MN 11. Bài Kinh Ngắn Về Tiếng Gầm Sư Tử

(Cūlasīhanāda Sutta)

1. Tôi nghe như vầy. Một lần nọ, Đức Phật (The Blessed One) đang ở tại Sāvatthī trong khu rừng Jeta, công viên của Anāthapiṇ̣ika. Tại đó, ngài nói với các tỳ kheo (bhikkhus - các nhà sư) rằng: “Này các tỳ kheo.” - “Bạch Thế Tôn,” họ trả lời. Đức Phật nói điều này:

2. "Này các tỳ kheo, chỉ ở đây mới có một tu sĩ, chỉ ở đây mới có tu sĩ thứ hai, chỉ ở đây mới có tu sĩ thứ ba, chỉ ở đây mới có tu sĩ thứ tư. Giáo lý (doctrines) của những người khác thì không có [64] tu sĩ: đó là cách các ông nên gầm tiếng gầm sư tử của mình một cách đúng đắn. [^166]

MN 11. TIỂU KINH SƯ TỬ HỐNG

(Cùlasìhanàda Sutta)

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Ðộc). Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: “Này các Tỷ-kheo.” --“Bạch Thế Tôn,” những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết như sau:

– Này các Tỷ-kheo, chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-môn. Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy chân chánh rống tiếng rống sư tử như vậy.

3. "Có thể, này các tỳ kheo, những người tu hành (wanderers) của các giáo phái khác có thể hỏi: ‘Nhưng dựa trên sức mạnh của [lý lẽ] nào hoặc với sự hỗ trợ của [thẩm quyền] nào mà các tôn giả lại nói như vậy?’ Những người tu hành của các giáo phái khác hỏi như vậy có thể được trả lời theo cách này: ‘Này các đạo hữu, bốn điều đã được tuyên bố cho chúng tôi bởi Đức Thế Tôn, người hiểu biết và nhìn thấy, đã thành tựu và giác ngộ hoàn toàn; khi thấy những điều này trong chính chúng tôi, chúng tôi nói như vậy: “Chỉ ở đây mới có một tu sĩ, chỉ ở đây mới có tu sĩ thứ hai, chỉ ở đây mới có tu sĩ thứ ba, chỉ ở đây mới có tu sĩ thứ tư. Giáo lý của những người khác thì không có tu sĩ.” Bốn điều đó là gì? Chúng tôi có niềm tin vào bậc Thầy, chúng tôi có niềm tin vào Giáo Pháp (Dhamma), chúng tôi đã hoàn thành các giới luật (precepts), và những người bạn đồng hành của chúng tôi trong Giáo Pháp rất thân thiết và dễ mến đối với chúng tôi cho dù họ là cư sĩ hay những người xuất gia. Đây là bốn điều được tuyên bố cho chúng tôi bởi Đức Thế Tôn, người hiểu biết và nhìn thấy, đã thành tựu và giác ngộ hoàn toàn, khi thấy những điều này trong chính chúng tôi, chúng tôi nói như chúng tôi đã nói.’

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra khi ở đây những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: “Chư Tôn giả có tin tưởng gì, có sức lực gì mà chư Tôn giả tuyên bố: ‘Chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất; ở đây là có Sa-môn thứ hai; ở đây là có Sa-môn thứ ba; ở đây là có Sa-môn thứ tư; các ngoại đạo khác không có Sa-môn’”. Này các Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau: “Chư Hiền, vì chúng tôi tự chánh kiến bốn pháp, được Thế Tôn tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc đã thấy, đã biết, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác nên chúng tôi nói: ‘Chỉ ở đây là có Sa-môn thứ nhất, ở đây là có Sa-môn thứ hai; Sa-môn thứ ba; Sa-môn thứ tư’. Thế nào là bốn? Chư Hiền, chúng tôi có lòng tin bậc Ðạo Sư, có lòng tin Pháp, có sự thành tựu viên mãn các Giới luật, và những pháp hữu của chúng tôi, những người cư sĩ và những người xuất gia, được chúng tôi thương, chúng tôi mến. Chư Hiền, vì chúng tôi tự chánh kiến bốn pháp, được Thế Tôn tuyên bố cho chúng tôi biết, bậc đã thấy, đã biết, bậc A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác nên chúng tôi nói: ‘Chỉ ở đây là Sa-môn… Sa-môn thứ tư’”.

4. "Có thể, này các tỳ kheo, những người tu hành của các giáo phái khác có thể nói như sau: ‘Này các đạo hữu, chúng tôi cũng có niềm tin vào bậc Thầy, đó là, vào bậc Thầy của chúng tôi; chúng tôi cũng có niềm tin vào Giáo Pháp, đó là, vào Giáo Pháp của chúng tôi; chúng tôi cũng đã hoàn thành các giới luật, đó là, các giới luật của chúng tôi; và những người bạn đồng hành của chúng tôi trong Giáo Pháp cũng rất thân thiết và dễ mến đối với chúng tôi cho dù họ là cư sĩ hay những người đã xuất gia. Vậy sự khác biệt ở đây là gì, thưa các đạo hữu, sự khác nhau là gì, sự khác biệt giữa các ông và chúng tôi là gì?’

Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra, khi ở đây, những Du sĩ ngoại đạo có thể nói: “Chư Hiền, chúng tôi cũng có lòng tin bậc Ðạo Sư, vị ấy là Ðạo Sư của chúng tôi. Chúng tôi có lòng tin Pháp, Pháp ấy là Pháp của chúng tôi, chúng tôi thành tựu viên mãn các Giới luật, những Giới luật ấy là Giới luật của chúng tôi. Và những pháp hữu của chúng tôi, những người cư sĩ và cả những người xuất gia, được chúng tôi thương, được chúng tôi mến. Chư Hiền, như vậy có sự sai biệt gì, có sự đặc thù gì, có sự khác biệt gì giữa quý vị và chúng tôi?”.

5. "Những người tu hành của các giáo phái khác hỏi như vậy có thể được trả lời theo cách này: ‘Vậy thì, thưa các đạo hữu, mục tiêu (goal) là một hay nhiều?’ Trả lời một cách đúng đắn, những người tu hành của các giáo phái khác sẽ trả lời như sau: 'Thưa các đạo hữu, mục tiêu là một, không phải nhiều. [^167] - ‘Nhưng, thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người bị ảnh hưởng bởi tham ái (lust) hay người không còn tham ái?’ Trả lời một cách đúng đắn, những người tu hành của các giáo phái khác sẽ trả lời như sau: ‘Thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người không còn tham ái, không phải cho người bị ảnh hưởng bởi tham ái.’ - ‘Nhưng, thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người bị ảnh hưởng bởi sân hận (hate) hay người không còn sân hận?’ Trả lời một cách đúng đắn, họ sẽ trả lời: ‘Thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người không còn sân hận, không phải cho người bị ảnh hưởng bởi sân hận.’ - ‘Nhưng, thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người bị ảnh hưởng bởi si mê (delusion) hay người không còn si mê?’ Trả lời một cách đúng đắn, họ sẽ trả lời: ‘Thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người không còn si mê, không phải cho người bị ảnh hưởng bởi si mê.’ - ‘Nhưng, thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người bị ảnh hưởng bởi khao khát (craving) hay người không còn khao khát?’ [65] Trả lời một cách đúng đắn, họ sẽ trả lời: ‘Thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người không còn khao khát, không phải cho người bị ảnh hưởng bởi khao khát.’ - ‘Nhưng, thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người bị ảnh hưởng bởi chấp thủ (clinging) hay người không còn chấp thủ?’ Trả lời một cách đúng đắn, họ sẽ trả lời: ‘Thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người không còn chấp thủ, không phải cho người bị ảnh hưởng bởi chấp thủ.’ - ‘Nhưng, thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người có trí tuệ (vision) hay cho người không có trí tuệ?’ Trả lời một cách đúng đắn, họ sẽ trả lời: ‘Thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người có trí tuệ, không phải cho người không có trí tuệ.’ - ‘Nhưng, thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người thiên vị và chống đối, hay cho người không thiên vị và chống đối?’ Trả lời một cách đúng đắn, họ sẽ trả lời: 'Thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người không thiên vị và chống đối, không phải cho người thiên vị và chống đối. [^168] - ‘Nhưng, thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người thích thú và tận hưởng sự phức tạp (proliferation), hay cho người không thích thú và tận hưởng sự phức tạp?’ Trả lời một cách đúng đắn, họ sẽ trả lời: 'Thưa các đạo hữu, mục tiêu đó dành cho người không thích thú và tận hưởng sự phức tạp, không phải cho người thích thú và tận hưởng sự phức tạp. [^169]

Chư Tỷ-kheo, nếu được các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy, cần phải trả lời họ như sau: “Chư Hiền, cứu cánh là một hay cứu cánh là đa diện?” Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời: “Chư Hiền, cứu cánh là một, cứu cánh không phải đa diện”.

–“Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có tham, hay cho người không tham?” Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời: “Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người không tham, không phải cho người có tham”.

–“Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có sân, hay cho người không sân?” Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại đạo phải trả lời: “Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người không sân, không phải cho người có sân”.

–"Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có si hay cho người không si? Nếu trả lời đứng đắn… phải trả lời: “Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người không si, không phải cho người có si”.

–“Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có ái, hay cho người không ái?” Nếu trả lời đứng đắn… phải trả lời: “Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người không ái, không phải cho người có ái”.

–“Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có chấp thủ, hay cho người không chấp thủ?” Nếu trả lời đứng đắn… phải trả lời: “Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người không chấp thủ, không phải cho người chấp thủ”.

–“Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người có trí, hay cho người không có trí?” Nếu trả lời đứng đắn… phải trả lời: “Cứu cánh ấy cho người có trí, không phải cho người không có trí”.

–“Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người thuận ứng, nghịch ứng hay cho người không thuận ứng, không nghịch ứng?” Nếu trả lời đứng đắn… phải trả lời: “Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người không thuận ứng, không nghịch ứng, không phải cho người thuận ứng, nghịch ứng”.

–“Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người ưa hý luận, thích hý luận hay cho người không ưa hý luận, không thích hý luận?” Nếu trả lời đứng đắn, các Du sĩ ngoại đạo cần phải trả lời: “Chư Hiền, cứu cánh ấy cho người không ưa hý luận, không thích hý luận, không phải cho người ưa hý luận, thích hý luận”.

6. "Này các tỳ kheo, có hai quan điểm (views) này: quan điểm về sự tồn tại (view of being) và quan điểm về sự không tồn tại (view of non-being). Bất kỳ tu sĩ hay Bà La Môn (brahmins) nào dựa vào quan điểm về sự tồn tại, chấp nhận quan điểm về sự tồn tại, đều đối lập với quan điểm về sự không tồn tại. Bất kỳ tu sĩ hay Bà La Môn nào dựa vào quan điểm về sự không tồn tại, chấp nhận quan điểm về sự không tồn tại, đều đối lập với quan điểm về sự tồn tại. [^170]

7. "Bất kỳ tu sĩ hay Bà La Môn nào không hiểu đúng như thật về sự sinh khởi (origin), sự chấm dứt (disappearance), sự hấp dẫn (gratification), sự nguy hiểm (danger), và sự thoát khỏi [^171] đối với hai quan điểm này đều bị ảnh hưởng bởi tham ái, bị ảnh hưởng bởi sân hận, bị ảnh hưởng bởi si mê, bị ảnh hưởng bởi khao khát, bị ảnh hưởng bởi chấp thủ, không có trí tuệ, thiên về thiên vị và chống đối, và họ thích thú và tận hưởng sự phức tạp. Họ không được giải thoát khỏi sinh, lão, bệnh, tử; khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não; họ không được giải thoát khỏi khổ đau, ta nói vậy.

8. "Bất kỳ tu sĩ hay Bà La Môn nào hiểu đúng như thật về sự sinh khởi, sự chấm dứt, sự hấp dẫn, sự nguy hiểm, và sự thoát khỏi đối với hai quan điểm này đều không có tham ái, không có sân hận, không có si mê, không có khao khát, không có chấp thủ, có trí tuệ, không thiên về thiên vị và chống đối, và họ không thích thú và tận hưởng sự phức tạp. Họ được giải thoát khỏi sinh, lão, bệnh, tử; khỏi sầu, bi, khổ, ưu, não; họ được giải thoát khỏi khổ đau, ta nói vậy. [66]

Chư Tỷ-kheo, có hai loại tri kiến này: hữu kiến và phi hữu kiến. Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà- la-môn nào chấp trước hữu kiến, thân thiết hữu kiến, cố chấp hữu kiến; những vị ấy bị chướng ngại đối với phi hữu kiến. Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào chấp trước phi hữu kiến, thân thiết phi hữu kiến, cố chấp phi hữu kiến; những vị ấy bị chướng ngại bởi hữu kiến.

Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không như thật tuệ tri sự tập khởi và sự đoạn diệt của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của chúng, những vị này là những vị có tham, có sân, có si, có ái, có chấp thủ, không có trí, có thuận ứng, có nghịch ứng, có ưa hý luận, có thích hý luận; những vị ấy không giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy không giải thoát khỏi đau khổ.

Chư Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào như thật tuệ tri sự tập khởi và sự đoạn diệt của hai loại kiến này, vị ngọt, sự nguy hiểm, và sự xuất ly của chúng; những vị này là những vị không tham, không sân, không si, không ái, không chấp thủ, có trí, không có thuận ứng, không có nghịch ứng, không ưa hý luận, thích hý luận; những vị ấy giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói những vị ấy giải thoát khỏi đau khổ.

9. "Này các tỳ kheo, có bốn loại chấp thủ (clinging) này. Bốn loại đó là gì? Chấp thủ vào dục lạc (sensual pleasures), chấp thủ vào quan điểm (views), chấp thủ vào giới cấm thủ (rules and observances-sự tuân thủ các quy tắc và việc thực hiện các nghi lễ hoặc phong tục), và chấp thủ vào học thuyết về ngã (doctrine of self-một niềm tin vào một bản ngã hoặc linh hồn thường hằng và bất biến).

10. "Mặc dù một số tu sĩ và Bà La Môn tuyên bố trình bày sự hiểu biết đầy đủ về tất cả các loại chấp thủ, họ không mô tả đầy đủ sự hiểu biết đầy đủ về tất cả các loại chấp thủ. [^172] Họ mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào dục lạc mà không mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào quan điểm, chấp thủ vào giới cấm thủ, và chấp thủ vào học thuyết về ngã. Tại sao vậy? Những tu sĩ và Bà La Môn tốt đó không hiểu ba trường hợp chấp thủ này đúng như thật. Do đó, mặc dù họ tuyên bố trình bày sự hiểu biết đầy đủ về tất cả các loại chấp thủ, họ chỉ mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào dục lạc mà không mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào quan điểm, chấp thủ vào giới cấm thủ, và chấp thủ vào học thuyết về ngã.

11. "Mặc dù một số tu sĩ và Bà La Môn tuyên bố trình bày sự hiểu biết đầy đủ về tất cả các loại chấp thủ… họ mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào dục lạc và chấp thủ vào quan điểm mà không mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào giới cấm thủ và chấp thủ vào học thuyết về ngã. Tại sao vậy? Họ không hiểu hai trường hợp… do đó họ chỉ mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào dục lạc và chấp thủ vào quan điểm mà không mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào giới cấm thủ và chấp thủ vào học thuyết về ngã.

12. "Mặc dù một số tu sĩ và Bà La Môn tuyên bố trình bày sự hiểu biết đầy đủ về tất cả các loại chấp thủ… họ mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào dục lạc, chấp thủ vào quan điểm, và chấp thủ vào giới cấm thủ mà không mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào học thuyết về ngã. Họ không hiểu một trường hợp… do đó họ chỉ mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào dục lạc, chấp thủ vào quan điểm, và chấp thủ vào giới cấm thủ mà không mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào học thuyết về ngã. [^173]

Chư Tỷ-kheo, có bốn chấp thủ. Thế nào là bốn? Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ; họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ, về ngã luận thủ. Vì sao vậy? Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không như thật tuệ tri ba sự. Do vậy, những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về kiến thủ, về giới cấm thủ, về ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn hay Bà-la-môn tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ nhưng không hiển thị sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy? Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la- môn ấy không như thật tuệ tri hai sự. Do vậy, những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không chơn chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ; nhưng không hiển thị sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không chơn chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về ngã luận thủ. Vì sao vậy? Những Hiền giả Sa-môn, Bà-la- môn ấy không như thật tuệ tri một sự. Do vậy, những Hiền giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy tuy tự xưng liễu tri tất cả thủ, nhưng không chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Họ hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, nhưng không hiển thị sự liễu tri về ngã luận thủ.

13. "Này các tỳ kheo, trong một Giáo Pháp và Giới Luật (Dhamma and Discipline) như vậy, rõ ràng là niềm tin vào bậc Thầy không được hướng dẫn đúng đắn, niềm tin vào Giáo Pháp không được hướng dẫn đúng đắn, việc hoàn thành các giới luật không được hướng dẫn đúng đắn, và tình cảm giữa những người bạn đồng hành trong Giáo Pháp không được hướng dẫn đúng đắn. Tại sao vậy? Bởi vì đó là cách nó xảy ra khi Giáo Pháp và Giới Luật [67] được tuyên bố tồi tệ và giải thích tồi tệ, không giải thoát, không đưa đến hòa bình, được giải thích bởi một người không giác ngộ hoàn toàn.

14. "Này các tỳ kheo, khi một Như Lai (Tathāgata - một danh hiệu của Đức Phật, thường được dịch là “Người đã đến như vậy”), đã thành tựu và giác ngộ hoàn toàn, tuyên bố trình bày sự hiểu biết đầy đủ về tất cả các loại chấp thủ, ngài mô tả đầy đủ sự hiểu biết đầy đủ về tất cả các loại chấp thủ: ngài mô tả sự hiểu biết đầy đủ về chấp thủ vào dục lạc, chấp thủ vào quan điểm, chấp thủ vào giới cấm thủ, và chấp thủ vào học thuyết về ngã. [^174]

15. "Này các tỳ kheo, trong một Giáo Pháp và Giới Luật như vậy, rõ ràng là niềm tin vào bậc Thầy được hướng dẫn đúng đắn, niềm tin vào Giáo Pháp được hướng dẫn đúng đắn, việc hoàn thành các giới luật được hướng dẫn đúng đắn, và tình cảm giữa những người bạn đồng hành trong Giáo Pháp được hướng dẫn đúng đắn. Tại sao vậy? Bởi vì đó là cách nó xảy ra khi Giáo Pháp và Giới Luật được tuyên bố tốt đẹp và giải thích tốt đẹp, giải thoát, đưa đến hòa bình, được giải thích bởi một người giác ngộ hoàn toàn.

Chư Tỷ-kheo, trong Pháp và Luật như vậy, nếu có tịnh tín đối với Ðạo Sư, tịnh tín ấy được xem là không hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh tín ấy được xem là không hoàn toàn; nếu có thành tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem là không hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với những pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là không hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình là như vậy, trong một pháp luật không khéo thuyết giảng, không khéo hiển thị, không có hướng thượng, không dẫn đến tịch tịnh, không được bậc Chánh Ðẳng Giác hiển thị.

Và Như Tỷ-kheo, bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Ðẳng Giác tự xưng liễu tri tất cả thủ, chân chánh hiển thị sự liễu tri tất cả thủ. Như Lai hiển thị sự liễu tri về dục thủ, sự liễu tri về kiến thủ, sự liễu tri về giới cấm thủ, sự liễu tri về ngã luận thủ.

Chư Tỷ-kheo, trong Pháp và Luật như vậy, nếu có tịnh tín đối với bậc Ðạo Sư, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có tịnh tín đối với Pháp, tịnh tín ấy được xem là hoàn toàn; nếu có thành tựu viên mãn các Giới luật, sự thành tựu ấy được xem là hoàn toàn; nếu có sự thương mến đối với các pháp hữu, sự thương mến ấy được xem là hoàn toàn. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, sự tình là như vậy, trong một pháp luật khéo thuyết giảng, khéo hiển thị, có hướng thượng, dẫn đến tịch tịnh, được bậc Chánh Ðẳng Giác hiển thị.

16. "Bây giờ bốn loại chấp thủ này có gì là nguồn gốc của chúng, có gì là nguồn gốc của chúng, chúng được sinh ra và tạo ra từ đâu?

Bốn loại chấp thủ này có khao khát (craving) là nguồn gốc của chúng, khao khát là nguồn gốc của chúng, chúng được sinh ra và tạo ra từ khao khát. [^175] Khao khát có gì là nguồn gốc của nó…? Khao khát có cảm giác (feeling) là nguồn gốc của nó… Cảm giác có gì là nguồn gốc của nó…? Cảm giác có xúc chạm (contact) là nguồn gốc của nó… Xúc chạm có gì là nguồn gốc của nó…? Xúc chạm có sáu căn (sixfold base - sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý) là nguồn gốc của nó… Sáu căn có gì là nguồn gốc của nó…? Sáu căn có danh-sắc (mentality-materiality - yếu tố tinh thần và vật chất) là nguồn gốc của nó… Danh-sắc có gì là nguồn gốc của nó…? Danh-sắc có thức (consciousness) là nguồn gốc của nó… Thức có gì là nguồn gốc của nó…? Thức có các hành (formations - các tạo tác, các yếu tố hình thành) là nguồn gốc của nó… Các hành có gì là nguồn gốc của nó…? Các hành có vô minh (ignorance) là nguồn gốc của chúng, vô minh là nguồn gốc của chúng, chúng được sinh ra và tạo ra từ vô minh.

17. “Này các tỳ kheo, khi vô minh được từ bỏ và trí tuệ chân thật (true knowledge) đã phát sinh trong một tỳ kheo, thì với sự tan biến của vô minh và sự phát sinh của trí tuệ chân thật, vị ấy không còn chấp thủ vào dục lạc, không còn chấp thủ vào quan điểm, không còn chấp thủ vào giới cấm thủ, không còn chấp thủ vào học thuyết về ngã. [^176] Khi vị ấy không chấp thủ, vị ấy không dao động. Khi vị ấy không dao động, vị ấy tự mình chứng ngộ Niết Bàn (Nibbāna). Vị ấy hiểu: ‘Sinh đã diệt, đời sống thánh thiện (holy life) đã được sống, những gì cần làm đã được làm, không còn trở lại trạng thái tồn tại nào nữa.’” [68]

Đó là những gì Đức Phật đã nói. Các tỳ kheo hoan hỷ và hài lòng với lời của Đức Phật.

Chư Tỷ-kheo, bốn loại chấp thủ này, lấy gì làm duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm nhân? Bốn loại chấp thủ này lấy ái làm duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm chủng, lấy ái làm nhân. Chư Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm nhân? Chư Tỷ- kheo, ái này lấy thọ làm duyên, lấy thọ làm tập khởi, lấy thọ làm chủng, lấy thọ làm nhân. Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm chủng, lấy gì làm nhân ? Chư Tỷ-kheo, thọ này lấy xúc làm duyên, lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm chủng, lấy xúc làm nhân. Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm duyên… lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, xúc này lấy sáu nhập làm duyên… lấy sáu nhập làm nhân. Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm duyên… lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy danh sắc làm duyên… lấy danh sắc làm nhân. Chư Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm duyên… lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, danh sắc này lấy thức làm duyên… lấy thức làm nhân. Chư Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm duyên… lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, thức này lấy hành làm duyên… lấy hành làm nhân. Chư Tỷ-kheo, hành này lấy gì làm duyên… lấy gì làm nhân? Chư Tỷ-kheo, hành này lấy vô minh làm duyên… lấy vô minh làm nhân.

Và Chư Tỷ-kheo, khi một Tỷ-kheo đã đoạn trừ vô minh, đã làm minh sanh khởi, vị ấy do vô minh được đoạn trừ, do minh sanh khởi, nên không chấp thủ dục thủ, không chấp thủ kiến thủ, không chấp thủ giới cấm thủ, không chấp thủ ngã luận thủ. Nhờ không chấp thủ nên không tháo động, nhờ không tháo động, nên tự thân chứng được Niết-bàn; vị ấy tuệ tri: “Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa”.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

-ooOoo-

Từ ngữ:

• Tu sĩ / samaṇa / recluse: Người từ bỏ đời sống thế tục để sống đời sống tâm linh.
• Giáo lý / Dhamma / doctrines: Những lời dạy của Đức Phật.
• Tỳ kheo / bhikkhu / bhikkhus: Nhà sư Phật giáo.
• Thế Tôn / Bhagavā / The Blessed One: Một danh hiệu của Đức Phật.
• Giáo Pháp / Dhamma / Dhamma: Những lời dạy của Đức Phật.
• Giới luật / sīla / precepts: Những quy tắc đạo đức mà người Phật tử tuân theo.
• Tham ái / rāga / lust: Sự ham muốn, khao khát quá độ.
• Sân hận / dosa / hate: Sự tức giận, thù hận.
• Si mê / moha / delusion: Sự thiếu hiểu biết, mê mờ.
• Khao khát / taṇhā / craving: Sự thèm muốn, khao khát.
• Chấp thủ / upādāna / clinging: Sự bám víu, dính mắc.
• Trí tuệ / paññā / vision: Sự hiểu biết đúng đắn, sáng suốt.
• Phức tạp / papañca / proliferation: Sự suy nghĩ lan man, phức tạp hóa vấn đề.
• Quan điểm / diṭṭhi / views: Cách nhìn nhận, đánh giá về một vấn đề.
• Sự tồn tại / bhava / being: Trạng thái có mặt, hiện hữu.
• Sự không tồn tại / vibhava / non-being: Trạng thái không có mặt, không hiện hữu.
• Sinh khởi / uppāda / origin: Sự bắt đầu, xuất hiện.
• Chấm dứt / nirodha / disappearance: Sự kết thúc, biến mất.
• Hấp dẫn / assāda / gratification: Sự thú vị, thích thú.
• Nguy hiểm / ādīnava / danger: Sự rủi ro, nguy cơ.
• Thoát khỏi / nissaraṇa / escape: Sự giải thoát, vượt ra.
• Dục lạc / kāma / sensual pleasures: Những thú vui liên quan đến các giác quan.
• Giới cấm thủ / sīlabbataparāmāsa / rules and observances: Sự tuân thủ các quy tắc và nghi lễ một cách máy móc, không hiểu rõ ý nghĩa.
• Học thuyết về ngã / attavādupādāna / doctrine of self: Niềm tin vào một bản ngã thường hằng, bất biến.
• Như Lai / Tathāgata / Tathāgata: Một danh hiệu của Đức Phật, có nghĩa là “Người đã đến như vậy”.
• Sáu căn / saḷāyatana / sixfold base: Sáu giác quan (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý).
• Danh-sắc / nāmarūpa / mentality-materiality: Các yếu tố tinh thần và vật chất tạo nên con người.
• Thức / viññāṇa / consciousness: Khả năng nhận thức.
• Các hành / saṅkhāra / formations: Các yếu tố tạo tác, hình thành nên mọi hiện tượng.
• Vô minh / avijjā / ignorance: Sự thiếu hiểu biết, mê mờ.
• Trí tuệ chân thật / vijjā / true knowledge: Sự hiểu biết đúng đắn, sáng suốt về thực tại.
• Niết Bàn / Nibbāna / Nibbāna: Trạng thái an lạc, giải thoát hoàn toàn khỏi khổ đau.
• Đời sống thánh thiện / brahmacariya / holy life: Đời sống tu tập theo giáo lý của Đức Phật.