĩ: 'Bà-la-môn kia nhận được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, thức ăn tốt nhất tại phòng ăn, còn tôi không nhận được chỗ ngồi tốt nhất, nước uống tốt nhất, thức ăn tốt nhất tại phòng ăn'—do vậy vị ấy tức giận, không hài lòng. Này thanh niên, các bà-la-môn quy định kết quả gì cho người này [bà-la-môn làm tế lễ lớn]?"
"Thưa Tôn giả Gotama, các bà-la-môn không bố thí với suy nghĩ: 'Mong cho người kia tức giận, không hài lòng'. Các bà-la-môn bố thí với lòng thương xót."
các bà-la-môn quy định
điều thứ tư "Này thanh niên, nếu sự việc là như vậy, thì đây làquy định để làm việc phước điều thứ sáu của các bà-la-môn—tức là lòng thương xót."
quy định để làm việc phước
"Thưa Tôn giả Gotama, nếu sự việc là như vậy, thì đây là quy định để làm việc phước điều thứ sáu của các bà-la-môn—tức là lòng thương xót."
20. "Này thanh niên, trong năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện, ngươi thấy năm điều này xuất hiện nhiều ở đâu—ở người tại gia hay ở người từ bỏ?"
"Thưa Tôn giả Gotama, trong năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện, tôi thấy năm điều này xuất hiện nhiều ở người từ bỏ, ít ở người tại gia. Thưa Tôn giả Gotama, người tại gia có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, không thể thường xuyên liên tục nói lời chân thật; còn người từ bỏ, thưa Tôn giả Gotama, có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, có thể thường xuyên liên tục nói lời chân thật. Người tại gia, thưa Tôn giả Gotama, có mục đích lớn, công việc lớn, trách nhiệm lớn, nỗ lực lớn, không thể thường xuyên liên tục thực hành khổ hạnh... sống đời sống thánh thiện... học tập nhiều... cho đi nhiều; còn người từ bỏ, thưa Tôn giả Gotama, có mục đích nhỏ, công việc nhỏ, trách nhiệm nhỏ, nỗ lực nhỏ, có thể thường xuyên liên tục thực hành khổ hạnh... sống đời sống thánh thiện... học tập nhiều... cho đi nhiều. Thưa Tôn giả Gotama, trong năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện, tôi thấy năm điều này xuất hiện nhiều ở người từ bỏ, ít ở người tại gia."
21. "Này thanh niên, năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện, Ta gọi những điều này là các vật dụng trang bị cho tâm—tức là để luyện tập cho tâm không có hận thù, không có ác ý.
Ở đây, này thanh niên, tỳ kheo là người nói lời chân thật. Vị ấy nghĩ: 'Ta là người nói lời chân thật', liền đạt được niềm vui về ý nghĩa, đạt được niềm vui về Giáo pháp (pháp / dhamma), đạt được sự hân hoan liên hệ đến Giáo pháp. Sự hân hoan liên hệ đến điều thiện ấy, Ta gọi là vật dụng trang bị cho tâm—tức là để luyện tập cho tâm không có hận thù, không có ác ý.
Ở đây, này thanh niên, tỳ kheo là người thực hành khổ hạnh [...lặp lại...] sống đời sống thánh thiện [...lặp lại...] học tập nhiều [...lặp lại...] cho đi nhiều. Vị ấy nghĩ: 'Ta là người cho đi nhiều', liền đạt được niềm vui về ý nghĩa, đạt được niềm vui về Giáo pháp, đạt được sự hân hoan liên hệ đến Giáo pháp. Sự hân hoan liên hệ đến điều thiện ấy, Ta gọi là vật dụng trang bị cho tâm—tức là để luyện tập cho tâm không có hận thù, không có ác ý. Này thanh niên, năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện, Ta gọi những điều này là các vật dụng trang bị cho tâm—tức là để luyện tập cho tâm không có hận thù, không có ác ý."
22. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, nói với Đức Phật: "Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe nói: 'Sa-môn Gotama biết con đường dẫn đến sự đồng hành cùng Phạm thiên'."
"Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào, làng Naḷakāra có gần đây không, làng Naḷakāra có cách xa đây không?"
"Thưa ngài, đúng vậy, làng Naḷakāra ở gần đây, làng Naḷakāra không cách xa đây."
"Này thanh niên, ngươi nghĩ thế nào, giả sử có một người sinh ra và lớn lên tại làng Naḷakāra; ngay khi người ấy vừa rời khỏi làng Naḷakāra, có người hỏi đường đến làng Naḷakāra; này thanh niên, liệu người sinh ra và lớn lên tại làng Naḷakāra ấy có chần chừ hay do dự khi được hỏi đường đến làng Naḷakāra không?"
"Thưa Tôn giả Gotama, không." "Vì nguyên nhân gì?" "Thưa Tôn giả Gotama, vì người ấy sinh ra và lớn lên tại làng Naḷakāra. Người ấy biết rất rõ tất cả các con đường đến làng Naḷakāra."
"Này thanh niên, người sinh ra và lớn lên tại làng Naḷakāra ấy có thể chần chừ hay do dự khi được hỏi đường đến làng Naḷakāra, nhưng Như Lai không hề chần chừ hay do dự khi được hỏi về cõi Phạm thiên hay con đường dẫn đến cõi Phạm thiên. Này thanh niên, Ta biết rõ Phạm thiên, cõi Phạm thiên và con đường dẫn đến cõi Phạm thiên; Ta cũng biết rõ thực hành như thế nào để tái sinh vào cõi Phạm thiên."
23. "Thưa Tôn giả Gotama, tôi nghe nói: 'Sa-môn Gotama giảng dạy con đường dẫn đến sự đồng hành cùng Phạm thiên'. Tốt thay, mong Tôn giả Gotama giảng dạy cho tôi con đường dẫn đến sự đồng hành cùng Phạm thiên."
"Vậy thì này thanh niên, hãy lắng nghe, hãy chú ý kỹ, Ta sẽ nói."
"Thưa vâng, ngài," thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đáp lời Đức Phật. Đức Phật nói như vầy:
24. "Này thanh niên, thế nào là con đường dẫn đến sự đồng hành cùng Phạm thiên? Ở đây, này thanh niên, tỳ kheo an trú với tâm đi với sự yêu thương (từ / mettā) lan tỏa khắp một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy, vị ấy an trú với tâm đi với sự yêu thương lan tỏa khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, ở mọi nơi, đến mọi loài, với tâm rộng lớn, vĩ đại, không giới hạn, không hận thù, không ác ý. Này thanh niên, khi giải thoát qua tâm (tâm giải thoát / cetovimutti) bằng sự yêu thương được luyện tập như vậy, bất kỳ hành động có giới hạn nào cũng không thể đọng lại ở đó, không thể tồn tại ở đó. Này thanh niên, giống như một người thổi ốc tù và mạnh mẽ có thể dễ dàng báo hiệu cho cả bốn phương; cũng vậy, này thanh niên [...lặp lại...] khi giải thoát qua tâm bằng sự yêu thương được luyện tập như vậy, bất kỳ hành động có giới hạn nào cũng không thể đọng lại ở đó, không thể tồn tại ở đó. Này thanh niên, đây cũng là con đường dẫn đến sự đồng hành cùng Phạm thiên.
25-27. Lại nữa, này thanh niên, tỳ kheo an trú với tâm đi với sự che chở (bi / karuṇā) [...lặp lại...]
...tâm đi với sự cùng vui (hỷ / muditā) [...lặp lại...]
...tâm đi với sự bình thản (xả / upekkhā) lan tỏa khắp một phương, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư; như vậy, vị ấy an trú với tâm đi với sự bình thản lan tỏa khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, ở mọi nơi, đến mọi loài, với tâm rộng lớn, vĩ đại, không giới hạn, không hận thù, không ác ý. Này thanh niên, khi giải thoát qua tâm bằng sự bình thản được luyện tập như vậy, bất kỳ hành động có giới hạn nào cũng không thể đọng lại ở đó, không thể tồn tại ở đó. Này thanh niên, giống như một người thổi ốc tù và mạnh mẽ có thể dễ dàng báo hiệu cho cả bốn phương; cũng vậy, này thanh niên [...lặp lại...] khi giải thoát qua tâm bằng sự bình thản được luyện tập như vậy, bất kỳ hành động có giới hạn nào cũng không thể đọng lại ở đó, không thể tồn tại ở đó. Này thanh niên, đây cũng là con đường dẫn đến sự đồng hành cùng Phạm thiên."
28. Khi được nói như vậy, thanh niên Subha, con trai của Todeyya, nói với Đức Phật: "Tuyệt vời thay, thưa Tôn giả Gotama! Tuyệt vời thay, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, giống như người dựng đứng lại những gì bị lật úp, phơi bày ra những gì bị che khuất, chỉ đường cho người bị lạc lối, hay cầm ngọn đèn sáng đi vào bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được các hình ảnh; cũng vậy, Giáo pháp đã được Tôn giả Gotama làm sáng tỏ qua nhiều phương pháp. Tôi xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Giáo pháp và quy y Tăng chúng. Mong Tôn giả Gotama nhận tôi làm cư sĩ, đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời. Và bây giờ, thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi xin phép ra về; chúng tôi có nhiều việc, có nhiều phận sự."
29. "Này thanh niên, ngươi hãy làm những gì ngươi cho là đúng lúc." Rồi thanh niên Subha, con trai của Todeyya, vui mừng đón nhận và hoan hỷ với lời dạy của Đức Phật, đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đảnh lễ Đức Phật, đi vòng quanh theo chiều bên phải rồi rời đi.
30. Lúc bấy giờ, bà-la-môn Jāṇussoṇi đang đi ra khỏi Sāvatthī vào giữa ban ngày trên một cỗ xe do những con ngựa trắng muốt kéo. Bà-la-môn Jāṇussoṇi thấy thanh niên Subha, con trai của Todeyya, đang đi đến từ đằng xa. Thấy vậy, liền nói với thanh niên Subha, con trai của Todeyya: "Này Tôn giả Bhāradvāja, ngài từ đâu đến vào giữa ban ngày thế này?"
"Thưa ngài, tôi vừa đến từ chỗ của Sa-môn Gotama."
"Tôn giả Bhāradvāja nghĩ thế nào, ngài có cho rằng Sa-môn Gotama là người sáng suốt, có trí tuệ không?"
"Thưa ngài, tôi là ai mà có thể biết được sự sáng suốt, trí tuệ của Sa-môn Gotama? Chỉ có người ngang tầm với vị ấy mới có thể biết được sự sáng suốt, trí tuệ của Sa-môn Gotama."
"Tôn giả Bhāradvāja quả thật đã tán thán Sa-môn Gotama bằng những lời tán thán cao cả."
"Thưa ngài, tôi là ai mà có thể tán thán Sa-môn Gotama? Tôn giả Gotama đã được tán thán bởi những bậc đáng được tán thán, là bậc tối thắng giữa chư thiên và loài người. Thưa ngài, năm điều mà các bà-la-môn quy định để làm việc phước, để thành tựu điều thiện; Sa-môn Gotama gọi những điều ấy là các vật dụng trang bị cho tâm—tức là để luyện tập cho tâm không có hận thù, không có ác ý."
31. Khi được nói như vậy, bà-la-môn Jāṇussoṇi bước xuống khỏi cỗ xe do những con ngựa trắng muốt kéo, đắp y trần một bên vai, chắp tay hướng về phía Đức Phật và thốt lên lời cảm hứng: "Thật là một lợi ích cho Vua Pasenadi của Kosala, thật là một lợi ích lớn lao cho Vua Pasenadi của Kosala, khi trong vương quốc của ngài có Như Lai, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác đang trú ngụ."
Kinh Subha kết thúc, là bài kinh thứ chín.