MN 137. KINH PHÂN TÍCH CHI TIẾT VỀ SÁU TRƯỜNG GIAO TIẾP
(Saḷāyatanavibhaṅgasutta)
1. Tôi đã nghe như vầy—một thời Thế Tôn ngự tại Sāvatthi (Xá-vệ), trong rừng Jeta (Kỳ-đà), tại tu viện của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Tại đó, Thế Tôn gọi các tỳ kheo: “Này các tỳ kheo.”
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” các tỳ kheo ấy đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:
2. “Này các tỳ kheo, Ta sẽ giảng cho các vị sự phân tích chi tiết về sáu Trường giao tiếp (lục nhập phân biệt / saḷāyatanavibhaṅgaṁ). Hãy lắng nghe điều đó, suy nghĩ (tác ý / manasi karotha) cẩn thận, Ta sẽ nói.”
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” các tỳ kheo ấy đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:
3. "‘Sáu Trường giao tiếp (xứ / āyatanāni) bên trong cần được biết, sáu Trường giao tiếp bên ngoài cần được biết, sáu nhóm Nhận Biết (thức thân / viññāṇakāyā) cần được biết, sáu nhóm Xúc (xúc thân / phassakāyā) cần được biết, mười tám sự khám phá của trí não (ý cận hành / manopavicārā) cần được biết, ba mươi sáu trạng thái tâm lý (hữu tình cú / sattapadā) cần được biết; ở đây, dựa vào (duyên / nissāya) điều này hãy từ bỏ (đoạn trừ / pajahatha) điều kia; ba nơi thiết lập sự chú tâm (tứ niệm xứ / satipaṭṭhānā) mà bậc thánh thực hành, bậc thánh thực hành điều đó xứng đáng là bậc đạo sư giảng dạy cho hội chúng; vị ấy được gọi là bậc thầy huấn luyện (đạo sư / yoggācariyānaṁ), người đánh xe điều khiển những người cần được rèn luyện (vô thượng sĩ điều ngự trượng phu / purisadammasārathī) vô thượng’—đây là phần tóm tắt của sự phân tích chi tiết về sáu Trường giao tiếp.
4. ‘Sáu Trường giao tiếp bên trong cần được biết’—điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? ‘Giác quan mắt (nhãn căn / cakkhāyatanaṁ), giác quan tai, giác quan mũi, giác quan lưỡi, giác quan thân, giác quan trí não (ý căn / manāyatanaṁ)—sáu Trường giao tiếp bên trong cần được biết’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói.
5. ‘Sáu Trường giao tiếp bên ngoài cần được biết’—điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? ‘Hình ảnh (sắc / rūpāyatanaṁ), âm thanh, mùi, vị, xúc chạm, mọi Điều (pháp / dhammāyatanaṁ)—sáu Trường giao tiếp bên ngoài cần được biết’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói.
6. ‘Sáu nhóm Nhận Biết cần được biết’—điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? ‘Nhận biết ở mắt (nhãn thức / cakkhuviññāṇaṁ), nhận biết ở tai, nhận biết ở mũi, nhận biết ở lưỡi, nhận biết ở thân, sự nhận biết ở trí não (ý thức / manoviññāṇaṁ)—sáu nhóm Nhận Biết cần được biết’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói.
7. ‘Sáu nhóm Xúc cần được biết’—điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? ‘Xúc ở mắt, Xúc ở tai, Xúc ở mũi, Xúc ở lưỡi, Xúc ở thân, Xúc ở trí não—sáu nhóm Xúc cần được biết’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói.
8. ‘Mười tám sự khám phá của trí não cần được biết’—điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? 'Sau khi thấy hình ảnh bằng mắt, vị ấy khám phá hình ảnh mang lại sự thư thái (hỷ / somanassa), khám phá hình ảnh mang lại sự ưu phiền (ưu / domanassa), khám phá hình ảnh mang lại sự bình thản (xả / upekkhā). Sau khi nghe âm thanh bằng tai […lặp lại…] sau khi ngửi mùi bằng mũi […lặp lại…] sau khi nếm vị bằng lưỡi […lặp lại…]
sau khi chạm vào xúc chạm bằng thân […lặp lại…] sau khi nhận biết (thức tri / viññāya) mọi Điều bằng trí não (ý / manasā), vị ấy khám phá mọi Điều mang lại sự thư thái, khám phá mọi Điều mang lại sự ưu phiền, khám phá mọi Điều mang lại sự bình thản. Như vậy có sáu sự khám phá mang lại thư thái, sáu sự khám phá mang lại ưu phiền, sáu sự khám phá mang lại bình thản; mười tám sự khám phá của trí não cần được biết’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói.
9. ‘Ba mươi sáu trạng thái tâm lý cần được biết’—điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? Sáu sự thư thái thuộc về đời sống gia đình (y gia / gehasitāni), sáu sự thư thái thuộc về sự rời bỏ (y xuất ly / nekkhammasitāni), sáu sự ưu phiền thuộc về đời sống gia đình, sáu sự ưu phiền thuộc về sự rời bỏ, sáu sự bình thản thuộc về đời sống gia đình, sáu sự bình thản thuộc về sự rời bỏ.
10. Ở đây, sáu sự thư thái thuộc về đời sống gia đình là gì? Đối với các hình ảnh được nhận biết bởi mắt, đáng khao khát (khả lạc / iṭṭhānaṁ), đáng yêu thích (khả hỷ / kantānaṁ), vừa ý (khả ý / manāpānaṁ), làm vui trí não (khả ái / manoramānaṁ), liên quan đến vật chất thế gian (thế gian tài vật / lokāmisapaṭisaṁyuttānaṁ), khi quan sát sự đạt được hoặc đã đạt được, hoặc nhớ lại những gì đã đạt được trong quá khứ nay đã qua đi, đã chấm dứt (diệt / niruddhaṁ), đã thay đổi (biến hoại / vipariṇataṁ), sự thư thái sinh ra. Sự thư thái có hình thức như vậy, đây gọi là sự thư thái thuộc về đời sống gia đình. Đối với các âm thanh được nhận biết bởi tai… đối với các mùi được nhận biết bởi mũi… đối với các vị được nhận biết bởi lưỡi… đối với các xúc chạm được nhận biết bởi thân… đối với mọi Điều được nhận biết bởi trí não, đáng khao khát, đáng yêu thích, vừa ý […lặp lại…] sự thư thái sinh ra. Sự thư thái có hình thức như vậy, đây gọi là sự thư thái thuộc về đời sống gia đình. Đây là sáu sự thư thái thuộc về đời sống gia đình.
11. Ở đây, sáu sự thư thái thuộc về sự rời bỏ là gì? Sau khi biết rõ sự không bền vững của các hình ảnh, sự thay đổi, sự cạn hết đắm nhiễm (ly tham / virāga), sự chấm dứt, vị ấy thấy rõ bằng trí tuệ đúng đắn như thật rằng: ‘Trước kia cũng như hiện nay, tất cả các hình ảnh đó đều không bền vững, là đau khổ (khổ / dukkhā), chịu sự thay đổi (biến hoại pháp / vipariṇāmadhammā)’, sự thư thái sinh ra. Sự thư thái có hình thức như vậy, đây gọi là sự thư thái thuộc về sự rời bỏ. Đối với các âm thanh… đối với các mùi… đối với các vị… đối với các xúc chạm… đối với mọi Điều, sau khi biết rõ sự không bền vững, sự thay đổi, sự cạn hết đắm nhiễm, sự chấm dứt, vị ấy thấy rõ bằng trí tuệ đúng đắn như thật rằng: ‘Trước kia cũng như hiện nay, tất cả mọi Điều đó đều không bền vững, là đau khổ, chịu sự thay đổi’, sự thư thái sinh ra. Sự thư thái có hình thức như vậy, đây gọi là sự thư thái thuộc về sự rời bỏ. Đây là sáu sự thư thái thuộc về sự rời bỏ.
12. Ở đây, sáu sự ưu phiền thuộc về đời sống gia đình là gì? Đối với các hình ảnh được nhận biết bởi mắt […lặp lại…] đối với các âm thanh được nhận biết bởi tai… đối với các mùi được nhận biết bởi mũi… đối với các vị được nhận biết bởi lưỡi… đối với các xúc chạm được nhận biết bởi thân… đối với mọi Điều được nhận biết bởi trí não, đáng khao khát, đáng yêu thích, vừa ý, làm vui trí não, liên quan đến vật chất thế gian, khi quan sát sự không đạt được hoặc chưa đạt được, hoặc nhớ lại những gì không đạt được trong quá khứ nay đã qua đi, đã chấm dứt, đã thay đổi, sự ưu phiền sinh ra. Sự ưu phiền có hình thức như vậy, đây gọi là sự ưu phiền thuộc về đời sống gia đình. Đây là sáu sự ưu phiền thuộc về đời sống gia đình.
13. Ở đây, sáu sự ưu phiền thuộc về sự rời bỏ là gì? Sau khi biết rõ sự không bền vững của các hình ảnh, sự thay đổi, sự cạn hết đắm nhiễm, sự chấm dứt, vị ấy thấy rõ bằng trí tuệ đúng đắn như thật rằng: ‘Trước kia cũng như hiện nay, tất cả các hình ảnh đó đều không bền vững, là đau khổ, chịu sự thay đổi’, vị ấy khởi lên sự khao khát đối với các sự giải thoát vô thượng: ‘Khi nào ta mới có thể đạt đến và an trú trong Trường giao tiếp mà các bậc thánh hiện đang đạt đến và an trú?’ Do khởi lên sự khao khát đối với các sự giải thoát vô thượng như vậy, sự ưu phiền sinh ra với khao khát làm Điều kiện (duyên / paccayā). Sự ưu phiền có hình thức như vậy, đây gọi là sự ưu phiền thuộc về sự rời bỏ. Đối với các âm thanh […lặp lại…] đối với các mùi… đối với các vị… đối với các xúc chạm… đối với mọi Điều, sau khi biết rõ sự không bền vững, sự thay đổi, sự cạn hết đắm nhiễm, sự chấm dứt, vị ấy thấy rõ bằng trí tuệ đúng đắn như thật rằng: ‘Trước kia cũng như hiện nay, tất cả mọi Điều đó đều không bền vững, là đau khổ, chịu sự thay đổi’, vị ấy khởi lên sự khao khát đối với các sự giải thoát vô thượng: ‘Khi nào ta mới có thể đạt đến và an trú trong Trường giao tiếp mà các bậc thánh hiện đang đạt đến và an trú?’ Do khởi lên sự khao khát đối với các sự giải thoát vô thượng như vậy, sự ưu phiền sinh ra với khao khát làm Điều kiện. Sự ưu phiền có hình thức như vậy, đây gọi là sự ưu phiền thuộc về sự rời bỏ. Đây là sáu sự ưu phiền thuộc về sự rời bỏ.
14. Ở đây, sáu sự bình thản thuộc về đời sống gia đình là gì? Sau khi thấy hình ảnh bằng mắt, sự bình thản sinh ra ở người ngu si, u mê, người thường (phàm phu / puthujjanassa), người chưa chiến thắng giới hạn, người chưa chiến thắng kết quả, người không thấy rõ sự nguy hiểm, người không học (vô văn / assutavato), người thường. Sự bình thản có hình thức như vậy, nó không vượt qua được hình ảnh. Do đó, sự bình thản ấy được gọi là ‘thuộc về đời sống gia đình’. Sau khi nghe âm thanh bằng tai… sau khi ngửi mùi bằng mũi… sau khi nếm vị bằng lưỡi… sau khi chạm vào xúc chạm bằng thân… sau khi nhận biết mọi Điều bằng trí não, sự bình thản sinh ra ở người ngu si, u mê, người thường, người chưa chiến thắng giới hạn, người chưa chiến thắng kết quả, người không thấy rõ sự nguy hiểm, người không học, người thường. Sự bình thản có hình thức như vậy, nó không vượt qua được mọi Điều. Do đó, sự bình thản ấy được gọi là ‘thuộc về đời sống gia đình’. Đây là sáu sự bình thản thuộc về đời sống gia đình.
15. Ở đây, sáu sự bình thản thuộc về sự rời bỏ là gì? Sau khi biết rõ sự không bền vững của các hình ảnh, sự thay đổi, sự cạn hết đắm nhiễm, sự chấm dứt, vị ấy thấy rõ bằng trí tuệ đúng đắn như thật rằng: ‘Trước kia cũng như hiện nay, tất cả các hình ảnh đó đều không bền vững, là đau khổ, chịu sự thay đổi’, sự bình thản sinh ra. Sự bình thản có hình thức như vậy, nó vượt qua được hình ảnh. Do đó, sự bình thản ấy được gọi là ‘thuộc về sự rời bỏ’. Đối với các âm thanh… đối với các mùi… đối với các vị… đối với các xúc chạm… đối với mọi Điều, sau khi biết rõ sự không bền vững, sự thay đổi, sự cạn hết đắm nhiễm, sự chấm dứt, vị ấy thấy rõ bằng trí tuệ đúng đắn như thật rằng: ‘Trước kia cũng như hiện nay, tất cả mọi Điều đó đều không bền vững, là đau khổ, chịu sự thay đổi’, sự bình thản sinh ra. Sự bình thản có hình thức như vậy, nó vượt qua được mọi Điều. Do đó, sự bình thản ấy được gọi là ‘thuộc về sự rời bỏ’. Đây là sáu sự bình thản thuộc về sự rời bỏ. ‘Ba mươi sáu trạng thái tâm lý cần được biết’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói.
16. ‘Ở đây, dựa vào điều này hãy từ bỏ điều kia’—điều này đã được nói như vậy; Dựa vào đâu mà điều này được nói?
Ở đây, này các tỳ kheo, dựa vào sáu sự thư thái thuộc về sự rời bỏ, nương tựa vào chúng, các vị hãy từ bỏ sáu sự thư thái thuộc về đời sống gia đình, hãy vượt qua chúng. Như vậy là sự từ bỏ chúng, như vậy là sự vượt qua chúng.
Ở đây, này các tỳ kheo, dựa vào sáu sự ưu phiền thuộc về sự rời bỏ, nương tựa vào chúng, các vị hãy từ bỏ sáu sự ưu phiền thuộc về đời sống gia đình, hãy vượt qua chúng. Như vậy là sự từ bỏ chúng, như vậy là sự vượt qua chúng.
Ở đây, này các tỳ kheo, dựa vào sáu sự bình thản thuộc về sự rời bỏ, nương tựa vào chúng, các vị hãy từ bỏ sáu sự bình thản thuộc về đời sống gia đình, hãy vượt qua chúng. Như vậy là sự từ bỏ chúng, như vậy là sự vượt qua chúng.
Ở đây, này các tỳ kheo, dựa vào sáu sự thư thái thuộc về sự rời bỏ, nương tựa vào chúng, các vị hãy từ bỏ sáu sự ưu phiền thuộc về sự rời bỏ, hãy vượt qua chúng. Như vậy là sự từ bỏ chúng, như vậy là sự vượt qua chúng.
Ở đây, này các tỳ kheo, dựa vào sáu sự bình thản thuộc về sự rời bỏ, nương tựa vào chúng, các vị hãy từ bỏ sáu sự thư thái thuộc về sự rời bỏ, hãy vượt qua chúng. Như vậy là sự từ bỏ chúng, như vậy là sự vượt qua chúng.
17. Này các tỳ kheo, có sự bình thản đa dạng và dựa trên sự đa dạng (đa chủng y đa chủng / nānattā nānattasitā), có sự bình thản đồng nhất và dựa trên sự đồng nhất (nhất chủng y nhất chủng / ekattā ekattasitā).
18. Này các tỳ kheo, thế nào là sự bình thản đa dạng và dựa trên sự đa dạng? Này các tỳ kheo, có sự bình thản đối với các hình ảnh, có đối với các âm thanh, có đối với các mùi, có đối với các vị, có đối với các xúc chạm—này các tỳ kheo, đây là sự bình thản đa dạng và dựa trên sự đa dạng.
19. Này các tỳ kheo, thế nào là sự bình thản đồng nhất và dựa trên sự đồng nhất? Này các tỳ kheo, có sự bình thản dựa trên tầng Không Gian là Vô Tận (không vô biên xứ / ākāsānañcāyatananissitā), có sự bình thản dựa trên tầng Nhận Biết Là Vô Tận (thức vô biên xứ / viññāṇañcāyatananissitā), có sự bình thản dựa trên tầng Không Có Vật Gì (vô sở hữu xứ / ākiñcaññāyatananissitā), có sự bình thản dựa trên tầng Không Phải “Có Nhận Thức”; Cũng Không Phải “Mất Nhận Thức” (phi tưởng phi phi tưởng xứ / nevasaññānāsaññāyatananissitā)—này các tỳ kheo, đây là sự bình thản đồng nhất và dựa trên sự đồng nhất.
20. Ở đây, này các tỳ kheo, dựa vào sự bình thản đồng nhất và dựa trên sự đồng nhất này, nương tựa vào nó, các vị hãy từ bỏ sự bình thản đa dạng và dựa trên sự đa dạng này, hãy vượt qua nó. Như vậy là sự từ bỏ nó, như vậy là sự vượt qua nó.
Này các tỳ kheo, dựa vào sự không đồng hóa (phi ngã sở tạo / atammayataṁ), nương tựa vào sự không đồng hóa, các vị hãy từ bỏ sự bình thản đồng nhất và dựa trên sự đồng nhất này, hãy vượt qua nó. Như vậy là sự từ bỏ nó, như vậy là sự vượt qua nó. ‘Ở đây, dựa vào điều này hãy từ bỏ điều kia’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói.
21. ‘Ba nơi thiết lập sự chú tâm mà bậc thánh thực hành, bậc thánh thực hành điều đó xứng đáng là bậc đạo sư giảng dạy cho hội chúng’—điều này đã được nói như vậy; dựa vào đâu mà điều này được nói?
22. Ở đây, này các tỳ kheo, bậc đạo sư giảng Giáo pháp (pháp / dhamma) cho các đệ tử vì lòng thương xót, mong muốn lợi ích, khởi lên lòng thương xót: ‘Điều này là vì lợi ích của các vị, điều này là vì hạnh phúc của các vị’. Các đệ tử của vị ấy không muốn nghe, không lóng tai, không hướng tâm đến sự hiểu biết, và đi chệch khỏi lời dạy của bậc đạo sư. Ở đây, này các tỳ kheo, Như Lai (Tathāgata) không hề không hài lòng, không cảm nhận sự không hài lòng, và sống không bị rỉ lậu (không nhiễm ô / anavassuto), tập trung chú ý (niệm / sato), nhận biết rõ ràng (tỉnh giác / sampajāno). Này các tỳ kheo, đây là nơi thiết lập sự chú tâm thứ nhất mà bậc thánh thực hành, bậc thánh thực hành điều đó xứng đáng là bậc đạo sư giảng dạy cho hội chúng.
23. Lại nữa, này các tỳ kheo, bậc đạo sư giảng Giáo pháp cho các đệ tử vì lòng thương xót, mong muốn lợi ích, khởi lên lòng thương xót: ‘Điều này là vì lợi ích của các vị, điều này là vì hạnh phúc của các vị’. Một số đệ tử của vị ấy không muốn nghe, không lóng tai, không hướng tâm đến sự hiểu biết, và đi chệch khỏi lời dạy của bậc đạo sư; một số đệ tử muốn nghe, lóng tai, hướng tâm đến sự hiểu biết, và không đi chệch khỏi lời dạy của bậc đạo sư. Ở đây, này các tỳ kheo, Như Lai không hề không hài lòng, không cảm nhận sự không hài lòng; cũng không hài lòng, không cảm nhận sự hài lòng. Tránh xa cả hai điều đó—sự không hài lòng và sự hài lòng—vị ấy sống bình thản, tập trung chú ý, nhận biết rõ ràng. Này các tỳ kheo, đây được gọi là nơi thiết lập sự chú tâm thứ hai mà bậc thánh thực hành, bậc thánh thực hành điều đó xứng đáng là bậc đạo sư giảng dạy cho hội chúng.
24. Lại nữa, này các tỳ kheo, bậc đạo sư giảng Giáo pháp cho các đệ tử vì lòng thương xót, mong muốn lợi ích, khởi lên lòng thương xót: ‘Điều này là vì lợi ích của các vị, điều này là vì hạnh phúc của các vị’. Các đệ tử của vị ấy muốn nghe, lóng tai, hướng tâm đến sự hiểu biết, và không đi chệch khỏi lời dạy của bậc đạo sư. Ở đây, này các tỳ kheo, Như Lai hài lòng, cảm nhận sự hài lòng, và sống không bị rỉ lậu, tập trung chú ý, nhận biết rõ ràng. Này các tỳ kheo, đây được gọi là nơi thiết lập sự chú tâm thứ ba mà bậc thánh thực hành, bậc thánh thực hành điều đó xứng đáng là bậc đạo sư giảng dạy cho hội chúng. ‘Ba nơi thiết lập sự chú tâm mà bậc thánh thực hành, bậc thánh thực hành điều đó xứng đáng là bậc đạo sư giảng dạy cho hội chúng’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói.
25. ‘Vị ấy được gọi là bậc thầy huấn luyện, người đánh xe điều khiển những người cần được rèn luyện vô thượng’—điều này đã được nói như vậy. Dựa vào đâu mà điều này được nói? Này các tỳ kheo, con voi cần được rèn luyện khi bị người luyện voi điều khiển, nó chỉ chạy theo một hướng—hoặc hướng đông, hoặc hướng tây, hoặc hướng bắc, hoặc hướng nam.
26. Này các tỳ kheo, con ngựa cần được rèn luyện khi bị người luyện ngựa điều khiển, nó chỉ chạy theo một hướng—hoặc hướng đông, hoặc hướng tây, hoặc hướng bắc, hoặc hướng nam. Này các tỳ kheo, con bò cần được rèn luyện khi bị người luyện bò điều khiển, nó chỉ chạy theo một hướng—hoặc hướng đông, hoặc hướng tây, hoặc hướng bắc, hoặc hướng nam. Nhưng này các tỳ kheo, người cần được rèn luyện khi bị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác điều khiển, người ấy chạy theo tám hướng.
27. Có vật chất (sắc / rūpī), vị ấy thấy các hình ảnh—đây là hướng thứ nhất; bên trong không có Nhận Thức (tưởng / saññī) về vật chất, vị ấy thấy các hình ảnh bên ngoài—đây là hướng thứ hai; vị ấy chú tâm vào cái đẹp—đây là hướng thứ ba; vượt qua hoàn toàn các Nhận Thức về vật chất, làm tan biến (diệt / atthaṅgamā) các Nhận Thức về sự chống đối (sân / paṭigha), không suy nghĩ (tác ý / amanasikārā) đến các Nhận Thức đa dạng, [nhận thức rằng] ‘Không gian là vô tận’, vị ấy đạt đến và an trú trong tầng Không Gian là Vô Tận—đây là hướng thứ tư; vượt qua hoàn toàn tầng Không Gian là Vô Tận, [nhận thức rằng] ‘Nhận biết là vô tận’, vị ấy đạt đến và an trú trong tầng Nhận Biết Là Vô Tận—đây là hướng thứ năm; vượt qua hoàn toàn tầng Nhận Biết Là Vô Tận, [nhận thức rằng] ‘Không có vật gì’, vị ấy đạt đến và an trú trong tầng Không Có Vật Gì—đây là hướng thứ sáu; vượt qua hoàn toàn tầng Không Có Vật Gì, vị ấy đạt đến và an trú trong tầng Không Phải “Có Nhận Thức”; Cũng Không Phải “Mất Nhận Thức”—đây là hướng thứ bảy; vượt qua hoàn toàn tầng Không Phải “Có Nhận Thức”; Cũng Không Phải “Mất Nhận Thức”, vị ấy đạt đến và an trú trong định làm ngưng thọ tưởng (diệt thọ tưởng định / saññāvedayitanirodhaṁ)—đây là hướng thứ tám. Này các tỳ kheo, người cần được rèn luyện khi bị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác điều khiển, người ấy chạy theo tám hướng này.
28. Vị ấy được gọi là: ‘bậc thầy huấn luyện, người đánh xe điều khiển những người cần được rèn luyện vô thượng’—điều gì đã được nói như vậy, chính là dựa vào điều này mà được nói."
Thế Tôn đã nói điều này. Các tỳ kheo ấy hài lòng, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn nói.
Kinh Phân Tích Chi Tiết Về Sáu Trường Giao Tiếp kết thúc, là bài kinh thứ bảy.