DN 4. KINH SOṆADAṆḌA

(Soṇadaṇḍasutta)
Bản tóm tắt→

1. Các Bà-la-môn và Gia chủ ở Campā (Campeyyakabrāhmaṇagahapatikā)

Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn đi du hành ở vương quốc Aṅga cùng với một đại chúng tỳ-kheo khoảng năm trăm vị, và đến Campā. Tại đó, Thế Tôn trú ở Campā, trên bờ hồ Gaggarā.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang cai quản Campā, một nơi đông đúc dân cư, nhiều cỏ cây, củi, nước và lúa gạo, là một thái ấp hoàng gia do vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha ban tặng như một phần thưởng hoàng gia, một ân tứ thiêng liêng.

Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā nghe tin: "Sa-môn Gotama, con trai dòng Sakya, xuất gia từ gia tộc Sakya, đang du hành ở Aṅga cùng đại chúng tỳ-kheo khoảng năm trăm vị, đã đến Campā và đang trú trên bờ hồ Gaggarā. Tiếng đồn tốt đẹp sau đây đã vang lên về Tôn giả Gotama: 'Ngài là Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, minh hạnh túc, thiện thệ, thế gian giải, vô thượng sĩ điều ngự trượng phu, bậc thầy của chư thiên và loài người, Phật, Thế Tôn'. Ngài đã tự mình chứng ngộ và giảng dạy cho thế giới này cùng với chư thiên, ma vương, phạm thiên, cho quần chúng gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư thiên và loài người. Ngài thuyết giảng Giáo pháp toàn hảo ở đoạn đầu, toàn hảo ở đoạn giữa, toàn hảo ở đoạn cuối, đầy đủ ý nghĩa và văn tự, phơi bày một đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Thật tốt đẹp thay khi được chiêm ngưỡng một bậc A-la-hán như vậy." Thế là các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā rời khỏi Campā, tụ tập thành từng nhóm đông đảo đi về phía hồ Gaggarā.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đang nghỉ trưa trên tầng gác. Nhìn thấy các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā tụ tập thành từng nhóm đi về phía hồ Gaggarā, ông bèn gọi người quản gia: "Này quản gia, vì sao các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā lại tụ tập thành từng nhóm đi về phía hồ Gaggarā vậy?"

"Thưa ngài, có Sa-môn Gotama, con trai dòng Sakya, xuất gia từ gia tộc Sakya... đang trú trên bờ hồ Gaggarā. Tiếng đồn tốt đẹp đã vang lên về Tôn giả Gotama... Họ đang đi đến để chiêm ngưỡng Tôn giả Gotama."

"Nếu vậy, này quản gia, hãy đi đến chỗ các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā và nói với họ rằng: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói thế này: Xin các vị hãy đợi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cũng sẽ đi đến để chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama'."

"Vâng, thưa ngài," người quản gia đáp lời Bà-la-môn Soṇadaṇḍa, rồi đi đến chỗ các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā, truyền đạt lại lời nhắn: "Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói thế này: 'Xin các vị hãy đợi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cũng sẽ đi đến để chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama'."

2. Lời ca ngợi phẩm chất của Soṇadaṇḍa (Soṇadaṇḍaguṇakathā)

Lúc bấy giờ, có khoảng năm trăm Bà-la-môn từ nhiều vùng khác nhau đang lưu trú tại Campā vì một vài công việc. Các Bà-la-môn này nghe tin: "Bà-la-môn Soṇadaṇḍa sẽ đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama." Thế là họ đi đến chỗ Bà-la-môn Soṇadaṇḍa và hỏi: "Có thật là ngài Soṇadaṇḍa sẽ đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama không?"

"Đúng vậy, thưa các vị, tôi có ý định: 'Tôi cũng sẽ đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama'."

"Ngài Soṇadaṇḍa không nên đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama. Ngài Soṇadaṇḍa không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama. Nếu ngài Soṇadaṇḍa đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama, danh tiếng (danh xưng / yaso) của ngài Soṇadaṇḍa sẽ giảm sút, và danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ tăng lên. Vì danh tiếng của ngài sẽ giảm sút và danh tiếng của Sa-môn Gotama sẽ tăng lên, với lý do này, ngài Soṇadaṇḍa không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama; trái lại, chính Sa-môn Gotama mới đáng phải đi đến chiêm ngưỡng ngài Soṇadaṇḍa.

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa có dòng dõi (thọ sinh / jāti) thuần khiết từ cả cha lẫn mẹ, huyết thống trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay tì vết nào về dòng dõi... Với lý do này, ngài không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa giàu có, có tài sản lớn, có nhiều tài sản (tài lộc / bhogā)...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa là người tụng đọc, người trì chú, tinh thông ba bộ Vệ-đà, cùng với từ vựng, nghi quỹ, ngữ âm học, từ nguyên học, và lịch sử là bộ thứ năm; là người am hiểu ngữ pháp, thông thạo triết học tự nhiên và các tướng mạo của bậc đại nhân...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa đẹp đẽ, dễ nhìn, có ngoại hình (sắc / vaṇṇa) xuất chúng, mang vẻ đẹp của Phạm thiên, vóc dáng của Phạm thiên, không có điểm nào đáng chê trách về ngoại hình...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa sống đạo đức (giới đức / sīlavā), có đạo đức trưởng thành, thành tựu đạo đức trưởng thành...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa có lời nói tốt đẹp, phát âm rõ ràng, sở hữu giọng nói tao nhã, rành mạch, không khuyết tật, truyền đạt ý nghĩa dễ hiểu...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa là thầy của nhiều vị thầy, dạy kiến thức Vệ-đà (chú thuật / mante) cho ba trăm thanh niên. Và nhiều thanh niên từ các phương khác, các quốc độ khác đến chỗ ngài Soṇadaṇḍa vì muốn học kiến thức Vệ-đà...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa đã già, lớn tuổi, trưởng thượng, đã đi qua nhiều chặng đường đời, đã đến tuổi xế chiều; trong khi Sa-môn Gotama còn trẻ và mới xuất gia khi còn trẻ...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa được vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ...

Bởi vì ngài Soṇadaṇḍa đang cai quản Campā, một nơi đông đúc dân cư, nhiều cỏ cây, củi, nước và lúa gạo, là một thái ấp hoàng gia do vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha ban tặng... Với lý do này, ngài Soṇadaṇḍa không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama; trái lại, chính Sa-môn Gotama mới đáng phải đi đến chiêm ngưỡng ngài Soṇadaṇḍa."

3. Lời ca ngợi phẩm chất của Đức Phật (Buddhaguṇakathā)

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói với các Bà-la-môn kia:

"Vậy thì, thưa các vị, hãy nghe tôi nói vì sao chính chúng ta mới đáng đi đến chiêm ngưỡng Tôn giả Gotama; và Tôn giả Gotama không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng chúng ta. Thưa các vị, Sa-môn Gotama có dòng dõi thuần khiết từ cả cha lẫn mẹ, huyết thống trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay tì vết nào về dòng dõi. Với lý do này, Tôn giả Gotama không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng chúng ta; trái lại, chính chúng ta mới đáng đi đến chiêm ngưỡng Tôn giả Gotama.

Thưa các vị, Sa-môn Gotama đã từ bỏ một gia tộc lớn để xuất gia... Thưa các vị, Sa-môn Gotama đã từ bỏ rất nhiều vàng bạc, cả tài sản chôn giấu lẫn tài sản trên mặt đất để xuất gia... Thưa các vị, Sa-môn Gotama khi còn rất trẻ, tóc đen nhánh, đang ở độ tuổi thanh xuân tươi đẹp, trong giai đoạn đầu của cuộc đời, đã từ bỏ gia đình sống không gia đình... Thưa các vị, Sa-môn Gotama mặc cho cha mẹ không đồng ý, khóc lóc nước mắt đầm đìa, đã cạo bỏ râu tóc, khoác áo cà-sa, từ bỏ gia đình sống không gia đình... Thưa các vị, Sa-môn Gotama đẹp đẽ, dễ nhìn, có ngoại hình xuất chúng, mang vẻ đẹp của Phạm thiên, vóc dáng của Phạm thiên, không có điểm nào đáng chê trách về ngoại hình... Thưa các vị, Sa-môn Gotama sống đạo đức, có đạo đức của bậc thánh, có đạo đức thiện lành, thành tựu đạo đức thiện lành... Thưa các vị, Sa-môn Gotama có lời nói tốt đẹp, phát âm rõ ràng, sở hữu giọng nói tao nhã, rành mạch, không khuyết tật, truyền đạt ý nghĩa dễ hiểu... Thưa các vị, Sa-môn Gotama là thầy của nhiều vị thầy... Thưa các vị, Sa-môn Gotama đã cạn sạch đắm nhiễm vào sự dễ chịu giác quan (đoạn tận dục tham / khīṇakāmarāga), không còn dao động... Thưa các vị, Sa-môn Gotama thuyết giảng về nghiệp, thuyết giảng về hành động, đề cao sự vô hại đối với dòng dõi Bà-la-môn... Thưa các vị, Sa-môn Gotama xuất thân từ một gia tộc cao quý, một gia tộc Sát-đế-lỵ không pha trộn... Thưa các vị, Sa-môn Gotama xuất thân từ một gia tộc giàu có, có tài sản lớn, có nhiều tài sản... Thưa các vị, người ta từ các quốc gia khác, các vùng đất khác đến để hỏi Sa-môn Gotama những câu hỏi... Thưa các vị, hàng ngàn chư thiên đã trọn đời nương tựa (quy y / saraṇa) Sa-môn Gotama... Thưa các vị, tiếng đồn tốt đẹp sau đây đã vang lên về Sa-môn Gotama: 'Ngài là Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác...'... Thưa các vị, Sa-môn Gotama sở hữu ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân... Thưa các vị, Sa-môn Gotama luôn chào đón, thân thiện, lịch thiệp, không nhăn nhó, nét mặt cởi mở, luôn là người lên tiếng trước... Thưa các vị, Sa-môn Gotama được bốn chúng tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ... Thưa các vị, nhiều chư thiên và loài người có niềm tin sâu sắc vào Sa-môn Gotama... Thưa các vị, ở bất cứ làng mạc hay thị trấn nào Sa-môn Gotama lưu trú, tại đó các phi nhân không quấy rối loài người... Thưa các vị, Sa-môn Gotama là người đứng đầu một hội chúng, đứng đầu một giáo phái, được xưng tụng là bậc tối thắng trong số các vị sáng lập giáo phái. Danh tiếng của các Sa-môn và Bà-la-môn khác có được là do ngẫu nhiên thế này hay thế khác, nhưng danh tiếng của Sa-môn Gotama không phải như vậy. Danh tiếng của Sa-môn Gotama có được là nhờ sự thành tựu vô thượng về minh và hạnh... Thưa các vị, vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha cùng với con cái, vợ, quần thần và tùy tùng đã trọn đời nương tựa Sa-môn Gotama... Thưa các vị, vua Pasenadi của nước Kosala cùng với con cái, vợ, quần thần và tùy tùng đã trọn đời nương tựa Sa-môn Gotama... Thưa các vị, Bà-la-môn Pokkharasāti cùng với con cái, vợ, quần thần và tùy tùng đã trọn đời nương tựa Sa-môn Gotama... Thưa các vị, Sa-môn Gotama được vua Seniya Bimbisāra của nước Magadha tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ... Thưa các vị, Sa-môn Gotama được vua Pasenadi của nước Kosala tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ... Thưa các vị, Sa-môn Gotama được Bà-la-môn Pokkharasāti tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ... Thưa các vị, Sa-môn Gotama đã đến Campā và đang trú trên bờ hồ Gaggarā. Bất kỳ Sa-môn hay Bà-la-môn nào đến ranh giới làng của chúng ta, họ đều là khách của chúng ta. Và khách thì phải được chúng ta tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ. Vì Sa-môn Gotama đã đến Campā và đang trú trên bờ hồ Gaggarā, ngài là khách của chúng ta; và khách thì phải được chúng ta tôn trọng, kính trọng, nể vì, cúng dường và ngưỡng mộ. Với lý do này, Tôn giả Gotama không đáng phải đi đến chiêm ngưỡng chúng ta; trái lại, chính chúng ta mới đáng đi đến chiêm ngưỡng Tôn giả Gotama. Tôi chỉ biết được chừng này lời ca ngợi về Tôn giả Gotama, nhưng Tôn giả Gotama không chỉ có chừng này lời ca ngợi. Lời ca ngợi về Tôn giả Gotama là vô lượng."

Khi được nói như vậy, các Bà-la-môn kia nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa: "Theo như những lời ngài Soṇadaṇḍa ca ngợi Sa-môn Gotama, dù Sa-môn Gotama có ở cách đây một trăm do-tuần, một thiện nam tử có lòng tin cũng đáng phải mang theo lương khô để đi đến chiêm ngưỡng ngài."

"Vậy thì, thưa các vị, tất cả chúng ta hãy cùng đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama."

4. Sự lo âu của Soṇadaṇḍa (Soṇadaṇḍaparivitakka)

Sau đó, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cùng với một nhóm đông đảo các Bà-la-môn đi đến hồ Gaggarā.

Khi đi qua khu rừng, trong đầu Bà-la-môn Soṇadaṇḍa khởi lên một suy nghĩ trong tâm (tâm tư duy / cetoparivitakka) như sau: "Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi, và Sa-môn Gotama nói với ta: 'Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên hỏi như vậy, câu hỏi này phải được hỏi như thế này', hội chúng này sẽ coi thường (khinh miệt / paribhaveyya) ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu ngốc, kém cỏi, không thể hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi cho đúng đắn'. Nếu hội chúng này coi thường ta, danh tiếng của ta sẽ giảm sút. Nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của ta cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng.

Nếu Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi, và ta trả lời không làm hài lòng tâm trí ngài; rồi Sa-môn Gotama nói với ta: 'Này Bà-la-môn, câu hỏi này không nên trả lời như vậy, câu hỏi này phải được trả lời như thế này', hội chúng này sẽ coi thường ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu ngốc, kém cỏi, không thể trả lời câu hỏi làm hài lòng tâm trí Sa-môn Gotama'. Nếu hội chúng này coi thường ta, danh tiếng của ta sẽ giảm sút. Nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của ta cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng.

Nếu ta đã đến gần thế này mà quay về không gặp Sa-môn Gotama, hội chúng này sẽ coi thường ta: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thật ngu ngốc, kém cỏi, kiêu ngạo và hèn nhát, không dám đi đến chiêm ngưỡng Sa-môn Gotama. Làm sao đã đến gần thế này mà lại quay về không gặp Sa-môn Gotama?'. Nếu hội chúng này coi thường ta, danh tiếng của ta sẽ giảm sút. Nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của ta cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng."

Rồi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông chào hỏi Thế Tôn. Sau những lời chào hỏi thân thiện và thăm hỏi xã giao, ông ngồi xuống một bên. Các Bà-la-môn và gia chủ ở Campā cũng vậy: một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số chào hỏi Thế Tôn, sau những lời chào hỏi thân thiện và thăm hỏi xã giao thì ngồi xuống một bên; một số chắp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên; một số xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống một bên; một số giữ im lặng rồi ngồi xuống một bên.

Ngay cả khi đang ngồi đó, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa vẫn tiếp tục trăn trở với những suy nghĩ này: "Nếu ta hỏi Sa-môn Gotama một câu hỏi... (như trên)... Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Ôi, giá như Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi thuộc về lĩnh vực chuyên môn của ta là ba bộ Vệ-đà, chắc chắn ta sẽ trả lời làm hài lòng tâm trí ngài!"

5. Định nghĩa về Bà-la-môn (Brāhmaṇapaññatti)

Bấy giờ, Thế Tôn dùng tâm mình thấu hiểu suy nghĩ trong tâm của Bà-la-môn Soṇadaṇḍa, Ngài nghĩ: "Bà-la-môn Soṇadaṇḍa này đang tự làm khổ mình bằng chính tâm trí của ông ta. Hay là Ta hãy hỏi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa một câu hỏi thuộc về lĩnh vực chuyên môn của ông ta là ba bộ Vệ-đà."

Thế rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa: "Này Bà-la-môn, với bao nhiêu yếu tố thì các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối (vọng ngữ / musāvāda)?"

Lúc đó, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nghĩ thầm: "Điều ta mong muốn, điều ta khao khát, điều ta dự định, điều ta ước ao: 'Ôi, giá như Sa-môn Gotama hỏi ta một câu hỏi thuộc về lĩnh vực chuyên môn của ta là ba bộ Vệ-đà, chắc chắn ta sẽ trả lời làm hài lòng tâm trí ngài', nay Sa-môn Gotama đã hỏi ta một câu hỏi thuộc về lĩnh vực chuyên môn của ta là ba bộ Vệ-đà. Chắc chắn ta sẽ trả lời làm hài lòng tâm trí ngài."

Thế là Bà-la-môn Soṇadaṇḍa vươn thẳng người lên, nhìn quanh hội chúng rồi nói với Thế Tôn: "Thưa Tôn giả Gotama, với năm yếu tố, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối. Năm yếu tố đó là gì? Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, một Bà-la-môn có dòng dõi thuần khiết từ cả cha lẫn mẹ, huyết thống trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay tì vết nào về dòng dõi; là người tụng đọc, người trì chú, tinh thông ba bộ Vệ-đà... am hiểu ngữ pháp, thông thạo triết học tự nhiên và các tướng mạo của bậc đại nhân; đẹp đẽ, dễ nhìn, có ngoại hình xuất chúng...; sống đạo đức, có đạo đức trưởng thành, thành tựu đạo đức trưởng thành; là người thông thái (paṇḍito), người có trí (medhāvī), là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người dâng lễ vật. Thưa Tôn giả Gotama, với năm yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối."

"Này Bà-la-môn, trong năm yếu tố này, có thể bỏ đi một yếu tố và công nhận một người là Bà-la-môn với bốn yếu tố, để người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối được không?"

"Được, thưa Tôn giả Gotama. Trong năm yếu tố này, thưa Tôn giả Gotama, chúng ta hãy bỏ đi ngoại hình. Ngoại hình thì làm được gì? Miễn là, thưa Tôn giả Gotama, vị Bà-la-môn có dòng dõi thuần khiết...; tinh thông ba bộ Vệ-đà...; sống đạo đức...; là người thông thái, người có trí... Thưa Tôn giả Gotama, với bốn yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối."

"Này Bà-la-môn, trong bốn yếu tố này, có thể bỏ đi một yếu tố và công nhận một người là Bà-la-môn với ba yếu tố, để người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối được không?"

"Được, thưa Tôn giả Gotama. Trong bốn yếu tố này, thưa Tôn giả Gotama, chúng ta hãy bỏ đi kiến thức Vệ-đà. Kiến thức Vệ-đà thì làm được gì? Miễn là, thưa Tôn giả Gotama, vị Bà-la-môn có dòng dõi thuần khiết...; sống đạo đức...; là người thông thái, người có trí... Thưa Tôn giả Gotama, với ba yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối."

"Này Bà-la-môn, trong ba yếu tố này, có thể bỏ đi một yếu tố và công nhận một người là Bà-la-môn với hai yếu tố, để người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối được không?"

"Được, thưa Tôn giả Gotama. Trong ba yếu tố này, thưa Tôn giả Gotama, chúng ta hãy bỏ đi dòng dõi. Dòng dõi thì làm được gì? Miễn là, thưa Tôn giả Gotama, vị Bà-la-môn sống đạo đức...; là người thông thái, người có trí... Thưa Tôn giả Gotama, với hai yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối."

Khi được nói như vậy, các Bà-la-môn kia nói với Bà-la-môn Soṇadaṇḍa: "Ngài Soṇadaṇḍa chớ nói vậy, ngài Soṇadaṇḍa chớ nói vậy! Ngài Soṇadaṇḍa đang chê bai ngoại hình, chê bai kiến thức Vệ-đà, chê bai dòng dõi; ngài Soṇadaṇḍa hoàn toàn hùa theo quan điểm của Sa-môn Gotama!"

Lúc đó, Thế Tôn nói với các Bà-la-môn kia: "Nếu các vị Bà-la-môn nghĩ rằng: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ít học, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ăn nói kém cỏi, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thiếu trí tuệ, và Bà-la-môn Soṇadaṇḍa không đủ khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama trong cuộc thảo luận này', thì hãy để Bà-la-môn Soṇadaṇḍa dừng lại, các vị hãy tranh luận với Ta trong cuộc thảo luận này. Nhưng nếu các vị Bà-la-môn nghĩ rằng: 'Bà-la-môn Soṇadaṇḍa học rộng, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa ăn nói lưu loát, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa là người thông thái, và Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đủ khả năng tranh luận với Sa-môn Gotama trong cuộc thảo luận này', thì các vị hãy dừng lại, để Bà-la-môn Soṇadaṇḍa tranh luận với Ta."

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thưa với Thế Tôn: "Xin Tôn giả Gotama hãy dừng lại, xin Tôn giả Gotama hãy giữ im lặng, chính tôi sẽ trả lời họ một cách hợp lý." Rồi Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói với các Bà-la-môn kia: "Các vị chớ nói vậy, các vị chớ nói vậy: 'Ngài Soṇadaṇḍa đang chê bai ngoại hình, chê bai kiến thức Vệ-đà, chê bai dòng dõi; ngài Soṇadaṇḍa hoàn toàn hùa theo quan điểm của Sa-môn Gotama'. Thưa các vị, tôi không hề chê bai ngoại hình, hay kiến thức Vệ-đà, hay dòng dõi."

Lúc bấy giờ, cháu trai của Bà-la-môn Soṇadaṇḍa là thanh niên Aṅgaka đang ngồi trong hội chúng đó. Bà-la-môn Soṇadaṇḍa nói với các Bà-la-môn kia: "Các vị có thấy thanh niên Aṅgaka, cháu trai của tôi không?"

"Có, thưa ngài."

"Thưa các vị, thanh niên Aṅgaka đẹp đẽ, dễ nhìn, có ngoại hình xuất chúng, mang vẻ đẹp của Phạm thiên, vóc dáng của Phạm thiên, không có điểm nào đáng chê trách về ngoại hình; trong hội chúng này không ai sánh bằng cậu ấy về ngoại hình, ngoại trừ Sa-môn Gotama. Thanh niên Aṅgaka là người tụng đọc, người trì chú, tinh thông ba bộ Vệ-đà... am hiểu ngữ pháp, thông thạo triết học tự nhiên và các tướng mạo của bậc đại nhân. Chính tôi là người dạy kiến thức Vệ-đà cho cậu ấy. Thanh niên Aṅgaka có dòng dõi thuần khiết từ cả cha lẫn mẹ, huyết thống trong sạch cho đến bảy đời tổ tiên, không bị chê trách hay tì vết nào về dòng dõi. Chính tôi biết rõ cha mẹ cậu ấy. Nhưng thưa các vị, nếu thanh niên Aṅgaka giết hại sinh mệnh, lấy của không cho, tà dâm với vợ người, nói dối, uống rượu say sưa; thì trong trường hợp này, ngoại hình làm được gì, kiến thức Vệ-đà làm được gì, dòng dõi làm được gì? Miễn là, thưa các vị, vị Bà-la-môn sống đạo đức, có đạo đức trưởng thành, thành tựu đạo đức trưởng thành; là người thông thái, người có trí, là người thứ nhất hoặc thứ hai trong số những người dâng lễ vật. Thưa các vị, với hai yếu tố này, các Bà-la-môn công nhận một người là Bà-la-môn, và người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối."

6. Thảo luận về Đạo đức và Trí tuệ (Sīlapaññākathā)

"Này Bà-la-môn, trong hai yếu tố này, có thể bỏ đi một yếu tố và công nhận một người là Bà-la-môn với một yếu tố, để người ấy có thể nói 'Tôi là Bà-la-môn' một cách chân chính mà không phạm lỗi nói dối được không?"

"Không thể được, thưa Tôn giả Gotama. Thưa Tôn giả Gotama, trí tuệ (tuệ / paññā) được gột rửa bởi sống đạo đức, và sống đạo đức được gột rửa bởi trí tuệ. Nơi nào có sống đạo đức, nơi đó có trí tuệ; nơi nào có trí tuệ, nơi đó có sống đạo đức. Người sống đạo đức thì có trí tuệ, người có trí tuệ thì sống đạo đức. Sống đạo đức và trí tuệ được xem là tối thượng trên đời. Giống như, thưa Tôn giả Gotama, lấy tay rửa tay, hay lấy chân rửa chân; cũng vậy, thưa Tôn giả Gotama, trí tuệ được gột rửa bởi sống đạo đức, và sống đạo đức được gột rửa bởi trí tuệ. Nơi nào có sống đạo đức, nơi đó có trí tuệ; nơi nào có trí tuệ, nơi đó có sống đạo đức. Người sống đạo đức thì có trí tuệ, người có trí tuệ thì sống đạo đức. Sống đạo đức và trí tuệ được xem là tối thượng trên đời."

"Đúng vậy, này Bà-la-môn! Đúng vậy, này Bà-la-môn! Trí tuệ được gột rửa bởi sống đạo đức, và sống đạo đức được gột rửa bởi trí tuệ. Nơi nào có sống đạo đức, nơi đó có trí tuệ; nơi nào có trí tuệ, nơi đó có sống đạo đức. Người sống đạo đức thì có trí tuệ, người có trí tuệ thì sống đạo đức. Sống đạo đức và trí tuệ được xem là tối thượng trên đời. Giống như, này Bà-la-môn, lấy tay rửa tay, hay lấy chân rửa chân; cũng vậy, này Bà-la-môn, trí tuệ được gột rửa bởi sống đạo đức, và sống đạo đức được gột rửa bởi trí tuệ. Nơi nào có sống đạo đức, nơi đó có trí tuệ; nơi nào có trí tuệ, nơi đó có sống đạo đức. Người sống đạo đức thì có trí tuệ, người có trí tuệ thì sống đạo đức. Sống đạo đức và trí tuệ được xem là tối thượng trên đời.

Nhưng này Bà-la-môn, thế nào là sống đạo đức đó? Thế nào là trí tuệ đó?"

"Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi chỉ biết đến chừng đó về vấn đề này. Thật tốt đẹp thay nếu Tôn giả Gotama giải thích ý nghĩa của lời nói này."

"Vậy thì, này Bà-la-môn, hãy lắng nghe và suy nghĩ đến (tác ý / manasikarohi) cẩn thận, Ta sẽ giảng."

"Vâng, thưa Tôn giả," Bà-la-môn Soṇadaṇḍa đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

"Ở đây, này Bà-la-môn, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác... Như vậy, này Bà-la-môn, vị tỳ-kheo thành tựu sống đạo đức. Đó chính là sống đạo đức... vị ấy chứng và an trú vào Thiền-na (Thiền / jhāna) thứ nhất... Thiền-na thứ hai... Thiền-na thứ ba... chứng và an trú vào Thiền-na thứ tư... vị ấy hướng tâm, dẫn tâm đến tri kiến... Vị ấy thấy rõ (tuệ tri / pajānāti): 'không còn tái sinh nữa'. Điều này thuộc về trí tuệ của vị ấy. Đó chính là trí tuệ, này Bà-la-môn."

7. Soṇadaṇḍa tuyên bố làm cư sĩ (Soṇadaṇḍaupāsakattapaṭivedanā)

Khi được nói như vậy, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thưa với Thế Tôn: "Tuyệt vời thay, thưa Tôn giả Gotama! Tuyệt vời thay, thưa Tôn giả Gotama! Giống như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã sấp, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người đi lạc, hay đem đèn sáng vào bóng tối để những ai có mắt có thể thấy được hình sắc; cũng vậy, Tôn giả Gotama đã dùng nhiều phương tiện để làm sáng tỏ Giáo pháp. Con xin nương tựa (quy y / saraṇa) Tôn giả Gotama, nương tựa Giáo pháp và chúng Tỳ-kheo. Xin Tôn giả Gotama nhận con làm người nam cư sĩ (cận sự nam / upāsaka) đã nương tựa từ nay cho đến trọn đời. Và xin Tôn giả Gotama cùng với chúng Tỳ-kheo nhận lời mời dùng bữa ăn ngày mai của con." Thế Tôn nhận lời bằng sự im lặng.

Bà-la-môn Soṇadaṇḍa biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài rồi rời đi. Qua đêm đó, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa cho chuẩn bị thức ăn thượng vị loại cứng và loại mềm tại nhà mình, rồi báo giờ cho Thế Tôn: "Đã đến giờ, thưa Tôn giả Gotama, bữa ăn đã sẵn sàng." Buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát, cùng với chúng Tỳ-kheo đi đến nhà Bà-la-môn Soṇadaṇḍa; sau khi đến, Ngài ngồi trên chỗ đã được dọn sẵn. Bà-la-môn Soṇadaṇḍa tự tay phục vụ và làm hài lòng hội chúng Tỳ-kheo do Đức Phật đứng đầu bằng những thức ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Khi Thế Tôn đã dùng bữa xong và rút tay khỏi bát, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa lấy một chiếc ghế thấp ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Bà-la-môn Soṇadaṇḍa thưa với Thế Tôn: "Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở trong hội chúng mà đứng dậy khỏi chỗ ngồi để đảnh lễ Tôn giả Gotama, hội chúng đó sẽ coi thường con. Nếu hội chúng đó coi thường con, danh tiếng của con sẽ giảm sút. Nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của con cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở trong hội chúng mà chắp tay vái chào, xin Tôn giả Gotama hãy xem đó như là con đã đứng dậy chào Ngài. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ở trong hội chúng mà tháo khăn quấn đầu ra, xin Tôn giả Gotama hãy xem đó như là con đã cúi đầu đảnh lễ Ngài. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ngồi trên xe mà bước xuống xe để đảnh lễ Tôn giả Gotama, hội chúng đó sẽ coi thường con. Nếu hội chúng đó coi thường con, danh tiếng của con sẽ giảm sút, nếu danh tiếng giảm sút, tài sản của con cũng sẽ giảm sút. Vì tài sản của chúng ta có được là nhờ danh tiếng. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ngồi trên xe mà hạ cây roi đánh xe xuống, xin Tôn giả Gotama hãy xem đó như là con đã bước xuống xe. Thưa Tôn giả Gotama, nếu con đang ngồi trên xe mà hạ chiếc ô xuống, xin Tôn giả Gotama hãy xem đó như là con đã cúi đầu đảnh lễ Ngài."

Sau đó, Thế Tôn chỉ dẫn, khích lệ, làm cho phấn chấn và làm cho hoan hỷ Bà-la-môn Soṇadaṇḍa bằng một bài pháp thoại, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và rời đi.

Kết thúc Kinh Soṇadaṇḍa, bài kinh thứ tư.