MN 9. KINH NHÌN THẤY THIỆN

(Sammādiṭṭhisutta)
Bản tóm tắt→

Tôi đã nghe như vầy - một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại tu viện Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Tại đó, Tôn giả Sāriputta gọi các tỳ-kheo: "Này các hiền giả tỳ-kheo".

"Thưa hiền giả," các tỳ-kheo ấy đáp lời Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói như sau:

"Người ta nói rằng: 'Nhìn thấy Thiện (chánh kiến / sammādiṭṭhi), Nhìn thấy Thiện'. Này các hiền giả, cho đến mức độ nào thì một đệ tử bậc thánh (thánh đệ tử / ariyasāvako) có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối (tịnh tín / aveccappasādena) vào Điều dạy (pháp / dhamma) và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này?"

"Thưa hiền giả, dù từ nơi xa xôi, chúng tôi cũng muốn đến gặp Tôn giả Sāriputta để hiểu rõ ý nghĩa của lời nói này. Thật tốt đẹp thay nếu Tôn giả Sāriputta giải thích ý nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Tôn giả Sāriputta, các tỳ-kheo sẽ ghi nhớ."

"Vậy thì, này các hiền giả, hãy lắng nghe và suy nghĩ (tác ý / manasi karotha) thật kỹ, tôi sẽ nói."

"Vâng, thưa hiền giả," các tỳ-kheo ấy đáp lời Tôn giả Sāriputta. Tôn giả Sāriputta nói như sau:

"Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ (tuệ tri / pajānāti) điều không thiện (bất thiện / akusala), thấy rõ gốc rễ (căn / mūla) của điều không thiện, thấy rõ điều thiện (thiện / kusala), và thấy rõ gốc rễ của điều thiện - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này.

Nhưng này các hiền giả, thế nào là điều không thiện, thế nào là gốc rễ của điều không thiện, thế nào là điều thiện, thế nào là gốc rễ của điều thiện? Giết hại sinh mệnh, này các hiền giả, là điều không thiện; lấy của không cho là điều không thiện; hành vi sai trái trong bản năng (dục / kāma) là điều không thiện; nói dối là điều không thiện; lời nói chia rẽ là điều không thiện; lời nói thô ác là điều không thiện; lời nói phù phiếm là điều không thiện; lòng tham (ái dục / abhijjhā) là điều không thiện; ác ý hãm hại (sân hận / byāpādo) là điều không thiện; quan điểm sai (tà kiến / micchādiṭṭhi) là điều không thiện - đây gọi là điều không thiện.

Và này các hiền giả, thế nào là gốc rễ của điều không thiện? Ám ảnh dễ chịu (tham / lobha) là gốc rễ của điều không thiện, ám ảnh khó chịu (sân / dosa) là gốc rễ của điều không thiện, sự u mê (si / moha) là gốc rễ của điều không thiện - đây gọi là gốc rễ của điều không thiện.

Và này các hiền giả, thế nào là điều thiện? Tránh xa việc giết hại sinh mệnh là điều thiện; tránh xa việc lấy của không cho là điều thiện; tránh xa hành vi sai trái trong bản năng là điều thiện; tránh xa việc nói dối là điều thiện; tránh xa lời nói chia rẽ là điều thiện; tránh xa lời nói thô ác là điều thiện; tránh xa lời nói phù phiếm là điều thiện; không có lòng tham là điều thiện; không có ác ý hãm hại là điều thiện; Nhìn thấy Thiện là điều thiện - đây gọi là điều thiện.

Và này các hiền giả, thế nào là gốc rễ của điều thiện? Không có ám ảnh dễ chịu là gốc rễ của điều thiện, không có ám ảnh khó chịu là gốc rễ của điều thiện, không có sự u mê là gốc rễ của điều thiện - đây gọi là gốc rễ của điều thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ điều không thiện như vậy, thấy rõ gốc rễ của điều không thiện như vậy, thấy rõ điều thiện như vậy, thấy rõ gốc rễ của điều thiện như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ (đoạn trừ / pahāya) xu hướng ngầm (tùy miên / anusaya) của sự đắm nhiễm (tham / rāga), loại trừ (trừ diệt / paṭivinodetvā) xu hướng ngầm của sự ghét bỏ và hận thù (sân / paṭigha), nhổ tận gốc xu hướng ngầm của sự ngạo mạn (mạn / māna) và quan điểm sai cho rằng 'tôi là', từ bỏ sự không hiểu biết (vô minh / avijjā), làm sinh khởi sự hiểu biết (minh / vijjā), trở thành người chấm dứt đau khổ (khổ / dukkha) ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả," các tỳ-kheo ấy vui mừng đón nhận và tán thán lời nói của Tôn giả Sāriputta, rồi hỏi thêm Tôn giả Sāriputta: "Thưa hiền giả, liệu có một phương pháp (pháp môn / pariyāyo) nào khác để đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này không?"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ nguồn nuôi dưỡng (thực / āhāra), thấy rõ sự hình thành (tập / samudaya) của nguồn nuôi dưỡng, thấy rõ sự chấm dứt (diệt / nirodha) của nguồn nuôi dưỡng, và thấy rõ con đường (đạo / paṭipadā) đưa đến sự chấm dứt nguồn nuôi dưỡng - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này.

Nhưng này các hiền giả, thế nào là nguồn nuôi dưỡng, thế nào là sự hình thành của nguồn nuôi dưỡng, thế nào là sự chấm dứt của nguồn nuôi dưỡng, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt nguồn nuôi dưỡng? Có bốn nguồn nuôi dưỡng này để duy trì các sinh vật đã sinh ra, hoặc để hỗ trợ cho những sinh vật đang tìm chỗ sinh ra. Bốn loại đó là gì? Thức ăn vật lý (đoàn thực / kabaḷīkāro āhāro) dù thô hay tế, Xúc (xúc / phassa) là thứ hai, ý chí của trí não (tư niệm thực / manosañcetanā) là thứ ba, 'Cái Biết' (thức / viññāṇa) là thứ tư. Từ sự hình thành của mong muốn (ái / taṇhā) dẫn đến sự hình thành của nguồn nuôi dưỡng; từ sự chấm dứt của mong muốn dẫn đến sự chấm dứt của nguồn nuôi dưỡng; chính Tám Bước Thiện (Bát chánh đạo / ariyo aṭṭhaṅgiko maggo) này là con đường đưa đến sự chấm dứt nguồn nuôi dưỡng, đó là - Nhìn thấy Thiện, Suy nghĩ Thiện (chánh tư duy / sammāsaṅkappo), Lời nói Thiện (chánh ngữ / sammāvācā), Hành động Thiện (chánh nghiệp / sammākammanto), Đời sống Thiện (chánh mạng / sammāājīvo), Nỗ lực Thiện (chánh tinh tấn / sammāvāyāmo), Trí nhớ không quên Thiện (chánh niệm / sammāsati), Định thiện (chánh định / sammāsamādhi).

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ nguồn nuôi dưỡng như vậy, thấy rõ sự hình thành của nguồn nuôi dưỡng như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của nguồn nuôi dưỡng như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt nguồn nuôi dưỡng như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm, loại trừ xu hướng ngầm của sự ghét bỏ và hận thù, nhổ tận gốc xu hướng ngầm của sự ngạo mạn và quan điểm sai cho rằng 'tôi là', từ bỏ sự không hiểu biết, làm sinh khởi sự hiểu biết, trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả," các tỳ-kheo ấy vui mừng đón nhận và tán thán lời nói của Tôn giả Sāriputta, rồi hỏi thêm Tôn giả Sāriputta: "Thưa hiền giả, liệu có một phương pháp nào khác để đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này không?"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ đau khổ, thấy rõ sự hình thành của đau khổ, thấy rõ sự chấm dứt của đau khổ, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt đau khổ - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là đau khổ, thế nào là sự hình thành của đau khổ, thế nào là sự chấm dứt của đau khổ, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt đau khổ? Sinh ra là đau khổ, già yếu là đau khổ, chết là đau khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là đau khổ, phải chung đụng với những gì không ưa thích là đau khổ, phải xa lìa những gì ưa thích là đau khổ, mong muốn mà không đạt được là đau khổ, tóm lại, năm tập hợp bị bám giữ (thủ uẩn / upādānakkhandhā) là đau khổ - đây gọi là đau khổ. Và này các hiền giả, thế nào là sự hình thành của đau khổ? Chính là mong muốn này dẫn đến tái sinh, đi kèm với sự vui thú chạy theo (hỷ / nandī) và đắm nhiễm, vui thú chạy theo chỗ này chỗ kia, đó là - mong muốn bản năng (dục ái / kāmataṇhā), mong muốn tồn tại (hữu ái / bhavataṇhā), mong muốn không tồn tại (phi hữu ái / vibhavataṇhā) - đây gọi là sự hình thành của đau khổ. Và này các hiền giả, thế nào là sự chấm dứt của đau khổ? Đó là sự cạn hết đắm nhiễm và chấm dứt hoàn toàn chính mong muốn ấy, sự cho đi (xả ly / cāgā), sự từ bỏ (paṭinissaggo), sự giải thoát, sự không dính mắc - đây gọi là sự chấm dứt của đau khổ. Và này các hiền giả, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt đau khổ? Chính là Tám Bước Thiện này, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện - đây gọi là con đường đưa đến sự chấm dứt đau khổ.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ đau khổ như vậy, thấy rõ sự hình thành của đau khổ như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của đau khổ như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt đau khổ như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm, loại trừ xu hướng ngầm của sự ghét bỏ và hận thù, nhổ tận gốc xu hướng ngầm của sự ngạo mạn và quan điểm sai cho rằng 'tôi là', từ bỏ sự không hiểu biết, làm sinh khởi sự hiểu biết, trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả," các tỳ-kheo ấy vui mừng đón nhận và tán thán lời nói của Tôn giả Sāriputta, rồi hỏi thêm Tôn giả Sāriputta: "Thưa hiền giả, liệu có một phương pháp nào khác để đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này không?"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ già-chết (lão tử / jarāmaraṇa), thấy rõ sự hình thành của già-chết, thấy rõ sự chấm dứt của già-chết, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt già-chết - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là già-chết, thế nào là sự hình thành của già-chết, thế nào là sự chấm dứt của già-chết, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt già-chết? Sự già yếu, sự suy tàn, răng rụng, tóc bạc, da nhăn, tuổi thọ hao mòn, sự suy yếu của các giác quan của các sinh vật này hay sinh vật khác trong từng nhóm sinh vật - đây gọi là già. Và này các hiền giả, thế nào là chết? Sự từ bỏ cõi đời, sự rơi rụng, sự tan vỡ, sự biến mất, tử thần, cái chết, sự kết thúc thời gian, sự tan vỡ của các tập hợp (uẩn / khandhā), sự vứt bỏ tử thi, sự cắt đứt mạng sống của các sinh vật này hay sinh vật khác từ từng nhóm sinh vật - đây gọi là chết. Như vậy, đây là già và đây là chết - đây gọi là già-chết. Từ sự hình thành của sự Tái sinh (sanh / jāti) dẫn đến sự hình thành của già-chết; từ sự chấm dứt của sự Tái sinh dẫn đến sự chấm dứt của già-chết; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt già-chết, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ già-chết như vậy, thấy rõ sự hình thành của già-chết như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của già-chết như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt già-chết như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ sự Tái sinh, thấy rõ sự hình thành của sự Tái sinh, thấy rõ sự chấm dứt của sự Tái sinh, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt sự Tái sinh - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là sự Tái sinh, thế nào là sự hình thành của sự Tái sinh, thế nào là sự chấm dứt của sự Tái sinh, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt sự Tái sinh? Sự sinh ra, sự xuất hiện, sự nhập thai, sự tái sinh, sự xuất hiện của các tập hợp, sự có được các trường (xứ / āyatana) của các sinh vật này hay sinh vật khác trong từng nhóm sinh vật - đây gọi là sự Tái sinh. Từ sự hình thành của lực tồn tại (hữu / bhava) dẫn đến sự hình thành của sự Tái sinh; từ sự chấm dứt của lực tồn tại dẫn đến sự chấm dứt của sự Tái sinh; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt sự Tái sinh, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ sự Tái sinh như vậy, thấy rõ sự hình thành của sự Tái sinh như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của sự Tái sinh như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt sự Tái sinh như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ lực tồn tại, thấy rõ sự hình thành của lực tồn tại, thấy rõ sự chấm dứt của lực tồn tại, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt lực tồn tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là lực tồn tại, thế nào là sự hình thành của lực tồn tại, thế nào là sự chấm dứt của lực tồn tại, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt lực tồn tại? Có ba lực tồn tại này, này các hiền giả - tồn tại cõi dục (kāmabhavo), tồn tại cõi vật chất (rūpabhavo), tồn tại cõi phi vật chất (arūpabhavo). Từ sự hình thành của sự bám giữ (thủ / upādāna) dẫn đến sự hình thành của lực tồn tại; từ sự chấm dứt của sự bám giữ dẫn đến sự chấm dứt của lực tồn tại; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt lực tồn tại, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ lực tồn tại như vậy, thấy rõ sự hình thành của lực tồn tại như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của lực tồn tại như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt lực tồn tại như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại. Cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ sự bám giữ, thấy rõ sự hình thành của sự bám giữ, thấy rõ sự chấm dứt của sự bám giữ, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt sự bám giữ - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là sự bám giữ, thế nào là sự hình thành của sự bám giữ, thế nào là sự chấm dứt của sự bám giữ, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt sự bám giữ? Có bốn sự bám giữ này, này các hiền giả - bám giữ vào bản năng (kāmupādānaṁ), bám giữ vào quan điểm sai (diṭṭhupādānaṁ), bám giữ vào mê tín và giáo điều (sīlabbatupādānaṁ), bám giữ vào học thuyết về tự ngã (attavādupādānaṁ). Từ sự hình thành của mong muốn dẫn đến sự hình thành của sự bám giữ; từ sự chấm dứt của mong muốn dẫn đến sự chấm dứt của sự bám giữ; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt sự bám giữ, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ sự bám giữ như vậy, thấy rõ sự hình thành của sự bám giữ như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của sự bám giữ như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt sự bám giữ như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ mong muốn, thấy rõ sự hình thành của mong muốn, thấy rõ sự chấm dứt của mong muốn, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt mong muốn - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là mong muốn, thế nào là sự hình thành của mong muốn, thế nào là sự chấm dứt của mong muốn, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt mong muốn? Có sáu nhóm mong muốn này, này các hiền giả - mong muốn hình ảnh (rūpataṇhā), mong muốn âm thanh (saddataṇhā), mong muốn mùi (gandhataṇhā), mong muốn vị (rasataṇhā), mong muốn xúc chạm (phoṭṭhabbataṇhā), mong muốn các Điều (dhammataṇhā). Từ sự hình thành của cảm giác (thọ / vedanā) dẫn đến sự hình thành của mong muốn; từ sự chấm dứt của cảm giác dẫn đến sự chấm dứt của mong muốn; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt mong muốn, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ mong muốn như vậy, thấy rõ sự hình thành của mong muốn như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của mong muốn như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt mong muốn như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ cảm giác, thấy rõ sự hình thành của cảm giác, thấy rõ sự chấm dứt của cảm giác, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt cảm giác - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là cảm giác, thế nào là sự hình thành của cảm giác, thế nào là sự chấm dứt của cảm giác, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt cảm giác? Có sáu nhóm cảm giác này, này các hiền giả - cảm giác sinh ra từ Xúc ở mắt, cảm giác sinh ra từ Xúc ở tai, cảm giác sinh ra từ Xúc ở mũi, cảm giác sinh ra từ Xúc ở lưỡi, cảm giác sinh ra từ Xúc ở thân, cảm giác sinh ra từ Xúc ở trí não. Từ sự hình thành của Xúc dẫn đến sự hình thành của cảm giác; từ sự chấm dứt của Xúc dẫn đến sự chấm dứt của cảm giác; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt cảm giác, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ cảm giác như vậy, thấy rõ sự hình thành của cảm giác như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của cảm giác như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt cảm giác như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ Xúc, thấy rõ sự hình thành của Xúc, thấy rõ sự chấm dứt của Xúc, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt Xúc - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là Xúc, thế nào là sự hình thành của Xúc, thế nào là sự chấm dứt của Xúc, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt Xúc? Có sáu nhóm Xúc này, này các hiền giả - Xúc ở mắt, Xúc ở tai, Xúc ở mũi, Xúc ở lưỡi, Xúc ở thân, Xúc ở trí não. Từ sự hình thành của sáu Trường giao tiếp (lục nhập / saḷāyatana) dẫn đến sự hình thành của Xúc; từ sự chấm dứt của sáu Trường giao tiếp dẫn đến sự chấm dứt của Xúc; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt Xúc, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ Xúc như vậy, thấy rõ sự hình thành của Xúc như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của Xúc như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt Xúc như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ sáu Trường giao tiếp, thấy rõ sự hình thành của sáu Trường giao tiếp, thấy rõ sự chấm dứt của sáu Trường giao tiếp, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt sáu Trường giao tiếp - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là sáu Trường giao tiếp, thế nào là sự hình thành của sáu Trường giao tiếp, thế nào là sự chấm dứt của sáu Trường giao tiếp, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt sáu Trường giao tiếp? Có sáu trường này, này các hiền giả - trường mắt, trường tai, trường mũi, trường lưỡi, trường thân, trường trí não. Từ sự hình thành của Danh-sắc (nāmarūpa) dẫn đến sự hình thành của sáu Trường giao tiếp; từ sự chấm dứt của Danh-sắc dẫn đến sự chấm dứt của sáu Trường giao tiếp; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt sáu Trường giao tiếp, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ sáu Trường giao tiếp như vậy, thấy rõ sự hình thành của sáu Trường giao tiếp như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của sáu Trường giao tiếp như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt sáu Trường giao tiếp như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ Danh-sắc, thấy rõ sự hình thành của Danh-sắc, thấy rõ sự chấm dứt của Danh-sắc, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt Danh-sắc - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là Danh-sắc, thế nào là sự hình thành của Danh-sắc, thế nào là sự chấm dứt của Danh-sắc, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt Danh-sắc? Cảm giác, nhận thức (tưởng / saññā), ý chí, Xúc, suy nghĩ (tác ý / manasikāro) - đây gọi là Danh; bốn đặc tính lớn (tứ đại / mahābhūtāni) và vật chất bám giữ vào bốn đặc tính lớn - đây gọi là Sắc. Như vậy, đây là Danh và đây là Sắc - đây gọi là Danh-sắc. Từ sự hình thành của 'Cái Biết' dẫn đến sự hình thành của Danh-sắc; từ sự chấm dứt của 'Cái Biết' dẫn đến sự chấm dứt của Danh-sắc; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt Danh-sắc, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ Danh-sắc như vậy, thấy rõ sự hình thành của Danh-sắc như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của Danh-sắc như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt Danh-sắc như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ 'Cái Biết', thấy rõ sự hình thành của 'Cái Biết', thấy rõ sự chấm dứt của 'Cái Biết', và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt 'Cái Biết' - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là 'Cái Biết', thế nào là sự hình thành của 'Cái Biết', thế nào là sự chấm dứt của 'Cái Biết', thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt 'Cái Biết'? Có sáu nhóm 'Cái Biết' này, này các hiền giả - 'cái biết' ở mắt (nhãn thức / cakkhuviññāṇaṁ), 'cái biết' ở tai, 'cái biết' ở mũi, 'cái biết' ở lưỡi, 'cái biết' ở thân, 'Cái Biết' ở trí não (ý thức / manoviññāṇaṁ). Từ sự hình thành của hoạt động (hành / saṅkhāra) dẫn đến sự hình thành của 'Cái Biết'; từ sự chấm dứt của hoạt động dẫn đến sự chấm dứt của 'Cái Biết'; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt 'Cái Biết', đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ 'Cái Biết' như vậy, thấy rõ sự hình thành của 'Cái Biết' như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của 'Cái Biết' như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt 'Cái Biết' như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm [...lặp lại...] trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại -

cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ các hoạt động, thấy rõ sự hình thành của các hoạt động, thấy rõ sự chấm dứt của các hoạt động, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt các hoạt động - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là các hoạt động, thế nào là sự hình thành của các hoạt động, thế nào là sự chấm dứt của các hoạt động, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt các hoạt động? Có ba hoạt động này, này các hiền giả - hoạt động của thân, hoạt động của lời nói, hoạt động của tâm. Từ sự hình thành của sự không hiểu biết dẫn đến sự hình thành của các hoạt động; từ sự chấm dứt của sự không hiểu biết dẫn đến sự chấm dứt của các hoạt động; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt các hoạt động, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ các hoạt động như vậy, thấy rõ sự hình thành của các hoạt động như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của các hoạt động như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt các hoạt động như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm, loại trừ xu hướng ngầm của sự ghét bỏ và hận thù, nhổ tận gốc xu hướng ngầm của sự ngạo mạn và quan điểm sai cho rằng 'tôi là', từ bỏ sự không hiểu biết, làm sinh khởi sự hiểu biết, trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả" [...lặp lại...] hỏi thêm - "Thưa hiền giả, liệu có [...lặp lại...]"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ sự không hiểu biết, thấy rõ sự hình thành của sự không hiểu biết, thấy rõ sự chấm dứt của sự không hiểu biết, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt sự không hiểu biết - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này. Nhưng này các hiền giả, thế nào là sự không hiểu biết, thế nào là sự hình thành của sự không hiểu biết, thế nào là sự chấm dứt của sự không hiểu biết, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt sự không hiểu biết? Này các hiền giả, không biết về đau khổ, không biết về sự hình thành của đau khổ, không biết về sự chấm dứt của đau khổ, không biết về con đường đưa đến sự chấm dứt đau khổ - đây gọi là sự không hiểu biết. Từ sự hình thành của nguồn ác (lậu hoặc / āsava) dẫn đến sự hình thành của sự không hiểu biết; từ sự chấm dứt của nguồn ác dẫn đến sự chấm dứt của sự không hiểu biết; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt sự không hiểu biết, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ sự không hiểu biết như vậy, thấy rõ sự hình thành của sự không hiểu biết như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của sự không hiểu biết như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt sự không hiểu biết như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm, loại trừ xu hướng ngầm của sự ghét bỏ và hận thù, nhổ tận gốc xu hướng ngầm của sự ngạo mạn và quan điểm sai cho rằng 'tôi là', từ bỏ sự không hiểu biết, làm sinh khởi sự hiểu biết, trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

"Thật tốt đẹp, thưa hiền giả," các tỳ-kheo ấy vui mừng đón nhận và tán thán lời nói của Tôn giả Sāriputta, rồi hỏi thêm Tôn giả Sāriputta: "Thưa hiền giả, liệu có một phương pháp nào khác để đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này không?"

"Có thể có, này các hiền giả. Khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ nguồn ác, thấy rõ sự hình thành của nguồn ác, thấy rõ sự chấm dứt của nguồn ác, và thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt nguồn ác - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này.

Nhưng này các hiền giả, thế nào là nguồn ác, thế nào là sự hình thành của nguồn ác, thế nào là sự chấm dứt của nguồn ác, thế nào là con đường đưa đến sự chấm dứt nguồn ác? Có ba nguồn ác này, này các hiền giả - nguồn ác của bản năng (kāmāsavo), nguồn ác của mong muốn hiện hữu (bhavāsavo), nguồn ác của Không Hiểu Biết (avijjāsavo). Từ sự hình thành của sự không hiểu biết dẫn đến sự hình thành của nguồn ác; từ sự chấm dứt của sự không hiểu biết dẫn đến sự chấm dứt của nguồn ác; chính Tám Bước Thiện này là con đường đưa đến sự chấm dứt nguồn ác, đó là - Nhìn thấy Thiện [...lặp lại...] Định thiện.

Này các hiền giả, khi nào đệ tử bậc thánh thấy rõ nguồn ác như vậy, thấy rõ sự hình thành của nguồn ác như vậy, thấy rõ sự chấm dứt của nguồn ác như vậy, thấy rõ con đường đưa đến sự chấm dứt nguồn ác như vậy, vị ấy hoàn toàn từ bỏ xu hướng ngầm của sự đắm nhiễm, loại trừ xu hướng ngầm của sự ghét bỏ và hận thù, nhổ tận gốc xu hướng ngầm của sự ngạo mạn và quan điểm sai cho rằng 'tôi là', từ bỏ sự không hiểu biết, làm sinh khởi sự hiểu biết, trở thành người chấm dứt đau khổ ngay trong hiện tại - cho đến mức độ này, này các hiền giả, đệ tử bậc thánh có Nhìn thấy Thiện, cái thấy của của vị ấy trở nên ngay thẳng, có niềm tin tuyệt đối vào Điều dạy và thâm nhập trọn vẹn vào Điều dạy chân thật này."

Tôn giả Sāriputta đã nói những lời này. Các tỳ-kheo ấy hoan hỷ, vui mừng đón nhận lời nói của Tôn giả Sāriputta.

Kinh Nhìn thấy Thiện kết thúc, bài thứ chín.