MN 87. KINH SINH RA TỪ NGƯỜI THÂN YÊU

(Piyajātikasutta)

1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong rừng Jeta, tu viện của Anāthapiṇḍika.

2. Lúc bấy giờ, đứa con trai duy nhất, thân yêu, trân quý của một gia chủ nọ qua đời. Vì sự qua đời của nó, ông không còn thiết tha công việc, không màng ăn uống. Ông đi đến nghĩa địa và than khóc: "Đứa con trai duy nhất ở đâu, đứa con trai duy nhất ở đâu?"

3. Rồi gia chủ ấy đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi gia chủ ấy ngồi một bên, Thế Tôn nói với ông điều này: "Này gia chủ, các giác quan của ông không an trú trong tâm trạng bình thường của mình, có sự khác thường trong các giác quan của ông."

"Bạch Thế Tôn, làm sao các giác quan của con lại không khác thường được; thưa Thế Tôn, đứa con trai duy nhất, thân yêu, trân quý của con đã qua đời. Vì sự qua đời của nó, con không còn thiết tha công việc, không màng ăn uống. Con đi đến nghĩa địa và than khóc: 'Đứa con trai duy nhất ở đâu, đứa con trai duy nhất ở đâu?'"

"Đúng là như vậy, này gia chủ, đúng là như vậy, này gia chủ. Này gia chủ, sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng (sầu bi khổ ưu não / sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā) là sinh ra từ người thân yêu (ái sinh / piyajātikā), là bắt nguồn từ người thân yêu (ái khởi / piyappabhavikā)."

"Bạch Thế Tôn, ai lại có thể nghĩ như thế này: 'sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu'? Bạch Thế Tôn, niềm vui và sự thư thái (hỷ / somanassa) mới là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu." Rồi gia chủ ấy không vui mừng đón nhận lời Thế Tôn nói, phản đối, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và bỏ đi.

4. Lúc bấy giờ, có nhiều kẻ cờ bạc đang chơi súc sắc không xa Thế Tôn. Rồi gia chủ ấy đi đến chỗ những kẻ cờ bạc kia; sau khi đến, ông nói với những kẻ cờ bạc điều này: "Thưa các vị, ở đây tôi đã đi đến chỗ sa-môn Gotama; sau khi đến, đảnh lễ sa-môn Gotama rồi ngồi xuống một bên. Thưa các vị, khi tôi ngồi một bên, sa-môn Gotama nói với tôi điều này: 'Này gia chủ, các giác quan của ông không an trú trong tâm trạng bình thường của mình, có sự khác thường trong các giác quan của ông.' Khi được nói vậy, thưa các vị, tôi đã nói với sa-môn Gotama điều này: 'Bạch Thế Tôn, làm sao các giác quan của con lại không khác thường được; thưa Thế Tôn, đứa con trai duy nhất, thân yêu, trân quý của con đã qua đời. Vì sự qua đời của nó, con không còn thiết tha công việc, không màng ăn uống. Con đi đến nghĩa địa và than khóc—đứa con trai duy nhất ở đâu, đứa con trai duy nhất ở đâu?' 'Đúng là như vậy, này gia chủ, đúng là như vậy, này gia chủ. Này gia chủ, sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.' 'Bạch Thế Tôn, ai lại có thể nghĩ như thế này—sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu? Bạch Thế Tôn, niềm vui và sự thư thái mới là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.' Thế rồi thưa các vị, tôi không vui mừng đón nhận lời sa-môn Gotama nói, phản đối, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và bỏ đi."

"Đúng là như vậy, này gia chủ, đúng là như vậy, này gia chủ. Này gia chủ, niềm vui và sự thư thái là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu."

Rồi gia chủ ấy nghĩ: "Những kẻ cờ bạc này đồng tình với ta", và bỏ đi.

5. Rồi câu chuyện này dần dần truyền vào trong nội cung của nhà vua. Vua Pasenadi nước Kosala gọi hoàng hậu Mallikā: "Này Mallikā, đây là lời sa-môn Gotama của bà đã nói: 'sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu'."

"Tâu đại vương, nếu Thế Tôn đã nói điều đó, thì điều đó là vậy."

"Mallikā này đúng là như vậy, bất cứ điều gì sa-môn Gotama nói, bà ấy đều tán thành: 'Tâu đại vương, nếu Thế Tôn đã nói điều đó, thì điều đó là vậy.' Giống như bất cứ điều gì vị đạo sư nói với đệ tử, người đệ tử ấy đều tán thành: 'Đúng là như vậy, thưa đạo sư, đúng là như vậy, thưa đạo sư.' Cũng vậy, này Mallikā, bất cứ điều gì sa-môn Gotama nói, bà đều tán thành: 'Tâu đại vương, nếu Thế Tôn đã nói điều đó, thì điều đó là vậy.' Đi đi, Mallikā, hãy biến đi."

6. Rồi hoàng hậu Mallikā gọi Bà-la-môn Nāḷijaṅgha: "Này Bà-la-môn, ông hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, nhân danh tôi cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, sống an lạc không: 'Bạch Thế Tôn, hoàng hậu Mallikā cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn, hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, sống an lạc không'; và hãy nói như thế này: 'Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã nói lời này—sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu?' Thế Tôn trả lời ông như thế nào, ông hãy ghi nhớ kỹ và báo lại cho tôi. Vì Người Đến Như Vậy (Như Lai / tathāgatā) không bao giờ nói sai sự thật."

"Thưa vâng, thưa phu nhân", Bà-la-môn Nāḷijaṅgha vâng lời hoàng hậu Mallikā rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông nói những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn. Sau khi nói những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, ông ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Nāḷijaṅgha nói với Thế Tôn điều này: "Thưa tôn giả Gotama, hoàng hậu Mallikā cúi đầu đảnh lễ dưới chân tôn giả Gotama; hỏi thăm Ngài có ít bệnh, ít não, khinh an, khỏe mạnh, sống an lạc không; và nói như thế này: 'Bạch Thế Tôn, có phải Thế Tôn đã nói lời này—sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu'?"

7. "Đúng là như vậy, này Bà-la-môn, đúng là như vậy, này Bà-la-môn. Này Bà-la-môn, sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.

8. Này Bà-la-môn, qua ví dụ này, điều đó cần được hiểu rõ như thế nào là sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu. Này Bà-la-môn, thuở xưa, ngay tại Sāvatthī này, mẹ của một người phụ nữ nọ qua đời. Vì sự qua đời của bà mẹ, cô ấy phát điên, tâm trí rối loạn (cuồng loạn, tâm trí tán loạn / ummattikā khittacittā), đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác và nói như vầy: 'Có ai thấy mẹ tôi không, có ai thấy mẹ tôi không?'

9-14. Này Bà-la-môn, qua ví dụ này, điều đó cần được hiểu rõ như thế nào là sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ngay tại Sāvatthī này, cha của một người phụ nữ nọ qua đời ... anh trai qua đời ... chị gái qua đời ... con trai qua đời ... con gái qua đời ... chồng qua đời. Vì sự qua đời của người chồng, cô ấy phát điên, tâm trí rối loạn, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác và nói như vầy: 'Có ai thấy chồng tôi không, có ai thấy chồng tôi không?'

15-21. Này Bà-la-môn, qua ví dụ này, điều đó cần được hiểu rõ như thế nào là sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.

Này Bà-la-môn, thuở xưa, ngay tại Sāvatthī này, mẹ của một người đàn ông nọ qua đời. Vì sự qua đời của bà mẹ, anh ta phát điên, tâm trí rối loạn, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác và nói như vầy: 'Có ai thấy mẹ tôi không, có ai thấy mẹ tôi không?' Này Bà-la-môn, qua ví dụ này, điều đó cần được hiểu rõ như thế nào là sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu. Này Bà-la-môn, thuở xưa, ngay tại Sāvatthī này, cha của một người đàn ông nọ qua đời ... anh trai qua đời ... chị gái qua đời ... con trai qua đời ... con gái qua đời ... vợ qua đời. Vì sự qua đời của người vợ, anh ta phát điên, tâm trí rối loạn, đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác và nói như vầy: 'Có ai thấy vợ tôi không, có ai thấy vợ tôi không?'

Này Bà-la-môn, qua ví dụ này, điều đó cần được hiểu rõ như thế nào là sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.

22. Này Bà-la-môn, thuở xưa, ngay tại Sāvatthī này, một người phụ nữ đi về nhà ngoại. Những người thân của cô muốn tước đoạt cô khỏi người chồng để gả cho người khác. Nhưng cô không muốn điều đó. Rồi người phụ nữ ấy nói với chồng: 'Chàng ơi, những người thân của thiếp muốn tước đoạt thiếp khỏi chàng để gả cho người khác. Nhưng thiếp không muốn điều đó.' Rồi người đàn ông ấy chém người phụ nữ làm đôi và tự sát với suy nghĩ: 'Cả hai sẽ cùng tồn tại sau khi chết.' Này Bà-la-môn, qua ví dụ này, điều đó cần được hiểu rõ như thế nào là sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu."

23. Rồi Bà-la-môn Nāḷijaṅgha vui mừng đón nhận và tán thán lời Thế Tôn nói, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi đến chỗ hoàng hậu Mallikā; sau khi đến, ông kể lại toàn bộ cuộc trò chuyện đã diễn ra với Thế Tôn cho hoàng hậu Mallikā nghe. Rồi hoàng hậu Mallikā đi đến chỗ vua Pasenadi nước Kosala; sau khi đến, bà nói với vua Pasenadi nước Kosala điều này: "Đại vương nghĩ thế nào, công chúa Vajirī có thân yêu đối với ngài không?"

24. "Đúng vậy, Mallikā, công chúa Vajirī rất thân yêu đối với ta."

"Đại vương nghĩ thế nào, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi (biến hoại dị diệt / vipariṇāmaññathābhāvā) xảy ra với công chúa Vajirī của ngài, ngài có khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng không?"

"Này Mallikā, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với công chúa Vajirī của ta, thì thậm chí mạng sống của ta cũng sẽ thay đổi, làm sao ta lại không khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng được?"

"Tâu đại vương, đây chính là điều mà Thế Tôn, bậc Biết, bậc Thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nhắm đến khi nói: 'sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.'

25. Đại vương nghĩ thế nào, hoàng hậu Vāsabhā có thân yêu đối với ngài không?" "Đúng vậy, Mallikā, hoàng hậu Vāsabhā rất thân yêu đối với ta." "Đại vương nghĩ thế nào, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với hoàng hậu Vāsabhā của ngài, ngài có khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng không?" "Này Mallikā, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với hoàng hậu Vāsabhā của ta, thì thậm chí mạng sống của ta cũng sẽ thay đổi, làm sao ta lại không khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng được?" "Tâu đại vương, đây chính là điều mà Thế Tôn, bậc Biết, bậc Thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nhắm đến khi nói: 'sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.'

26. Đại vương nghĩ thế nào, tướng quân Viṭaṭūbha có thân yêu đối với ngài không?" "Đúng vậy, Mallikā, tướng quân Viṭaṭūbha rất thân yêu đối với ta." "Đại vương nghĩ thế nào, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với tướng quân Viṭaṭūbha của ngài, ngài có khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng không?" "Này Mallikā, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với tướng quân Viṭaṭūbha của ta, thì thậm chí mạng sống của ta cũng sẽ thay đổi, làm sao ta lại không khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng được?" "Tâu đại vương, đây chính là điều mà Thế Tôn, bậc Biết, bậc Thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nhắm đến khi nói: 'sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.'

27. Đại vương nghĩ thế nào, thần thiếp có thân yêu đối với ngài không?"

"Đúng vậy, Mallikā, bà rất thân yêu đối với ta."

"Đại vương nghĩ thế nào, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với thần thiếp, ngài có khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng không?"

"Này Mallikā, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với bà, thì thậm chí mạng sống của ta cũng sẽ thay đổi, làm sao ta lại không khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng được?"

"Tâu đại vương, đây chính là điều mà Thế Tôn, bậc Biết, bậc Thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nhắm đến khi nói: 'sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu.'

28. Đại vương nghĩ thế nào, vương quốc Kāsi-Kosala có thân yêu đối với ngài không?"

"Đúng vậy, Mallikā, vương quốc Kāsi-Kosala rất thân yêu đối với ta. Này Mallikā, nhờ quyền lực đối với vương quốc Kāsi-Kosala mà chúng ta được thọ dụng trầm hương từ Kāsi, được mang vòng hoa, hương liệu và phấn sáp."

"Đại vương nghĩ thế nào, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với vương quốc Kāsi-Kosala của ngài, ngài có khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng không?"

"Này Mallikā, nếu có sự thay đổi và trở nên khác đi xảy ra với vương quốc Kāsi-Kosala của ta, thì thậm chí mạng sống của ta cũng sẽ thay đổi, làm sao ta lại không khởi lên sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng được?"

"Tâu đại vương, đây chính là điều mà Thế Tôn, bậc Biết, bậc Thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nhắm đến khi nói: 'sầu, than khóc, đau khổ, ưu phiền, tuyệt vọng là sinh ra từ người thân yêu, là bắt nguồn từ người thân yêu'."

29. "Thật kỳ diệu, Mallikā, thật phi thường, Mallikā. Thế Tôn đã dùng trí tuệ thấu suốt đến dường nào. Lại đây, Mallikā, hãy mang nước rửa tay cho ta."

Rồi vua Pasenadi nước Kosala đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đắp y một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn và thốt lên ba lần lời cảm hứng:

"Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa. (Kính lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác).

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa."

Kinh Sinh Ra Từ Người Thân Yêu kết thúc, là bài kinh thứ bảy.