MN 74. KINH DĪGHANAKHA

(Dīghanakhasutta)Bản tóm tắt→

Dīghanakha = người có móng tay dài / trường trảo

1. Tôi đã nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu), tại hang Sūkarakhatā (hang Heo Rừng).

2. Khi ấy, du sĩ Dīghanakha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, liền chào hỏi Thế Tôn. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân hữu, vị ấy đứng sang một bên. Đứng sang một bên, du sĩ Dīghanakha nói với Thế Tôn điều này: "Thưa Tôn giả Gotama, tôi có tiếng nói như thế này, có quan điểm (kiến / diṭṭhi) như thế này: 'Mọi thứ đều không được tôi chấp nhận'."

"Này Aggivessana, quan điểm này của ông: 'Mọi thứ đều không được tôi chấp nhận', quan điểm đó có được ông chấp nhận nó không?"

"Thưa Tôn giả Gotama, nếu quan điểm này được tôi chấp nhận, thì cái đó cũng vẫn là như thế, cũng vẫn như thế, cái đó cũng vẫn là như thế, cũng vẫn như thế [quan điểm đó vẫn vậy, quan điểm đó vẫn không đổi]."

3. "Này Aggivessana, có rất nhiều người ở đời nói như thế này: 'Cái đó cũng vẫn là như thế, cũng vẫn như thế, cái đó cũng vẫn là như thế, cũng vẫn như thế'. Họ không từ bỏ được quan điểm đó và lại bám giữ thêm một quan điểm khác. Này Aggivessana, có rất ít người ở đời nói như thế này: 'Cái đó cũng vẫn là như thế, cũng vẫn như thế, cái đó cũng vẫn là như thế, cũng vẫn như thế'. Họ từ bỏ quan điểm đó và không bám giữ một quan điểm khác.

4. Này Aggivessana, có một số sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Mọi thứ đều được tôi chấp nhận'; này Aggivessana, có một số sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Mọi thứ đều không được tôi chấp nhận'; này Aggivessana, có một số sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Một số thứ được tôi chấp nhận, một số thứ không được tôi chấp nhận'. Ở đây, này Aggivessana, có những vị sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Mọi thứ đều được tôi chấp nhận', quan điểm này của họ gần với sự đắm nhiễm (tham luyến / sārāgāya), gần với sự trói buộc, gần với sự vui thú chạy theo (hỷ lạc / abhinandanāya), gần với sự vướng mắc, gần với sự bám giữ; ở đây, này Aggivessana, có những vị sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Mọi thứ đều không được tôi chấp nhận', quan điểm này của họ gần với sự không đắm nhiễm, gần với sự không trói buộc, gần với sự không vui thú chạy theo, gần với sự không vướng mắc, gần với sự không bám giữ."

5. Khi được nói như vậy, du sĩ Dīghanakha nói với Thế Tôn điều này: "Tôn giả Gotama đang tán thán quan điểm của tôi, Tôn giả Gotama đang đề cao quan điểm của tôi."

"Ở đây, này Aggivessana, có những vị sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Một số thứ được tôi chấp nhận, một số thứ không được tôi chấp nhận'. Những gì họ chấp nhận thì quan điểm đó gần với sự đắm nhiễm, gần với sự trói buộc, gần với sự vui thú chạy theo, gần với sự vướng mắc, gần với sự bám giữ; những gì họ không chấp nhận thì quan điểm đó gần với sự không đắm nhiễm, gần với sự không trói buộc, gần với sự không vui thú chạy theo, gần với sự không vướng mắc, gần với sự không bám giữ.

6. Ở đây, này Aggivessana, có những vị sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Mọi thứ đều được tôi chấp nhận', tại đó một người có trí sẽ thận trọng suy xét (như lý quán sát / paṭisañcikkhati) như sau: 'Nếu ta cố chấp bám giữ quan điểm: Mọi thứ đều được tôi chấp nhận — chỉ điều này là sự thật, những điều khác là sai lầm; thì tôi sẽ có sự tranh chấp với hai học thuyết và quan điểm thế này: (1) Mọi thứ đều không được tôi chấp nhận : (2) Một số thứ được tôi chấp nhận, một số thứ không được tôi chấp nhận — tôi sẽ có sự tranh chấp với hai hạng người này. Khi có tranh chấp thì có cãi vã, khi có cãi vã thì có bực dọc, khi có bực dọc thì có quấy nhiễu'. Nhận thấy sự tranh chấp, cãi vã, bực dọc và quấy nhiễu nơi chính mình, người ấy từ bỏ quan điểm đó và không bám giữ một quan điểm khác. Như vậy là sự từ bỏ các quan điểm này, như vậy là sự buông bỏ các quan điểm này.

7. Ở đây, này Aggivessana, có những vị sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Mọi thứ đều không được tôi chấp nhận', tại đó một người có trí sẽ thận trọng suy xét như sau: 'Nếu ta cố chấp bám giữ quan điểm: Mọi thứ đều không được tôi chấp nhận — chỉ điều này là sự thật, những điều khác là sai lầm; thì tôi sẽ có sự tranh chấp với hai học thuyết và quan điểm thế này: (1) Mọi thứ đều được tôi chấp nhận, và :(2) Một số thứ được tôi chấp nhận, một số thứ không được tôi chấp nhận — tôi sẽ có sự tranh chấp với hai hạng người này. Khi có tranh chấp thì có cãi vã, khi có cãi vã thì có bực dọc, khi có bực dọc thì có quấy nhiễu'. Nhận thấy sự tranh chấp, cãi vã, bực dọc và quấy nhiễu nơi chính mình, người ấy từ bỏ quan điểm đó và không bám giữ một quan điểm khác. Như vậy là sự từ bỏ các quan điểm này, như vậy là sự buông bỏ các quan điểm này.

8. Ở đây, này Aggivessana, có những vị sa-môn, bà-la-môn có học thuyết và quan điểm thế này: 'Một số thứ được tôi chấp nhận, một số thứ không được tôi chấp nhận', tại đó một người có trí sẽ thận trọng suy xét như sau: 'Nếu ta cố chấp bám giữ quan điểm: Một số thứ được tôi chấp nhận, một số thứ không được tôi chấp nhận — chỉ điều này là sự thật, những điều khác là sai lầm; thì tôi sẽ có sự tranh chấp với hai học thuyết và quan điểm thế này: (1) Mọi thứ đều được tôi chấp nhận, và : (2) Mọi thứ đều không được tôi chấp nhận — tôi sẽ có sự tranh chấp với hai hạng người này. Khi có tranh chấp thì có cãi vã, khi có cãi vã thì có bực dọc, khi có bực dọc thì có quấy nhiễu'. Nhận thấy sự tranh chấp, cãi vã, bực dọc và quấy nhiễu nơi chính mình, người ấy từ bỏ quan điểm đó và không bám giữ một quan điểm khác. Như vậy là sự từ bỏ các quan điểm này, như vậy là sự buông bỏ các quan điểm này.

9. Nhưng này Aggivessana, thân này là từ vật chất (sắc / rūpī), được tạo thành từ bốn đặc tính lớn (tứ đại / cātumahābhūtiko), sinh ra từ cha mẹ, được nuôi dưỡng bằng cơm và cháo, có bản chất không bền vững (vô thường / anicca), phải xoa bóp, đắp điếm, tan vỡ và hủy diệt. Thân này cần được quan sát như là không bền vững, như là đau khổ (khổ / dukkha), như là một căn bệnh, một khối u, một mũi tên, một tai họa, một sự ốm đau, một thứ xa lạ, một sự phân rã, một sự trống rỗng, như là không phải tự ngã. Khi người ấy quan sát thân này như là không bền vững, như là đau khổ, như là một căn bệnh, một khối u, một mũi tên, một tai họa, một sự ốm đau, một thứ xa lạ, một sự phân rã, một sự trống rỗng, như là không phải tự ngã, thì sự mong muốn (dục / chanda) đối với thân, sự ái luyến đối với thân, sự phụ thuộc vào thân được hoàn toàn từ bỏ (đoạn tận / pahīyati).

10. Này Aggivessana, có ba cảm thọ (thọ / vedanā) này: cảm thọ dễ chịu (thọ lạc / sukhā vedanā), cảm thọ khó chịu (thọ khổ / dukkhā vedanā), cảm thọ không dễ chịu không khó chịu (thọ bất lạc bất khổ / adukkhamasukhā vedanā). Này Aggivessana, trong lúc trải nghiệm cảm thọ dễ chịu, người ấy không trải nghiệm cảm thọ khó chịu, không trải nghiệm cảm thọ không dễ chịu không khó chịu; lúc đó người ấy chỉ trải nghiệm cảm thọ dễ chịu. Này Aggivessana, trong lúc trải nghiệm cảm thọ khó chịu, người ấy không trải nghiệm cảm thọ dễ chịu, không trải nghiệm cảm thọ không dễ chịu không khó chịu; lúc đó người ấy chỉ trải nghiệm cảm thọ khó chịu. Này Aggivessana, trong lúc trải nghiệm cảm thọ không dễ chịu không khó chịu, người ấy không trải nghiệm cảm thọ dễ chịu, không trải nghiệm cảm thọ khó chịu; lúc đó người ấy chỉ trải nghiệm cảm thọ không dễ chịu không khó chịu.

11. Này Aggivessana, cảm thọ dễ chịu là không bền vững, là thứ hình thành từ điều kiện hợp lại (hữu vi / saṅkhatā), là thứ sinh qua quan hệ Phụ thuộc (duyên sinh / paṭiccasamuppannā), chịu sự hao mòn, chịu sự suy tàn, chịu sự phai nhạt, chịu sự cạn khô; này Aggivessana, cảm thọ khó chịu là không bền vững, là thứ hình thành từ điều kiện hợp lại, là thứ sinh qua quan hệ Phụ thuộc, chịu sự hao mòn, chịu sự suy tàn, chịu sự phai nhạt, chịu sự cạn khô; này Aggivessana, cảm thọ không dễ chịu không khó chịu là không bền vững, là thứ hình thành từ điều kiện hợp lại, là thứ sinh qua quan hệ Phụ thuộc, chịu sự hao mòn, chịu sự suy tàn, chịu sự phai nhạt, chịu sự cạn khô.

12. Thấy vậy này Aggivessana, vị đệ tử bậc thánh có học sẽ chán ngán đối với cảm thọ dễ chịu, chán ngán đối với cảm thọ khó chịu, chán ngán đối với cảm thọ không dễ chịu không khó chịu; do chán ngán nên cạn hết đắm nhiễm (ly tham / virajjati); do cạn hết đắm nhiễm nên được giải thoát. Khi được giải thoát, có sự nhận biết rằng: 'Đã được giải thoát'.

Vị ấy biết rõ (tuệ tri / pajānāti): 'Sự Tái sinh đã cạn kiệt, đời sống thánh thiện đã hoàn tất, việc cần làm đã làm xong, không còn trở lại trạng thái này nữa'.

13. Này Aggivessana, một tỳ kheo có tâm giải thoát như vậy sẽ không đồng tình với bất kỳ ai, không tranh cãi với bất kỳ ai, và sử dụng những ngôn từ ở đời để giao tiếp mà không buộc chặt vào ngôn từ đó."

14. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đang đứng phía sau Thế Tôn và quạt cho Thế Tôn. Rồi Tôn giả Sāriputta suy nghĩ: "Thế Tôn đã nói về sự hoàn toàn từ bỏ các Điều (pháp / dhammānaṁ) này sau khi đã hiểu hết toàn bộ (thắng tri / abhiññā) chúng; Đấng Thiện Thệ đã nói về sự buông bỏ các Điều này sau khi đã hiểu hết toàn bộ chúng". Khi Tôn giả Sāriputta thận trọng suy xét như vậy, tâm của vị ấy được giải thoát khỏi các nguồn ác (lậu hoặc / āsava) không còn bám giữ.

15. Còn đối với du sĩ Dīghanakha, con mắt Giáo pháp (pháp / dhamma) không bụi bặm, không tì vết đã khởi lên: "Bất cứ thứ gì có tính hình thành, toàn bộ thứ đó đều có tính cạn khô". Khi ấy, du sĩ Dīghanakha đã thấy rõ Giáo pháp, đã đạt được Giáo pháp, đã biết Giáo pháp, đã thâm nhập Giáo pháp, vượt qua sự nghi ngờ, loại bỏ sự do dự, đạt được sự vô úy, không còn phụ thuộc vào người khác trong giáo pháp của Bậc Đạo Sư, liền nói với Thế Tôn:

16. "Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã sấp, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc lối, hay đem ngọn đèn dầu vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được hình ảnh (sắc / rūpāni); cũng vậy, Giáo pháp đã được Tôn giả Gotama làm sáng tỏ qua nhiều phương tiện. Tôi xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Giáo pháp và hội chúng tỳ kheo. Mong Tôn giả Gotama nhận tôi làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, tôi xin trọn đời quy y."

Kinh Dīghanakha thứ tư đã kết thúc.