MN 102. Năm và Ba

(Kinh Pañcattaya)

1. Tôi nghe như vầy. 935 Một thời Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong Vườn Jeta, Tu viện của Anāthapiṇḍika. Tại đó, Ngài gọi các vị tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư): “Này các Tỳ kheo.” - “Bạch Thế Tôn,” họ đáp lời. Đức Thế Tôn nói điều này:

(NHỮNG SUY ĐOÁN VỀ TƯƠNG LAI)

2. "Này các Tỳ kheo, có những vị sa môn và bà la môn suy đoán về tương lai và chấp giữ các quan điểm về tương lai, họ khẳng định nhiều luận thuyết giáo lý khác nhau liên quan đến tương lai.

(I) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã (self-atman-cái tôi) sau khi chết là có tưởng (percipient-có tri giác, có nhận thức) và không bị tổn hại (unimpaired-không hư hoại, còn nguyên vẹn).’ 936

(II) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã sau khi chết là không có tưởng (non-percipient-không có tri giác, không có nhận thức) và không bị tổn hại.’

(III) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã sau khi chết là không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng (neither percipient nor non-percipient-không phải có tri giác cũng không phải không có tri giác) và không bị tổn hại.’

(IV) Hoặc họ mô tả sự đoạn diệt, hủy diệt, và tuyệt diệt (annihilation, destruction, extermination - sự chấm dứt hoàn toàn, không còn tồn tại) của một chúng sinh hiện hữu (existing being-một sinh vật đang tồn tại) [khi chết].

(V) Hoặc một số khẳng định Niết bàn ngay trong hiện tại (Nibbāna here and now - sự giải thoát cuối cùng có thể đạt được ngay trong đời này).

"Như vậy (a) họ hoặc mô tả một tự ngã hiện hữu không bị tổn hại sau khi chết; (b) hoặc họ mô tả sự đoạn diệt, hủy diệt, và tuyệt diệt của một chúng sinh hiện hữu [khi chết]; © hoặc họ khẳng định Niết bàn ngay trong hiện tại. Như vậy, những [quan điểm] này từ năm trở thành ba, và từ ba trở thành năm. Đây là tóm tắt của ‘năm và ba.’

MN 102. KINH NĂM & BA

(Pancattaya Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tại tu viện ông Anathapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo” -“Thưa vâng, bạch Thế Tôn”. Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

Luận bàn về tương lai

– Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn về tương lai, thảo luận về tương lai, y cứ vào tương lai, tuyên bố nhiều quan điểm sai khác. Ở đây, một số tuyên bố: “Sau khi chết, tự ngã không bệnh, có tưởng”. Ở đây, một số tuyên bố: “Sau khi chết, tự ngã không bệnh, không tưởng”. Ở đây một số tuyên bố: “Sau khi chết, tự ngã không bệnh, phi tưởng và phi phi tưởng”. Hay họ chủ trương đoạn diệt hủy hoại, tiêu diệt của loài hữu tình hiện đang sanh tồn. Hay một số lại tuyên bố về hiện tại Niết-bàn.

Như vậy, họ chủ trương sau khi chết, tự ngã tồn tại không bệnh. Hay họ chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, tiêu diệt của loài hữu tình hiện đang sanh tồn. Hay một số lại tuyên bố hiện tại Niết-bàn. Như vậy, những chủ thuyết này, sau khi thành năm trở lại thành ba, sau khi thành ba, trở lại thành năm. Ðây là sự tổng thuyết năm và ba.

3. (I) "Trong đó, này các Tỳ kheo, những vị sa môn và bà la môn [229] mô tả tự ngã là có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, họ mô tả một tự ngã như vậy, có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, là: thuộc vật chất (material-có hình thể, thuộc về sắc pháp);

hoặc phi vật chất (immaterial-không có hình thể, thuộc về danh pháp);

hoặc vừa thuộc vật chất vừa phi vật chất;

hoặc không thuộc vật chất cũng không phi vật chất;

hoặc tưởng về sự đồng nhất (percipient of unity - nhận thức về tính một);

hoặc tưởng về sự đa dạng (percipient of diversity - nhận thức về tính nhiều);

hoặc tưởng về sự giới hạn (percipient of the limited - nhận thức về tính hữu hạn);

hoặc tưởng về sự vô lượng (percipient of the immeasurable - nhận thức về tính vô hạn). 937

Hoặc nữa, trong số ít những người vượt xa hơn điều này, một số khẳng định biến xứ thức (consciousness-kasina - đề mục thiền định quán về thức là vô biên), vô lượng và bất động, [là tự ngã]. 938

4. "Như Lai, này các Tỳ kheo, hiểu điều này như sau: 'Những vị sa môn và bà la môn thiện lành kia mô tả tự ngã là có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, họ mô tả một tự ngã như vậy là thuộc vật chất… hoặc họ mô tả nó là tưởng về sự vô lượng. Hoặc nữa, [230] vì tưởng rằng “không có gì” được tuyên bố là thanh tịnh nhất, tối thượng, tốt đẹp nhất và không gì vượt qua trong số các tưởng đó - dù là tưởng về sắc hay vô sắc, về giới hạn hay vô lượng 939 - một số khẳng định Vô sở hữu xứ (base of nothingness - tầng thiền định Vô sắc giới thứ ba, nơi đối tượng là sự không có gì), vô lượng và bất động, [là tự ngã]. Điều đó là pháp hữu vi (conditioned-các pháp do duyên sinh, có điều kiện) và thô thiển (gross-không vi tế, còn nặng nề), nhưng có sự chấm dứt các hành (cessation of formations - sự dừng lại của các pháp hữu vi, các yếu tố tạo tác nghiệp).’ Khi biết rõ ‘Có cái này’, thấy được sự thoát ly (escape-lối thoát khỏi khổ đau, phiền não) khỏi nó, Như Lai đã vượt qua (gone beyond-đã siêu việt, không còn bị ràng buộc) nó. 940

5. (II) "Trong đó, này các Tỳ kheo, những vị sa môn và bà la môn mô tả tự ngã là không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, họ mô tả một tự ngã như vậy, không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, là:

thuộc vật chất;

hoặc phi vật chất;

hoặc vừa thuộc vật chất vừa phi vật chất;

hoặc không thuộc vật chất cũng không phi vật chất. 941

6. "Trong đó, này các Tỳ kheo, những vị này chỉ trích những vị sa môn và bà la môn mô tả tự ngã là có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết. Tại sao vậy? Bởi vì họ nói: ‘Tưởng là một căn bệnh, tưởng là một khối u, tưởng là một mũi tên; đây mới là an tịnh, đây mới là cao thượng, đó là, không có tưởng.’

7. "Như Lai, này các Tỳ kheo, hiểu điều này như sau: 'Những vị sa môn và bà la môn thiện lành kia mô tả tự ngã là không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, họ mô tả một tự ngã như vậy, không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, là thuộc vật chất… hoặc không thuộc vật chất cũng không phi vật chất. Bất kỳ sa môn hay bà la môn nào có thể nói rằng: “Ngoài sắc pháp, ngoài cảm thọ, ngoài tưởng, ngoài các hành (formations-sankhāra-các yếu tố tạo tác, nghiệp), tôi sẽ mô tả sự đến và đi của thức, sự diệt mất và tái sinh của nó, sự tăng trưởng, gia tăng và trưởng thành của nó” - điều đó là không thể. 942 Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có [231] sự chấm dứt các hành.’ Khi biết rõ ‘Có cái này’, thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó.

8. (III) "Trong đó, này các Tỳ kheo, những vị sa môn và bà la môn mô tả tự ngã là không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, họ mô tả một tự ngã như vậy, không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, là:

thuộc vật chất;

hoặc phi vật chất;

hoặc vừa thuộc vật chất vừa phi vật chất;

hoặc không thuộc vật chất cũng không phi vật chất. 943

9. "Trong đó, này các Tỳ kheo, những vị này chỉ trích những vị sa môn và bà la môn thiện lành mô tả tự ngã là có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, và họ chỉ trích những vị sa môn và bà la môn thiện lành mô tả tự ngã là không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết. Tại sao vậy? Bởi vì họ nói: ‘Tưởng là một căn bệnh, tưởng là một khối u, tưởng là một mũi tên, và không có tưởng là sự mê muội (stupefaction-trạng thái đờ đẫn, không nhận biết); 944 đây mới là an tịnh, đây mới là cao thượng, đó là, Phi tưởng phi phi tưởng xứ (neither-perception-nor-non-perception - tầng thiền định Vô sắc giới cao nhất).’

10. "Như Lai, này các Tỳ kheo, hiểu điều này như sau: 'Những vị sa môn và bà la môn thiện lành kia mô tả tự ngã là không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, họ mô tả một tự ngã như vậy, không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, là thuộc vật chất… hoặc không thuộc vật chất cũng không phi vật chất. Nếu bất kỳ sa môn hay bà la môn nào mô tả việc nhập vào tầng thiền này xảy ra thông qua một mức độ các hành liên quan đến những gì được thấy, nghe, cảm nhận và nhận biết, điều đó được tuyên bố là một tai họa cho việc nhập vào tầng thiền này. 945 [232] Đối với tầng thiền này, người ta tuyên bố, không thể đạt được như một sự chứng đắc còn các hành (attainment with formations - sự đạt được trạng thái thiền định khi các yếu tố tạo tác vẫn còn hoạt động); tầng thiền này, người ta tuyên bố, phải đạt được như một sự chứng đắc còn dư sót các hành (attainment with a residue of formations - sự đạt được trạng thái thiền định khi các yếu tố tạo tác chỉ còn lại một phần rất nhỏ). 946 Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có sự chấm dứt các hành.’ Khi biết rõ ‘Có cái này’, thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, {#3} không bệnh, các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy hoặc chủ trương sau khi chết tự ngã có sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc và không không sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương tự ngã hoặc nhất tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc dị tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương tự ngã sau khi chết hoặc thiểu tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc vô lượng tưởng, có tưởng, không bệnh. Nhưng có một số tuyên bố thức biến này (vinnanakasina) khi vượt qua khỏi (upativattatam) trở thành vô lượng, bất động.

Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: “Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc có sắc và không sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc không sắc và không không sắc, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc nhứt tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc di tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc thiểu tưởng, có tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc vô lượng tưởng, có tưởng, không bệnh. Hay (Như Lai biết) loại tưởng nào trong các loại tưởng ấy được xưng là thanh tịnh, tối thắng, đệ nhất, vô thượng, tức là sắc tưởng, tức là vô sắc tưởng, tức là nhứt tưởng, tức là dị tưởng. Nói rằng: “vô sở hữu”, một số tuyên bố Vô sở hữu xứ là vô lượng, bất động. Biết rằng cái này thuộc hữu vi, là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt) này, Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi)”.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không

tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc không tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc không sắc, không tưởng, không bệnh. Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết tự ngã hoặc cũng không sắc, không không sắc, không tưởng không bệnh.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, vô bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? Họ nói rằng: “Tưởng là bệnh hoạn, tưởng là mụt nhọt, tưởng là mũi tên; đây là tịch tịnh, thù diệu tức là vô tưởng”.

Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: “Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã là không tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, không tưởng, không bệnh; Các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, không tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa- môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không có sắc, không không sắc, không tưởng, không bệnh”. Này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào nói như sau: “Ngoài sắc, ngoài thọ, ngoài tưởng, ngoài hành, ngoài thức, ta sẽ chủ trương sự lai, vãng, tử, sanh, tăng trưởng, tăng thịnh, hay tăng đại”; sự tình không có như vậy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt) này, Như Lai thấy sự giải thoát (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

Ở đây, này các Tỷ-kheo những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết tự ngã là Phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, không không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh.

Ở đây này các Tỷ-kheo, các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy; các Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? (Họ nói rằng): “Tưởng là bệnh hoạn, tưởng là mụt nhọt, tưởng là mũi tên, không tưởng là si ám. Ðây là tịch tịnh, thù diệu, tức là phi tưởng phi phi tưởng”.

Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: “Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã là phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh, các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã hoặc có sắc và không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh; các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy chủ trương sau khi chết, tự ngã là không có sắc, không không sắc, phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh”.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sự thành tựu của xứ này (ayatana) chỉ nhờ những hành có thể thấy được, nghe được, tư duy được, ý thức được; đây được xưng, này các Tỷ-kheo, là tổn hại cho sự thành tựu xứ (ayatana) này. Vì rằng, này các Tỷ-kheo, xứ này không được xưng là có thể đạt thành nhờ sự thành tựu hữu hành (sasankhara), mà này các Tỷ-kheo, xứ này được xưng là có thể đạt thành nhờ sự thành tựu không có hành nào còn lại. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

11. (IV) "Trong đó, này các Tỳ kheo, những vị sa môn và bà la môn mô tả sự đoạn diệt, hủy diệt, và tuyệt diệt của một chúng sinh hiện hữu [khi chết] 947 chỉ trích những vị sa môn và bà la môn thiện lành mô tả tự ngã là có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, và họ chỉ trích những vị sa môn và bà la môn thiện lành mô tả tự ngã là không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết, và họ chỉ trích những vị sa môn và bà la môn thiện lành mô tả tự ngã là không phải có tưởng cũng không phải không có tưởng và không bị tổn hại sau khi chết. Tại sao vậy? Tất cả những vị sa môn và bà la môn thiện lành này, vội vã lao tới, khẳng định sự chấp thủ (clinging-upādāna-sự bám víu, dính mắc) của họ như sau: ‘Chúng ta sẽ như thế này sau khi chết, chúng ta sẽ như thế này sau khi chết.’ Giống như một thương gia đi chợ nghĩ: ‘Nhờ cái này, cái kia sẽ là của ta; với cái này, ta sẽ có được cái kia’; cũng vậy, những vị sa môn và bà la môn thiện lành này có vẻ giống như những thương gia khi họ tuyên bố: ‘Chúng ta sẽ như thế này sau khi chết, chúng ta sẽ như thế này sau khi chết.’

12. "Như Lai, này các Tỳ kheo, hiểu điều này như sau: 'Những vị sa môn và bà la môn thiện lành kia mô tả sự đoạn diệt, hủy diệt, và tuyệt diệt của một chúng sinh hiện hữu [khi chết], do sợ hãi thân kiến (personality-sakkāya-quan điểm sai lầm về một cái tôi thường hằng trong năm uẩn) và ghê tởm thân kiến, cứ chạy vòng quanh chính cái thân kiến đó. 948 Giống như một con chó bị buộc dây vào một cột trụ vững chắc [233] cứ chạy vòng quanh chính cái cột trụ đó; cũng vậy, những vị sa môn và bà la môn thiện lành này, do sợ hãi thân kiến và ghê tởm thân kiến, cứ chạy vòng quanh chính cái thân kiến đó. Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có sự chấm dứt các hành.’ Khi biết rõ ‘Có cái này’, thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó.

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, diệt tận của {#11} loại hữu tình hiện đang sinh tồn. Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã có tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Còn những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã không tưởng không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Còn những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sau khi chết, tự ngã phi tưởng phi phi tưởng, không bệnh, một số phỉ báng các vị ấy. Vì sao vậy? Tất cả những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này hướng thượng tuyên bố có chấp trước: “Ðời sau chúng ta sẽ hiện hữu, đời sau chúng ta sẽ hiện hữu”. Ví như một người lái buôn đi buôn bán nghĩ rằng: “Từ đây ta sẽ có vật này, ta sẽ được vật này từ cái này”. Cũng vậy, những vị Sa- môn, Bà-la-môn này, chúng ta nghĩ rằng, cũng giống như những người lái buôn khi các vị này nói: “Ðời sau chúng ta sẽ hiện hữu, đời sau chúng ta sẽ hiện hữu”.

Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết được: “Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này chủ trương đoạn diệt, hủy hoại, diệt tận, loại hữu tình hiện đang sinh tồn, những vị ấy sợ hãi tự thân, yếm ly tự thân, chỉ chạy theo và chạy vòng quanh tự thân”. Ví như một con chó bị dây cột vào một cột trụ hay cây cột vững chắc, chạy theo và chạy vòng tròn cột trụ hay cây cột ấy. Cũng vậy, các Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy sợ hãi tự thân, yếm ly tự thân, chỉ biết chạy theo và chạy vòng quanh tự thân. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi), và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

13. "Này các Tỳ kheo, bất kỳ sa môn hay bà la môn nào suy đoán về tương lai và chấp giữ các quan điểm về tương lai, khẳng định nhiều luận thuyết giáo lý khác nhau liên quan đến tương lai, tất cả đều khẳng định năm cơ sở này hoặc một cơ sở nào đó trong số chúng. 949

(NHỮNG SUY ĐOÁN VỀ QUÁ KHỨ)

14. "Này các Tỳ kheo, có những vị sa môn và bà la môn suy đoán về quá khứ và chấp giữ các quan điểm về quá khứ, họ khẳng định nhiều luận thuyết giáo lý khác nhau liên quan đến quá khứ.

(1) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới là thường hằng (eternal-tồn tại mãi mãi, không thay đổi): chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’ 950

(2) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới là vô thường (not eternal-không tồn tại mãi mãi, luôn thay đổi): chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’ 951 (3) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới vừa thường hằng vừa vô thường: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’ 952

(4) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới không thường hằng cũng không vô thường: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’ 953

(5) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới là hữu biên (finite-có giới hạn, có điểm kết thúc): chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’ 954

(6) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới là vô biên (infinite-không có giới hạn, không có điểm kết thúc): chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

(7) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới vừa hữu biên vừa vô biên: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

(8) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới không hữu biên cũng không vô biên: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

(9) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới tưởng về sự đồng nhất: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’ 955

(10) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới tưởng về sự đa dạng: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

(11) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới tưởng về sự giới hạn: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

(12) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới tưởng về sự vô lượng: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

(13) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới [trải nghiệm] toàn lạc: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

(14) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới [trải nghiệm] toàn khổ: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’ [234]

(15) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới [trải nghiệm] cả lạc lẫn khổ: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

(16) Một số khẳng định như sau: ‘Tự ngã và thế giới [trải nghiệm] không khổ không lạc: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai.’

15. (1) "Trong đó, này các Tỳ kheo, đối với những vị sa môn và bà la môn chấp giữ giáo lý và quan điểm như thế này: ‘Tự ngã và thế giới là thường hằng: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai,’ rằng ngoài niềm tin (faith-saddhā-sự tin tưởng không dựa trên hiểu biết trực tiếp), ngoài sự tán thành (approval-sự đồng ý, chấp nhận), ngoài truyền khẩu (oral tradition-sự truyền đạt bằng lời nói từ thế hệ này sang thế hệ khác), ngoài sự suy luận hợp lý (reasoned cogitation-sự suy nghĩ, cân nhắc dựa trên lý lẽ), ngoài sự chấp nhận quan điểm sau khi suy ngẫm (reflective acceptance of a view-sự đồng tình với một ý kiến sau khi đã cân nhắc), họ sẽ có bất kỳ trí tuệ cá nhân (personal knowledge-sự hiểu biết trực tiếp, tự mình chứng nghiệm) nào trong sạch và rõ ràng về điều này - điều đó là không thể. 956 Vì họ không có trí tuệ cá nhân trong sạch và rõ ràng, ngay cả sự hiểu biết rời rạc mà những vị sa môn và bà la môn thiện lành đó làm rõ [về quan điểm của họ] cũng được tuyên bố là sự chấp thủ về phía họ. 957 Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có sự chấm dứt các hành. Khi biết rõ ‘Có cái này,’ thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó.

16. (2-16) "Trong đó, này các Tỳ kheo, đối với những vị sa môn và bà la môn chấp giữ giáo lý và quan điểm như thế này: ‘Tự ngã và thế giới là vô thường… vừa thường hằng vừa vô thường… không thường hằng cũng không vô thường… hữu biên… vô biên… vừa hữu biên vừa vô biên… không hữu biên cũng không vô biên… tưởng về sự đồng nhất… tưởng về sự đa dạng… tưởng về sự giới hạn… tưởng về sự vô lượng… [trải nghiệm] toàn lạc… [trải nghiệm] toàn khổ… [trải nghiệm] cả lạc lẫn khổ… [trải nghiệm] không khổ không lạc: chỉ điều này là đúng, mọi thứ khác là sai,’ rằng ngoài niềm tin, ngoài sự tán thành, ngoài truyền khẩu, ngoài sự suy luận hợp lý, ngoài sự chấp nhận quan điểm sau khi suy ngẫm, họ sẽ có bất kỳ trí tuệ cá nhân nào trong sạch và rõ ràng về điều này - điều đó là không thể. [235] Vì họ không có trí tuệ cá nhân trong sạch và rõ ràng, ngay cả sự hiểu biết rời rạc mà những vị sa môn và bà la môn thiện lành đó làm rõ [về quan điểm của họ] cũng được tuyên bố là sự chấp thủ về phía họ. Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có sự chấm dứt các hành. Khi biết rõ ‘Có cái này,’ thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó. 958

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào luận bàn về tương lai, thảo luận về tương lai, y cứ vào tương lai tuyên bố nhiều quan điểm sai khác, tất cả đều tuyên bố năm xứ này hay một trong chúng.

Luận bàn về quá khứ

Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn về quá khứ, thảo luận về quá khứ, y cứ vào quá khứ, tuyên bố nhiều quan điểm sai khác: “Tự ngã và thế giới là thường còn; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là vô thường; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy: “Tự ngã và thế giới là thường còn, là vô thường; chỉ như vậy là chân thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là không phải thường còn, không phải vô thường; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là hữu biên; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là vô biên; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là hữu biên và vô biên; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới không phải hữu biên, không phải vô biên; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là nhứt tưởng; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là dị tưởng; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là thiểu tưởng; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là vô lượng tưởng; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là nhứt hướng lạc; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là nhứt hướng khổ; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là lạc và khổ; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy. “Tự ngã và thế giới là không khổ, không lạc; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ở đây, một số tuyên bố như vậy.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có chủ thuyết như sau, có quan điểm như sau: “Tự ngã và thế giới là thường còn, chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ngoài tín, ngoài hỷ, ngoài tùy văn, ngoài thẩm định lý do, ngoài kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến, trí tự mình sẽ trở thành thanh tịnh, trong sạch; sự tình như vậy không xảy ra. Này các Tỷ-kheo, nếu trí tự mình không trở thành thanh tịnh, trong sạch, thời cho đến chỉ một phần nhỏ của trí mà những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy

làm cho trong sạch, chính như vậy cũng được xưng là chấp trước đối với những vị Tôn giả Sa-môn, Bà- la-môn ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, không có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

Ở đây, này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có lý thuyết như sau, có quan điểm như sau: “Tự ngã và thế giới là vô thường… tự ngã và thế giới là thường còn và vô thường… tự ngã và thế giới không thường còn và không vô thường… tự ngã và thế giới là vô biên… tự ngã và thế giới là hữu biên và vô biên… tự ngã và thế giới là không hữu biên và không vô biên… tự ngã và thế giới là nhứt tưởng… tự ngã và thế giới là dị tưởng… tự ngã và thế giới là thiểu tưởng… tự ngã và thế giới là vô lượng tưởng… tự ngã và thế giới là nhứt hướng lạc… tự ngã và thế giới là nhứt hướng khổ… tự ngã và thế giới là lạc và khổ… tự ngã và thế giới là không khổ, không lạc; chỉ như vậy là chơn thật, ngoài ra là hư vọng”. Ngoài lòng tin, ngoài hỷ, ngoài tùy văn, ngoài thẩm định lý do, ngoài sự kham nhẫn chấp thọ (tà) kiến, trí tự mình sẽ trở thành thanh tịnh, trong sạch, sự tình như vậy không xảy ra. Này các Tỷ-kheo, nếu trí tự mình không trở thành thanh tịnh, trong sạch, thời cho đến chỉ một phần nhỏ của trí mà những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy làm cho trong sạch, chính như vậy cũng được xưng là chấp trước đối với những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi), và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

(NIẾT BÀN NGAY TRONG HIỆN TẠI) 959

17. (V) "Ở đây, này các Tỳ kheo, 960 một vị sa môn hay bà la môn nào đó, với sự từ bỏ (relinquishing-sự buông bỏ, không còn nắm giữ) các quan điểm về quá khứ và tương lai và thông qua sự hoàn toàn không còn quyết tâm (resolve-ý định, sự hướng tâm) đối với những trói buộc của dục lạc (fetters of sensual pleasure-kāma-saṃyojana-những ràng buộc liên quan đến ham muốn các đối tượng giác quan), nhập và trú trong hỷ lạc của sự ly dục (rapture of seclusion-pīti-sukha). 961 Vị ấy nghĩ: ‘Đây là an tịnh, đây là cao thượng, rằng ta nhập và trú trong hỷ lạc của sự ly dục.’ Hỷ lạc của sự ly dục đó chấm dứt nơi vị ấy. Với sự chấm dứt của hỷ lạc ly dục, ưu phiền (grief-domanassa-nỗi buồn khổ, sầu não) khởi lên, và với sự chấm dứt của ưu phiền, hỷ lạc của sự ly dục lại khởi lên. 962 Giống như ánh nắng tràn ngập khu vực mà bóng râm rời đi, và bóng râm tràn ngập khu vực mà ánh nắng rời đi, cũng vậy, với sự chấm dứt của hỷ lạc ly dục, ưu phiền khởi lên, và với sự chấm dứt của ưu phiền, hỷ lạc của sự ly dục lại khởi lên.

18. "Như Lai, này các Tỳ kheo, hiểu điều này như sau: 'Vị sa môn hay bà la môn thiện lành này, với sự từ bỏ các quan điểm về quá khứ và tương lai… và với sự chấm dứt của ưu phiền, hỷ lạc của sự ly dục lại khởi lên. Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có sự chấm dứt các hành.’ Khi biết rõ ‘Có cái này’, thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó.

19. "Ở đây, này các Tỳ kheo, một vị sa môn hay bà la môn nào đó, với sự từ bỏ các quan điểm về quá khứ và tương lai, thông qua sự hoàn toàn không còn quyết tâm đối với những trói buộc của dục lạc, và với sự vượt qua hỷ lạc của sự ly dục, nhập và trú trong lạc không liên hệ thế tục (unworldly pleasure-nirāmisa sukha-niềm vui không dựa vào các đối tượng giác quan, thường liên quan đến Nhị thiền và Tam thiền). 963 Vị ấy nghĩ: ‘Đây là an tịnh, đây là cao thượng, rằng ta nhập và trú trong lạc không liên hệ thế tục.’ Lạc không liên hệ thế tục đó chấm dứt nơi vị ấy. Với sự chấm dứt của lạc không liên hệ thế tục, hỷ lạc của sự ly dục khởi lên, và với sự chấm dứt của hỷ lạc ly dục, lạc không liên hệ thế tục lại khởi lên. [236] Giống như ánh nắng tràn ngập khu vực mà bóng râm rời đi, và bóng râm tràn ngập khu vực mà ánh nắng rời đi, cũng vậy, với sự chấm dứt của lạc không liên hệ thế tục, hỷ lạc của sự ly dục khởi lên và với sự chấm dứt của hỷ lạc ly dục, lạc không liên hệ thế tục lại khởi lên.

20. "Như Lai, này các Tỳ kheo, hiểu điều này như sau: 'Vị sa môn hay bà la môn thiện lành này, với sự từ bỏ các quan điểm về quá khứ và tương lai… và với sự chấm dứt của hỷ lạc ly dục, lạc không liên hệ thế tục lại khởi lên. Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có sự chấm dứt các hành.’ Khi biết rõ ‘Có cái này’, thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó.

21. "Ở đây, này các Tỳ kheo, một vị sa môn hay bà la môn nào đó, với sự từ bỏ các quan điểm về quá khứ và tương lai, thông qua sự hoàn toàn không còn quyết tâm đối với những trói buộc của dục lạc, và với sự vượt qua hỷ lạc của sự ly dục và lạc không liên hệ thế tục, nhập và trú trong cảm thọ không khổ không lạc (neither-painful-nor-pleasant feeling-adukkhamasukha vedanā-cảm giác trung tính, thường liên quan đến Tứ thiền). 964 Vị ấy nghĩ: ‘Đây là an tịnh, đây là cao thượng, rằng ta nhập và trú trong cảm thọ không khổ không lạc.’ Cảm thọ không khổ không lạc đó chấm dứt nơi vị ấy. Với sự chấm dứt của cảm thọ không khổ không lạc, lạc không liên hệ thế tục khởi lên, và với sự chấm dứt của lạc không liên hệ thế tục, cảm thọ không khổ không lạc lại khởi lên. Giống như ánh nắng tràn ngập khu vực mà bóng râm rời đi, và bóng râm tràn ngập khu vực mà ánh nắng rời đi, cũng vậy, với sự chấm dứt của cảm thọ không khổ không lạc, lạc không liên hệ thế tục khởi lên, và với sự chấm dứt của lạc không liên hệ thế tục, cảm thọ không khổ không lạc lại khởi lên.

22. "Như Lai, này các Tỳ kheo, hiểu điều này như sau: 'Vị sa môn hay bà la môn thiện lành này, với sự từ bỏ các quan điểm về quá khứ và tương lai…[237]… và với sự chấm dứt của lạc không liên hệ thế tục, cảm thọ không khổ không lạc lại khởi lên. Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có sự chấm dứt các hành.’ Khi biết rõ ‘Có cái này’, thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó.

23. "Ở đây, này các Tỳ kheo, một vị sa môn hay bà la môn nào đó, với sự từ bỏ các quan điểm về quá khứ và tương lai, thông qua sự hoàn toàn không còn quyết tâm đối với những trói buộc của dục lạc, và với sự vượt qua hỷ lạc của sự ly dục, lạc không liên hệ thế tục, và cảm thọ không khổ không lạc, tự xem mình như sau: ‘Ta đang an tịnh, ta đã đạt Niết bàn, ta không còn chấp thủ.’ 965

24. "Như Lai, này các Tỳ kheo, hiểu điều này như sau: 'Vị sa môn hay bà la môn thiện lành này, với sự từ bỏ các quan điểm về quá khứ và tương lai… tự xem mình như sau: “Ta đang an tịnh, ta đã đạt Niết bàn, ta không còn chấp thủ.” Chắc chắn vị tôn giả này khẳng định con đường hướng đến Niết bàn. Tuy nhiên, vị sa môn hay bà la môn thiện lành này vẫn còn chấp thủ, chấp thủ hoặc vào một quan điểm về quá khứ hoặc vào một quan điểm về tương lai hoặc vào một trói buộc của dục lạc hoặc vào hỷ lạc của sự ly dục hoặc vào lạc không liên hệ thế tục hoặc vào cảm thọ không khổ không lạc. Và khi vị tôn giả này tự xem mình như sau: “Ta đang an tịnh, ta đã đạt Niết bàn, ta không còn chấp thủ,” điều đó cũng được tuyên bố là sự chấp thủ về phía vị sa môn hay bà la môn thiện lành này. 966 Điều đó là pháp hữu vi và thô thiển, nhưng có sự chấm dứt các hành.’ Khi hiểu rõ ‘Có cái này’, thấy được sự thoát ly khỏi nó, Như Lai đã vượt qua nó.

25. "Này các Tỳ kheo, trạng thái an tịnh tối thượng vi diệu (supreme state of sublime peace-trạng thái bình an cao nhất, tinh tế nhất) này đã được Như Lai khám phá, đó là, sự giải thoát nhờ không chấp thủ (liberation through not clinging-anupādā vimokkha-sự giải thoát hoàn toàn do không còn bám víu vào bất cứ điều gì), 967 bằng cách hiểu rõ như chúng thực sự là sự sinh khởi (origination-samudaya-nguyên nhân phát sinh), sự đoạn diệt (disappearance-atthaṅgama-sự chấm dứt, biến mất), vị ngọt (gratification-assāda-sự hấp dẫn, thỏa mãn tạm thời), sự nguy hại (danger-ādīnava-mặt bất lợi, khổ đau tiềm ẩn), và sự thoát ly (escape-nissaraṇa-lối thoát, sự giải thoát khỏi) trong trường hợp của sáu căn tiếp xúc (six bases of contact-phassāyatana-mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý và các đối tượng tương ứng). Này các Tỳ kheo, đó là trạng thái an tịnh tối thượng vi diệu được Như Lai khám phá, [238], đó là, sự giải thoát nhờ không chấp thủ, bằng cách hiểu rõ như chúng thực sự là sự sinh khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hại, và sự thoát ly trong trường hợp của sáu căn tiếp xúc."968

Đó là những gì Đức Thế Tôn đã nói. Các Tỳ kheo hài lòng và hoan hỷ với lời dạy của Đức Thế Tôn.

Niết-bàn hiện tiền

17. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn do từ bỏ những quan điểm về quá khứ, và từ bỏ những quan điểm về tương lai, do không hoàn toàn chú tâm đến những dục kiết sử, đạt được viễn ly hỷ và an trú. Vị ấy nghĩ: “Ðây là sự thật, đây là thù diệu, tức là đạt được viễn ly hỷ, ta an trú”. Nhưng nếu viễn ly hỷ ấy của vị này bị đoạn diệt, do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, ưu tư sanh khởi. Do ưu tư được đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi. Ví như, này các Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng (mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng (mặt trời) từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, ưu tư sanh khởi. Do ưu tư được đoạn diệt nên viễn ly hỷ sanh khởi.

Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này, do từ bỏ những quan điểm về quá khứ, và do từ bỏ những quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, sau khi đạt được viễn ly hỷ, liền an trú: “Ðây là sự thật, đây là thù diệu, tức là đạt được viễn ly hỷ, ta an trú”. Viễn ly ấy của vị này bị đoạn diệt. Do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, ưu tư sanh khởi; do ưu tư được đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi. Biết rằng cái này thuộc hữu vi pháp là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, biết được có (sự đoạn diệt này), Như Lai thấy sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua viễn ly hỷ, sau khi đạt được phi vật chất lạc liền an trú: “Ðây là sự thật, đây là thù diệu tức là đạt được phi vật chất lạc, ta an trú”. Phi vật chất lạc của vị ấy bị đoạn diệt; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi. Ví như, này các Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng (mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng (mặt trời) từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi.

Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua viễn ly hỷ, đạt được phi vật chất lạc và an trú: “Ðây là sự thật, đây là thù diệu, tức là đạt được phi vật chất lạc, ta an trú”. Phi vật chất lạc ấy của vị này bị đoạn diệt. Do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, viễn ly hỷ sanh khởi; do viễn ly hỷ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi. Biết rằng cái

này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành; biết được có (sự đoạn diệt) này, Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi (pháp hữu vi) và đã vượt khỏi (pháp hữu vi).

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua viễn ly hỷ, do vượt qua phi vật chất lạc, sau khi đạt được vô khổ vô lạc thọ, liền an trú: “Ðây là sự thật, đây là thù diệu, tức là đạt được vô khổ vô lạc thọ, ta an trú”. Vô khổ vô lạc thọ ấy của vị này bị đoạn diệt. Do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi. Ví như này các Tỷ-kheo, chỗ nào bóng mát từ bỏ, chỗ ấy sức nóng (mặt trời) lan rộng, chỗ nào sức nóng từ bỏ, chỗ ấy bóng mát lan rộng; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi.

Về vấn đề này, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: vị Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt qua viễn ly hỷ, do vượt qua phi vật chất lạc, sau khi đạt được vô khổ vô lạc thọ, liền an trú: “Ðây là sự thật, đây là thù diệu, tức là đạt được vô khổ vô lạc thọ, ta an trú”. Vô khổ vô lạc thọ ấy của vị này bị đoạn diệt. Do vô khổ vô lạc thọ bị đoạn diệt, phi vật chất lạc sanh khởi; do phi vật chất lạc bị đoạn diệt, vô khổ vô lạc thọ sanh khởi. Biết rằng cái này thuộc hữu vi là thô pháp, nhưng có sự đoạn diệt các hành, sau khi biết được: “Ðây có sự đoạn diệt (các hành này), Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi (hữu vi pháp)” và đã vượt khỏi (hữu vi pháp).

Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Sa-môn hay Bà-la-môn, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt khỏi viễn ly hỷ, do vượt khỏi phi vật chất lạc, do vượt khỏi vô khổ vô lạc thọ, vị ấy quán: “Ta là tịch tịnh, ta là tịch diệt, ta là không chấp thủ”.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai biết như sau: Vị Tôn giả Sa-môn, Bà la môn này, do từ bỏ các quan điểm về quá khứ, do từ bỏ các quan điểm về tương lai, do hoàn toàn không chú tâm đến các dục kiết sử, do vượt khỏi viễn ly hỷ, do vượt khỏi phi vật chất lạc, do vượt khỏi vô khổ vô lạc thọ, vị ấy quán: “Ta là tịch tịnh, ta là tịch diệt, ta là không chấp thủ”. Chắc chắn vị Ðại đức này tuyên bố con đường thích hợp (đưa đến) Niết-bàn. Nhưng vị Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn này khởi lên chấp thủ, hoặc chấp thủ quan điểm về quá khứ, hoặc chấp thủ quan điểm về tương lai, hoặc chấp thủ dục kiết sử, hoặc chấp thủ viễn ly hỷ, hoặc chấp thủ phi vật chất lạc, hoặc chấp thủ vô khổ vô lạc thọ. Dầu cho vị Ðại đức này quán: “Ta là tịch tịnh, ta là tịch diệt, ta không có chấp trước”, nhưng vị này vẫn được xem là có chấp trước về điểm ấy. Biết rằng cái này thuộc hữu vi pháp là thô pháp, nhưng có đoạn diệt các hành, sau khi biết được có (sự đoạn diệt các hành) này, Như Lai thấy được sự giải thoát khỏi (hữu vi pháp) và đã vượt khỏi (hữu vi pháp).

Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, vô thượng tịch tịnh, tối thắng đạo được Như Lai chánh đẳng giác, nghĩa là sau khi như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt và sự nguy hiểm của sáu xúc xứ, có sự giải thoát không chấp thủ. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vô thượng tịch tịnh tối thắng đạo này được Như Lai chánh đẳng giác, nghĩa là sau khi như thật biết sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt và sự nguy hiểm của sáu xúc xứ, có sự giải thoát không chấp thủ.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-