MN 80. Kinh Vekhanassa

(Vekhanassa Sutta)

[40] 1. Tôi nghe như vầy. Một thời Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ), trong Vườn Jeta (Kỳ-đà), Khu vườn của Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc).

2. Bấy giờ, du sĩ Vekhanassa đi đến chỗ Đức Thế Tôn và chào hỏi Ngài. 787 Khi cuộc trò chuyện lịch sự và thân mật này kết thúc, ông đứng sang một bên và trước sự hiện diện của Đức Thế Tôn, ông thốt lên lời cảm thán này:

“Đây là nguồn sáng tối thượng, đây là nguồn sáng tối thượng!”

“Nhưng, này Kaccāna, tại sao ông lại nói: ‘Đây là nguồn sáng tối thượng, đây là nguồn sáng tối thượng!’? Nguồn sáng tối thượng đó là gì?”

“Thưa Tôn giả Gotama, vẻ huy hoàng đó là nguồn sáng tối thượng mà không có vẻ huy hoàng nào khác cao hơn hay siêu việt hơn có thể vượt qua.”

“Nhưng, này Kaccāna, vẻ huy hoàng nào là vẻ huy hoàng mà không có vẻ huy hoàng nào khác cao hơn hay siêu việt hơn có thể vượt qua?”

“Thưa Tôn giả Gotama, vẻ huy hoàng đó là nguồn sáng tối thượng mà không có vẻ huy hoàng nào khác cao hơn hay siêu việt hơn có thể vượt qua.”

3-11. "Này Kaccāna, ông có thể tiếp tục nói như vậy rất lâu…(như Kinh 79, đoạn 10-18)…[41, 42] nhưng ông vẫn không chỉ ra được vẻ huy hoàng đó là gì.

MN 80. KINH VEKHANASSA

(Vekhanassa Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ) , Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tịnh xá ông Anathapinka (Cấp Cô Ðộc).

Rồi du sĩ Vekhanassa đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền đứng một bên. Ðứng một bên, du sĩ Vekhanassa thốt lên lời cảm hứng sau đây trước mặt Thế Tôn:

– Sắc này là tối thượng, sắc này là tối thượng.

– Nhưng này Kaccana, sao Ông lại nói như sau: “Sắc này là tối thượng, sắc này là tối thượng”?

– Tôn giả Gotama, sắc nào không có một sắc khác cao thượng hơn, hay thù thắng hơn, sắc này là tối thượng.

– Nhưng này Kaccana, sắc ấy là sắc gì mà không có sắc khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn?

– Tôn giả Gotama, sắc nào không có sắc khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn, sắc ấy là tối thượng.

– Này Kaccana, lời giải thích của Ông chỉ dài như vậy, Ông phải giải thích rộng rãi thêm. Nếu Ông nói: “Tôn giả Gotama, sắc nào không có sắc khác cao thượng hơn hay thù thắng hơn, sắc ấy là tối thượng”, thời Ông không chỉ rõ sắc ấy. Này Kaccana, ví như có người nói: “Tôi yêu và luyến ái một cô gái đẹp trong nước này”. Có người hỏi: “Này bạn, cô gái đẹp mà bạn yêu và luyến ái ấy, Bạn có biết là người giai cấp nào; là Sát-đế-lị, hay Bà-la-môn, hay Phệ-xá, hay Thủ-đà?” Khi được hỏi, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: “Này bạn, cô gái đẹp bạn yêu và luyến ái ấy, bạn có biết tên gì, họ gì, lớn người, thấp người hay bậc trung? Da đen sẫm, da ngăm ngăm đen hay da hồng hào? Ở tại làng nào, thị trấn nào hay thành phố nào?” Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: “Này bạn, như vậy có phải bạn yêu và luyến ái một người bạn không biết, không thấy?” Ðược hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này Kaccana, Ông nghĩ thế nào? Sự tình là như vậy, thời lời nói của người có phải là không có hiệu năng không?

– Bạch Tôn giả Gotama, sự tình là như vậy thời lời nói của người ấy thật sự là không có hiệu năng.

– Cũng vậy, này Kaccana, khi Ông nói: “Tôn giả Gotama khi sắc nào không có một sắc khác cao thượng hơn, hay thù thắng hơn, sắc ấy là tối thượng”, thời Ông không chỉ rõ sắc ấy.

5. – Ví như, thưa Tôn giả Gotama, một hòn lưu ly bảo châu, đẹp đẽ, trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài được đặt trên một tấm màn màu nhạt, tự nó sáng lên, chói lên, bừng sáng lên. Với sắc như vây, tự ngã là không có bệnh, sau khi chết.

– Này Kaccana, Ông nghĩ thế nào? Một hòn lưu ly bảo châu đẹp đẽ, trong suốt, có tám mặt, khéo dũa khéo mài, được đặt trên một tấm màn màu nhạt, tự nó sáng lên, chói lên, bừng sáng lên, hay con sâu đom đóm trong đêm tối mịt mù, giữa hai quang sắc này, quang sắc nào vi diệu hơn và thù thắng hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, con sâu đom đóm trong đêm đen tối mịt mù này vi diệu hơn và thù thắng hơn giữa hai quang sắc.

– Này Kaccana, Ông nghĩ thế nào? Con sâu đom đóm trong đêm đen tối mù hay ngọn đèn dầu trong đêm đen tối mù, giữa hai quang sắc này, quang sắc nào vi diệu hơn và thù thắng hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, ngọn đèn dầu trong đêm đen tối mù, (quang sắc ngọn đèn dầu) này vi diệu hơn và thù thắng hơn giữa hai quang sắc.

– Này Kaccana, Ông nghĩ thế nào? Ngọn đèn dầu trong đêm đen tối mù, hay là một đống lửa lớn trong đêm đen tối mù, giữa hai quang sắc này, quang sắc nào vi diệu hơn và thù thắng hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, đống lửa lớn trong đêm đen tối mù, quang sắc này vi diệu hơn và thù thắng hơn giữa hai quang sắc.

– Này Kaccana, Ông nghĩ thế nào? Ðống lửa lớn trong đêm đen tối mù hay ngôi sao mai trong sáng không mây vào lúc bình minh, giữa hai quang sắc này quang sắc nào vi diệu hơn và thù thắng hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, ngôi sao trong sáng không mây vào lúc bình minh, quang sắc này vi diệu hơn và thù thắng hơn giữa hai quang sắc.

– Này Kaccana, Ông nghĩ thế nào? Ngôi (sao Thái Bạch) sao mai trong bầu trời trong sáng không mây, trong lúc bình minh hay là mặt trăng trong khi đứng bóng, trong một bầu trời trong sáng không mây vào lúc nửa đêm, trong ngày Uposatha (Bố-tát) vào ngày Rằm. Giữa hai quang sắc này, (quang) sắc nào vi diệu hơn và thù thắng hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, mặt trăng trong khi đứng bóng, trong một bầu trời quang đãng, không mây, vào lúc nửa đêm trong ngày Uposatha (Bố-tát) vào ngày Rằm, quang sắc này vi diệu hơn và thù thắng hơn giữa hai quang sắc.

– Này Kaccana, Ông nghĩ thế nào? Mặt trăng trong khi đứng bóng, trong một bầu trời quang đãng không mây, vào lúc nửa đêm trong ngày Uposatha (Bố-tát) vào ngày Rằm, hay là mặt trời trong lúc đứng bóng, trong một bầu trời quang đãng không mây, vào lúc giữa trưa, trong tháng cuối mùa mưa về mùa thu, giữa hai quang sắc này, quang sắc nào vi diệu hơn và thù thắng hơn?

– Thưa Tôn giả Gotama, mặt trời trong lúc đứng bóng, trong một bầu trời quang đãng không mây, vào lúc giữa trưa, trong tháng cuối mùa mưa về mùa thu, quang sắc này vi diệu hơn và thù thắng hơn.

– Này Kaccana, hơn tất cả quang sắc ấy có rất nhiều, rất nhiều chư Thiên, mà ánh sáng của những mặt trăng, mặt trời này không thể chiếu sáng. Ta biết những chư Thiên ấy và Ta không nói: "Không có một quang sắc nào vi diệu hơn và thù thắng hơn quang sắc ấy. Còn Ông, này Kaccana, Ông lại nói: “Quang sắc này thấp kém hơn, yếu đuối hơn quang sắc con sâu đom đóm, quang sắc ấy là tối thắng”, và Ông không chỉ rõ quang sắc ấy.

12. "Này Kaccāna, có năm sợi dây dục lạc này (five cords of sensual pleasure - năm đối tượng giác quan gây ra ham muốn). 788 Năm loại nào? Hình sắc nhận biết qua mắt mà được mong muốn, ưa thích, dễ chịu, đáng yêu, liên quan đến ham muốn dục lạc và kích thích lòng ham muốn. Âm thanh nhận biết qua tai… Mùi hương nhận biết qua mũi… Vị nếm nhận biết qua lưỡi… Vật xúc chạm nhận biết qua thân [43] mà được mong muốn, ưa thích, dễ chịu, đáng yêu, liên quan đến ham muốn dục lạc và kích thích lòng ham muốn. Đó là năm sợi dây dục lạc.

13. "Này Kaccāna, sự vui thích và hỷ lạc phát sinh phụ thuộc vào năm sợi dây dục lạc này được gọi là dục lạc (sensual pleasure - niềm vui thích phát sinh từ năm giác quan). Như vậy, dục lạc [phát sinh] thông qua các đối tượng dục lạc, nhưng vượt trên dục lạc, có một niềm vui cao hơn dục lạc, và đó được tuyên bố là cao nhất trong số đó."789

14. Khi nghe vậy, du sĩ Vekhanassa nói: “Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama, thật kỳ diệu, Tôn giả Gotama đã diễn đạt thật hay: ‘Như vậy, dục lạc [phát sinh] thông qua các đối tượng dục lạc, nhưng vượt trên dục lạc, có một niềm vui cao hơn dục lạc, và đó được tuyên bố là cao nhất trong số đó.’”

“Này Kaccāna, đối với ông, người có quan điểm khác, người chấp nhận giáo lý khác, người tán thành giáo lý khác, người theo đuổi sự tu tập khác, người theo một vị thầy khác, thật khó để biết dục (sensuality - bản chất của ham muốn giác quan) là gì, dục lạc là gì, hay niềm vui cao hơn dục lạc là gì. Nhưng những vị tỳ kheo (bhikkhus - nhà sư Phật giáo) là bậc A-la-hán (arahants - bậc thánh đã giải thoát hoàn toàn) với các lậu hoặc đã tận diệt (with taints destroyed - những ô nhiễm tinh thần như tham, sân, si đã bị loại bỏ hoàn toàn), đã sống đời sống phạm hạnh (lived the holy life - đã hoàn thành con đường tu tập thanh tịnh), đã làm những việc cần làm (done what had to be done - đã hoàn thành nhiệm vụ tu tập để giải thoát), đã đặt gánh nặng xuống (laid down the burden - đã trút bỏ gánh nặng phiền não và vòng luân hồi tái sinh), đã đạt được mục đích tối hậu (reached the true goal - đã đạt đến mục tiêu giải thoát cuối cùng là Niết-bàn), đã phá hủy các kiết sử của sự tồn tại (destroyed the fetters of being - đã chặt đứt những ràng buộc tâm lý khiến chúng sinh trôi lăn trong vòng sinh tử), và hoàn toàn giải thoát nhờ chánh trí (completely liberated through final knowledge - giải thoát hoàn toàn nhờ trí tuệ đúng đắn cuối cùng về bản chất của thực tại) - chính họ mới biết dục là gì, dục lạc là gì, và niềm vui cao hơn dục lạc là gì.”

15. Khi nghe vậy, du sĩ Vekhanassa tức giận và không hài lòng, ông mắng nhiếc, chê bai và chỉ trích Đức Thế Tôn, nói rằng: “Sa môn Gotama sẽ thua cuộc.” Sau đó, ông nói với Đức Thế Tôn: “Vậy là có những sa môn và bà la môn ở đây, không biết quá khứ và không thấy tương lai, lại tuyên bố: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái tồn tại nào nữa.’ Những gì họ nói hóa ra thật nực cười; hóa ra chỉ là lời nói suông, trống rỗng và vô nghĩa.”

16. “Nếu có bất kỳ sa môn và bà la môn nào [44], không biết quá khứ và không thấy tương lai, lại tuyên bố: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái tồn tại nào nữa,’ họ có thể bị bác bỏ theo đúng Pháp (Dhamma - Giáo pháp của Đức Phật, chân lý). Thay vào đó, hãy để quá khứ qua đi, này Kaccāna, và hãy để tương lai đến. Hãy để một người trí tuệ đến, một người trung thực và chân thành, một người ngay thẳng. Ta sẽ hướng dẫn người ấy, Ta sẽ dạy Pháp cho người ấy theo cách mà bằng cách thực hành theo chỉ dẫn, người ấy sẽ sớm tự mình biết và thấy: ‘Như vậy, thực sự, có sự giải thoát khỏi sự trói buộc, đó là, khỏi sự trói buộc của vô minh (ignorance - sự thiếu hiểu biết về bản chất thực tại, đặc biệt là về Bốn Sự Thật Cao Quý, là gốc rễ của khổ đau).’ Giả sử, Kaccāna, có một đứa trẻ sơ sinh mềm yếu nằm sấp, bị trói chặt [ở bốn chi] bằng những sợi dây bền chắc, với sợi thứ năm ở cổ; và sau này, do sự lớn lên và sự trưởng thành của các giác quan, những sợi dây đó lỏng ra, thì đứa trẻ sẽ biết ‘Ta được tự do’ và không còn bị trói buộc nữa. Cũng vậy, hãy để một người trí tuệ đến…‘Như vậy, thực sự, có sự giải thoát khỏi sự trói buộc, đó là, khỏi sự trói buộc của vô minh.’”

17. Khi nghe vậy, du sĩ Vekhanassa thưa với Đức Thế Tôn: “Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Thật tuyệt vời, thưa Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama đã làm cho Pháp trở nên rõ ràng…(như Kinh 79, đoạn 19)…cho những người có mắt để thấy các pháp. Con xin quy y (go for refuge - tìm nơi nương tựa, xem là nơi bảo vệ) Tôn giả Gotama, quy y Pháp và quy y Tăng đoàn tỳ kheo (Sangha of bhikkhus - cộng đồng các nhà sư). Kể từ hôm nay, xin Đức Thế Tôn ghi nhớ con là một cư sĩ (lay follower - người tại gia theo đạo Phật) đã quy y Ngài trọn đời.”

12. Này Kaccana, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế nào là năm? Các sắc có mắt nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, liên hệ đến dục, hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức… các hương do mũi nhận thức… các vị do lưỡi nhận thức… các xúc do thân nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Này Kaccana, những pháp này là năm dục trưởng dưỡng. Này Kaccana, lạc và hỷ nào khởi lên, duyên với năm dục trưởng dưỡng này, được gọi là dục lạc. Như vậy, bởi vì có dục, nên có dục lạc; từ nơi dục lạc, dục tối thượng lạc được gọi ở đây là tối thượng.

Ðược nghe nói vậy, du sĩ Vekhanassa bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Tôn giả Gotama đã khéo nói như sau: “Bởi vì có dục, nên có dục lạc; từ nơi dục lạc, dục tối thượng lạc được gọi ở đây là tối thượng”.

– Cái này thật khó cho Ông có thể hiểu được, này Kaccana, về dục, hay dục lạc, hay dục tối thượng lạc. Ông là người thuộc chấp kiến khác, thuộc kham nhẫn khác, thuộc mục đích khác, thuộc tu tập khác, thuộc Ðạo sư khác. Này Kaccana, nhưng đối với Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, đã làm những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, những vị ấy biết: “Dục, dục lạc, hay dục tối thượng lạc”.

Khi được nghe nói vậy, du sĩ Vekhanassa, phẫn nộ và bất mãn, mắng nhiếc cả Thế Tôn, miệt thị cả Thế Tôn và nói:

– Sa-môn Gotama sẽ bị đọa lạc.

Và du sĩ Vekhanassa thưa Thế Tôn:

– Nhưng như vậy, ở đây, có một số Sa-môn, Bà-la-môn không biết về quá khứ, không thấy về tương lai, nhưng các vị ấy tự cho: “Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, từ nay không trở lại đời sống này nữa”. Lời nói như vậy của họ tự chứng tỏ là đáng cười, tự chứng tỏ là nói suông, tự chứng tỏ là trống không, tự chứng tỏ là hư vọng.

– Này Kaccana, những Sa-môn, Bà-la-môn nào không biết về quá khứ, không thấy được tương lai, nhưng tự cho là ta biết: “Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các việc nên làm đã làm, không còn trở lui đời này nữa”, lời phủ nhận chỉ trích như vậy về họ là hợp pháp. Nhưng này Kaccana, hãy bỏ qua quá khứ, hãy bỏ qua tương lai. Hãy đến, người có trí không gian trá, không xảo quyệt, chơn trực và nói như sau: “Ta giảng dạy, ta thuyết pháp”. Nếu thực hành theo điều đã dạy, thời không bao lâu người ấy tự biết mình, tự thấy mình: “Như vậy thật sự là đã giải thoát khỏi sự ràng buộc chánh tức là sự ràng buộc của vô minh”. Ví như, này Kaccana, một đứa trẻ, bé nhỏ, yếu ớt, nằm ngửa, bị trói buộc nơi cổ với năm trói buộc, rất có thể làm bằng dây. Sau khi nó lớn lên, sau khi các căn nó thuần thục, nó được giải thoát khỏi các trói buộc ấy, khi không còn trói buộc nữa, nó biết: “Ta được giải thoát”. Cũng vậy, này Kaccana, hãy đến người có trí không gian trá, không xảo quyệt, chơn trực và nói như sau: “Ta giảng dạy, ta thuyết pháp”. Nếu thực hành theo điều đã dạy, thời không bao lâu người ấy tự biết mình, tự thấy mình: “Như vậy thật sự là đã giải thoát khỏi sự ràng buộc chánh, tức là sự ràng buộc của vô minh”.

Khi được nghe nói vậy, du sĩ Vekhanassa bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho những người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Xin Thế Tôn nhận con làm đệ tử. Từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

-ooOoo-