KINH TÁI SINH THEO HOẠT ĐỘNG CỦA TÂM
(Saṅkhārupapattisutta)
Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi (Xá-vệ), tại Jeta (Kỳ-đà) lâm, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Tại đó, Thế Tôn gọi các tỳ kheo: “Này các tỳ kheo.”
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” các tỳ kheo ấy đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:
“Này các tỳ kheo, Ta sẽ giảng cho các ông về sự tái sinh theo hoạt động [của tâm] (sanh theo hành / saṅkhārupapatti). Hãy lắng nghe, hãy chú ý kỹ, Ta sẽ nói.”
“Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” các tỳ kheo ấy đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn nói điều này:
"Ở đây, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin (tín / saddhā), có đạo đức (giới / sīla), có kiến thức học hỏi (văn / suta), có sự cho đi (xả / cāga), có trí tuệ (tuệ / paññā). Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với những gia đình quý tộc giàu có!’ Người ấy định hướng tâm trí (cittaṁ dahati) đó, quyết giữ tâm trí (cittaṁ adhiṭṭhāti) đó, phát triển tâm trí (cittaṁ bhāveti) đó. Những hoạt động (hành / saṅkhārā) và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức, có kiến thức học hỏi, có sự cho đi, có trí tuệ. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với những gia đình tu sĩ giàu có […lặp lại…] gia đình chủ đất giàu có!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức, có kiến thức học hỏi, có sự cho đi, có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Chư thiên cõi Bốn Vị Vua Lớn có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với chư thiên cõi Bốn Vị Vua Lớn!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức, có kiến thức học hỏi, có sự cho đi, có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Chư thiên cõi Ba Mươi Ba […lặp lại…] chư thiên cõi Dạ-ma… chư thiên cõi Đầy Đủ… chư thiên cõi Thích Sáng Tạo… chư thiên cõi Kiểm Soát Sáng Tạo Của Kẻ Khác có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với chư thiên cõi Kiểm Soát Sáng Tạo Của Kẻ Khác!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức, có kiến thức học hỏi, có sự cho đi, có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Phạm thiên ngàn [thế giới] có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Này các tỳ kheo, Phạm thiên ngàn [thế giới] lan tỏa và bao trùm một ngàn thế giới. Những chúng sinh nào sinh ra ở đó, vị ấy cũng lan tỏa và bao trùm họ. Này các tỳ kheo, giống như một người có mắt cầm một quả cây trong tay và quan sát nó; cũng vậy, này các tỳ kheo, Phạm thiên ngàn [thế giới] lan tỏa và bao trùm một ngàn thế giới. Những chúng sinh nào sinh ra ở đó, vị ấy cũng lan tỏa và bao trùm họ. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với Phạm thiên ngàn [thế giới]!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức, có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Phạm thiên hai ngàn […lặp lại…] Phạm thiên ba ngàn… Phạm thiên bốn ngàn… Phạm thiên năm ngàn có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Này các tỳ kheo, Phạm thiên năm ngàn lan tỏa và bao trùm năm ngàn thế giới. Những chúng sinh nào sinh ra ở đó, vị ấy cũng lan tỏa và bao trùm họ. Này các tỳ kheo, giống như một người có mắt cầm năm quả cây trong tay và quan sát chúng; cũng vậy, này các tỳ kheo, Phạm thiên năm ngàn lan tỏa và bao trùm năm ngàn thế giới. Những chúng sinh nào sinh ra ở đó, vị ấy cũng lan tỏa và bao trùm họ. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với Phạm thiên năm ngàn!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức, có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Phạm thiên mười ngàn có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Này các tỳ kheo, Phạm thiên mười ngàn lan tỏa và bao trùm mười ngàn thế giới. Những chúng sinh nào sinh ra ở đó, vị ấy cũng lan tỏa và bao trùm họ. Này các tỳ kheo, giống như một viên ngọc lưu ly, tuyệt đẹp, chính gốc, có tám mặt, được mài giũa khéo léo, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó tỏa sáng, rực rỡ và lấp lánh; cũng vậy, này các tỳ kheo, Phạm thiên mười ngàn lan tỏa và bao trùm mười ngàn thế giới. Những chúng sinh nào sinh ra ở đó, vị ấy cũng lan tỏa và bao trùm họ. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với Phạm thiên mười ngàn!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức… có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Phạm thiên trăm ngàn có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Này các tỳ kheo, Phạm thiên trăm ngàn lan tỏa và bao trùm trăm ngàn thế giới. Những chúng sinh nào sinh ra ở đó, vị ấy cũng lan tỏa và bao trùm họ. Này các tỳ kheo, giống như một thỏi vàng ròng, được người thợ kim hoàn tài ba rèn đúc khéo léo trong miệng lò, đặt trên tấm thảm len màu vàng nhạt, nó tỏa sáng, rực rỡ và lấp lánh; cũng vậy, này các tỳ kheo, Phạm thiên trăm ngàn lan tỏa và bao trùm trăm ngàn thế giới. Những chúng sinh nào sinh ra ở đó, vị ấy cũng lan tỏa và bao trùm họ. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với Phạm thiên trăm ngàn!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức… có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Chư thiên cõi Ánh Sáng […lặp lại…] chư thiên cõi Ánh Sáng Nhỏ… chư thiên cõi Ánh Sáng Không Giới Hạn… chư thiên cõi Ánh Sáng Rực Rỡ có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với chư thiên cõi Ánh Sáng Rực Rỡ!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức… có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Chư thiên cõi Đẹp Đẽ Nhỏ […lặp lại…] chư thiên cõi Đẹp Đẽ Không Giới Hạn… chư thiên cõi Đẹp Đẽ Hoàn Toàn có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với chư thiên cõi Đẹp Đẽ Hoàn Toàn!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức… có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Chư thiên cõi Quả Lớn […lặp lại…] chư thiên cõi Không Suy Giảm… chư thiên cõi Không Phiền Não… chư thiên cõi Dễ Nhìn… chư thiên cõi Nhìn Rõ… chư thiên cõi Cao Nhất có tuổi thọ dài, dung mạo đẹp đẽ, có rất nhiều hạnh phúc’. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với chư thiên cõi Cao Nhất!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức… có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Chư thiên đi đến cõi Không Gian là Vô Tận (Không vô biên xứ / ākāsānañcāyatana) có tuổi thọ dài, tồn tại lâu bền, có rất nhiều hạnh phúc’. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với chư thiên đi đến cõi Không Gian là Vô Tận!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức… có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Chư thiên đi đến cõi ‘Cái Biết’ là Vô Tận (Thức vô biên xứ / viññāṇañcāyatana) có tuổi thọ dài, tồn tại lâu bền, có rất nhiều hạnh phúc’. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với chư thiên đi đến cõi ‘Cái Biết’ là Vô Tận!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức… có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghe nói: ‘Chư thiên đi đến cõi Không Có Vật Gì (Vô sở hữu xứ / ākiñcaññāyatana) […lặp lại…] chư thiên đi đến xứ Không Phải “Có Nhận Thức”; Cũng Không Phải “Mất Nhận Thức” (Phi tưởng phi phi tưởng xứ / nevasaññānāsaññāyatana) có tuổi thọ dài, tồn tại lâu bền, có rất nhiều hạnh phúc’. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao sau khi cơ thể tan rã, sau khi chết, tôi có thể sinh ra cùng nơi với chư thiên đi đến xứ Không Phải “Có Nhận Thức”; Cũng Không Phải “Mất Nhận Thức”!’ Người ấy định hướng tâm trí đó, quyết giữ tâm trí đó, phát triển tâm trí đó. Những hoạt động và trạng thái an trú này của người ấy, được phát triển như vậy, được làm cho nhiều lên như vậy, dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó. Này các tỳ kheo, đây là con đường, đây là lộ trình dẫn đến sự tái sinh ở nơi đó.
Lại nữa, này các tỳ kheo, một tỳ kheo có niềm tin, có đạo đức… có kiến thức học hỏi… có sự cho đi… có trí tuệ. Người ấy nghĩ thế này: ‘Ôi, mong sao do cạn kiệt (đoạn tận / khaya) các nguồn ác (lậu hoặc / āsava), tôi có thể tự mình hiểu hết toàn bộ (thắng tri / abhiññā), trực tiếp chứng nghiệm (chứng ngộ / sacchikatvā), đạt đến và an trú trong sự giải thoát của tâm, sự giải thoát bằng trí tuệ không còn nguồn ác, ngay trong hiện tại!’ Người ấy do cạn kiệt các nguồn ác, tự mình hiểu hết toàn bộ, trực tiếp chứng nghiệm, đạt đến và an trú trong sự giải thoát của tâm, sự giải thoát bằng trí tuệ không còn nguồn ác, ngay trong hiện tại. Này các tỳ kheo, tỳ kheo này không tái sinh ở bất cứ đâu."
Thế Tôn đã nói những điều này. Các tỳ kheo ấy hoan hỷ, vui mừng đón nhận lời Thế Tôn dạy.
Kết thúc Kinh Tái Sinh Theo Hoạt Động Của Tâm, bài kinh thứ mười.
Kết thúc Phẩm Anupada, phẩm thứ hai.
Tóm tắt phẩm:
Anupada, Sodhana, Porisadhammo, Sevitabba, Bahudhātu, Vibhatti; Buddhassa kittināma (Cattārīsena), Ānāpāno, Kāyagato, Upapatti.