MN 18. KINH VIÊN MẬT

(Madhupiṇḍikasutta)Bản tóm tắt→

Tôi đã nghe như vầy — một thời Thế Tôn trú ở Kapilavatthu, tại khu vườn Nigrodha.

Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát đi vào Kapilavatthu để khất thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, ăn xong và trở về từ chuyến khất thực, Ngài đi đến Đại Lâm để nghỉ ngơi ban ngày. Đi sâu vào Đại Lâm, Ngài ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc cây Beluva non.

Lúc bấy giờ, Daṇḍapāṇi dòng Thích-ca đang đi dạo, đi loanh quanh để thư giãn chân cẳng, cũng đi đến Đại Lâm. Đi sâu vào Đại Lâm, ông ta đi đến gốc cây Beluva non, nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, ông ta chào hỏi Thế Tôn. Sau những lời chào hỏi thân hữu xã giao, ông ta chống gậy đứng sang một bên. Đứng sang một bên, Daṇḍapāṇi dòng Thích-ca nói với Thế Tôn điều này: "Sa-môn có quan điểm gì, tuyên bố điều gì?"

"Này hiền giả, theo như quan điểm mà vị ấy không tranh chấp (tranh chấp / viggayha) với bất kỳ ai ở đời — thế giới với chư thiên, ma vương, phạm thiên, với quần chúng sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người; và theo như cách mà các nhận thức (tưởng / saññā) không còn chảy ngầm (tùy miên / anusenti) trong vị Bà-la-môn ấy, người sống rời bỏ khỏi (ly / visaṁyuttaṁ) các bản năng (dục / kāma), không còn nghi ngờ (vô nghi / akathaṅkathiṁ), đã cắt đứt sự bồn chồn (đoạn trừ hối quá / chinnakukkuccaṁ), cạn hết mong muốn (ly ái / vītataṇhaṁ) trong các cõi tồn tại. Này hiền giả, tôi có quan điểm như vậy, tôi tuyên bố như vậy."

Khi được nói như vậy, Daṇḍapāṇi dòng Thích-ca lắc đầu, thè lưỡi, nhăn trán thành ba nếp nhăn, chống gậy rồi bỏ đi.

Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi xuất định, đi đến khu vườn Nigrodha; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã được trải sẵn. Ngồi xong, Thế Tôn gọi các tỳ kheo: "Này các tỳ kheo, sáng nay ta đắp y, mang bát đi vào Kapilavatthu để khất thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, ăn xong và trở về từ chuyến khất thực, ta đi đến Đại Lâm để nghỉ ngơi ban ngày. Đi sâu vào Đại Lâm, ta ngồi nghỉ ban ngày dưới gốc cây Beluva non. Này các tỳ kheo, lúc bấy giờ Daṇḍapāṇi dòng Thích-ca đang đi dạo, đi loanh quanh để thư giãn chân cẳng, cũng đi đến Đại Lâm. Đi sâu vào Đại Lâm, ông ta đi đến gốc cây Beluva non, nơi ta đang ở; sau khi đến, ông ta chào hỏi ta. Sau những lời chào hỏi thân hữu xã giao, ông ta chống gậy đứng sang một bên. Đứng sang một bên, này các tỳ kheo, Daṇḍapāṇi dòng Thích-ca nói với ta điều này: 'Sa-môn có quan điểm gì, tuyên bố điều gì?'

Khi được nói như vậy, này các tỳ kheo, ta đã nói với Daṇḍapāṇi dòng Thích-ca điều này: 'Này hiền giả, theo như quan điểm mà vị ấy không tranh chấp với bất kỳ ai ở đời — thế giới với chư thiên, ma vương, phạm thiên, với quần chúng sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người; và theo như cách mà các nhận thức không còn chảy ngầm trong vị Bà-la-môn ấy, người sống rời bỏ khỏi các bản năng, không còn nghi ngờ, đã cắt đứt sự bồn chồn, cạn hết mong muốn trong các cõi tồn tại. Này hiền giả, tôi có quan điểm như vậy, tôi tuyên bố như vậy.' Khi được nói như vậy, này các tỳ kheo, Daṇḍapāṇi dòng Thích-ca lắc đầu, thè lưỡi, nhăn trán thành ba nếp nhăn, chống gậy rồi bỏ đi."

Khi được nói như vậy, một tỳ kheo nọ thưa với Thế Tôn điều này: "Nhưng bạch Thế Tôn, Thế Tôn có quan điểm gì mà không tranh chấp với bất kỳ ai ở đời — thế giới với chư thiên, ma vương, phạm thiên, với quần chúng sa-môn, bà-la-môn, chư thiên và loài người? Và bạch Thế Tôn, làm thế nào mà các nhận thức không còn chảy ngầm trong Thế Tôn — vị Bà-la-môn sống rời bỏ khỏi các bản năng, không còn nghi ngờ, đã cắt đứt sự bồn chồn, cạn hết mong muốn trong các cõi tồn tại?"

"Này tỳ kheo, do bất cứ nguyên nhân nào mà các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại (hý luận tưởng / papañcasaññāsaṅkhā) bủa vây một người; nếu ở đây không có gì để vui thú chạy theo (dục hỷ / abhinanditabbaṁ), không có gì để ca ngợi (hoan nghênh / abhivaditabbaṁ), không có gì để bám chặt (thủ trước / ajjhositabbaṁ). Thì đây chính là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm (tham / rāgānusayānaṁ), đây là kết thúc sự chảy ngầm của ghét bỏ và hận thù (sân / paṭighānusayānaṁ), đây là kết thúc sự chảy ngầm của quan điểm sai (tà kiến / diṭṭhānusayānaṁ), đây là kết thúc sự chảy ngầm của nghi ngờ (nghi / vicikicchānusayānaṁ), đây là kết thúc sự chảy ngầm của ngạo mạn (mạn / mānānusayānaṁ), đây là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm cõi tồn tại (hữu tham / bhavarāgānusayānaṁ), đây là kết thúc sự chảy ngầm của không hiểu biết (vô minh / avijjānusayānaṁ), đây là sự kết thúc của việc cầm gậy, cầm kiếm, cãi vã, tranh chấp, tranh luận, mắng mỏ 'mày mày', nói xấu và nói dối. Tại đây, những điều không thiện (bất thiện pháp / pāpakā akusalā dhammā) này bị chặn (diệt / nirujjhanti) không còn dư tàn."

Thế Tôn đã nói điều này. Nói xong, Bậc Thiện Thệ đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi vào tịnh thất.

Rồi không lâu sau khi Thế Tôn rời đi, các tỳ kheo ấy khởi lên suy nghĩ: "Này các hiền giả, Thế Tôn đã đọc lên một bản tóm tắt ngắn gọn này cho chúng ta, không phân tích ý nghĩa chi tiết, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi vào tịnh thất: 'Này tỳ kheo, do bất cứ nguyên nhân nào mà các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây một người; nếu ở đây không có sự vui thú chạy theo, không có sự ca ngợi, không có sự bám chặt. Thì đây chính là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm [...lặp lại...] tại đây, những điều không thiện này bị chặn không còn dư tàn.' Ai có thể phân tích chi tiết ý nghĩa của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này?"

Rồi các tỳ kheo ấy khởi lên suy nghĩ: "Tôn giả Mahākaccāna này được Bậc Đạo Sư khen ngợi và được các vị đồng tu có trí tuệ tôn trọng. Tôn giả Mahākaccāna có khả năng phân tích chi tiết ý nghĩa của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này. Hay là chúng ta hãy đi đến nơi Tôn giả Mahākaccāna ở; sau khi đến, chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahākaccāna về ý nghĩa này."

Rồi các tỳ kheo ấy đi đến nơi Tôn giả Mahākaccāna ở; sau khi đến, họ chào hỏi Tôn giả Mahākaccāna. Sau những lời chào hỏi thân hữu xã giao, họ ngồi xuống một bên. Ngồi sang một bên, các tỳ kheo ấy nói với Tôn giả Mahākaccāna điều này: "Này hiền giả Kaccāna, Thế Tôn đã đọc lên một bản tóm tắt ngắn gọn này cho chúng tôi, không phân tích ý nghĩa chi tiết, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi vào tịnh thất: 'Này tỳ kheo, do bất cứ nguyên nhân nào mà các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây một người; nếu ở đây không có sự vui thú chạy theo, không có sự ca ngợi, không có sự bám chặt. Thì đây chính là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm [...lặp lại...] tại đây, những điều không thiện này bị chặn không còn dư tàn.' Này hiền giả Kaccāna, không lâu sau khi Thế Tôn rời đi, chúng tôi khởi lên suy nghĩ: 'Này các hiền giả, Thế Tôn đã đọc lên một bản tóm tắt ngắn gọn này cho chúng ta, không phân tích ý nghĩa chi tiết, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi vào tịnh thất: "Này tỳ kheo, do bất cứ nguyên nhân nào mà các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây một người; nếu ở đây không có sự vui thú chạy theo, không có sự ca ngợi, không có sự bám chặt. Thì đây chính là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm [...lặp lại...] tại đây, những điều không thiện này bị chặn không còn dư tàn." Ai có thể phân tích chi tiết ý nghĩa của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này?' Này hiền giả Kaccāna, chúng tôi khởi lên suy nghĩ: 'Tôn giả Mahākaccāna này được Bậc Đạo Sư khen ngợi và được các vị đồng tu có trí tuệ tôn trọng. Tôn giả Mahākaccāna có khả năng phân tích chi tiết ý nghĩa của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này. Hay là chúng ta hãy đi đến nơi Tôn giả Mahākaccāna ở; sau khi đến, chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahākaccāna về ý nghĩa này.' Xin Tôn giả Mahākaccāna hãy phân tích."

"Này các hiền giả, giống như một người đang cần lõi cây, đang tìm kiếm lõi cây, đang đi dạo để tìm lõi cây, lại bỏ qua rễ và thân của một cây lớn có lõi đang đứng sừng sững, mà lại nghĩ rằng lõi cây cần được tìm kiếm ở cành và lá; cũng vậy là hành động này của các tôn giả: khi Bậc Đạo Sư đang hiện diện ngay trước mặt, các vị lại bỏ qua Thế Tôn mà nghĩ rằng ý nghĩa này cần phải hỏi tôi. Này các hiền giả, Thế Tôn là người biết những gì cần biết, thấy những gì cần thấy, Ngài đã trở thành con mắt, trở thành sự hiểu biết, trở thành Quy luật (pháp / dhamma), trở thành sự tối thượng, là người thuyết giảng, là người khởi xướng, là người dẫn đến ý nghĩa, là người ban cho sự bất tử, là chủ nhân của Quy luật, là Bậc Như Lai. Đó mới chính là thời điểm thích hợp để các vị hỏi chính Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho các vị như thế nào, các vị hãy ghi nhớ như thế ấy."

"Chắc chắn rồi, hiền giả Kaccāna, Thế Tôn là người biết những gì cần biết, thấy những gì cần thấy, Ngài đã trở thành con mắt, trở thành sự hiểu biết, trở thành Quy luật, trở thành sự tối thượng, là người thuyết giảng, là người khởi xướng, là người dẫn đến ý nghĩa, là người ban cho sự bất tử, là chủ nhân của Quy luật, là Bậc Như Lai. Đó mới chính là thời điểm thích hợp để chúng tôi hỏi chính Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho chúng tôi như thế nào, chúng tôi sẽ ghi nhớ như thế ấy. Tuy nhiên, Tôn giả Mahākaccāna được Bậc Đạo Sư khen ngợi và được các vị đồng tu có trí tuệ tôn trọng. Tôn giả Mahākaccāna có khả năng phân tích chi tiết ý nghĩa của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này. Xin Tôn giả Mahākaccāna hãy phân tích, xin đừng xem đó là một gánh nặng."

"Vậy thì này các hiền giả, hãy lắng nghe, hãy suy nghĩ (tác ý / manasikarotha) cẩn thận, tôi sẽ nói."

"Thưa vâng, hiền giả," các tỳ kheo ấy đáp lời Tôn giả Mahākaccāna. Tôn giả Mahākaccāna nói điều này:

"Này các hiền giả, về việc Thế Tôn đã đọc lên một bản tóm tắt ngắn gọn này cho chúng ta, không phân tích ý nghĩa chi tiết, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi vào tịnh thất: 'Này tỳ kheo, do bất cứ nguyên nhân nào mà các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây một người; nếu ở đây không có sự vui thú chạy theo, không có sự ca ngợi, không có sự bám chặt, đây chính là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm [...lặp lại...] tại đây, những điều không thiện này bị chặn không còn dư tàn', này các hiền giả, tôi hiểu ý nghĩa chi tiết của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này như sau:

Này các hiền giả, phụ thuộc (duyên / paṭicca) vào mắt và các hình ảnh (sắc / rūpe), 'cái biết' ở mắt (nhãn thức / cakkhuviññāṇaṁ) sinh ra. Sự gặp gỡ của ba yếu tố này là Xúc (phasso). Với Xúc là điều kiện (duyên / paccayā), cảm giác (thọ / vedanā) [được sinh ra]. Những gì người ấy cảm nhận (thọ cảm / vedeti), người ấy nhận biết (tưởng tri / sañjānāti) về điều đó. Những gì người ấy nhận biết, người ấy suy nghĩ về nó (suy tầm / vitakketi) về điều đó. Những gì người ấy suy nghĩ về nó, người ấy suy diễn - hý luận (hý luận / papañceti) về điều đó. Dựa trên những gì người ấy suy diễn - hý luận, các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây người ấy từ các hình ảnh có thể nhận biết bằng 'cái biết' ở mắt trong quá khứ, tương lai và hiện tại.

Này các hiền giả, phụ thuộc vào tai và các âm thanh, 'cái biết' ở tai sinh ra [...lặp lại...]

Này các hiền giả, phụ thuộc vào mũi và các mùi, 'cái biết' ở mũi sinh ra [...lặp lại...]

Này các hiền giả, phụ thuộc vào lưỡi và các vị, 'cái biết' ở lưỡi sinh ra [...lặp lại...]

Này các hiền giả, phụ thuộc vào thân và các xúc chạm, 'cái biết' ở thân sinh ra [...lặp lại...]

Này các hiền giả, phụ thuộc vào giác quan trí não (ý căn / mana) và mọi Điều (pháp / dhamme), 'cái biết' ở trí não (ý thức / manoviññāṇaṁ) sinh ra. Sự gặp gỡ của ba yếu tố này là Xúc. Với Xúc là điều kiện, cảm giác [được sinh ra]. Những gì người ấy cảm nhận, người ấy nhận biết về điều đó. Những gì người ấy nhận biết, người ấy suy nghĩ về nó về điều đó. Những gì người ấy suy nghĩ về nó, người ấy suy diễn - hý luận về điều đó. Dựa trên những gì người ấy suy diễn - hý luận, các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây người ấy từ mọi Điều có thể nhận biết bằng 'cái biết' ở trí não trong quá khứ, tương lai và hiện tại.

Này các hiền giả, khi có mắt, hình ảnh và 'cái biết' ở mắt, người ấy sẽ hình thành (thi thiết / paññāpessati) khái niệm (chế định / paññatti) về Xúc — điều này có thể xảy ra. Khi có khái niệm về Xúc, sẽ hình thành khái niệm về cảm giác — điều này có thể xảy ra. Khi có khái niệm về cảm giác, sẽ hình thành khái niệm về nhận thức — điều này có thể xảy ra. Khi có khái niệm về nhận thức, sẽ hình thành khái niệm về sự chủ động hướng sự chú ý — điều này có thể xảy ra. Khi có khái niệm về sự chủ động hướng sự chú ý, sẽ hình thành khái niệm các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây [người đó] — điều này có thể xảy ra.

<dịch-dễ-hiểu>
Này các hiền giả, khi có mắt, hình ảnh và 'cái biết' ở mắt, điều này có thể xảy ra: hình thành khái niệm về Xúc. Khi có khái niệm về Xúc, điều này có thể xảy ra: hình thành khái niệm về cảm giác. Khi có khái niệm về cảm giác, điều này có thể xảy ra: hình thành về nhận thức. Khi có về nhận thức, điều này có thể xảy ra: hình thành hướng sự chú ý [đến nhận thức đó]. Khi có sự hướng chú ý [đến nhận thức đó], điều này có thể xảy ra: xuất hiện các khái niệm-nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại sẽ bủa vây [người đó].

Chuỗi hoạt động ở đây: mắt + sắc + nhãn thức → xúc → cảm giác(thọ) → nhận thức (tưởng) → suy nghĩ về (tầm) → người đó bị các "nhận thức mang tính phóng đại" xâm chiếm.
</dịch-dễ-hiểu>

Này các hiền giả, khi có tai, âm thanh [...lặp lại...] khi có mũi, khi có mùi [...lặp lại...] khi có lưỡi, khi có vị [...lặp lại...] khi có thân, khi có xúc chạm [...lặp lại...] khi có giác quan trí não, khi có mọi Điều, khi có 'cái biết' ở trí não, sẽ hình thành khái niệm về Xúc — điều này có thể xảy ra. Khi có khái niệm về Xúc, sẽ hình thành khái niệm về cảm giác — điều này có thể xảy ra. Khi có khái niệm về cảm giác, sẽ hình thành khái niệm về nhận thức — điều này có thể xảy ra. Khi có khái niệm về nhận thức, sẽ hình thành khái niệm về sự chủ động hướng sự chú ý — điều này có thể xảy ra. Khi có khái niệm về sự chủ động hướng sự chú ý, sẽ hình thành khái niệm các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây [người đó] — điều này có thể xảy ra.

Này các hiền giả, khi không có mắt, khi không có hình ảnh, khi không có 'cái biết' ở mắt, mà hình thành khái niệm về Xúc — điều này không thể xảy ra. Khi không có khái niệm về Xúc, mà hình thành khái niệm về cảm giác — điều này không thể xảy ra. Khi không có khái niệm về cảm giác, mà hình thành khái niệm về nhận thức — điều này không thể xảy ra. Khi không có khái niệm về nhận thức, mà hình thành khái niệm về sự chủ động hướng sự chú ý — điều này không thể xảy ra. Khi không có khái niệm về sự chủ động hướng sự chú ý, mà hình thành khái niệm các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây [người đó] — điều này không thể xảy ra.

Này các hiền giả, khi không có tai, khi không có âm thanh [...lặp lại...] khi không có mũi, khi không có mùi [...lặp lại...] khi không có lưỡi, khi không có vị [...lặp lại...] khi không có thân, khi không có xúc chạm [...lặp lại...] khi không có giác quan trí não, khi không có mọi Điều, khi không có 'cái biết' ở trí não, mà hình thành khái niệm về Xúc — điều này không thể xảy ra. Khi không có khái niệm về Xúc, mà hình thành khái niệm về cảm giác — điều này không thể xảy ra. Khi không có khái niệm về cảm giác, mà hình thành khái niệm về nhận thức — điều này không thể xảy ra. Khi không có khái niệm về nhận thức, mà hình thành khái niệm về sự chủ động hướng sự chú ý — điều này không thể xảy ra. Khi không có khái niệm về sự chủ động hướng sự chú ý, mà hình thành khái niệm các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây [người đó] — điều này không thể xảy ra.

Này các hiền giả, về việc Thế Tôn đã đọc lên một bản tóm tắt ngắn gọn này cho chúng ta, không phân tích ý nghĩa chi tiết, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi vào tịnh thất: 'Này tỳ kheo, do bất cứ nguyên nhân nào mà các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây một người; nếu ở đây không có sự vui thú chạy theo, không có sự ca ngợi, không có sự bám chặt, đây chính là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm [...lặp lại...] tại đây, những điều không thiện này bị chặn không còn dư tàn', này các hiền giả, tôi hiểu ý nghĩa chi tiết của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này là như vậy. Và nếu các tôn giả muốn, hãy đi đến gặp chính Thế Tôn để hỏi về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho các vị như thế nào, các vị hãy ghi nhớ như thế ấy."

Rồi các tỳ kheo ấy vui mừng đón nhận và hoan hỷ với lời nói của Tôn giả Mahākaccāna, đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi sang một bên, các tỳ kheo ấy thưa với Thế Tôn điều này: "Bạch Thế Tôn, về việc Thế Tôn đã đọc lên một bản tóm tắt ngắn gọn này cho chúng con, không phân tích ý nghĩa chi tiết, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi vào tịnh thất: 'Này tỳ kheo, do bất cứ nguyên nhân nào mà các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây một người; nếu ở đây không có sự vui thú chạy theo, không có sự ca ngợi, không có sự bám chặt. Thì đây chính là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm [...lặp lại...] tại đây, những điều không thiện này bị chặn không còn dư tàn.' Bạch Thế Tôn, không lâu sau khi Thế Tôn rời đi, chúng con khởi lên suy nghĩ: 'Này các hiền giả, Thế Tôn đã đọc lên một bản tóm tắt ngắn gọn này cho chúng ta, không phân tích ý nghĩa chi tiết, rồi đứng dậy khỏi chỗ ngồi đi vào tịnh thất: "Này tỳ kheo, do bất cứ nguyên nhân nào mà các khái niệm nhận thức mang tính suy diễn, phóng đại bủa vây một người; nếu ở đây không có sự vui thú chạy theo, không có sự ca ngợi, không có sự bám chặt. Thì đây chính là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm, đây là kết thúc sự chảy ngầm của ghét bỏ và hận thù, đây là kết thúc sự chảy ngầm của quan điểm sai, đây là kết thúc sự chảy ngầm của nghi ngờ, đây là kết thúc sự chảy ngầm của ngạo mạn, đây là kết thúc sự chảy ngầm của đắm nhiễm cõi tồn tại, đây là kết thúc sự chảy ngầm của không hiểu biết, đây là sự kết thúc của việc cầm gậy, cầm kiếm, cãi vã, tranh chấp, tranh luận, mắng mỏ 'mày mày', nói xấu và nói dối. Tại đây, những điều không thiện này bị chặn không còn dư tàn." Ai có thể phân tích chi tiết ý nghĩa của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này?' Bạch Thế Tôn, chúng con khởi lên suy nghĩ: 'Tôn giả Mahākaccāna này được Bậc Đạo Sư khen ngợi và được các vị đồng tu có trí tuệ tôn trọng. Tôn giả Mahākaccāna có khả năng phân tích chi tiết ý nghĩa của bản tóm tắt ngắn gọn đã được Thế Tôn đọc lên mà chưa được phân tích chi tiết này. Hay là chúng ta hãy đi đến nơi Tôn giả Mahākaccāna ở; sau khi đến, chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahākaccāna về ý nghĩa này.' Rồi bạch Thế Tôn, chúng con đã đi đến nơi Tôn giả Mahākaccāna ở; sau khi đến, chúng con đã hỏi Tôn giả Mahākaccāna về ý nghĩa này. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Mahākaccāna đã phân tích ý nghĩa cho chúng con bằng những khía cạnh này, bằng những câu chữ này, bằng những văn tự này."

"Này các tỳ kheo, Mahākaccāna là người thông thái; này các tỳ kheo, Mahākaccāna là người có trí tuệ lớn. Này các tỳ kheo, nếu các vị hỏi ta về ý nghĩa này, ta cũng sẽ giải thích chính xác như cách Mahākaccāna đã giải thích. Đó chính là ý nghĩa của điều này. Các vị hãy ghi nhớ như vậy."

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ānanda thưa với Thế Tôn điều này: "Bạch Thế Tôn, giống như một người đang bị cơn đói và sự suy nhược hành hạ, tìm được một viên mật ong (viên mật / madhupiṇḍika), dù người ấy nếm nó từ bất cứ chỗ nào, người ấy đều nhận được vị ngọt ngào thuần khiết.

Cũng vậy, bạch Thế Tôn, một tỳ kheo có bản chất tâm trí nhạy bén, bất cứ nơi nào vị ấy dùng trí tuệ để quan sát ý nghĩa của phương pháp giảng dạy (pháp môn / dhammapariyāya) này, vị ấy sẽ đạt được sự hài lòng, đạt được sự lắng trong nội tại (tâm tịnh tín / cetaso pasādaṁ). Bạch Thế Tôn, phương pháp giảng dạy này tên là gì?"

"Vì vậy, này Ānanda, hãy ghi nhớ phương pháp giảng dạy này là 'Phương pháp giảng dạy Viên Mật Ong'."

Thế Tôn đã nói điều này. Tôn giả Ānanda hài lòng, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.

Kinh Viên mật thứ tám đã kết thúc.