MN 108. Với Gopaka Moggallāna

(Kinh Gopakamoggallāna)

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Tôn giả A Nan đang trú tại Vương Xá, trong Trúc Lâm, nơi trú ẩn của loài sóc, không lâu sau khi Đức Thế Tôn nhập đại niết bàn (final Nibbāna - sự nhập diệt hoàn toàn của một vị Phật hay A-la-hán, chấm dứt vòng luân hồi). 1031

2. Vào lúc đó, vua A-xà-thế Vedehiputta của xứ Ma-kiệt-đà, vì nghi ngờ vua Pajjota, đang cho gia cố thành Vương Xá. 1032

3. Rồi vào buổi sáng, Tôn giả A Nan đắp y, mang bát, vào thành Vương Xá để khất thực. Sau đó, Tôn giả A Nan nghĩ: “Vẫn còn quá sớm để đi khất thực ở Vương Xá. Hay là ta đến chỗ làm việc của bà-la-môn Gopaka Moggallāna.”

4. Vậy Tôn giả A Nan đã đến chỗ làm việc của bà-la-môn Gopaka Moggallāna. Bà-la-môn Gopaka Moggallāna thấy Tôn giả A Nan từ xa đi tới liền nói: “Xin mời Tôn giả A Nan đến! Kính chào Tôn giả A Nan! Đã lâu rồi Tôn giả A Nan mới có dịp đến đây. Xin mời Tôn giả A Nan ngồi; chỗ này đã được soạn sẵn.” Tôn giả A Nan ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. [8] Bà-la-môn Gopaka Moggallāna lấy một chiếc ghế thấp, ngồi xuống một bên và hỏi Tôn giả A Nan:

5. “Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo (bhikkhu - nhà sư Phật giáo đã thọ giới cụ túc) nào duy nhất hội đủ mọi phương diện tất cả những phẩm chất mà Tôn giả Gotama, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn (accomplished and fully enlightened - A-la-hán và Chánh Đẳng Chánh Giác, người đã đạt được sự giác ngộ hoàn toàn và viên mãn) đã sở hữu không?”

“Này bà-la-môn, không có một vị tỳ kheo nào duy nhất hội đủ mọi phương diện tất cả những phẩm chất mà Đức Thế Tôn, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn đã sở hữu. Vì Đức Thế Tôn là người làm khởi sinh con đường chưa từng khởi sinh, người tạo ra con đường chưa từng được tạo ra, người tuyên thuyết con đường chưa từng được tuyên thuyết; Ngài là người biết đạo lộ (path - con đường thực hành dẫn đến giác ngộ), người tìm ra đạo lộ, người thiện xảo về đạo lộ. Nhưng các đệ tử của Ngài bây giờ đi theo đạo lộ đó và thành tựu đạo lộ ấy về sau.”

6. Nhưng cuộc thảo luận này giữa Tôn giả A Nan và bà-la-môn Gopaka Moggallāna bị gián đoạn; vì lúc đó, bà-la-môn Vassakāra, đại thần xứ Ma-kiệt-đà, 1033 trong khi giám sát công việc ở Vương Xá, đã đến gặp Tôn giả A Nan tại nơi làm việc của bà-la-môn Gopaka Moggallāna. Ông chào hỏi Tôn giả A Nan, và sau khi cuộc nói chuyện lịch sự và thân mật kết thúc, ông ngồi xuống một bên và hỏi Tôn giả A Nan: “Thưa Tôn giả A Nan, quý vị đang ngồi đây thảo luận về điều gì vậy? Và cuộc thảo luận bị gián đoạn của quý vị là về vấn đề gì?”

“Này bà-la-môn, bà-la-môn Gopaka Moggallāna đã hỏi tôi: ‘Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất hội đủ mọi phương diện tất cả những phẩm chất mà Tôn giả Gotama, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn đã sở hữu không?’ Tôi đã trả lời bà-la-môn Gopaka Moggallāna: ‘Này bà-la-môn, không có một vị tỳ kheo nào duy nhất hội đủ mọi phương diện tất cả những phẩm chất mà Đức Thế Tôn, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn đã sở hữu. Vì Đức Thế Tôn là người làm khởi sinh con đường chưa từng khởi sinh [9]… Nhưng các đệ tử của Ngài bây giờ đi theo đạo lộ đó và thành tựu đạo lộ ấy về sau.’ Đó là cuộc thảo luận của chúng tôi đã bị gián đoạn khi ngài đến.”

7. “Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất được Tôn giả Gotama chỉ định rằng: ‘Vị ấy sẽ là nơi nương tựa (refuge - nơi che chở, điểm tựa tinh thần) cho quý vị sau khi ta ra đi,’ mà quý vị hiện đang nương tựa không?”

“Này bà-la-môn, không có vị tỳ kheo nào duy nhất được Đức Thế Tôn, bậc biết và thấy, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn, chỉ định rằng: ‘Vị ấy sẽ là nơi nương tựa cho quý vị sau khi ta ra đi,’ mà chúng tôi hiện đang nương tựa.”

8. “Nhưng thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất được Tăng đoàn (Sangha - cộng đồng những người xuất gia theo Phật) chọn lựa và được một số vị trưởng lão tỳ kheo chỉ định rằng: ‘Vị ấy sẽ là nơi nương tựa của chúng ta sau khi Đức Thế Tôn ra đi,’ mà quý vị hiện đang nương tựa không?”

“Này bà-la-môn, không có vị tỳ kheo nào duy nhất được Tăng đoàn chọn lựa và được một số vị trưởng lão tỳ kheo chỉ định rằng: ‘Vị ấy sẽ là nơi nương tựa của chúng ta sau khi Đức Thế Tôn ra đi,’ mà chúng tôi hiện đang nương tựa.”

9. “Nhưng nếu quý vị không có nơi nương tựa, thưa Tôn giả A Nan, đâu là nguyên nhân cho sự hòa hợp của quý vị?” “Này bà-la-môn, chúng tôi không phải không có nơi nương tựa. Chúng tôi có nơi nương tựa; chúng tôi có Pháp (Dhamma - lời dạy của Đức Phật, chân lý) làm nơi nương tựa.”

MN 108. KINH GOPAKA MOGGALLÀNA

(Gopakamoggallàna Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Ananda trú ở Rajagaha (Vương Xá) tại Veluvana (Trúc Lâm), chỗ nuôi dưỡng các con sóc, khi Thế Tôn thị tịch không bao lâu.

Lúc bấy giờ, Vua Ajatasattu con bà Videhi nước Magadha (Ma-kiệt-đà), vì nghi ngờ Pajjota (Ðăng Quang Vương), nên cho xây kiên cố thành Rajagaha.

Tôn giả Ananda buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Rajagaha để khất thực. Rồi Tôn giả Ananda suy nghĩ: “Nay còn quá sớm để vào Rajagaha khất thực. Vậy ta hãy đi đến Bà-la-môn Gopaka Moggallana và chỗ làm việc của vị này”. Rồi Tôn giả Ananda đi đến Bà-la-môn Gopaka Moggallana và chỗ làm việc của vị này. Bà-la-môn Gopaka Moggallana thấy Tôn giả Ananda từ xa đi đến, sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Ananda:

– Hãy đến, Tôn giả Ananda! Thiện lai, Tôn giả Ananda! Ðã lâu rồi Tôn giả Ananda mới tạo được cơ hội này, tức là đến đây. Tôn giả Ananda hãy ngồi xuống, đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn.

Tôn giả Ananda ngồi xuống trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Còn Bà-la-môn Gopaka Moggallana chọn một chỗ ngồi thấp khác rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Gopaka Moggallana thưa với Tôn giả Ananda:

– Có thể chăng, một Tỷ-kheo thành tựu một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp mà Tôn giả Gotama bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đã thành tựu?

– Không thể có một Tỷ-kheo, này Bà-la-môn, thành tựu một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp mà Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đã thành tựu. Này Bà-la-môn, Thế Tôn là bậc làm khởi dậy con đường trước đây chưa được hiện khởi, làm cho biết con đường trước đây chưa từng được biết, nói lên con đường trước đây chưa từng được nói. là bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo về đạo. Và nay các đệ tử là những vị sống hành đạo và tùy hành, và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau.

Nhưng cuộc nói chuyện giữa Tôn giả Ananda và Bà-la-môn Gopaka Moggallana bị gián đoạn. Bà-la- môn Vassaka ra bậc đại thần nước Magadha đi thị sát các công sự Rajagaha (Vương Xá), đến công trường của Bà-la-môn Gopaka Moggallana, đến chỗ Tôn giả Ananda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ananda những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Vassaka ra, bậc đại thần nước Magadha thưa với Tôn giả Ananda:

– Ở đây, thưa Tôn giả Ananda, Tôn giả đang ngồi đàm luận câu chuyện gì? Và câu chuyện gì của Tôn giả bị gián đoạn?

– Này Bà-la-môn, ở đây, Bà-la-môn Gopaka Moggallana nói với tôi như sau: “Có thể có chăng, Tôn giả Ananda, một Tỷ-kheo thành tựu một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp mà Tôn giả Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đã thành tựu?” Khi được nói vậy, này Bà-la-môn, tôi nói với Bà-la-môn Gopaka Moggallana như sau: "Này Bà-la-môn, không thể có một vị Tỷ-kheo nào thành tựu một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp mà Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đã thành tựu. Này Bà-la-môn, Thế Tôn là bậc làm khởi dậy con đường trước đây chưa được hiện khởi, làm cho biết con đường trước đây chưa từng được biết, nói lên con đường trước đây chưa từng được nói, là

bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo về đạo. Và các đệ tử Ngài là những vị sống hành đạo và tùy hành đạo và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau".

– Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào được Tôn giả Gotama sắp đặt: “Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông, và các Ông nay sẽ y chỉ vị này”.

– Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo nào được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán Chánh Ðẳng Giác sắp đặt: “Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông, và các Ông sẽ y chỉ vị này”.

– Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận và một số đông các vị Tỷ- kheo Trưởng lão sắp đặt: “Vị này, sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, và các Ông nay sẽ y chỉ vị này?”

– Không có một vị Tỷ-kheo nào, này Bà-la-môn, được chúng Tăng thỏa thuận và được số đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: “Vị này, sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này”.

– Và như vậy là không có chỗ nương tựa, thưa Tôn giả Ananda, như vậy do nhân gì (Quý vị) có thể hòa hợp?

– Này Bà-la-môn, chúng tôi không phải không có chỗ nương tựa. Này Bà-la-môn, chúng tôi có chỗ nương tựa, và Pháp là chỗ nương tựa của chúng tôi.

10. “Nhưng khi ngài được hỏi: ‘Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất được Tôn giả Gotama chỉ định rằng: “Vị ấy sẽ là nơi nương tựa cho quý vị sau khi ta ra đi,” mà quý vị hiện đang nương tựa không?’ ngài đã trả lời: ‘Không có vị tỳ kheo nào như vậy… mà chúng tôi hiện đang nương tựa.’ Khi ngài được hỏi: ‘Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất được Tăng đoàn chọn lựa và được một số vị trưởng lão tỳ kheo chỉ định rằng: “Vị ấy sẽ là nơi nương tựa của chúng ta sau khi Đức Thế Tôn ra đi,” mà quý vị hiện đang nương tựa không?’ ngài đã trả lời: ‘Không có vị tỳ kheo nào như vậy…[10]…mà chúng tôi hiện đang nương tựa.’ Khi ngài được hỏi: ‘Nhưng nếu quý vị không có nơi nương tựa, thưa Tôn giả A Nan, đâu là nguyên nhân cho sự hòa hợp của quý vị?’ ngài đã trả lời: ‘Này bà-la-môn, chúng tôi không phải không có nơi nương tựa. Chúng tôi có nơi nương tựa; chúng tôi có Pháp làm nơi nương tựa.’ Vậy thưa Tôn giả A Nan, ý nghĩa của những lời này nên được hiểu như thế nào?”

"Này bà-la-môn, Đức Thế Tôn, bậc biết và thấy, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn, đã quy định giới luật tu tập cho các tỳ kheo và đã chế định giới bổn Ba-la-đề-mộc-xoa (Pātimokkha - bộ giới luật cơ bản cho tỳ kheo và tỳ kheo ni). Vào ngày Bố-tát (Uposatha day - ngày sám hối và tụng giới của Tăng đoàn, thường vào ngày rằm và cuối tháng âm lịch), tất cả chúng tôi sống phụ thuộc vào một khu vực làng xã nào đó sẽ tụ họp lại trong sự hòa hợp. Khi tụ họp, chúng tôi yêu cầu một vị biết giới bổn Ba-la-đề-mộc-xoa đọc tụng giới ấy. Nếu một vị tỳ kheo nhớ ra một điều vi phạm hoặc lỗi lầm (offence or transgression - hành vi sai trái so với giới luật) trong khi giới bổn đang được đọc tụng, chúng tôi xử lý vị ấy theo Pháp, theo cách chúng tôi đã được chỉ dạy. Không phải các bậc đáng kính xử lý chúng tôi; chính Pháp xử lý chúng tôi."1034

11. “Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất mà quý vị hiện đang tôn kính, quý trọng, ngưỡng mộ và tôn thờ, và là người mà quý vị sống nương tựa với lòng tôn kính và quý trọng không?”

“Này bà-la-môn, có một vị tỳ kheo mà chúng tôi hiện đang tôn kính, quý trọng, ngưỡng mộ và tôn thờ, và là người mà chúng tôi sống nương tựa với lòng tôn kính và quý trọng.”

12. “Nhưng khi ngài được hỏi: ‘Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất được Tôn giả Gotama chỉ định…?’ ngài đã trả lời ‘Không có vị tỳ kheo nào như vậy…’ Khi ngài được hỏi: ‘Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất được Tăng đoàn chọn lựa…?’ [11] ngài đã trả lời: ‘Không có vị tỳ kheo nào như vậy…’ Khi ngài được hỏi: ‘Thưa Tôn giả A Nan, có vị tỳ kheo nào duy nhất mà quý vị tôn kính, quý trọng, ngưỡng mộ, và tôn thờ, và là người mà quý vị sống nương tựa với lòng tôn kính và quý trọng không?’ ngài đã trả lời: ‘Có một vị tỳ kheo như vậy mà chúng tôi hiện đang tôn kính… và là người mà chúng tôi sống nương tựa với lòng tôn kính và quý trọng.’ Vậy thưa Tôn giả A Nan, ý nghĩa của những lời này nên được hiểu như thế nào?”

13. "Này bà-la-môn, có mười phẩm chất đáng tin cậy (qualities inspiring confidence - những đặc tính khiến người khác phát sinh lòng tin và kính trọng) đã được Đức Thế Tôn, bậc biết và thấy, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn, tuyên bố. Khi những phẩm chất này được tìm thấy ở bất kỳ ai trong chúng tôi, chúng tôi tôn kính, quý trọng, ngưỡng mộ và tôn thờ vị ấy, và sống nương tựa vào vị ấy với lòng tôn kính và quý trọng. Mười phẩm chất đó là gì?

10. – Khi được hỏi: “Có một vị Tỷ-kheo nào được Tôn giả Gotama sắp đặt: “Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông, và các Ông nay sẽ y chỉ vị này?””, Tôn giả trả lời: “Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo nào được Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác sắp đặt: “Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông”, và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này”. Khi được hỏi: "Có một vị Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận và một số đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: “Vị này, sau khi Thế Tôn diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, các Ông nay sẽ y chỉ vị này”. Và Tôn giả trả lời: "Không có một vị Tỷ-kheo nào, này Bà-la-môn, được chúng Tăng thỏa thuận và được số đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: “Vị này, sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này”. Khi được hỏi: “Và như vậy là không có chỗ nương tựa, thưa Tôn giả Ananda, như vậy do nhân gì, (Quý vị) có thể hòa hợp?”. Tôn giả trả lời: “Này Bà-la-môn, chúng tôi không phải không có chỗ nương tựa. Chúng tôi có chỗ nương tựa, này Bà-la-môn, và Pháp là chỗ nương tựa của chúng tôi”. Nhưng thưa Tôn giả Ananda, ý nghĩa lời nói này cần phải hiểu như thế nào?

– Này Bà-la-môn, Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đã thi thiết học pháp, đã tuyên bố giới bổn Patimokkha (Ba-la-đề-mộc-xoa) cho các Tỷ-kheo. Trong những ngày Bố-tát (Uposatha) chúng tôi cận trú ở chung một thôn điền, tất cả chúng tôi hội họp với nhau tại một chỗ; sau khi tụ họp, chúng tôi hỏi những gì đã xảy ra cho mỗi một người. Nếu trong khi hỏi nhau như vậy, có Tỷ- kheo phạm tội, phạm giới, chúng tôi bảo vị ấy làm đúng Pháp, đúng lời dạy. Thật vậy, không phải các Tôn giả xử sự chúng tôi, chính pháp xử xự chúng tôi.

– Thưa Tôn giả Ananda, có Tỷ-kheo nào mà nay Quý vị cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường, sau khi cung kính, tôn trọng, Quý vị nương tựa?

– Này Bà-la-môn, có Tỷ-kheo mà nay chúng tôi cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường, và sau khi chúng tôi cung kính, tôn trọng, chúng tôi nương tựa.

– Thưa Tôn giả Ananda, khi được hỏi: “Có một vị Tỷ-kheo nào được Tôn giả Gotama sắp đặt: “Sau khi Ta diệt độ, vị này sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông và các Ông nay sẽ y chỉ vị này?””. Và Tôn giả trả lời: “Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo nào được Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác sắp đặt: “Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông”, và chúng tôi nay y chỉ vị này”. Khi được hỏi: "Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận, được một số đông Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: “Vị này sau khi Thế Tôn diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi và các Ông nay sẽ y chỉ vị này”, và Tôn giả trả lời: “Không có một Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận, được một số đông Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: “Vị này sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi”, và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này”. Khi được hỏi: “Có một Tỷ-kheo nào, thưa Tôn giả Ananda, nay quý vị cung kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường vị ấy và sau khi cung kính, tôn trọng, quý vị an trú nương tựa vị ấy?”, và Tôn giả trả lời: “Này Bà-la-môn, có Tỷ-kheo, chúng tôi cung kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường và sau khi cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú nương tựa vị ấy”. Thưa Tôn giả Ananda, ý nghĩa lời nói ấy cần phải hiểu như thế nào?

– Này Bà-la-môn, có mười khả hỷ pháp được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tuyên bố. Giữa chúng tôi, vị nào có đầy đủ mười pháp này, chúng tôi nay cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường vị ấy; sau khi cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú, nương tựa vị ấy. Thế nào là mười?

14. (1) "Này bà-la-môn, ở đây, một vị tỳ kheo có giới hạnh (virtuous - có đạo đức, giữ gìn giới luật), vị ấy sống được thu thúc trong giới bổn Ba-la-đề-mộc-xoa, có hạnh kiểm và nơi thích hợp (conduct and resort - cách cư xử và môi trường sống/giao tiếp phù hợp) hoàn hảo, thấy sợ hãi trong những lỗi nhỏ nhặt nhất, và tự rèn luyện mình bằng cách thực hành các điều học (training precepts - các quy tắc rèn luyện đạo đức).

15. (2) "Vị ấy đã học nhiều, nhớ những gì đã học, và củng cố những gì đã học. Những lời dạy tốt đẹp ở phần đầu, tốt đẹp ở phần giữa, và tốt đẹp ở phần cuối, có ý nghĩa và lời văn đúng đắn, và khẳng định một đời sống phạm hạnh (holy life - đời sống trong sạch, thanh tịnh, hướng đến giải thoát) hoàn toàn viên mãn và trong sạch – những lời dạy như vậy vị ấy đã học nhiều, ghi nhớ, thuộc lòng, tìm hiểu bằng tâm trí, và thâm nhập tốt bằng trí kiến.

16. (3) "Vị ấy biết đủ với y phục, vật thực khất thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh (robes, almsfood, resting place, and medicinal requisites - tứ sự cúng dường cần thiết cho đời sống xuất gia).

17. (4) "Vị ấy đạt được tùy ý muốn, không khó khăn hay trở ngại, bốn tầng thiền (jhānas - các trạng thái thiền định sâu sắc) tạo thành tâm cao thượng (higher mind - trạng thái tâm phát triển qua thiền định) và mang lại sự trú ngụ an lạc (pleasant abiding - trạng thái sống thoải mái, dễ chịu trong hiện tại) ngay trong hiện tại.

18. (5) "Vị ấy vận dụng được các loại thần thông (supernormal power - những năng lực phi thường) khác nhau: từ một thân hiện ra nhiều thân; từ nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình và biến mất; đi xuyên qua tường, qua thành lũy, qua núi không bị cản trở như đi trong hư không; độn thổ và trồi lên khỏi mặt đất như ở trong nước; đi trên mặt nước không chìm như đi trên đất liền; [12] ngồi kiết già, bay đi trong không gian như chim; dùng tay chạm và vuốt mặt trăng, mặt trời dù chúng có uy lực và hùng mạnh đến đâu; vận dụng thân thể quyền năng đến tận cõi Phạm thiên (Brahma-world - các cõi trời cao trong vũ trụ quan Phật giáo).

19. (6) "Với thiên nhĩ thông (divine ear element - khả năng nghe được âm thanh ở xa, cả cõi người và cõi trời), thanh tịnh và vượt xa tai người thường, vị ấy nghe được cả hai loại âm thanh, của trời và của người, dù xa hay gần.

20. (7) "Vị ấy hiểu được tâm của các chúng sinh khác, của những người khác, bằng cách bao trùm chúng bằng tâm của chính mình (tha tâm thông - understanding the minds of other beings - khả năng biết được tâm niệm của người khác). Vị ấy hiểu tâm bị tham chi phối là tâm bị tham chi phối và tâm không bị tham chi phối là tâm không bị tham chi phối; vị ấy hiểu tâm bị sân chi phối là tâm bị sân chi phối và tâm không bị sân chi phối là tâm không bị sân chi phối; vị ấy hiểu tâm bị si chi phối là tâm bị si chi phối và tâm không bị si chi phối là tâm không bị si chi phối; vị ấy hiểu tâm co rút là tâm co rút và tâm tán loạn là tâm tán loạn; vị ấy hiểu tâm cao thượng là tâm cao thượng và tâm không cao thượng là tâm không cao thượng; vị ấy hiểu tâm hữu hạn là tâm hữu hạn và tâm vô thượng là tâm vô thượng; vị ấy hiểu tâm định tĩnh là tâm định tĩnh và tâm không định tĩnh là tâm không định tĩnh; vị ấy hiểu tâm giải thoát là tâm giải thoát và tâm không giải thoát là tâm không giải thoát.

21. (8) "Vị ấy nhớ lại nhiều kiếp sống quá khứ của mình (túc mạng thông - recollection of past lives - khả năng nhớ lại các kiếp sống trước), nghĩa là, một kiếp, hai kiếp…(như Kinh 51, §24)…Như vậy, với các khía cạnh và chi tiết, vị ấy nhớ lại nhiều kiếp sống quá khứ của mình.

22. (9) "Với thiên nhãn thông (divine eye - khả năng nhìn thấy các chúng sinh tái sinh và hiểu nghiệp báo của họ), thanh tịnh và vượt xa mắt người thường, vị ấy thấy các chúng sinh chết đi và tái sinh, hạ liệt và cao sang, xinh đẹp và xấu xí, may mắn và bất hạnh, và vị ấy hiểu chúng sinh tiếp diễn như thế nào tùy theo hành động (nghiệp) của họ.

23. (10) "Bằng cách tự mình chứng ngộ với thắng trí (direct knowledge - sự hiểu biết trực tiếp, không qua trung gian), vị ấy ngay trong hiện tại chứng đạt và an trú trong tâm giải thoát (deliverance of mind - sự giải thoát khỏi các phiền não về mặt tâm lý, cảm xúc) và tuệ giải thoát (deliverance by wisdom - sự giải thoát nhờ trí tuệ, sự hiểu biết đúng đắn) không còn lậu hoặc (taintless - không còn các ô nhiễm tinh thần) với sự đoạn trừ các lậu hoặc (destruction of the taints - sự chấm dứt hoàn toàn các ô nhiễm tinh thần).

“Này bà-la-môn, đó là mười phẩm chất đáng tin cậy đã được Đức Thế Tôn, bậc biết và thấy, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn, tuyên bố. Khi những phẩm chất này được tìm thấy ở bất kỳ ai trong chúng tôi, chúng tôi tôn kính, quý trọng, ngưỡng mộ và tôn thờ vị ấy, và sống nương tựa vào vị ấy với lòng tôn kính và quý trọng.” [13]

24. Khi nghe vậy, bà-la-môn Vassakāra, đại thần xứ Ma-kiệt-đà, nói với tướng quân Upananda: “Thưa tướng quân, ngài nghĩ sao? Khi những bậc đáng kính này tôn kính người đáng tôn kính, quý trọng người đáng quý trọng, ngưỡng mộ người đáng ngưỡng mộ, và tôn thờ người đáng tôn thờ, chắc chắn họ tôn kính người đáng tôn kính… và tôn thờ người đáng tôn thờ. Vì nếu những bậc đáng kính này không tôn kính, quý trọng, ngưỡng mộ và tôn thờ một người như vậy, thì họ có thể tôn kính, quý trọng, ngưỡng mộ và tôn thờ ai, và họ có thể sống nương tựa vào ai với lòng tôn kính và quý trọng?”

Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo có giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, sau khi thọ trì, học tập trong các học pháp.

Vị ấy là bậc đa văn, thọ trì những điều đã nghe, cất chứa những điều đã nghe; những pháp nào sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với nghĩa, với văn, nói lên Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy đều được nghe nhiều, được thọ trì, được lời nói làm cho quen thuộc, được ý tư niệm, được chánh kiến khéo ngộ nhập.

Vị ấy biết đủ đối với các vật thực dụng như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.

Vị ấy là người tùy theo ý muốn, không có khó khăn, không có mệt nhọc, chứng được bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm hiện tại lạc trú.

Vị ấy thực hiện các loại thần thông sai biệt, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân, hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua tường, qua núi, như đi ngang hư không; độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như ở trong nước; đi trên nước không chìm như trên đất liền; ngồi kiết- già đi trên hư không như chim có cánh; với bàn tay, vị ấy chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể tự thân bay đến Phạm thiên.

Vị ấy với thiên nhĩ thuần tịnh siêu nhân, nghe được âm thanh của chư Thiên và loài người, gần cũng như xa.

Sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh, tâm loài Người với tâm của mình, vị ấy được biết như sau: Tâm có tham, biết tâm có tham. Tâm không tham, biết tâm không tham. Tâm có sân, biết tâm có sân. Tâm không sân, biết tâm không sân. Tâm có si, biết tâm có si. Tâm không si, biết tâm không si. Tâm chuyên chú, biết tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, biết tâm tán loạn. Ðại hành tâm, biết là đại hành tâm; không phải đại hành tâm, biết không phải đại hành tâm. Tâm chưa vô thượng, biết tâm chưa vô thượng. Tâm vô thượng, biết tâm vô thượng. Tâm Thiền định, biết tâm Thiền định. Tâm không Thiền định, biết tâm không Thiền định. Tâm giải thoát, biết tâm giải thoát. Tâm không giải thoát, biết tâm không giải thoát.

(Vị ấy) nhớ đến các đời sống quá khứ như một đời, hai đời… nhớ đến các đời sống quá khứ.

Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy biết, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

Với sự đoạn diệt các lậu hoặc, sau khi với thượng trí đã chứng ngộ, vị ấy chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

Này Bà-la-môn, mười pháp khả hỷ này đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác nói lên giữa chúng tôi. Vị nào có đầy đủ mười pháp này, chúng tôi nay cung kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường vị ấy; sau khi cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú, nương tựa vị ấy.

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Vassakara (Vũ Thế), đại thần nước Magadha, nói với tướng quân Upananda:

– Tướng quân nghĩ thế nào? Nếu là như vậy, này tướng quân, những vị Tôn giả này cung kính những ai đáng cung kính, tôn trọng những ai đáng tôn trọng, lễ bái những ai đáng lễ bái, cúng dường những ai đáng cúng dường; thời chắc chắn những Tôn giả này cung kính những ai đáng cung kính, tôn trọng những ai đáng tôn trọng, lễ bái những ai đáng lễ bái, cúng dường những ai đáng cúng dường. Và nếu những Tôn giả ấy không cung kính, không tôn trọng, không lễ bái, không cúng dường (Tỷ-kheo) này, thời những Tôn giả ấy cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường ai?

25. Sau đó, bà-la-môn Vassakāra, đại thần xứ Ma-kiệt-đà, hỏi Tôn giả A Nan: “Hiện nay Tôn giả A Nan đang trú ở đâu?”

“Này bà-la-môn, hiện tôi đang trú ở Trúc Lâm.”

“Thưa Tôn giả A Nan, tôi hy vọng rằng Trúc Lâm là nơi dễ chịu, yên tĩnh và không bị tiếng ồn làm phiền, với không khí ẩn dật, xa lánh mọi người, thuận lợi cho việc tĩnh tu.”

“Quả thực, này bà-la-môn, Trúc Lâm là nơi dễ chịu… thuận lợi cho việc tĩnh tu là nhờ có những người bảo hộ như ngài.”

“Quả thực, thưa Tôn giả A Nan, Trúc Lâm là nơi dễ chịu… thuận lợi cho việc tĩnh tu là nhờ có những bậc đáng kính là những người hành thiền và tu tập thiền định. Các bậc đáng kính là những người hành thiền và tu tập thiền định. Có một lần, thưa Tôn giả A Nan, Tôn giả Gotama đang trú tại Vesālī trong Giảng đường có mái nhọn ở Đại Lâm. Khi đó tôi đã đến đó và tiếp cận Tôn giả Gotama, và Ngài đã thuyết giảng về thiền định bằng nhiều cách. Tôn giả Gotama là một người hành thiền và tu tập thiền định, và Ngài đã tán thán mọi loại thiền định.”

Rồi Bà-la-môn Vassakara, vị đại thần nước Magadha, thưa với Tôn giả Ananda:

– Tôn giả Ananda nay trú tại đâu?

– Này Bà-la-môn, tôi trú ở Veluvana (Trúc Lâm).

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Veluvana là một chỗ khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được che khỏi gió, xa lánh dân cư đông đúc, thích hợp Thiền tịnh?

– Thật vậy, này Bà-la-môn, Veluvana (Trúc Lâm) là một khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được che khỏi gió, xa cách dân cư đông đúc, thích hợp Thiền tịnh, xứng đáng với những vị hộ trì và thủ hộ như Ngài.

– Thật vậy, thưa Tôn giả Ananda, Veluvana là một chỗ khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được che khỏi gió, xa lánh dân cư đông đúc, thích hợp Thiền tịnh, xứng đáng với những người tu Thiền và tánh thiên về Thiền định như quý vị Tôn giả. Và chư vị Tôn giả là những vị tu Thiền và tánh thiên về Thiền định. Thưa Tôn giả Ananda, một thời Tôn giả Gotama ở tại Vesali, Ðại Lâm, ở Kutagarasala (Trùng Các giảng đường). Rồi, thưa Tôn giả Ananda, tôi đi đến Mahavana (Ðại Lâm), Kutagarasala, đến Tôn giả Gotama. Ở đấy, Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện nói về Thiền định luận. Tôn giả Gotama thật là vị tu Thiền và tánh thiên về Thiền định. Và Tôn giả Gotama tán thán tất cả Thiền định.

26. "Này bà-la-môn, Đức Thế Tôn không tán thán mọi loại thiền định, cũng không chỉ trích mọi loại thiền định. Loại [14] thiền định nào Đức Thế Tôn không tán thán? Này bà-la-môn, ở đây, có người sống với tâm bị ám ảnh bởi tham dục (sensual lust - một trong năm triền cái, sự ham muốn, luyến ái đối với các đối tượng của giác quan), là nạn nhân của tham dục, và không hiểu đúng như thật lối thoát khỏi tham dục đã khởi sinh. Trong khi nuôi dưỡng tham dục bên trong, người ấy thiền định, tiền thiền định, ngoại thiền định, và tà thiền định. 1035 Người ấy sống với tâm bị ám ảnh bởi sân hận (ill will - một trong năm triền cái, sự tức giận, ác ý, chống đối), là nạn nhân của sân hận… với tâm bị ám ảnh bởi hôn trầm và thụy miên (sloth and torpor - một trong năm triền cái, sự lười biếng, uể oải của tâm và sự buồn ngủ, rã rời của thân), là nạn nhân của hôn trầm và thụy miên… với tâm bị ám ảnh bởi trạo cử và hối quá (restlessness and remorse - một trong năm triền cái, sự phóng dật, không yên của tâm và sự hối hận, ăn năn), là nạn nhân của trạo cử và hối quá… với tâm bị ám ảnh bởi nghi ngờ (doubt - một trong năm triền cái, sự hoài nghi, thiếu niềm tin), là nạn nhân của nghi ngờ, và không hiểu đúng như thật lối thoát khỏi nghi ngờ đã khởi sinh. Trong khi nuôi dưỡng nghi ngờ bên trong, người ấy thiền định, tiền thiền định, ngoại thiền định, và tà thiền định. Đức Thế Tôn không tán thán loại thiền định đó.

27. “Và loại thiền định nào Đức Thế Tôn tán thán? Này bà-la-môn, ở đây, hoàn toàn ly dục, ly các trạng thái bất thiện (unwholesome states - các trạng thái tâm tiêu cực, có hại), một vị tỳ kheo chứng đạt và an trú trong tầng thiền thứ nhất… Với sự lắng dịu của tầm và tứ (applied and sustained thought - sự hướng tâm đến đối tượng và sự duy trì tâm trên đối tượng), vị ấy chứng đạt và an trú trong tầng thiền thứ hai… Với sự phai nhạt của hỷ (rapture - niềm vui, sự phấn khởi trong thiền định)… vị ấy chứng đạt và an trú trong tầng thiền thứ ba… Với sự từ bỏ lạc và khổ… vị ấy chứng đạt và an trú trong tầng thiền thứ tư… Đức Thế Tôn tán thán loại thiền định đó.”

28. “Dường như, thưa Tôn giả A Nan, Tôn giả Gotama đã khiển trách loại thiền định đáng bị khiển trách và tán thán loại thiền định đáng được tán thán. Và bây giờ, thưa Tôn giả A Nan, chúng tôi xin phép đi. Chúng tôi bận rộn và có nhiều việc phải làm.”

“Này bà-la-môn, bây giờ là lúc ngài làm những gì ngài thấy phù hợp.” [15]

Sau đó, bà-la-môn Vassakāra, đại thần xứ Ma-kiệt-đà, hoan hỷ và vui mừng với những lời của Tôn giả A Nan, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về.

29. Rồi, ngay sau khi ông ấy rời đi, bà-la-môn Gopaka Moggallāna nói với Tôn giả A Nan: “Tôn giả A Nan vẫn chưa trả lời điều chúng tôi đã hỏi.”

“Chẳng phải chúng tôi đã nói với ông rồi sao, này bà-la-môn: ‘Này bà-la-môn, không có một vị tỳ kheo nào duy nhất hội đủ mọi phương diện tất cả những phẩm chất mà Đức Thế Tôn, bậc xứng đáng, bậc giác ngộ hoàn toàn đã sở hữu. Vì Đức Thế Tôn là người làm khởi sinh con đường chưa từng khởi sinh, người tạo ra con đường chưa từng được tạo ra, người tuyên thuyết con đường chưa từng được tuyên thuyết; Ngài là người biết đạo lộ, người tìm ra đạo lộ, người thiện xảo về đạo lộ. Nhưng các đệ tử của Ngài bây giờ đi theo đạo lộ đó và thành tựu đạo lộ ấy về sau’?”

– Này Bà-la-môn, Thế Tôn ấy không tán thán tất cả Thiền định, không không tán thán tất cả Thiền định. Và này Bà-la-môn, loại Thiền định nào Thế Tôn ấy không tán thán? Ở đây, này Bà-la-môn, một số vị sống với tâm thấm nhuần dục tham, bị dục tham chi phối, và không như thật biết sự giải thoát khỏi dục tham đã được khởi lên. Vị ấy lấy dục tham làm đối tượng tối hậu. Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập. Vị ấy sống với tâm thấm nhuần sân hận, bị sân hận chi phối, và không như thật biết sự giải thoát khỏi sân hận đã được khởi lên. Vị ấy lấy sân hận làm đối tượng tối hậu, Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập. Vị ấy sống với tâm thấm nhuần hôn trầm thụy miên, bị hôn trầm thụy miên chi phối, và không như thật biết sự giải thoát khỏi hôn trầm thụy miên đã được khởi lên. Vị ấy lấy hôn trầm thụy miên làm đối tượng tối hậu, Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập. Vị ấy sống với tâm thấm nhuần trạo hối, bị trạo hối chi phối và không như thật biết sự giải thoát khỏi tạo hối đã được khởi lên. Vị ấy lấy trạo hối làm đối tượng tối hậu, Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập. Vị ấy sống với tâm thấm nhuần nghi hoặc, bị nghi hoặc chi phối và không như thật biết sự giải thoát khỏi nghi hoặc đã được khởi lên. Vị ấy lấy nghi hoặc làm đối tượng tối hậu, Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập. Này Bà-la- môn, Thế Tôn ấy không tán thán loại Thiền định như vậy.

Và này Bà-la-môn, loại Thiền định nào Thế Tôn ấy tán thán? Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm, chứng và trú Thiền thứ ba, Thiền thứ tư. Này Bà-la-môn, loại Thiền như vậy, Thế Tôn ấy tán thán.

– Thật vậy, thưa Tôn giả Ananda, Tôn giả Gotama khiển trách Thiền đáng được khiển trách, tán thán Thiền đáng được tán thán. Nay thưa Tôn giả Ananda, chúng tôi phải đi. Chúng tôi có những việc, có nhiều phận sự phải làm.

– Này Bà-la-môn, hãy làm gì Bà-la-môn nghĩ là hợp thời.

Rồi Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha, hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Ananda giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi Bà-la-môn Gopaka Moggalana, khi Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha đi không bao lâu, thưa với Tôn giả Ananda:

– Nếu chúng tôi không hỏi Tôn giả Ananda thời Tôn giả Ananda đã không trả lời.

– Này Bà-la-môn, có phải chúng tôi đã nói với Ông: “Không có một Tỷ-kheo nào, này Bà-la-môn, thành tựu mười pháp ấy một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ, những pháp mà Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác đã thành tựu. Này Bà-la-môn, vị Thế Tôn ấy là bậc làm cho khởi dậy con đường trước đây chưa từng được hiện khởi, làm cho biết con đường trước đây chưa từng được biết, nói lên con đường trước đây chưa từng được nói; là bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo về đạo. Và nay các đệ tử Ngài là những vị sống hành đạo và tùy hành đạo, và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau”.

-ooOoo-