MN 78. Con Trai Của Samaṇamaṇ̣ikā

(Kinh Samaṇamaṇ̣ikā)

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī (Xá-vệ), trong vườn ông Jeta (Kỳ-đà), tu viện ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Bấy giờ, du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamaṇḍikā, đang ở tại vườn bà Mallikā, trong khu rừng Tinduka một cột dành cho các cuộc tranh luận triết học, 771 [23] cùng với một đoàn tùy tùng đông đảo gồm khoảng ba trăm du sĩ.

2. Người thợ mộc Pañcakanga đi ra khỏi Sāvatthī vào giữa trưa để yết kiến Đức Thế Tôn. Rồi ông nghĩ: “Đây chưa phải lúc thích hợp để yết kiến Đức Thế Tôn; Ngài đang nhập thất. Và cũng chưa phải lúc thích hợp để gặp các vị tỳ kheo (bhikkhus - nhà sư) đáng kính; họ cũng đang nhập thất. Hay là ta đến vườn bà Mallikā, đến chỗ du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamaṇḍikā?” Và ông đã đi đến vườn bà Mallikā.

3. Bấy giờ, du sĩ Uggāhamāna đang ngồi cùng với đại chúng du sĩ đông đảo, họ đang gây ồn ào, nói chuyện lớn tiếng và huyên náo về nhiều loại chuyện vô ích, như chuyện vua chúa…(như trong Kinh 76, §4)… chuyện thế này là thế hay không phải thế.

Du sĩ Uggāhamāna, con trai của Samaṇamaṇḍikā, thấy người thợ mộc Pañcakanga đang đi tới từ xa. Thấy ông, vị du sĩ bảo chúng của mình im lặng: “Này quý vị, hãy im lặng; quý vị đừng làm ồn. Người thợ mộc Pañcakanga, một đệ tử của Sa-môn Cồ-đàm, đang đến kia. Ông ấy là một trong những cư sĩ áo trắng tại gia ở Sāvatthī của Sa-môn Cồ-đàm. Những vị đáng kính này thích sự yên tĩnh; họ được rèn luyện trong sự yên tĩnh; họ tán thán sự yên tĩnh. Có lẽ nếu thấy hội chúng chúng ta yên tĩnh, ông ấy sẽ nghĩ đến việc tham gia cùng chúng ta.” Rồi các du sĩ im lặng.

4. Người thợ mộc Pañcakanga đến chỗ du sĩ Uggāhamāna và chào hỏi xã giao với ông. [24] Sau khi cuộc nói chuyện lịch sự và thân mật kết thúc, ông ngồi xuống một bên. Bấy giờ, du sĩ Uggāhamāna nói với ông:

5. “Này thợ mộc, khi một người sở hữu bốn phẩm chất, tôi mô tả người đó là người thành tựu điều thiện, viên mãn điều thiện, đạt đến thành tựu tối thượng (supreme attainment - sự đạt được cao nhất), một sa-môn bất khả chiến bại. Bốn phẩm chất đó là gì? Ở đây, người đó không làm hành động xấu ác qua thân (evil bodily actions), không nói lời xấu ác (evil speech), không có ý định xấu ác (evil intentions), và không kiếm sống bằng sinh kế xấu ác (evil livelihood - cách kiếm sống sai trái, tà mạng). Khi một người sở hữu bốn phẩm chất này, tôi mô tả người đó là người thành tựu điều thiện, viên mãn điều thiện, đạt đến thành tựu tối thượng, một sa-môn bất khả chiến bại.”

6. Bấy giờ, người thợ mộc Pañcakanga không tán thành cũng không phản đối lời của du sĩ Uggāhamāna. Không làm gì cả, ông đứng dậy từ chỗ ngồi và ra về, nghĩ rằng: “Ta sẽ tìm hiểu ý nghĩa của lời tuyên bố này nơi Đức Thế Tôn.”

MN 78. KINH SAMANAMANDIKÀ

(Samanamandikàputta Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ Viên), tại tinh xá Anathapindika (Cấp Cô Ðộc).

Lúc bấy giờ du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika, trú ở tinh xá của Mallika tại Ekasalaka, có hàng cây tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh luận cùng với đại chúng du sĩ khoảng ba trăm vị.

Rồi thợ mộc Pancakanga vào buổi sáng sớm, đi ra khỏi Savatthi để yết kiến Thế Tôn. Thợ mộc Pancakanga suy nghĩ: “Nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn đang an tịnh Thiền tọa; cũng không phải thời để yết kiến các vị Tỷ-kheo đang tu dưỡng tâm ý, các vị Tỷ-kheo đang an tịnh Thiền tọa. Ta hãy đi đến tinh xá của Mallika, tại Ekasalaka, có hàng cây tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh luận, đi đến du sĩ Uggahamana con của Samanamandika”. Rồi thợ mộc Pancakanga đi đến tinh xá của Mallika, tại Ekasalaka, có hàng cây tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh luận.

Lúc bấy giờ du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika đang ngồi với đại chúng du sĩ, đang lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng, bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm như vương luận, tặc luận, đại thần luận, binh luận, bố uý luận, chiến đấu luận, thực luận, ẩm luận, y luận, sàng luận, hoa man luận, hương liệu luận, thân tộc luận, xa thừa luận, thôn luận, trấn luận, thị luận, quốc độ luận, phụ nữ luận, anh hùng luận, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, tạp thoại luận, thế giới luận, hải dương luận, hiện hữu vô biện hữu luận. Du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika thấy thợ mộc Pancakanga từ xa đi đến, thấy vậy liền khuyến cáo chúng của mình:

– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy lặng tiếng! Nay thợ mộc Pancakanga, đệ tử của Sa-môn Gotama đang đến. Khi nào các đệ tử gia chủ mặc áo trắng của Sa-môn Gotama trú ở Savatthi, thời thợ mộc Pancakanga là một trong những vị ấy. Các vị Tôn giả ấy ưa mến an tịnh, được tu tập về an tịnh, tán thán an tịnh, nếu biết chúng này an tịnh, có thể ghé tại đây.

Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Thợ mộc Pancakanga đi đến du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika; sau khi đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm với du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Du sĩ Uggahamana nói với thợ mộc Pancakanga đang ngồi một bên:

– Này Thợ mộc, ta chủ trương rằng một người thành tựu bốn pháp, người ấy sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng. Thế nào là bốn? Ở đây, này Thợ mộc, không làm ác nghiệp về thân, không nói lời ác, không tư duy ác tư duy, không sinh sống (bằng) nếp sống ác. Này Thợ mộc, ta chủ trương rằng một người nào thành tựu bốn pháp này, người ấy sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

Rồi thợ mộc Pancakanga không hoan hỷ, không kích bác lời nói của du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika; không hoan hỷ, không kích bác, từ chỗ ngồi đứng dậy ra đi, với ý nghĩ: “Từ Thế Tôn, ta sẽ biết ý nghĩa lời nói này”.

7. Rồi ông đến gặp Đức Thế Tôn, sau khi đảnh lễ Ngài, ông ngồi xuống một bên và thuật lại toàn bộ cuộc trò chuyện của mình với du sĩ Uggāhamāna cho Đức Thế Tôn nghe. Nghe xong, Đức Thế Tôn nói:

8. "Này thợ mộc, nếu vậy thì, theo lời tuyên bố của du sĩ Uggāhamāna, một đứa trẻ sơ sinh yếu ớt nằm sấp cũng là người thành tựu điều thiện, viên mãn điều thiện, đạt đến thành tựu tối thượng, một sa-môn bất khả chiến bại. Vì một đứa trẻ sơ sinh yếu ớt nằm sấp thậm chí còn không có khái niệm ‘thân’, vậy làm sao nó có thể làm một hành động xấu ác nào ngoài việc cựa quậy? Một đứa trẻ sơ sinh yếu ớt nằm sấp thậm chí còn không có khái niệm ‘lời nói’, vậy làm sao nó có thể nói lời xấu ác nào ngoài tiếng rên rỉ? Một đứa trẻ sơ sinh yếu ớt nằm sấp thậm chí còn không có khái niệm ‘ý định’, vậy làm sao nó có thể có ý định xấu ác nào ngoài việc hờn dỗi? Một đứa trẻ sơ sinh yếu ớt nằm sấp thậm chí còn không có khái niệm ‘sinh kế’, vậy làm sao [25] nó có thể kiếm sống bằng sinh kế xấu ác nào ngoài việc được bú sữa mẹ? Này thợ mộc, nếu vậy thì, một đứa trẻ sơ sinh yếu ớt nằm sấp cũng là người thành tựu điều thiện… theo lời tuyên bố của du sĩ Uggāhamāna.

"Này thợ mộc, khi một người sở hữu bốn phẩm chất này, Ta mô tả người đó không phải là người thành tựu điều thiện, hay viên mãn điều thiện, hay đạt đến thành tựu tối thượng, hay một sa-môn bất khả chiến bại, mà là người ngang hàng với đứa trẻ sơ sinh yếu ớt nằm sấp. Bốn phẩm chất đó là gì? Ở đây, người đó không làm hành động xấu ác qua thân, không nói lời xấu ác, không có ý định xấu ác, và không kiếm sống bằng sinh kế xấu ác. Khi một người sở hữu bốn phẩm chất này, Ta mô tả người đó không phải là người thành tựu… mà là người ngang hàng với đứa trẻ sơ sinh yếu ớt nằm sấp.

7. Rồi thợ mộc Pancakanga đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thợ mộc Pancakanga thưa lại với Thế Tôn tất cả câu chuyện giữa mình với du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với thợ mộc Pancakanga:

– Nếu sự tình là như vậy thời một đứa con nít còn bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn, thành đạt tối thượng, là bậc vô năng thắng đúng như lời du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika. Này Thợ mộc, đối với đứa con nít nhỏ bé, vô trí, nằm ngửa, không có nghĩ: “Ðây là thân”, từ đâu nó có thể làm ác nghiệp về thân, trừ ra chỉ biết quơ tay quơ chân? Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô trí, nằm ngửa, không có nghĩ: “Ðây là lời nói”, từ đâu nó có thể làm ác nghiệp về lời nói, trừ ra chỉ biết khóc? Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô trí, nằm ngửa, không có nghĩ: “Ðây là tư duy”, từ đâu nó có thể tư duy ác tư duy, trừ ra chỉ biết bập bẹ? Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô trí, nằm ngửa, không có nghĩ: “Ðây là nghề sinh sống”, từ đâu nó có thể sinh sống bằng nếp sống ác, trừ ra chỉ biết bú sữa mẹ? Nếu sự tình là vậy này Thợ mộc, thời một đứa con nít còn bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa, sẽ được thiện cụ thúc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng, đúng như lời du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika.

Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu bốn pháp, người ấy sẽ không được thiện cụ túc, thiện tối thắng, không là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng, và như vậy để xác chứng đứa con nít bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa này. Thế nào là bốn? Ở đây, này Thợ mộc, không làm ác nghiệp về thân, không nói lời ác ngữ, không tư duy ác tư duy, không sinh sống (bằng) nếp sống ác. Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu bốn pháp này, người ấy sẽ không được thiện cụ túc, thiện tối thắng, không là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

9. "Này thợ mộc, khi một người sở hữu mười phẩm chất, Ta mới mô tả người đó là người thành tựu điều thiện, viên mãn điều thiện, đạt đến thành tựu tối thượng, một sa-môn bất khả chiến bại. [Nhưng trước hết] Ta nói, cần phải hiểu như thế này: 772 ‘Đây là những tập quán bất thiện (unwholesome habits - những thói quen không lành mạnh, có hại)’, và như thế này: ‘Các tập quán bất thiện khởi nguồn từ đây’, và như thế này: ‘Các tập quán bất thiện đoạn diệt không còn dư tàn ở đây (cease without remainder - chấm dứt hoàn toàn không còn dấu vết)’, và như thế này: ‘Người thực hành theo cách này đang thực hành con đường dẫn đến sự đoạn diệt các tập quán bất thiện.’ Và Ta nói, cần phải hiểu như thế này: ‘Đây là những tập quán thiện (wholesome habits - những thói quen lành mạnh, có lợi)’, và như thế này: ‘Các tập quán thiện khởi nguồn từ đây’, và như thế này: ‘Các tập quán thiện đoạn diệt không còn dư tàn ở đây’, và như thế này: ‘Người thực hành theo cách này đang thực hành con đường dẫn đến sự đoạn diệt các tập quán thiện.’ Và Ta nói, cần phải hiểu như thế này: ‘Đây là những ý định bất thiện’, và như thế này: ‘Các ý định bất thiện khởi nguồn từ đây,’ [26] và như thế này: ‘Các ý định bất thiện đoạn diệt không còn dư tàn ở đây,’ và như thế này: ‘Người thực hành theo cách này đang thực hành con đường dẫn đến sự đoạn diệt các ý định bất thiện.’ Và Ta nói, cần phải hiểu như thế này: ‘Đây là những ý định thiện,’ và như thế này: ‘Các ý định thiện khởi nguồn từ đây,’ và như thế này: ‘Các ý định thiện đoạn diệt không còn dư tàn ở đây,’ và như thế này: ‘Người thực hành theo cách này đang thực hành con đường dẫn đến sự đoạn diệt các ý định thiện.’

9. Này thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu mười pháp, người ấy sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

Ta nói rằng, những pháp này, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện giới, Ta nói rằng, này Thợ mộc, những bất thiện giới cần phải được người ấy hiểu là từ đây sanh (Itosamutthana). Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện giới được diệt trừ không có dư tàn.

Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới. Ta nói rằng, này Thợ mộc, những pháp này cần phải được người ấy hiểu là những thiện giới. Ta nói rằng, này Thợ mộc, những thiện giới cần phải được người ấy hiểu là từ đây sanh.

Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được người ấy hiểu là những thiện giới được diệt trừ không có dư tàn. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện giới.

Ta nói rằng, này Thợ mộc, những (pháp) này cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện tư duy. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện tư duy từ nơi đây sanh. Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được người ấy hiểu các bất thiện tư duy được diệt trừ không có dư tàn. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy.

Ta nói rằng, này Thợ mộc, những pháp này cần phải được người ấy hiểu là những thiện tư duy. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là những thiện tư duy từ nơi đây sanh. Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được người ấy hiểu là các thiện tư duy được trừ diệt không có dư tàn. Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy.

10. "Thế nào là những tập quán bất thiện? Đó là những hành động bất thiện qua thân (thân hành ác), hành động bất thiện qua lời nói (khẩu hành ác), và sinh kế xấu ác (tà mạng). Những điều này được gọi là tập quán bất thiện.

"Và những tập quán bất thiện này khởi nguồn từ đâu? Nguồn gốc của chúng được nói rõ: nên nói rằng chúng khởi nguồn từ tâm. Tâm nào? Mặc dù tâm là đa dạng, biến đổi, và có nhiều khía cạnh, nhưng đó là tâm bị ảnh hưởng bởi tham, bởi sân, và bởi si. Các tập quán bất thiện khởi nguồn từ đây.

"Và những tập quán bất thiện này đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng được nói rõ: ở đây, một vị tỳ kheo từ bỏ thân làm điều sai trái (thân tà hạnh) và phát triển thân hành tốt đẹp (thân thiện hạnh); vị ấy từ bỏ lời nói sai trái (khẩu tà hạnh) và phát triển lời nói tốt đẹp (khẩu thiện hạnh); vị ấy từ bỏ ý nghĩ sai trái (ý tà hạnh) và phát triển ý nghĩ tốt đẹp (ý thiện hạnh); vị ấy từ bỏ sinh kế sai trái (tà mạng) và kiếm sống bằng sinh kế chân chính (chánh mạng). 773 Chính tại đây, các tập quán bất thiện đoạn diệt không còn dư tàn.

"Và người ấy thực hành như thế nào để đi trên con đường dẫn đến sự đoạn diệt các tập quán bất thiện? Ở đây, một vị tỳ kheo khởi lên lòng nhiệt thành đối với sự không sinh khởi của các trạng thái xấu ác, bất thiện chưa sinh, và vị ấy nỗ lực, khơi dậy nghị lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu. Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành đối với sự từ bỏ các trạng thái xấu ác, bất thiện đã sinh… Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành đối với sự sinh khởi của các trạng thái thiện chưa sinh… Vị ấy khởi lên lòng nhiệt thành đối với sự duy trì, không biến mất, củng cố, tăng trưởng, và hoàn thiện bằng sự phát triển của các trạng thái thiện đã sinh, và vị ấy nỗ lực, khơi dậy nghị lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu. [27] Người thực hành như vậy là đang thực hành con đường dẫn đến sự đoạn diệt các tập quán bất thiện. 774

11. "Thế nào là những tập quán thiện? Đó là những hành động thiện qua thân (thân hành thiện), hành động thiện qua lời nói (khẩu hành thiện), và sự thanh tịnh về sinh kế (purification of livelihood - cách kiếm sống trong sạch, đúng đắn). Những điều này được gọi là tập quán thiện.

"Và những tập quán thiện này khởi nguồn từ đâu? Nguồn gốc của chúng được nói rõ: nên nói rằng chúng khởi nguồn từ tâm. Tâm nào? Mặc dù tâm là đa dạng, biến đổi, và có nhiều khía cạnh, nhưng đó là tâm không bị ảnh hưởng bởi tham, bởi sân, hay bởi si. Các tập quán thiện khởi nguồn từ đây.

"Và những tập quán thiện này đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng được nói rõ: ở đây, một vị tỳ kheo có giới hạnh, nhưng vị ấy không đồng hóa mình với giới hạnh đó, và vị ấy hiểu đúng như thật về tâm giải thoát (deliverance of mind - ceto-vimutti - sự giải thoát của tâm) và tuệ giải thoát (deliverance by wisdom - paññā-vimutti - sự giải thoát bằng trí tuệ) nơi mà các tập quán thiện này đoạn diệt không còn dư tàn. 775

"Và người ấy thực hành như thế nào để đi trên con đường dẫn đến sự đoạn diệt các tập quán thiện? Ở đây, một vị tỳ kheo khởi lên lòng nhiệt thành đối với sự không sinh khởi của các trạng thái xấu ác, bất thiện chưa sinh… cho đến sự duy trì, không biến mất, củng cố, tăng trưởng, và hoàn thiện bằng sự phát triển của các trạng thái thiện đã sinh, và vị ấy nỗ lực, khơi dậy nghị lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu. Người thực hành như vậy là đang thực hành con đường dẫn đến sự đoạn diệt các tập quán thiện. 776

10. Và này Thợ mộc, thế nào là bất thiện giới? Thân nghiệp bất thiện, khẩu nghiệp bất thiện, nếp sống ác. Những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là bất thiện giới.

Và này Thợ mộc, những bất thiện giới này sanh khởi như thế nào? Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến, cần phải trả lời từ tâm sanh khởi. Thế nào là tâm? Tâm có nhiều loại, đa chủng, sai biệt. Tâm có tham, có sân, có si, từ đây những bất thiện giới sanh khởi.

Và này Thợ mộc, những bất thiện giới này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn? Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây, này Thợ mộc, một Tỷ-kheo, sau khi đoạn trừ thân ác hạnh, tu tập thân thiện hạnh; sau khi đoạn trừ khẩu ác hạnh, tu tập khẩu thiện hạnh; sau khi đoạn trừ ý ác hạnh, tu tập ý thiện hạnh; sau khi đoạn trừ nếp sống ác sinh sống với nếp sống chánh. Ở đây, những bất thiện giới ấy được trừ diệt không có tàn dư.

Thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới? Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm; khiến cho các ác, bất thiện pháp từ trước chưa sanh không được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới.

Và này Thợ mộc, thế nào là thiện giới? Thân nghiệp thiện, khẩu nghiệp thiện, nếp sống thanh tịnh mạng; những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là thiện giới.

Và này Thợ mộc, những thiện giới này sanh khởi như thế nào? Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến, cần phải trả lời là tự tâm sinh khởi. Thế nào là tâm? Tâm có nhiều loại, đa chủng, sai biệt. Tâm không tham, không sân, không si, từ đây những thiện giới sanh khởi.

Và này Thợ mộc, những thiện giới này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn? Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây, vị Tỷ-kheo có giới hạnh, và không chấp trước giới (silamayo), và vị này như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Ở đây, những thiện giới ấy được trừ diệt, không có dư tàn.

Thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến trừ diệt các thiện giới? Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm, khiến cho các ác, bất thiện pháp, chưa sanh không được sanh khởi; khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt; khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm, khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện giới.

12. "Thế nào là những ý định bất thiện? Đó là ý định về dục vọng [dục tầm (intention of sensual desire - ý định/suy nghĩ về dục vọng)], ý định về sân hận [sân tầm (intention of ill will - ý định/suy nghĩ về sân hận)], và ý định về sự tàn nhẫn [hại tầm (intention of cruelty - ý định/suy nghĩ về sự tàn nhẫn)]. Những điều này được gọi là ý định bất thiện.

"Và những ý định bất thiện này khởi nguồn từ đâu? Nguồn gốc của chúng được nói rõ: nên nói rằng chúng khởi nguồn từ tưởng (perception - saññā - sự nhận biết, tri giác). Tưởng nào? Mặc dù tưởng là đa dạng, biến đổi, và có nhiều khía cạnh, nhưng đó là tưởng về dục vọng [dục tưởng (perception of sensual desire - sự nhận biết/tri giác về dục vọng)], tưởng về sân hận [sân tưởng (perception of ill will - sự nhận biết/tri giác về sân hận)], và tưởng về sự tàn nhẫn [hại tưởng (perception of cruelty - sự nhận biết/tri giác về sự tàn nhẫn)]. Các ý định bất thiện khởi nguồn từ đây.

"Và những ý định bất thiện này đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng được nói rõ: ở đây, hoàn toàn ly dục, ly các trạng thái bất thiện, [28] một vị tỳ kheo nhập và trú trong sơ thiền (first jhāna - jhāna - tầng thiền định thứ nhất), trạng thái có tầm và tứ (applied and sustained thought - vitakka-vicāra - sự suy nghĩ ban đầu và sự duy trì suy nghĩ), cùng với hỷ (rapture - pīti - niềm vui thích) và lạc (pleasure - sukha - sự dễ chịu, hạnh phúc) sinh do ly dục. Chính tại đây, các ý định bất thiện đoạn diệt không còn dư tàn. 777

"Và người ấy thực hành như thế nào để đi trên con đường dẫn đến sự đoạn diệt các ý định bất thiện? Ở đây, một vị tỳ kheo khởi lên lòng nhiệt thành đối với sự không sinh khởi của các trạng thái xấu ác, bất thiện chưa sinh… cho đến sự duy trì, không biến mất, củng cố, tăng trưởng, và hoàn thiện bằng sự phát triển của các trạng thái thiện đã sinh, và vị ấy nỗ lực, khơi dậy nghị lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu. Người thực hành như vậy là đang thực hành con đường dẫn đến sự đoạn diệt các ý định bất thiện. 778

13. "Thế nào là những ý định thiện? Đó là ý định về sự từ bỏ [ly dục tầm (intention of renunciation - ý định/suy nghĩ về sự từ bỏ)], ý định về sự không sân hận [vô sân tầm (intention of non-ill will - ý định/suy nghĩ về sự không sân hận)], và ý định về sự không tàn nhẫn [bất hại tầm (intention of non-cruelty - ý định/suy nghĩ về sự không tàn nhẫn)]. Những điều này được gọi là ý định thiện.

"Và những ý định thiện này khởi nguồn từ đâu? Nguồn gốc của chúng được nói rõ: nên nói rằng chúng khởi nguồn từ tưởng. Tưởng nào? Mặc dù tưởng là đa dạng, biến đổi, và có nhiều khía cạnh, nhưng đó là tưởng về sự từ bỏ [ly dục tưởng (perception of renunciation - sự nhận biết/tri giác về sự từ bỏ)], tưởng về sự không sân hận [vô sân tưởng (perception of non-ill will - sự nhận biết/tri giác về sự không sân hận)], và tưởng về sự không tàn nhẫn [bất hại tưởng (perception of non-cruelty - sự nhận biết/tri giác về sự không tàn nhẫn)]. Các ý định thiện khởi nguồn từ đây.

"Và những ý định thiện này đoạn diệt không còn dư tàn ở đâu? Sự đoạn diệt của chúng được nói rõ: ở đây, với sự lắng dịu của tầm và tứ, một vị tỳ kheo nhập và trú trong nhị thiền (second jhāna - tầng thiền định thứ hai), trạng thái có sự tự tin nội tâm [nội tĩnh nhất tâm (self-confidence - sự tự tin nội tâm/tĩnh lặng bên trong)] và sự hợp nhất của tâm [nhất tâm (singleness of mind - sự hợp nhất của tâm/định)] không còn tầm và tứ, cùng với hỷ và lạc sinh do định (born of concentration - sinh ra từ sự tập trung thiền định). Chính tại đây, các ý định thiện này đoạn diệt không còn dư tàn. 779

"Và người ấy thực hành như thế nào để đi trên con đường dẫn đến sự đoạn diệt các ý định thiện? Ở đây, một vị tỳ kheo khởi lên lòng nhiệt thành đối với sự không sinh khởi của các trạng thái xấu ác, bất thiện chưa sinh… cho đến sự duy trì, không biến mất, củng cố, tăng trưởng, và hoàn thiện bằng sự phát triển của các trạng thái thiện đã sinh, và vị ấy nỗ lực, khơi dậy nghị lực, vận dụng tâm trí, và phấn đấu. Người thực hành như vậy là đang thực hành con đường dẫn đến sự đoạn diệt các ý định thiện. 780

14. “Này thợ mộc, vậy khi một người sở hữu mười phẩm chất nào [29] thì Ta mô tả người đó là người thành tựu điều thiện, viên mãn điều thiện, đạt đến thành tựu tối thượng, một sa-môn bất khả chiến bại? Ở đây, một vị tỳ kheo sở hữu chánh kiến của bậc vô học (one beyond training - asekha - người đã hoàn tất tu tập, A-la-hán), 781 chánh tư duy của bậc vô học, chánh ngữ của bậc vô học, chánh nghiệp của bậc vô học, chánh mạng của bậc vô học, chánh tinh tấn của bậc vô học, chánh niệm của bậc vô học, chánh định của bậc vô học, chánh trí của bậc vô học (right knowledge - sammā-ñāṇa - trí tuệ đúng đắn của bậc vô học), và chánh giải thoát của bậc vô học (right deliverance - sammā-vimutti - sự giải thoát đúng đắn của bậc vô học). Khi một người sở hữu mười phẩm chất này, Ta mô tả người đó là người thành tựu điều thiện, viên mãn điều thiện, đạt đến thành tựu tối thượng, một sa-môn bất khả chiến bại.”

Đó là những gì Đức Thế Tôn đã nói. Người thợ mộc Pañcakanga hoan hỷ và tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

12. Và này Thợ mộc, thế nào là bất thiện tư duy? Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy. Pháp này, này Thợ mộc, được gọi là bất thiện tư duy.

Và này Thợ mộc, những bất thiện tư duy này sanh khởi như thế nào? Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến. Cần phải trả lời là từ tưởng sanh khởi. Thế nào là tưởng? Tưởng có nhiều loại, đa chủng, sai biệt: dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng, từ đấy những bất thiện tư duy sanh khởi.

Và này Thợ mộc, những bất thiện tư duy này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn? Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Ở đây, những bất thiện tư duy được trừ diệt, không có dư tàn.

Và sự thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy? Ở đây, vị Tỷ-kheo khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp chưa sanh không được sanh khởi… khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt; khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm; khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy.

Này Thợ mộc, thế nào là thiện tư duy? Ly dục tư duy, vô sân tư duy, bất hại tư duy; những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là thiện tư duy.

Và này Thợ mộc, những thiện tư duy này sanh khởi như thế nào? Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến. Cần phải trả lời là từ tưởng sanh khởi. Thế nào là tưởng? Tưởng có nhiều loại, đa chủng, sai biệt: ly dục tưởng, vô sân tưởng, bất hại tưởng, từ đấy sanh khởi là những thiện tư duy.

Và này Thợ mộc, những thiện tư duy này từ đâu được diệt, không có dư tàn? Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Ở đây, những thiện tư duy ấy được trừ diệt không có dư tàn.

Và sự thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy? Ở đây, Tỷ-kheo khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp chưa sanh không có sanh khởi… ; khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt… ; khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm, khiến cho các thiện pháp đã sanh, có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy.

Và này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu mười pháp này, người ấy được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng. Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo thành tựu vô học chánh tri kiến, thành tựu vô học chánh tư duy, thành tựu vô học chánh ngữ, thành tựu vô học chánh mạng, thành tựu vô học chánh tinh tấn, thành tựu vô học chánh niệm, thành tựu vô học chánh định, thành tựu vô học chánh trí, thành tựu vô học chánh giải thoát. Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu mười pháp này sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Thợ mộc Pancakanga hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-