MN 88. KINH BĀHITIKĀ
(Bāhitikasutta)
1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-viên), khu vườn của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc).
2. Rồi Tôn giả Ānanda, vào buổi sáng, mặc y, mang bát và y đi vào Sāvatthi để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthi, ăn xong và trở về từ chuyến khất thực, vị ấy đi đến Pubbārāma (Đông Viên), lâu đài của Migāramātā (Lộc Mẫu) để nghỉ ngơi ban ngày.
3. Lúc bấy giờ, vua Pasenadi nước Kosala cưỡi con voi Ekapuṇḍarīka đi ra khỏi Sāvatthi vào giữa ban ngày. Vua Pasenadi nước Kosala nhìn thấy Tôn giả Ānanda đang đi tới từ đằng xa. Thấy vậy, vua bảo đại thần Sirivaḍḍha: "Này bạn Sirivaḍḍha, đó có phải là Tôn giả Ānanda không?"
"Thưa vâng, tâu đại vương, đó là Tôn giả Ānanda."
4. Rồi vua Pasenadi nước Kosala bảo một người hầu: "Này người kia, hãy đến, đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, nhân danh ta, hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda [và nói]: 'Bạch Tôn giả, vua Pasenadi nước Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda'; và hãy nói như sau: 'Bạch Tôn giả, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp cần làm, mong Tôn giả Ānanda vì lòng trắc ẩn mà nán lại một lát'."
5. "Thưa vâng, tâu bệ hạ", người hầu ấy vâng lời vua Pasenadi nước Kosala, đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng sang một bên, người hầu ấy thưa với Tôn giả Ānanda: "Bạch Tôn giả, vua Pasenadi nước Kosala cúi đầu đảnh lễ dưới chân Tôn giả Ānanda; và nói như sau: 'Bạch Tôn giả, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp cần làm, mong Tôn giả Ānanda vì lòng trắc ẩn mà nán lại một lát'."
6. Tôn giả Ānanda im lặng nhận lời.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi bằng voi cho đến chỗ voi còn đi được, rồi xuống voi, đi bộ đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng sang một bên, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ānanda: "Bạch Tôn giả, nếu Tôn giả Ānanda không có việc gì khẩn cấp cần làm, thật tốt lành thay, bạch Tôn giả, mong Tôn giả Ānanda vì lòng trắc ẩn mà đi đến bờ sông Aciravatī."
7. Tôn giả Ānanda im lặng nhận lời.
Rồi Tôn giả Ānanda đi đến bờ sông Aciravatī; sau khi đến, ngồi trên chỗ ngồi đã được dọn sẵn dưới gốc một cây nọ. Rồi vua Pasenadi nước Kosala đi bằng voi cho đến chỗ voi còn đi được, rồi xuống voi, đi bộ đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ānanda rồi đứng sang một bên. Đứng sang một bên, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ānanda: "Bạch Tôn giả, mong Tôn giả Ānanda ngồi trên tấm thảm trải lưng voi này."
"Thôi đủ rồi, thưa đại vương. Đại vương hãy ngồi; tôi đã ngồi trên chỗ ngồi của mình rồi."
8. Vua Pasenadi nước Kosala ngồi trên chỗ ngồi đã được dọn sẵn. Sau khi ngồi, vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ānanda: "Bạch Tôn giả Ānanda, liệu Thế Tôn có thực hiện hành động thân (thân hành / kāyasamācāra) như thế nào, mà hành động thân ấy đáng bị chê trách (hữu sở chỉ trích / opārambho) bởi các sa-môn, bà-la-môn không?"
"Thưa đại vương, Thế Tôn không thực hiện hành động thân như thế nào, mà hành động thân ấy đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí."
"Nhưng bạch Tôn giả Ānanda, liệu Thế Tôn có thực hiện hành động lời nói (khẩu hành / vacīsamācāra) [...lặp lại...] sự suy nghĩ (ý hành / manosamācāra) như thế nào, mà sự suy nghĩ ấy đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn không?"
"Thưa đại vương, Thế Tôn không thực hiện sự suy nghĩ như thế nào, mà sự suy nghĩ ấy đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí."
9. "Thật kỳ diệu, bạch Tôn giả! Thật phi thường, bạch Tôn giả! Bạch Tôn giả, điều mà chúng tôi không thể làm cho trọn vẹn bằng câu hỏi, thì bạch Tôn giả, điều đó đã được Tôn giả Ānanda làm cho trọn vẹn bằng câu trả lời. Bạch Tôn giả, những kẻ ngu si, không sáng suốt, không suy xét, không thấu đáo mà nói lời khen ngợi hay chê bai người khác, chúng tôi không xem điều đó là cốt lõi; nhưng bạch Tôn giả, những người hiền trí, sáng suốt, thông tuệ, sau khi suy xét, thấu đáo mà nói lời khen ngợi hay chê bai người khác, chúng tôi xem điều đó là cốt lõi.
10. Nhưng bạch Tôn giả Ānanda, hành động thân nào đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào là không thiện (bất thiện / akusalo)."
"Nhưng bạch Tôn giả, hành động thân nào là không thiện?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào có lỗi (hữu tội / sāvajjo)."
"Nhưng bạch Tôn giả, hành động thân nào có lỗi?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào mang lại sự tổn hại (có hại / sabyābajjho)."
"Nhưng bạch Tôn giả, hành động thân nào mang lại sự tổn hại?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào mang lại kết quả đau khổ (khổ dị thục / dukkhavipāko)."
"Nhưng bạch Tôn giả, hành động thân nào mang lại kết quả đau khổ?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào dẫn đến làm hại chính mình, dẫn đến làm hại người khác, dẫn đến làm hại cả hai. Đối với người ấy, những điều không thiện (bất thiện pháp / akusalā dhammā) tăng trưởng, những điều thiện (thiện pháp / kusalā dhammā) suy giảm; thưa đại vương, hành động thân như vậy đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí."
11. "Nhưng bạch Tôn giả Ānanda, hành động lời nói [...lặp lại...] sự suy nghĩ nào đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào là không thiện."
"Nhưng bạch Tôn giả, sự suy nghĩ nào là không thiện?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào có lỗi."
"Nhưng bạch Tôn giả, sự suy nghĩ nào có lỗi?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào mang lại sự tổn hại."
12. "Nhưng bạch Tôn giả, sự suy nghĩ nào mang lại sự tổn hại?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào mang lại kết quả đau khổ."
"Nhưng bạch Tôn giả, sự suy nghĩ nào mang lại kết quả đau khổ?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào dẫn đến làm hại chính mình, dẫn đến làm hại người khác, dẫn đến làm hại cả hai. Đối với người ấy, những điều không thiện tăng trưởng, những điều thiện suy giảm; thưa đại vương, sự suy nghĩ như vậy đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí."
13. "Bạch Tôn giả Ānanda, liệu Thế Tôn có tán thán việc từ bỏ (đoạn trừ / pahāna) tất cả những điều không thiện không?"
"Thưa đại vương, Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgato) đã từ bỏ tất cả những điều không thiện và thành tựu những điều thiện."
14. "Nhưng bạch Tôn giả Ānanda, hành động thân nào không đáng bị chê trách (vô sở chỉ trích / anopārambho) bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào là thiện (kusalo)."
"Nhưng bạch Tôn giả, hành động thân nào là thiện?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào không có lỗi (vô tội / anavajjo)."
"Nhưng bạch Tôn giả, hành động thân nào không có lỗi?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào không mang lại sự tổn hại (vô hại / abyābajjho)."
"Nhưng bạch Tôn giả, hành động thân nào không mang lại sự tổn hại?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào mang lại kết quả hạnh phúc (lạc dị thục / sukhavipāko)."
"Nhưng bạch Tôn giả, hành động thân nào mang lại kết quả hạnh phúc?"
"Thưa đại vương, hành động thân nào không dẫn đến làm hại chính mình, không dẫn đến làm hại người khác, không dẫn đến làm hại cả hai. Đối với người ấy, những điều không thiện suy giảm, những điều thiện tăng trưởng. Thưa đại vương, hành động thân như vậy không đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí."
15. "Nhưng bạch Tôn giả Ānanda, hành động lời nói [...lặp lại...] sự suy nghĩ nào không đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào là thiện."
"Nhưng bạch Tôn giả, sự suy nghĩ nào là thiện?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào không có lỗi."
16. "Nhưng bạch Tôn giả, sự suy nghĩ nào không có lỗi?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào không mang lại sự tổn hại."
"Nhưng bạch Tôn giả, sự suy nghĩ nào không mang lại sự tổn hại?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào mang lại kết quả hạnh phúc."
"Nhưng bạch Tôn giả, sự suy nghĩ nào mang lại kết quả hạnh phúc?"
"Thưa đại vương, sự suy nghĩ nào không dẫn đến làm hại chính mình, không dẫn đến làm hại người khác, không dẫn đến làm hại cả hai. Đối với người ấy, những điều không thiện suy giảm, những điều thiện tăng trưởng. Thưa đại vương, sự suy nghĩ như vậy không đáng bị chê trách bởi các sa-môn, bà-la-môn có trí."
17. "Nhưng bạch Tôn giả Ānanda, liệu Thế Tôn có tán thán việc thành tựu tất cả những điều thiện không?"
"Thưa đại vương, Người Đến Như Vậy đã từ bỏ tất cả những điều không thiện và thành tựu những điều thiện."
18. "Thật kỳ diệu, bạch Tôn giả! Thật phi thường, bạch Tôn giả! Bạch Tôn giả, những lời Tôn giả Ānanda nói thật khéo léo. Và bạch Tôn giả, chúng tôi vô cùng hoan hỷ và hài lòng với những lời khéo léo của Tôn giả Ānanda. Bạch Tôn giả, chúng tôi vô cùng hoan hỷ và hài lòng với những lời khéo léo của Tôn giả Ānanda như thế này: Nếu bạch Tôn giả, voi báu là phù hợp với Tôn giả Ānanda, chúng tôi cũng sẽ dâng voi báu cho Tôn giả Ānanda. Nếu bạch Tôn giả, ngựa báu là phù hợp với Tôn giả Ānanda, chúng tôi cũng sẽ dâng ngựa báu cho Tôn giả Ānanda. Nếu bạch Tôn giả, một ngôi làng trù phú là phù hợp với Tôn giả Ānanda, chúng tôi cũng sẽ dâng ngôi làng trù phú cho Tôn giả Ānanda. Tuy nhiên, bạch Tôn giả, chúng tôi cũng biết điều này: 'Điều đó không phù hợp với Tôn giả Ānanda'. Bạch Tôn giả, đây là tấm vải Bāhitikā (bạt-hi-đề-ca / bāhitikā) của tôi, được vua Ajātasattu (A-xà-thế) nước Magadha, con trai của bà Vedehī, đặt trong một ống vải và gửi đến, chiều dài mười sáu sải, chiều rộng tám sải. Bạch Tôn giả, mong Tôn giả Ānanda vì lòng trắc ẩn mà nhận lấy nó."
"Thôi đủ rồi, thưa đại vương, ba y (tam y / ticīvara) của tôi đã đầy đủ."
19. "Bạch Tôn giả, dòng sông Aciravatī này đã được cả Tôn giả Ānanda và chúng tôi nhìn thấy. Khi có một đám mây lớn đổ mưa trên núi, thì dòng sông Aciravatī này chảy tràn qua cả hai bờ; cũng vậy, bạch Tôn giả, Tôn giả Ānanda sẽ dùng tấm vải Bāhitikā này để làm ba y cho mình. Còn ba y cũ của Tôn giả Ānanda, ngài sẽ chia sẻ cho các vị đồng tu. Như vậy, món quà của chúng tôi sẽ chảy tràn ra, tôi nghĩ vậy. Bạch Tôn giả, mong Tôn giả Ānanda nhận lấy tấm vải Bāhitikā."
20. Tôn giả Ānanda đã nhận lấy tấm vải Bāhitikā.
Rồi vua Pasenadi nước Kosala thưa với Tôn giả Ānanda: "Bạch Tôn giả Ānanda, bây giờ chúng tôi xin phép đi; chúng tôi có nhiều việc, nhiều bổn phận phải làm."
"Thưa đại vương, đại vương hãy làm những gì ngài cho là đúng lúc." Rồi vua Pasenadi nước Kosala hoan hỷ, đồng tình với lời nói của Tôn giả Ānanda, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Tôn giả Ānanda, đi nhiễu quanh bên phải rồi rời đi.
21. Rồi Tôn giả Ānanda, không lâu sau khi vua Pasenadi nước Kosala rời đi, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda đã kể lại toàn bộ cuộc đàm đạo với vua Pasenadi nước Kosala cho Thế Tôn nghe. Và ngài dâng tấm vải Bāhitikā ấy lên Thế Tôn.
22. Rồi Thế Tôn bảo các tỳ kheo:
"Này các tỳ kheo, thật là một lợi ích cho vua Pasenadi nước Kosala, thật là một lợi ích khéo đạt được, này các tỳ kheo, cho vua Pasenadi nước Kosala; khi vua Pasenadi nước Kosala được nhìn thấy Ānanda, được hầu cận [Ānanda]."
Thế Tôn đã nói như vậy. Các tỳ kheo ấy hoan hỷ, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.
Kinh Bāhitikā kết thúc, là bài kinh thứ tám.