MN 46. Đại Kinh Về Cách Thực Hành Các Pháp

(Mahādhammasamādāna Sutta)

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Đức Thế Tôn trú tại thành Xá-vệ (Sāvatthī), vườn ông Cấp Cô Độc (Anāthapiṇḍika), rừng cây Kỳ-đà (Jeta). Tại đó, Ngài gọi các vị tỳ kheo (monks-bhikkhus-nhà sư): “Này các tỳ kheo.” - “Bạch Thế Tôn,” các vị ấy đáp lời. Đức Thế Tôn dạy như sau:

2. “Này các tỳ kheo, phần lớn chúng sinh đều có ước muốn, mong cầu, và khao khát này: ‘Mong sao những điều không mong muốn, không ưa thích, không hài lòng sẽ giảm bớt và những điều mong muốn, ưa thích, hài lòng sẽ tăng thêm!’ Tuy nhiên, dù chúng sinh có ước muốn, mong cầu, và khao khát này, những điều không mong muốn, không ưa thích, không hài lòng lại tăng thêm đối với họ, còn những điều mong muốn, ưa thích, hài lòng lại giảm bớt. Này các tỳ kheo, các thầy nghĩ sao, đâu là nguyên nhân của việc đó?”

“Bạch Thế Tôn, giáo pháp của chúng con lấy Thế Tôn làm gốc rễ, [310] được Thế Tôn hướng dẫn, lấy Thế Tôn làm nơi nương tựa. Lành thay, nếu chính Đức Thế Tôn giải thích ý nghĩa của những lời này. Sau khi nghe từ Đức Thế Tôn, các tỳ kheo sẽ ghi nhớ.”

“Vậy thì hãy lắng nghe, này các tỳ kheo, và chú tâm kỹ vào những gì Ta sẽ nói.”

“Thưa vâng, bạch Thế Tôn,” các vị ấy đáp lời. Đức Thế Tôn dạy như sau:

3. "Này các tỳ kheo, ở đây, một kẻ phàm phu (ordinary person - người bình thường chưa tu tập) ít học, không kính trọng các bậc thánh nhân (noble ones - những người đã đạt được các cấp độ giác ngộ) và không thuần thục, không được rèn luyện trong Pháp (Dhamma - Giáo pháp, lời dạy của Phật, hoặc các hiện tượng) của các ngài, không kính trọng bậc chân nhân (true men - người có đức hạnh, trí tuệ) và không thuần thục, không được rèn luyện trong Pháp của các ngài, thì không biết pháp nào nên tu tập (cultivated - thực hành, phát triển) và pháp nào không nên tu tập, không biết pháp nào nên theo (followed - thực hành theo) và pháp nào không nên theo. Vì không biết điều này, người đó tu tập những pháp không nên tu tập và không tu tập những pháp nên tu tập, người đó theo những pháp không nên theo và không theo những pháp nên theo. [^481] Chính vì làm như vậy mà những điều không mong muốn, không ưa thích, không hài lòng tăng thêm đối với người ấy, còn những điều mong muốn, ưa thích, hài lòng lại giảm bớt. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người không thấy (does not see - không có trí tuệ, không thấy sự thật).

4. "Vị thánh đệ tử (noble disciple - đệ tử đã chứng đắc các đạo quả) đã được khéo dạy, kính trọng các bậc thánh nhân và thuần thục, được rèn luyện trong Pháp của các ngài, kính trọng bậc chân nhân và thuần thục, được rèn luyện trong Pháp của các ngài, thì biết pháp nào nên tu tập và pháp nào không nên tu tập, biết pháp nào nên theo và pháp nào không nên theo. Vì biết điều này, vị ấy tu tập những pháp nên tu tập và không tu tập những pháp không nên tu tập, vị ấy theo những pháp nên theo và không theo những pháp không nên theo. Chính vì làm như vậy mà những điều không mong muốn, không ưa thích, không hài lòng giảm bớt đối với vị ấy, còn những điều mong muốn, ưa thích, hài lòng lại tăng thêm. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người thấy (sees - có trí tuệ, thấy sự thật).

MN 46. ÐẠI KINH PHÁP HÀNH

(Mahàdhammasamàdàna Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá Ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc). Ở đây Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, phần lớn các loài hữu tình có dục như thế này, có ước vọng như thế này, có nguyện vọng như thế này: “Ôi, mong rằng các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý được tiêu diệt! Mong rằng các pháp khả ái, khả lạc, khả ý được tăng trưởng!” Này các Tỷ-kheo, dầu cho các loài hữu tình ấy có dục như vậy, có ước vọng như vậy, có nguyện vọng như vậy, nhưng các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý được tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Người có biết vì nguyên nhân gì không?

– Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp dựa Thế Tôn làm căn bản, hướng Thế Tôn làm lãnh đạo, nương tựa Thế Tôn làm y cứ. Bạch Thế Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn thuyết giảng cho ý nghĩa này! Sau khi được nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ hành trì.

– Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có kẻ vô văn phàm phu, không đi đến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đi đến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, không biết rõ các pháp nên phục vụ, không biết rõ các pháp không nên phục vụ, không biết rõ các pháp nên thân cận, không biết rõ các pháp không nên thân cận. Vì không biết rõ các pháp nên phục vụ, không biết rõ các pháp không nên phục vụ, không biết rõ các pháp nên thân cận, không biết rõ các pháp không nên thân cận, vị này phục vụ các pháp không nên phục vụ, không phục vụ các pháp nên phục vụ, thân cận các pháp không nên thân cận, không thân cận các pháp nên thân cận. Vị này vì phục vụ các pháp không nên phục vụ, không phục vụ các pháp nên phục vụ, vì thân cận các pháp không nên thân cận, không thân cận các pháp nên thân cận, cho nên các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì người ấy không có trí đối với pháp này.

Và này các Tỷ-kheo, vị Ða văn Thánh đệ tử đi đến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đi đến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, biết rõ các pháp nên phục vụ, biết rõ các pháp không nên phục vụ, biết rõ các pháp nên thân cận, biết rõ các pháp không nên thân cận. Vì biết rõ các pháp nên phục vụ, biết rõ các pháp không nên phục vụ, biết rõ các pháp nên thân cận, biết rõ các pháp không nên thân cận, vị này phục vụ các pháp nên phục vụ, không phục vụ các pháp không nên phục vụ, thân cận các pháp nên thân cận, không thân cận các pháp không nên thân cận. Vị này vì phục vụ các pháp nên phục vụ, không phục vụ các pháp không nên phục vụ, thân cận các pháp nên thân cận, không thân cận các pháp không nên thân cận, cho nên các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý bị tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý được tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

5. "Này các tỳ kheo, có bốn cách thực hành các pháp (ways of undertaking things - dhamma-samādāna - cách thức tiếp nhận và thực hành giáo pháp hoặc hành động). Bốn cách đó là gì? Có cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả (ripens - trổ quả, chín muồi) là khổ trong tương lai. Có [311] cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai. Có cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là vui trong tương lai. Có cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai.

(NGƯỜI VÔ MINH)

6. (1) "Này các tỳ kheo, người vô minh (ignorant - không có trí tuệ, không hiểu biết), không biết cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai này, không hiểu nó đúng như thật (as it actually is - đúng bản chất sự thật) rằng: ‘Cách thực hành pháp này khổ bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai.’ Vì không biết, không hiểu nó đúng như thật, người vô minh tu tập nó và không tránh né nó; vì làm như vậy, những điều không mong muốn, không ưa thích, không hài lòng tăng thêm đối với người ấy, còn những điều mong muốn, ưa thích, hài lòng lại giảm bớt. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người không thấy.

7. (2) "Này các tỳ kheo, người vô minh, không biết cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai này, không hiểu nó đúng như thật rằng: ‘Cách thực hành pháp này vui bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai.’ Vì không biết, không hiểu nó đúng như thật, người vô minh tu tập nó và không tránh né nó; vì làm như vậy, những điều không mong muốn… tăng thêm đối với người ấy và những điều mong muốn… lại giảm bớt. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người không thấy.

8. (3) "Này các tỳ kheo, người vô minh, không biết cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là vui trong tương lai này, không hiểu nó đúng như thật rằng: ‘Cách thực hành pháp này khổ bây giờ và kết quả là vui trong tương lai.’ Vì không biết, không hiểu nó đúng như thật, người vô minh không tu tập nó mà tránh né nó; vì làm như vậy, những điều không mong muốn… tăng thêm đối với người ấy và những điều mong muốn… lại giảm bớt. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người không thấy.

9. (4) "Này các tỳ kheo, người vô minh, không biết cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai này, không hiểu nó đúng như thật rằng: ‘Cách thực hành pháp này vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai.’ Vì không biết, không hiểu nó đúng như thật, người vô minh không tu tập nó mà tránh né nó; vì làm như vậy, [312] những điều không mong muốn… tăng thêm đối với người ấy và những điều mong muốn… lại giảm bớt. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người không thấy.

Này các Tỷ-kheo, có bốn pháp hành. Thế nào là bốn? Này các Tỷ-kheo, có pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo cũng khổ. Này các Tỷ-kheo, các pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc. Này các Tỷ-kheo, có pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ. Này các Tỷ-kheo, có pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc.

(Kẻ vô trí)

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ. Do vô trí với pháp này, do si mê, nên không tuệ tri như chân: “Ðây là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ”. Do vô trí với pháp này, do si mê, do không tuệ tri như chân, nên phục vụ pháp này, không tránh né pháp này. Vì phục vụ pháp này, vì không tránh né pháp nầy, nên đối với vị này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy không có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại lạc tương lai quả báo khổ. Do vô trí với pháp này, do si mê nên không biết như chân: “Ðây là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ”. Do vô trí với pháp này, do si mê, do không tuệ tri như chân, nên phục vụ pháp này, không tránh né pháp này. Vì phục vụ pháp này, vì không tránh né pháp này, nên đối với vị này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy không có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc. Do vô trí với pháp này, do si mê nên không tuệ tri như chân: “Ðây là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc”. Do vô trí với pháp này, do si mê, do không tuệ tri như chân, nên không phục vụ pháp này, tránh né pháp này. Vì không phục vụ pháp này, tránh né pháp này, nên đối với vị này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy không có trí đối với pháp này?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đấy là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo cũng lạc. Do vô trí với pháp này, do si mê, nên không tuệ tri như chân: “Ðây là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc”. Do vô trí với pháp này, do si mê, do không tuệ tri như chân, nên không phục vụ pháp này, tránh né pháp này. vì không phục vụ pháp này, vì tránh né pháp này, nên đối với vị này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tăng trưởng; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý bị tiêu diệt. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ- kheo, là vì vị ấy không có trí đối với pháp này.

(NGƯỜI TRÍ TUỆ)

10. (1) "Này các tỳ kheo, người có trí tuệ (wise - người hiểu biết, có trí tuệ), biết cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai này, hiểu nó đúng như thật rằng: ‘Cách thực hành pháp này khổ bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai.’ Vì biết, hiểu nó đúng như thật, người trí không tu tập nó mà tránh né nó; vì làm như vậy, những điều không mong muốn, không ưa thích, không hài lòng giảm bớt đối với người ấy, còn những điều mong muốn, ưa thích, hài lòng lại tăng thêm. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người thấy.

11. (2) "Này các tỳ kheo, người có trí tuệ, biết cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai này, hiểu nó đúng như thật rằng: ‘Cách thực hành pháp này vui bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai.’ Vì biết, hiểu nó đúng như thật, người trí không tu tập nó mà tránh né nó; vì làm như vậy, những điều không mong muốn… giảm bớt đối với người ấy và những điều mong muốn… lại tăng thêm. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người thấy.

12. (3) "Này các tỳ kheo, người có trí tuệ, biết cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là vui trong tương lai này, hiểu nó đúng như thật rằng: ‘Cách thực hành pháp này khổ bây giờ và kết quả là vui trong tương lai.’ Vì biết, hiểu nó đúng như thật, người trí không tránh né nó mà tu tập nó; vì làm như vậy, những điều không mong muốn… giảm bớt đối với người ấy và những điều mong muốn… lại tăng thêm. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người thấy.

13. (4) "Này các tỳ kheo, người có trí tuệ, biết cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai này, hiểu nó đúng như thật rằng: ‘Cách thực hành pháp này vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai.’ Vì biết, hiểu nó đúng như thật, người trí không tránh né nó mà tu tập nó; vì làm như vậy, những điều không mong muốn… giảm bớt đối với người ấy và những điều mong muốn… lại tăng thêm. Tại sao vậy? Đó là điều xảy ra cho người thấy. [313]

(Người trí)

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, vị này tuệ tri như chơn: “Pháp hành này hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ”. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, do tuệ tri như chơn, vị này không phục vụ pháp này, tránh né pháp này. Do không phục vụ pháp này, do tránh né pháp này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý bị tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ- kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, vị này tuệ tri như chơn: “Pháp hành này hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ”. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, do tuệ tri như chân, vị này không phục vụ pháp này, tránh né pháp này. Do

không phục vụ pháp này, do tránh né pháp này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc. Do có trí đối với pháp này, do tâm sáng suốt, vị này tuệ tri như chân: “Pháp này hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc”. Do có trí đối với pháp này, do tâm sáng suốt, do tuệ tri như chân, vị này phục vụ pháp này, không tránh né pháp này. Do phục vụ pháp này, không tránh né pháp này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, vị này tuệ tri như chân: “Pháp hành này hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc”. Do có trí với pháp này, do tâm sáng suốt, do tuệ tri như chân, vị này phục vụ pháp này, không tránh né pháp này. Do phục vụ pháp này, do không tránh né pháp này, các pháp bất khả ái, bất khả lạc, bất khả ý tiêu diệt; các pháp khả ái, khả lạc, khả ý tăng trưởng. Vì sao vậy? Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vì vị ấy có trí đối với pháp này.

(BỐN CÁCH THỰC HÀNH)

14. (1) "Này các tỳ kheo, thế nào là cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai? Này các tỳ kheo, ở đây, có người đang đau khổ và sầu muộn mà sát sinh (kills living beings - hành động giết hại chúng sinh), và người ấy cảm nghiệm đau khổ và sầu muộn với việc sát sinh làm duyên (condition - nhân duyên, điều kiện). Trong đau khổ và sầu muộn, người ấy lấy của không cho… tà dâm trong các dục lạc… nói dối… nói lời đâm thọc… nói lời thô ác… nói lời phù phiếm… tham lam… có tâm sân hận (ill will - ác ý, mong muốn hại người khác)… giữ tà kiến (wrong view - quan điểm sai lầm về thực tại, về nghiệp báo…), và người ấy cảm nghiệm đau khổ và sầu muộn với tà kiến làm duyên. Sau khi thân hoại mạng chung (dissolution of the body, after death - khi cơ thể tan rã, sau khi chết), người ấy tái sinh (reappears - sinh trở lại) vào cõi thiếu thốn, khổ cảnh, đọa xứ, thậm chí địa ngục. Đây được gọi là cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai.

15. (2) "Này các tỳ kheo, thế nào là cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai? Này các tỳ kheo, ở đây, có người đang vui vẻ và hoan hỷ mà sát sinh, và người ấy cảm nghiệm vui vẻ và hoan hỷ với việc sát sinh làm duyên. Trong vui vẻ và hoan hỷ, người ấy lấy của không cho… [314]… giữ tà kiến, và người ấy cảm nghiệm vui vẻ và hoan hỷ với tà kiến làm duyên. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cõi thiếu thốn, khổ cảnh, đọa xứ, thậm chí địa ngục. Đây được gọi là cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai.

16. (3) "Này các tỳ kheo, thế nào là cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là vui trong tương lai? Này các tỳ kheo, ở đây, có người đang đau khổ và sầu muộn mà từ bỏ (abstains - tránh xa, không làm) sát sinh, và người ấy cảm nghiệm đau khổ và sầu muộn với việc từ bỏ sát sinh làm duyên. Trong đau khổ và sầu muộn, người ấy từ bỏ lấy của không cho… tà dâm trong các dục lạc… nói dối… nói lời đâm thọc… nói lời thô ác… nói lời phù phiếm… không tham lam… không có tâm sân hận…[315]… giữ chánh kiến (right view - quan điểm đúng đắn về thực tại, về nghiệp báo…), và người ấy cảm nghiệm đau khổ và sầu muộn với chánh kiến làm duyên. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cõi an vui, thậm chí cõi trời (heavenly world - các cõi giới hạnh phúc cao hơn cõi người). Đây được gọi là cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là vui trong tương lai.

17. (4) "Này các tỳ kheo, thế nào là cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai? Này các tỳ kheo, ở đây, có người đang vui vẻ và hoan hỷ mà từ bỏ sát sinh, và người ấy cảm nghiệm vui vẻ và hoan hỷ với việc từ bỏ sát sinh làm duyên. Trong vui vẻ và hoan hỷ, người ấy từ bỏ lấy của không cho… giữ chánh kiến, và người ấy cảm nghiệm vui vẻ và hoan hỷ với chánh kiến làm duyên. Sau khi thân hoại mạng chung, người ấy tái sinh vào cõi an vui, thậm chí cõi trời. Đây được gọi là cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai.

(Bốn pháp)

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ? Ở đây, này các Tỷ- kheo, có người với khổ, với ưu, sát sanh, và do duyên sát sanh, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu lấy của không cho, và do duyên lấy của không cho, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu sống theo tà hạnh trong các dục, và do duyên sống theo tà hạnh trong các dục, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu nói lời vọng ngữ, và do duyên nói lời vọng ngữ, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu nói lời hai lưỡi, và do duyên nói lời hai lưỡi, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, nói lời ác ngữ, và do duyên nói lời ác ngữ, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, nói lời phù phiếm và do duyên nói lời phù phiếm, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, có tâm tham ái, và do duyên có tâm tham ái, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu có tâm sân hận, và do duyên có tâm sân hận cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu có tà kiến, và do duyên tà kiến cảm thọ khổ ưu. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, này các Tỷ-kheo, gọi là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo cũng khổ.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người với lạc, với hỷ, sát sanh và do duyên sát sanh, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, lấy của không cho và do duyên lấy của không cho, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, sống theo tà hạnh trong các dục, và do duyên sống theo tà hạnh trong các dục, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, nói lời vọng ngữ, và do duyên nói lời vọng ngữ, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, nói lời hai lưỡi, và do duyên nói lời hai lưỡi, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, nói lời ác ngữ và do duyên nói lời ác ngữ, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, nói lời phù phiếm, và do duyên nói lời phù phiếm, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, có tâm tham ái và do duyên có tâm tham ái, cảm thọ lạc và hỷ, với lạc, với hỷ, có tâm sân hận, và do duyên có tâm sân hận, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, có tà kiến, và do duyên có tà kiến, cảm thọ lạc và hỷ. Vị này sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ địa ngục. Như vậy, này các Tỷ-kheo, gọi là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người với khổ với ưu, từ bỏ sát sanh, và do duyên từ bỏ sát sanh cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ lấy của không cho, và do duyên từ bỏ lấy của không cho cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ tà hạnh trong các dục, và do duyên từ bỏ tà hạnh trong các dục, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu từ bỏ nói lời vọng ngữ và do duyên từ bỏ nói lời vọng ngữ cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ nói lời hai lưỡi, và do duyên từ bỏ nói lời hai lưỡi, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ nói lời ác ngữ, và do duyên từ bỏ nói lời ác ngữ, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ nói lời phù phiếm, và do duyên từ bỏ nói lời phù phiếm, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ tâm tham ái, và do duyên từ bỏ tâm tham ái, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ tâm sân hận, và do duyên từ bỏ tâm sân hận, cảm thọ khổ ưu; với khổ, với ưu, từ bỏ tà kiến, và do duyên từ bỏ tà kiến, cảm thọ khổ ưu. Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Như vậy này các Tỷ-kheo, gọi là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc? Ở đây, này các Tỷ- kheo, có người với lạc, với hỷ, từ bỏ sát sanh và do duyên từ bỏ sát sanh, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ lấy của không cho, và do duyên từ bỏ lấy của không cho, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ các tà hạnh trong các dục, và do duyên từ bỏ các tà hạnh trong các dục, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ nói lời vọng ngữ, và do duyên từ bỏ nói lời vọng ngữ, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ nói lời hai lưỡi, và do duyên từ bỏ nói lời hai lưỡi, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ ác ngữ, và do duyên từ bỏ nói lời ác ngữ, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, từ bỏ nói lời phù phiếm, và do duyên từ bỏ nói lời phù phiếm, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, không có tham ái, và do duyên không có tham ái, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, không có sân tâm và do duyên không có sân tâm, cảm thọ lạc và hỷ; với lạc, với hỷ, có chánh kiến và do duyên chánh kiến, cảm thọ lạc và hỷ. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Như vậy, này các Tỷ-kheo, gọi là pháp hành hiện tại lạc và tương lai quả báo cũng lạc.

(CÁC VÍ DỤ)

18. (1) "Này các tỳ kheo, ví như có một quả bầu đắng trộn lẫn thuốc độc, và có người muốn sống, không muốn chết, muốn vui và sợ khổ đi đến, và người ta bảo anh ta: ‘Này bạn, quả bầu đắng này có trộn thuốc độc. Nếu muốn, bạn cứ uống; [316] khi uống, màu sắc, mùi, và vị của nó sẽ không làm bạn hài lòng, và sau khi uống, bạn sẽ chết hoặc chịu đau khổ gần chết.’ Rồi người đó uống mà không suy xét (without reflecting - không cân nhắc, thiếu trí tuệ) và không từ bỏ nó. Khi uống, màu sắc, mùi, và vị của nó không làm người ấy hài lòng, và sau khi uống, người ấy chết hoặc chịu đau khổ gần chết. Ta nói rằng, cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai cũng tương tự như vậy.

19. (2) "Ví như có một cốc nước giải khát bằng đồng có màu sắc, mùi, và vị ngon, nhưng bị trộn lẫn thuốc độc, và có người muốn sống, không muốn chết, muốn vui và sợ khổ đi đến, và người ta bảo anh ta: ‘Này bạn, cốc nước giải khát bằng đồng này có màu sắc, mùi, và vị ngon, nhưng bị trộn lẫn thuốc độc. Nếu muốn, bạn cứ uống; khi uống, màu sắc, mùi, và vị của nó sẽ làm bạn hài lòng, nhưng sau khi uống, bạn sẽ chết hoặc chịu đau khổ gần chết.’ Rồi người đó uống mà không suy xét và không từ bỏ nó. Khi uống, màu sắc, mùi, và vị của nó làm người ấy hài lòng, nhưng sau khi uống, người ấy chết hoặc chịu đau khổ gần chết. Ta nói rằng, cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là khổ trong tương lai cũng tương tự như vậy.

20. (3) "Ví như có nước tiểu được lên men (fermented urine - pūtimutta - một loại thuốc cổ xưa) trộn với nhiều loại thuốc khác, và có người bị bệnh vàng da (jaundice - bệnh hoàng đản) đi đến, và người ta bảo anh ta: ‘Này bạn, đây là nước tiểu được lên men trộn với nhiều loại thuốc khác. Nếu muốn, bạn cứ uống; khi uống, màu sắc, mùi, và vị của nó sẽ không làm bạn hài lòng, nhưng sau khi uống, bạn sẽ khỏe mạnh.’ Rồi người đó uống sau khi suy xét (after reflecting - có cân nhắc, có trí tuệ) và không từ bỏ nó. Khi uống, màu sắc, mùi, và vị của nó không làm người ấy hài lòng, nhưng sau khi uống, người ấy trở nên khỏe mạnh. Ta nói rằng, cách thực hành pháp khổ bây giờ và kết quả là vui trong tương lai cũng tương tự như vậy.

21. (4) "Ví như có sữa đông (curd), mật ong (honey), bơ lỏng (ghee - bơ đã tinh chế), và mật mía (molasses) trộn lẫn với nhau, và có người bị bệnh kiết lỵ (dysentery) đi đến, và người ta bảo anh ta: ‘Này bạn, [317] đây là sữa đông, mật ong, bơ lỏng, và mật mía trộn lẫn với nhau. Nếu muốn, bạn cứ uống; khi uống, màu sắc, mùi, và vị của nó sẽ làm bạn hài lòng, và sau khi uống, bạn sẽ khỏe mạnh.’ Rồi người đó uống sau khi suy xét và không từ bỏ nó. Khi uống, màu sắc, mùi, và vị của nó làm người ấy hài lòng, và sau khi uống, người ấy trở nên khỏe mạnh. Ta nói rằng, cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai cũng tương tự như vậy.

22. “Ví như vào mùa thu, tháng cuối mùa mưa, khi bầu trời trong xanh không mây, mặt trời mọc lên trên mặt đất, xua tan mọi bóng tối khỏi không gian bằng sự chiếu sáng, tỏa rạng và huy hoàng của nó, cũng vậy, cách thực hành pháp vui bây giờ và kết quả là vui trong tương lai, bằng sự chiếu sáng, tỏa rạng và huy hoàng của nó, xua tan mọi học thuyết (doctrines - giáo lý, quan điểm) khác của các vị sa môn (recluses - người tu hành khổ hạnh) và bà la môn (brahmins - tu sĩ Bà la môn giáo) phàm tục.”

Đó là những gì Đức Thế Tôn đã dạy. Các tỳ kheo đã hoan hỷ và tín thọ lời dạy của Đức Thế Tôn.

(Ví dụ)

Này các Tỷ-kheo, ví như trái bí đắng có tẩm thuốc độc. Rồi một người đến muốn sống, muốn không chết, ưa lạc, hiềm ghét khổ, và có người nói với người ấy như sau: “Này bạn, trái bí đắng này có tẩm thuốc độc, nếu bạn muốn, hãy ăn. Trong khi ăn, bạn không được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi ăn, bạn có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết”. Người ấy có thể ăn không có suy nghĩ, không có từ bỏ. Trong khi ăn, người ấy không được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi ăn, người ấy bị chết, hay bi đau khổ gần như chết. Này các Tỷ-kheo, Ta nói pháp hành này giống như ví dụ ấy, tức là pháp hành hiện tại khổ và tương lai quả báo cũng khổ.

Này các Tỷ-kheo, ví như một bình đồng đựng nước uống, có sắc, có hương, có vị, và nước uống ấy có tẩm thuốc độc. Rồi một người đến, muốn sống, muốn không chết, muốn ưa lạc, hiềm ghét khổ. Và có người nói với người ấy như sau: “Này bạn, bình đồng đựng nước uống này, có sắc, có hương, có vị, và nước uống ấy có tẩm thuốc độc. Nếu bạn muốn, hãy uống. Trong khi uống, bạn sẽ được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi uống, bạn có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết”. Người kia có thể uống, không suy nghĩ, không từ bỏ. Trong khi uống, người ấy được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi uống, người ấy có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết. Này các Tỷ-kheo, Ta nói pháp hành này giống như ví dụ ấy, tức là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo khổ.

Này các Tỷ-kheo, ví như nước đái quỷ được trộn nhiều loại thuốc. Rồi có người đi đến, bị bệnh hoàng đản, và có người nói với người đó như sau: “Này bạn, nước đái quỷ này được trộn với nhiều loại thuốc. Nếu bạn muốn, hãy uống. Trong khi uống, bạn không được thích thú về sắc, về hương, về vị. Nhưng sau khi uống, bạn sẽ được an lạc”. Người ấy có thể uống, sau khi suy nghĩ, không có từ bỏ. Trong khi uống, người ấy không được thích thú về sắc, về hương, về vị. Nhưng sau khi uống, người ấy được an lạc. Này các Tỷ-kheo, Ta nói pháp hành này giống như ví dụ ấy, tức là pháp hành hiện tại khổ, tương lai quả báo lạc.

Này các Tỷ-kheo, ví như lạc, mật, thục tô và đường trộn lẫn với nhau. Rồi có người đi đến bị bệnh kiết lỵ. Và có người nói với người ấy như sau: “Này bạn, đây là lạc, mật, thục tô và đường trộn lẫn với nhau. Nếu bạn muốn, hãy uống. Trong khi uống, bạn sẽ được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi uống, bạn sẽ được an lạc”. Người kia có thể uống, sau khi suy nghĩ, không có từ bỏ. Trong khi uống, người kia được thích thú về sắc, về hương, về vị. Sau khi uống, người kia được an lạc. Này các Tỷ-kheo, Ta nói

pháp hành này giống như ví dụ ấy, tức là pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo cũng lạc. Này các Tỷ- kheo, ví như trong tháng cuối mùa mưa, vào mùa thu, mùa gặt hái, khí bầu trời quang đãng, không có mây, và mặt trời mọc lên giữa bầu trời, phá sạch hắc ám khắp cả hư không, và chói sáng, hực sáng và rực sáng. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, pháp hành hiện tại lạc, tương lai quả báo cũng lạc này, sau khi phá sạch các dị thuyết của các Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường, chói sáng, hực sáng và rực sáng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• tỳ kheo / bhikkhu / monk: Nhà sư Phật giáo đã thọ giới cụ túc (giới luật cao nhất dành cho tu sĩ).
• phàm phu / puthujjana / ordinary person: Người bình thường chưa giác ngộ chân lý, còn bị trói buộc bởi phiền não và vòng luân hồi.
• bậc thánh nhân / ariya / noble one: Người đã đạt được một trong bốn cấp độ giác ngộ (Thánh đạo, Thánh quả) trong Phật giáo, từ Nhập lưu đến A-la-hán.
• Pháp / Dhamma / Dhamma: Có nhiều nghĩa: 1) Giáo pháp, lời dạy của Đức Phật. 2) Chân lý tối hậu, quy luật tự nhiên của vũ trụ. 3) Các hiện tượng tâm lý hoặc vật lý. 4) Phẩm chất đạo đức.
• bậc chân nhân / sappurisa / true man: Người có đức hạnh, trí tuệ, hành xử đúng đắn, đáng kính trọng; thường chỉ các bậc hiền thánh hoặc người có phẩm cách cao thượng.
• tu tập / bhāveti (cultivate) / cultivate: Thực hành, rèn luyện, phát triển tâm thức, trí tuệ và các phẩm chất tốt đẹp (như thiền định, giữ giới, bố thí…).
• theo / anupatati (follow) / follow: Đi theo, thực hành theo một con đường, một phương pháp hay lời dạy.
• thấy / passati (see) / see: Trong ngữ cảnh này, không chỉ là thấy bằng mắt thường mà là thấy biết bằng trí tuệ (paññā), hiểu rõ bản chất thực sự của các pháp (hiện tượng).
• thánh đệ tử / ariya sāvaka / noble disciple: Đệ tử của Đức Phật đã chứng ngộ chân lý, đạt được một trong các Thánh quả.
• cách thực hành các pháp / dhamma-samādāna / way of undertaking things: Cách thức một người tiếp nhận, cam kết và thực hành một pháp môn, một hành động hay một lối sống cụ thể.
• kết quả / vipāka (ripening) / ripening: Quả báo hay hệ quả của hành động (nghiệp - kamma) đã tạo ra trong quá khứ, biểu hiện (chín muồi) khi đủ điều kiện (duyên).
• vô minh / avijjā (ignorant) / ignorant: Sự không hiểu biết về Tứ Diệu Đế, về luật nhân quả, về bản chất vô thường, khổ, vô ngã của các pháp; là gốc rễ của khổ đau và luân hồi.
• đúng như thật / yathābhūtaṃ / as it actually is: Đúng với bản chất thực tế, không bị che mờ hay xuyên tạc bởi thành kiến, vọng tưởng hay tà kiến.
• có trí tuệ / paññavā (wise) / wise: Người sở hữu trí tuệ (paññā), có khả năng hiểu biết đúng đắn, phân biệt thiện ác, thấy rõ sự thật.
• sát sinh / pāṇātipāta / killing living beings: Hành động cố ý tước đoạt mạng sống của chúng sinh, một trong những ác nghiệp căn bản.
• duyên / paccaya / condition: Điều kiện, yếu tố phụ thuộc, làm tiền đề hoặc hỗ trợ cho một sự vật, hiện tượng khác phát sinh hoặc tồn tại.
• tâm sân hận / byāpāda cetanā (mind of ill will) / ill will: Ý muốn làm hại, mong muốn người khác đau khổ; một trong những phiền não căn bản.
• tà kiến / micchā diṭṭhi / wrong view: Quan điểm, nhận thức sai lầm về thực tại, đặc biệt là phủ nhận luật nhân quả, nghiệp báo, sự tồn tại của đời sau, Tứ Diệu Đế, con đường giải thoát.
• thân hoại mạng chung / kāyassa bhedā paraṃ maraṇā / dissolution of the body, after death: Cụm từ chỉ sự kiện cơ thể vật lý tan rã sau khi chết, chấm dứt một kiếp sống.
• tái sinh / upapajjati (reappears) / reappear: Sự sinh trở lại trong một cảnh giới mới (như người, trời, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) sau khi chết, tùy thuộc vào nghiệp lực đã tạo.
• từ bỏ / veramaṇī (abstains) / abstains: Sự tránh xa, kiêng cữ, không thực hiện một hành động bất thiện nào đó (như từ bỏ sát sinh, trộm cắp…).
• chánh kiến / sammā diṭṭhi / right view: Quan điểm, nhận thức đúng đắn, phù hợp với sự thật, đặc biệt là hiểu biết về Tứ Diệu Đế, luật nhân quả, nghiệp báo, con đường giải thoát; là yếu tố đầu tiên trong Tám Bước Thiện (Bát Chánh Đạo).
• cõi trời / sagga loka / heavenly world: Các cõi giới tồn tại cao hơn cõi người, nơi chúng sinh hưởng phước báo an lạc do các thiện nghiệp đã làm; tuy nhiên vẫn nằm trong vòng luân hồi.
• suy xét / paṭisaṅkhāya (reflecting) / reflecting: Sự cân nhắc, xem xét cẩn thận bằng trí tuệ trước khi nói năng, hành động hoặc chấp nhận một điều gì đó.
• nước tiểu được lên men / pūtimutta / fermented urine: Một trong bốn loại dược phẩm (tứ y pháp) mà Đức Phật cho phép tỳ kheo sử dụng để trị bệnh khi cần thiết, phổ biến trong y học Ấn Độ cổ đại.
• học thuyết / vāda (doctrine) / doctrine: Giáo lý, quan điểm, chủ trương của một tôn giáo, triết học hay trường phái tư tưởng.
• sa môn / samaṇa / recluse: Thuật ngữ chỉ chung các tu sĩ khổ hạnh, người xuất gia không thuộc truyền thống Bà la môn ở Ấn Độ cổ đại, bao gồm cả Đức Phật và các đệ tử của Ngài thời kỳ đầu.
• bà la môn / brāhmaṇa / brahmin: Thành viên của giai cấp tăng lữ, trí thức trong xã hội Ấn Độ cổ theo đạo Bà la môn (tiền thân của Ấn Độ giáo), thực hành các nghi lễ tế tự Vệ Đà.